২২. বাৱীসতিমৱগ্গো

১. পৰিনিব্বানকথাৱণ্ণনা

৮৯২. ইদানি পৰিনিব্বানকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘যস্মা অৰহা সব্বঞ্ঞুৱিসযে অপ্পহীনসংযোজনোৱ পৰিনিব্বাযতি, তস্মা অত্থি কিঞ্চি সংযোজনং অপ্পহায পৰিনিব্বান’’ন্তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱাতি.

পৰিনিব্বানকথাৱণ্ণনা.

২. কুসলচিত্তকথাৱণ্ণনা

৮৯৪-৮৯৫. ইদানি কুসলচিত্তকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা অৰহা সতিৱেপুল্লপ্পত্তো পৰিনিব্বাযন্তোপি সতো সম্পজানোৱ পৰিনিব্বাতি, তস্মা কুসলচিত্তো পৰিনিব্বাযতীতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং যস্মা কুসলচিত্তো নাম পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাভিসঙ্খৰণাদিৱসেন হোতি, তস্মা তেনত্থেন চোদেতুং অৰহা পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰন্তিআদিমাহ. সেসমেত্থ যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতি. সতো সম্পজানোতি ইদং জৱনক্খণে কিৰিযসতিসম্পজঞ্ঞানং ৱসেন অসম্মোহমৰণদীপনত্থং ৱুত্তং, ন কুসলচিত্তদীপনত্থং. তস্মা অসাধকন্তি.

কুসলচিত্তকথাৱণ্ণনা.

৩. আনেঞ্জকথাৱণ্ণনা

৮৯৬. ইদানি আনেঞ্জকথা নাম হোতি. তত্থ ভগৱা চতুত্থজ্ঝানে ঠিতো পৰিনিব্বাযীতি সল্লক্খেত্ৱা ‘‘অৰহা আনেঞ্জে ঠিতো পৰিনিব্বাযতী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তৰাপথকানং, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. পকতিচিত্তেতি ভৱঙ্গচিত্তে. সব্বে হি সঞ্ঞিনো সত্তা ভৱঙ্গচিত্তে ঠত্ৱা ভৱঙ্গপৰিযোসানেন চুতিচিত্তেন কালং কৰোন্তি. ইতি নং ইমিনা অত্থেন চোদেতুং এৱমাহ. তত্থ কিঞ্চাপি চতুৱোকাৰভৱে অৰহতো পকতিচিত্তম্পি আনেঞ্জং হোতি, অযং পন পঞ্হো পঞ্চৱোকাৰভৱৱসেন উদ্ধটো. তস্মা নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বেতি আহ. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

আনেঞ্জকথাৱণ্ণনা.

৪. ধম্মাভিসমযকথাৱণ্ণনা

৮৯৭. ইদানি ধম্মাভিসমযকথা নাম হোতি. তত্থ অতীতভৱে সোতাপন্নং মাতুকুচ্ছিযং ৱসিত্ৱা নিক্খন্তং দিস্ৱা ‘‘অত্থি গব্ভসেয্যায ধম্মাভিসমযো’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তৰাপথকানং, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং ‘‘যদি তত্থ ধম্মাভিসমযো অত্থি, ধম্মাভিসমযস্স কাৰণেহি ধম্মদেসনাদীহি ভৱিতব্ব’’ন্তি চোদেতুং অত্থি গব্ভসেয্যায ধম্মদেসনাতিআদিমাহ. সুত্তস্সাতিআদি ভৱঙ্গৱাৰং সন্ধায ৱুত্তং. গব্ভসেয্যায হি যেভুয্যেন ভৱঙ্গমেৱ পৱত্ততি. তেনেৱ সত্তো কিৰিযমযপ্পৱত্তাভাৱা সুত্তো, ভাৱনানুযোগস্স অভাৱা পমত্তো, কম্মট্ঠানপৰিগ্গাহকানং সতিসম্পজঞ্ঞানং অভাৱা মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো নাম হোতি, তথাৰূপস্স কুতো ধম্মাভিসমযোতি?

ধম্মাভিসমযকথাৱণ্ণনা.

