২৩. তেৱীসতিমৱগ্গো

১. একাধিপ্পাযকথাৱণ্ণনা

৯০৮. ইদানি একাধিপ্পাযকথা নাম হোতি. তত্থ কাৰুঞ্ঞেন ৱা একেন অধিপ্পাযেন একাধিপ্পাযো, সংসাৰে ৱা একতো ভৱিস্সামাতি ইত্থিযা সদ্ধিং বুদ্ধপূজাদীনি কত্ৱা পণিধিৱসেন একো অধিপ্পাযো অস্সাতি একাধিপ্পাযো. এৱৰূপো দ্ৱিন্নম্পি জনানং একাধিপ্পাযো মেথুনো ধম্মো পটিসেৱিতব্বোতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানঞ্চেৱ ৱেতুল্লকানঞ্চ; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতীতি.

একাধিপ্পাযকথাৱণ্ণনা.

২. অৰহন্তৱণ্ণকথাৱণ্ণনা

৯০৯. ইদানি অৰহন্তৱণ্ণকথা নাম হোতি. তত্থ ইৰিযাপথসম্পন্নে আকপ্পসম্পন্নে পাপভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘অৰহন্তানং ৱণ্ণেন অমনুস্সা মেথুনং ধম্মং পটিসেৱন্তী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তৰাপথকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

অৰহন্তৱণ্ণকথাৱণ্ণনা.

৩-৭. ইস্সৰিযকামকাৰিকাকথাৱণ্ণনা

৯১০-৯১৪. ইদানি ইস্সৰিযকামকাৰিকাকথা নাম হোতি. ছদ্দন্তজাতকাদীনি সন্ধায ‘‘বোধিসত্তো ইস্সৰিযকামকাৰিকাহেতু ৱিনিপাতং গচ্ছতি, গব্ভসেয্যং ওক্কমতি, দুক্কৰকাৰিকং অকাসি, অপৰন্তপং অকাসি, অঞ্ঞং সত্থাৰং উদ্দিসী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসং পঠমকথাযং উত্তানত্থমেৱ. দুতিযকথাযং ইদ্ধিমাতি যদি ইস্সৰিযকামকাৰিকাহেতু গচ্ছেয্য, ইদ্ধিযা গচ্ছেয্য, ন কম্মৱসেনাতি চোদনত্থং ৱুত্তং. ইতৰো পন পঠমপঞ্হে ভাৱনামযং সন্ধায পটিক্খিপতি. দুতিযপঞ্হে পুঞ্ঞিদ্ধিং সন্ধায পটিজানাতি. ততিযকথাযং ইস্সৰিযকামকাৰিকাহেতু নাম দুক্কৰকাৰিকা মিচ্ছাদিট্ঠিযা কৰিযতি. যদি চ সো তং কৰেয্য, সস্সতাদীনিপি গণ্হেয্যাতি চোদনত্থং সস্সতো লোকোতিআদি ৱুত্তং. চতুত্থকথাযম্পি এসেৱ নযোতি.

ইস্সৰিযকামকাৰিকাকথাৱণ্ণনা.

৮. পতিৰূপকথাৱণ্ণনা

৯১৫-৯১৬. ইদানি ৰাগপতিৰূপকথা নাম হোতি. তত্থ মেত্তাকৰুণামুদিতাযো সন্ধায ‘‘ন ৰাগো ৰাগপতিৰূপকো’’তি চ ইস্সামচ্ছৰিযকুক্কুচ্চানি সন্ধায ‘‘ন দোসো দোসপতিৰূপকো’’তি চ হসিতুপ্পাদং সন্ধায ‘‘ন মোহো মোহপতিৰূপকো’’তি চ দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহং পেসলানং ভিক্খূনং অনুগ্গহং পাপগৰহিতং কল্যাণপসংসং আযস্মতো পিলিন্দৱচ্ছস্স ৱসলৱাদং ভগৱতো খেড়াসকৱাদং মোঘপুৰিসৱাদঞ্চ সন্ধায ‘‘ন কিলেসো কিলেসপতিৰূপকো’’তি চ যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায সব্বকথাসু পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং যস্মা ফস্সাদিপতিৰূপকা নফস্সাদযো নাম নত্থি, তস্মা ৰাগাদিপতিৰূপকা নৰাগাদযোপি নত্থীতি চোদেতুং অত্থি ন ফস্সোতিআদিমাহ. ইতৰো তেসং অভাৱা পটিক্খিপতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

পতিৰূপকথাৱণ্ণনা.

