১. পণ্ণত্তিউদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা

১. ইদানি মূলযমকে দেসিতেযেৱ কুসলাদিধম্মে খন্ধৱসেন সঙ্গণ্হিত্ৱা মূলযমকানন্তৰং দেসিতস্স খন্ধযমকস্স ৱণ্ণনা হোতি. তত্থ পাড়িৱৱত্থানং তাৱ এৱং ৱেদিতব্বং – ইমস্মিঞ্হি খন্ধযমকে তযো মহাৱাৰা হোন্তি – পণ্ণত্তিৱাৰো, পৱত্তিৱাৰো, পৰিঞ্ঞাৱাৰোতি. তেসু পণ্ণত্তিৱাৰো খন্ধানং নামাভিধানসোধনৱসেনেৱ গতত্তা পণ্ণত্তিৱাৰোতি ৱুচ্চতি. পৱত্তিৱাৰো তেন সোধিতনামাভিধানানং খন্ধানং উপ্পাদনিৰোধৱসেন পৱত্তিং সোধযমানো গতো, তস্মা পৱত্তিৱাৰোতি ৱুচ্চতি. পৰিঞ্ঞাৱাৰো ইমিনানুক্কমেন পৱত্তানং খন্ধানং সঙ্খেপেনেৱ তিস্সো পৰিঞ্ঞা দীপযমানো গতো, তস্মা পৰিঞ্ঞাৱাৰোতি ৱুচ্চতি. তত্থ পণ্ণত্তিৱাৰো উদ্দেসনিদ্দেসৱসেন দ্ৱীহাকাৰেহি ৱৱত্থিতো. ইতৰেসু ৱিসুং উদ্দেসৱাৰো নত্থি. আদিতো পট্ঠায পুচ্ছাৱিস্সজ্জনৱসেন একধা ৱৱত্থিতা. তত্থ পঞ্চক্খন্ধাতিপদং আদিং কত্ৱা যাৱ ন খন্ধা, ন সঙ্খাৰাতি পদং তাৱ পণ্ণত্তিৱাৰস্স উদ্দেসৱাৰো ৱেদিতব্বো. পুচ্ছাৱাৰোতিপি তস্সেৱ নামং. তত্থ পঞ্চক্খন্ধাতি অযং যমকৱসেন পুচ্ছিতব্বানং খন্ধানং উদ্দেসো. ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি তেসঞ্ঞেৱ পভেদতো নামৱৱত্থানং.

২-৩. ইদানি ইমেসং খন্ধানং ৱসেন পদসোধনৱাৰো, পদসোধনমূলচক্কৱাৰো, সুদ্ধখন্ধৱাৰো, সুদ্ধখন্ধমূলচক্কৱাৰোতি চত্তাৰো নযৱাৰা হোন্তি. তত্থ ৰূপং ৰূপক্খন্ধো, ৰূপক্খন্ধো ৰূপন্তিআদিনা নযেন পদমেৱ সোধেত্ৱা গতো পদসোধনৱাৰো নাম. সো অনুলোমপটিলোমৱসেন দুৱিধো হোতি. তত্থ অনুলোমৱাৰে ‘ৰূপং ৰূপক্খন্ধো, ৰূপক্খন্ধো ৰূপ’ন্তিআদীনি পঞ্চ যমকানি. পটিলোমৱাৰেপি ‘ন ৰূপং, ন ৰূপক্খন্ধো; ন ৰূপক্খন্ধো ন ৰূপ’ন্তিআদীনি পঞ্চেৱ. ততো পৰং তেসঞ্ঞেৱ পদসোধনৱাৰে সোধিতানং খন্ধানং ‘ৰূপং ৰূপক্খন্ধো, খন্ধা ৱেদনাক্খন্ধো’তিআদিনা নযেন একেকখন্ধমূলকানি চত্তাৰি চত্তাৰি চক্কানি বন্ধিত্ৱা গতো পদসোধনমূলকানং চক্কানং অত্থিতায পদসোধনমূলচক্কৱাৰো নাম. সোপি অনুলোমপটিলোমৱসেন দুৱিধো হোতি. তত্থ অনুলোমৱাৰে ‘ৰূপং ৰূপক্খন্ধো, খন্ধা ৱেদনাক্খন্ধো’তিআদীনি একেকখন্ধমূলকানি চত্তাৰি চত্তাৰি কত্ৱা ৱীসতি যমকানি. পটিলোমৱাৰেপি ‘ন ৰূপং, ন ৰূপক্খন্ধো; ন খন্ধা ন ৱেদনাক্খন্ধো’তিআদীনি ৱীসতিমেৱ.