৫-৭. তিস্সোপিকথাৱণ্ণনা

৮৯৮-৯০০. ইদানি তিস্সোপিকথা নাম হোন্তি. তত্থ অচিৰজাতানং পন সোতাপন্নানং অৰহত্তপ্পত্তিং সুপ্পৱাসায চ উপাসিকায সত্তৱস্সিকং গব্ভং দিস্ৱা ‘‘অত্থি গব্ভসেয্যায অৰহত্তপ্পত্তী’’তি চ সুপিনে আকাসগমনাদীনি দিস্ৱা ‘‘অত্থি ধম্মাভিসমযো’’তি চ ‘‘অত্থি তত্থ অৰহত্তপ্পত্তী’’তি চ ইধাপি যেসং লদ্ধিযো, সেয্যথাপি তেসঞ্ঞেৱ; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ পুৰিমকথা সদিসমেৱাতি.

তিস্সোপিকথাৱণ্ণনা.

৮. অব্যাকতকথাৱণ্ণনা

৯০১-৯০২. ইদানি অব্যাকতকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘অত্থেসা, ভিক্খৱে, চেতনা, সা চ খো অব্বোহাৰিকা’’তি (পাৰা. ২৩৫) ৱচনতো ‘‘সব্বং সুপিনগতস্স চিত্তং অব্যাকত’’ন্তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তৰাপথকানঞ্ঞেৱ, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ যথা পাড়িমেৱ নিয্যাতি. সুপিনগতস্স চিত্তং অব্বোহাৰিকন্তি ইদং আপত্তিং সন্ধায ৱুত্তং. সুপিনগতস্স হি পাণাতিপাতাদিৱসেন কিঞ্চাপি অকুসলচিত্তং পৱত্ততি, ৱত্থুৱিকোপনং পন নত্থীতি ন সক্কা তত্থ আপত্তিং পঞ্ঞপেতুং. ইমিনা কাৰণেন তং অব্বোহাৰিকং, ন অব্যাকতত্তাতি.

অব্যাকতকথাৱণ্ণনা.

৯. আসেৱনপচ্চযকথাৱণ্ণনা

৯০৩-৯০৫. ইদানি আসেৱনপচ্চযকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা সব্বে ধম্মা খণিকা, ন কোচি মুহুত্তম্পি ঠত্ৱা আসেৱনপচ্চযং আসেৱতি নাম. তস্মা নত্থি কিঞ্চি আসেৱনপচ্চযতা. আসেৱনপচ্চযতায উপ্পন্নং পন ন কিঞ্চি অত্থীতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি তেসঞ্ঞেৱ; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং সুত্তৱসেনেৱ পঞ্ঞাপেতুং ননু ৱুত্তং ভগৱতা পাণাতিপাতোতিআদি আভতং. তং সব্বং উত্তানত্থমেৱাতি.

আসেৱনপচ্চযকথাৱণ্ণনা.

১০. খণিককথাৱণ্ণনা

৯০৬-৯০৭. ইদানি খণিককথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা সব্বসঙ্খতধম্মা অনিচ্চা, তস্মা একচিত্তক্খণিকাযেৱ. সমানায হি অনিচ্চতায একো লহুং ভিজ্জতি, একো চিৰেনাতি কো এত্থ নিযামোতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযাপৰসেলিযানং; তে সন্ধায একচিত্তক্খণিকাতি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. চিত্তে মহাপথৱীতিআদীসু তেসং তথা সণ্ঠানং অপস্সন্তো পটিক্খিপতি. চক্খাযতনন্তিআদি ‘‘যদি সব্বে একচিত্তক্খণিকা ভৱেয্যুং, চক্খাযতনাদীনি চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীহি সদ্ধিংযেৱ উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝেয্যু’’ন্তি চোদনত্থং ৱুত্তং. ইতৰো পন অন্তোমাতুকুচ্ছিগতস্স ৱিঞ্ঞাণুপ্পত্তিং সন্ধায পটিক্খিপতি, পৱত্তং সন্ধায লদ্ধিৱসেন পটিজানাতি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি. তেন হি একচিত্তক্খণিকাতি যস্মা নিচ্চা ন হোন্তি, তস্মা একচিত্তক্খণিকাতি অত্তনো ৰুচিযা কাৰণং ৱদতি. তং অৱুত্তসদিসমেৱাতি.

খণিককথাৱণ্ণনা.

বাৱীসতিমো ৱগ্গো.