৯. ধম্মযমকং
১. পণ্ণত্তিউদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা
১-১৬. ইদানি তেসঞ্ঞেৱ মূলযমকে দেসিতানং কুসলাদিধম্মানং মাতিকং ঠপেত্ৱা চিত্তযমকানন্তৰং দেসিতস্স ধম্মযমকস্স ৱণ্ণনা হোতি. তত্থ খন্ধযমকে ৱুত্তনযেনেৱ পাড়িৱৱত্থানং ৱেদিতব্বং. যথা হি তত্থ পণ্ণত্তিৱাৰাদযো তযো মহাৱাৰা, অৱসেসা অন্তৰৱাৰা চ হোন্তি, তথা ইধাপি. ‘‘যো কুসলং ধম্মং ভাৱেতি, সো অকুসলং ধম্মং পজহতী’’তি আগতত্তা পনেত্থ পৰিঞ্ঞাৱাৰো, ভাৱনাৱাৰো নামাতি ৱেদিতব্বো. তত্থ যস্মা অব্যাকতো ধম্মো নেৱ ভাৱেতব্বো, ন পহাতব্বো, তস্মা তং পদমেৱ ন উদ্ধটং. পণ্ণত্তিৱাৰে পনেত্থ তিণ্ণং কুসলাদিধম্মানং ৱসেন পদসোধনৱাৰো, পদসোধনমূলচক্কৱাৰো, সুদ্ধধম্মৱাৰো, সুদ্ধধম্মমূলচক্কৱাৰোতি ইমেসু চতূসু ৱাৰেসু যমকগণনা ৱেদিতব্বা.
১. পণ্ণত্তিনিদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা
১৭-৩২. পণ্ণত্তিৱাৰনিদ্দেসে পন কুসলা কুসলধম্মাতি কুসলানং একন্তেন কুসলধম্মত্তা ‘‘আমন্তা’’তি ৱুত্তং. সেসৱিস্সজ্জনেসুপি এসেৱ নযো. অৱসেসা ধম্মা ন অকুসলা ধম্মাতি অৱসেসা ধম্মা অকুসলা ন হোন্তি, ধম্মা পন হোন্তীতি অত্থো. ইমিনা নযেন সব্বৱিস্সজ্জনানি ৱেদিতব্বানি.
পণ্ণত্তিৱাৰৱণ্ণনা.
২. পৱত্তিৱাৰৱণ্ণনা
৩৩-৩৪. পৱত্তিৱাৰে পনেত্থ পচ্চুপ্পন্নকালে পুগ্গলৱাৰস্স অনুলোমনযে ‘‘যস্স কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, তস্স অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি; যস্স ৱা পন অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, তস্স কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তী’’তি কুসলধম্মমূলকানি দ্ৱে যমকানি, অকুসলধম্মমূলকং একন্তি তীণি যমকানি হোন্তি. তস্স পটিলোমনযেপি ওকাসৱাৰাদীসুপি এসেৱ নযো. এৱমেত্থ সব্বৱাৰেসু তিণ্ণং তিণ্ণং যমকানং ৱসেন যমকগণনা ৱেদিতব্বা. অত্থৱিনিচ্ছযে পনেত্থ ইদং লক্খণং – ইমস্স হি ধম্মযমকস্স পৱত্তিমহাৱাৰে ‘‘উপ্পজ্জন্তি নিৰুজ্ঝন্তী’’তি ইমেসু উপ্পাদনিৰোধেসু কুসলাকুসলধম্মা তাৱ একন্তেন পৱত্তিযংযেৱ লব্ভন্তি, ন চুতিপটিসন্ধীসু. অব্যাকতধম্মা পন পৱত্তে চ চুতিপটিসন্ধীসু চাতি তীসুপি কালেসু লব্ভন্তি. এৱমেত্থ যং যত্থ যত্থ লব্ভতি, তস্স ৱসেন তত্থ তত্থ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.
তত্ৰিদং নযমুখং – কুসলাকুসলানং তাৱ একক্খণে অনুপ্পজ্জনতো ‘‘নো’’তি পটিসেধো কতো. অব্যাকতা চাতি চিত্তসমুট্ঠানৰূপৱসেন ৱুত্তং.
৩৫-৩৬. যত্থ কুসলা ধম্মা নুপ্পজ্জন্তীতি অসঞ্ঞভৱং সন্ধায ৱুত্তং. তেনেৱেত্থ ‘‘আমন্তা’’তি ৱিস্সজ্জনং কতং. উপ্পজ্জন্তীতি ইদম্পি অসঞ্ঞভৱংযেৱ সন্ধায ৱুত্তং. অব্যাকতানং পন অনুপ্পত্তিট্ঠানস্স অভাৱা ‘‘নত্থী’’তি পটিক্খেপো কতো.
৪৯. দুতিযে অকুসলেতি ভৱং অস্সাদেত্ৱা উপ্পন্নেসু নিকন্তিজৱনেসু দুতিযে জৱনচিত্তে. দুতিযে চিত্তে ৱত্তমানেতি পটিসন্ধিতো দুতিযে ভৱঙ্গচিত্তে ৱত্তমানে সহ ৱা পটিসন্ধিযা ভৱঙ্গং ৱিপাকৱসেন একমেৱ কত্ৱা ভৱনিকন্তিযা আৱজ্জনচিত্তে. তঞ্হি কিৰিযচিত্তত্তা অব্যাকতজাতিযং ৱিপাকতো দুতিযং নাম হোতি.
৫৭. যস্স চিত্তস্স অনন্তৰা অগ্গমগ্গন্তি গোত্ৰভুচিত্তং সন্ধায ৱুত্তং. কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জিস্সন্তীতি তে অগ্গমগ্গধম্মেযেৱ সন্ধায ৱুত্তং.
৭৯. যস্স চিত্তস্স অনন্তৰা অগ্গমগ্গং পটিলভিস্সন্তি, তস্স চিত্তস্স উপ্পাদক্খণেতি ইদং চিত্তজাতিৱসেন ৱুত্তং. তজ্জাতিকস্স হি একাৱজ্জনেন উপ্পন্নস্স ততো ওৰিমচিত্তস্স উপ্পাদক্খণেপি এতং লক্খণং লব্ভতেৱ.
৯৯. নিৰোধৱাৰেপি কুসলাকুসলানং একতো অনিৰুজ্ঝনতো ‘‘নো’’তি ৱুত্তং. ইমিনা নযমুখেন সব্বত্থ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি.
ধম্মযমকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.