ততো পৰং ৰূপং খন্ধো খন্ধা ৰূপন্তিআদিনা নযেন সুদ্ধখন্ধৱসেনেৱ গতো সুদ্ধখন্ধৱাৰো নাম. তত্থ খন্ধা ৰূপন্তিআদীসু খন্ধা ৰূপক্খন্ধো, খন্ধা ৱেদনাক্খন্ধোতি অত্থো গহেতব্বো. কস্মা? নিদ্দেসৱাৰে এৱং ভাজিতত্তা. তত্থ হি ‘ৰূপং খন্ধোতি আমন্তা. খন্ধা ৰূপক্খন্ধোতি ৰূপক্খন্ধো খন্ধো চেৱ ৰূপক্খন্ধো চ, অৱসেসা খন্ধা ন ৰূপক্খন্ধো’তি এৱং ‘খন্ধা ৰূপ’ন্তিআদীনং খন্ধা ৰূপক্খন্ধোতিআদিনা নযেন পদং উদ্ধৰিত্ৱা অত্থো ৱিভত্তো. তেনেৱ চ কাৰণেনেসে সুদ্ধখন্ধৱাৰোতি ৱুত্তো. ৱচনসোধনে ৱিয হি এত্থ ন ৱচনং পমাণং. যথা যথা পন সুদ্ধখন্ধা লব্ভন্তি, তথা তথা অত্থোৱ পমাণং. পৰতো আযতনযমকাদীসুপি এসেৱ নযো. এসোপি চ সুদ্ধখন্ধৱাৰো অনুলোমপটিলোমৱসেন দুৱিধো হোতি. তত্থ অনুলোমৱাৰে ‘ৰূপং খন্ধো খন্ধা ৰূপ’ন্তিআদীনি পঞ্চ যমকানি. পটিলোমৱাৰেপি ‘ন ৰূপং ন খন্ধো, ন খন্ধা ন ৰূপ’ন্তিআদীনি পঞ্চেৱ.

ততো পৰং তেসঞ্ঞেৱ সুদ্ধখন্ধানং ৰূপং খন্ধো, খন্ধা ৱেদনাতিআদিনা নযেন একেকখন্ধমূলকানি চত্তাৰি চত্তাৰি চক্কানি বন্ধিত্ৱা গতো সুদ্ধখন্ধমূলকানং চক্কানং অত্থিতায সুদ্ধখন্ধমূলচক্কৱাৰো নাম. তত্থ খন্ধা ৱেদনাতিআদীসু খন্ধা ৱেদনাক্খন্ধোতিআদিনা নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো. ইতৰথা নিদ্দেসৱাৰেন সদ্ধিং ৱিৰোধো হোতি. সোপি অনুলোমপটিলোমৱসেন দুৱিধো হোতি. তত্থ অনুলোমৱাৰে ‘ৰূপং খন্ধো, খন্ধা ৱেদনা’তিআদীনি একেকখন্ধমূলকানি চত্তাৰি চত্তাৰি কত্ৱা ৱীসতি যমকানি. পটিলোমৱাৰেপি ‘ন ৰূপং, ন খন্ধো, ন খন্ধা ন ৱেদনা’তিআদীনি ৱীসতিমেৱ. এৱং তাৱ একেন যমকসতেন দ্ৱীহি পুচ্ছাসতেহি একেকপুচ্ছায সন্নিট্ঠানসংসযৱসেন দ্ৱে দ্ৱে অত্থে কত্ৱা চতূহি চ অত্থসতেহি পটিমণ্ডিতো পণ্ণত্তিৱাৰস্স উদ্দেসৱাৰো ৱেদিতব্বোতি.

পণ্ণত্তিউদ্দেসৱাৰৱণ্ণনা.