৯. অপৰিনিপ্ফন্নকথাৱণ্ণনা

৯১৭-৯১৮. ইদানি অপৰিনিপ্ফন্নকথা নাম হোতি. তত্থ –

‘‘দুক্খমেৱ হি সম্ভোতি, দুক্খং তিট্ঠতি ৱেতি চ;

নাঞ্ঞত্ৰ দুক্খা সম্ভোতি, নাঞ্ঞং দুক্খা নিৰুজ্ঝতী’’তি. (সং. নি. ১.১৭১) –

ৱচনং নিস্সায দুক্খঞ্ঞেৱ পৰিনিপ্ফন্নং, সেসা খন্ধাযতনধাতুইন্দ্ৰিযধম্মা অপৰিনিপ্ফন্নাতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তৰপথকানঞ্চেৱ হেতুৱাদানঞ্চ; তে সন্ধায ৰূপং অপৰিনিপ্ফন্নন্তি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং ‘‘সচে ৰূপং অপৰিনিপ্ফন্নং, ন অনিচ্চাদিসভাৱং সিযা’’তি চোদেতুং ৰূপং ন অনিচ্চন্তিআদিমাহ. ইতৰো তথাৰূপং ৰূপং অপস্সন্তো পটিক্খিপতি. সকৱাদী ননু ৰূপং অনিচ্চন্তিআদি ৱচনেন তস্স একং লদ্ধিং পটিসেধেত্ৱা দুতিযং পুচ্ছন্তো দুক্খঞ্ঞেৱ পৰিনিপ্ফন্নন্তিআদিমাহ. অথস্স তম্পি লদ্ধিং পটিসেধেতুং ন যদনিচ্চন্তিআদিমাহ. তত্ৰাযং অধিপ্পাযো – ন কেৱলঞ্হি পঠমসচ্চমেৱ দুক্খং. যং পন কিঞ্চি অনিচ্চং, তং দুক্খমেৱ. ৰূপঞ্চ অনিচ্চং, তস্মা তম্পি পৰিনিপ্ফন্নং. ইতি যং ত্ৱং ৱদেসি ‘‘ৰূপং অপৰিনিপ্ফন্নং, দুক্খঞ্ঞেৱ পৰিনিপ্ফন্ন’’ন্তি, তং নো ৱত ৰে ৱত্তব্বে ‘‘দুক্খঞ্ঞেৱ পৰিনিপ্ফন্ন’’ন্তি. ৱেদনাদিমূলিকাদীসুপি যোজনাসু এসেৱ নযো. ধম্মাযতনধম্মধাতূসু পন ঠপেত্ৱা নিব্বানং সেসধম্মানং ৱসেন অনিচ্চতা ৱেদিতব্বা. ইন্দ্ৰিযানি অনিচ্চানেৱাতি.

অপৰিনিপ্ফন্নকথাৱণ্ণনা.

তেৱীসতিমো ৱগ্গো.

নিগমনকথা

এত্তাৱতা চ –

পণ্ণাসকেহি চতূহি, তীহি ৱগ্গেহি চেৱ চ;

সঙ্গহেত্ৱা কথা সব্বা, ঊনতিসতভেদনা.

কথাৱত্থুপ্পকৰণং, কথামগ্গেসু কোৱিদো;

যং জিনো দেসযি তস্স, নিট্ঠিতা অত্থৱণ্ণনা.

ইমং তেৰসমত্তেহি, ভাণৱাৰেহি তন্তিযা;

চিৰট্ঠিতত্থং ধম্মস্স, সঙ্খৰোন্তেন যং মযা.

যং পত্তং কুসলং তেন, লোকোযং সনৰামৰো;

ধম্মৰাজস্স সদ্ধম্ম-ৰসমেৱাধিগচ্ছতূতি.

কথাৱত্থু-অট্ঠকথা নিট্ঠিতা.

নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

অভিধম্মপিটকে

যমকপ্পকৰণ-অট্ঠকথা

সঙ্খেপেনেৱ দেৱানং, দেৱদেৱো সুৰালযে;

কথাৱত্থুপ্পকৰণং, দেসযিত্ৱা ৰণঞ্জহো.

যমস্স ৱিসযাতীতো, নানাযমকমণ্ডিতং;

অভিধম্মপ্পকৰণং, ছট্ঠং ছট্ঠান দেসকো.

যমকং অযমাৱত্ত-নীলামলতনূৰুহো;

যং দেসযি অনুপ্পত্তো, তস্স সংৱণ্ণনাক্কমো;

ইদানি যস্মা তস্মাস্স, হোতি সংৱণ্ণনা অযন্তি.