২১. একৱীসতিমৱগ্গো

১. সাসনকথাৱণ্ণনা

৮৭৮. ইদানি সাসনকথা নাম হোতি. তত্থ তিস্সো সঙ্গীতিযো সন্ধায ‘‘সাসনং নৱং কত’’ন্তি চ ‘‘অত্থি কোচি তথাগতস্স সাসনং নৱং কৰোতী’’তি চ ‘‘লব্ভা তথাগতস্স সাসনং নৱং কাতু’’ন্তি চ যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি একচ্চানং উত্তৰাপথকানং; তে সন্ধায তীসুপি কথাসু পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সতিপট্ঠানাতিআদি সাসনং নাম সতিপট্ঠানাদযো চেৱ অৰিযধম্মা, কুসলাদীনঞ্চ দেসনা. তত্থ যেসং ভগৱতা দেসিতা সতিপট্ঠানাদযো, ঠপেত্ৱা তে অঞ্ঞেসং ৱা সতিপট্ঠানাদীনং কৰণেন অকুসলাদীনং ৱা কুসলাদিভাৱকৰণেন সাসনং নৱংকতং নাম ভৱেয্য, কিং তং এৱং কতং কেনচি, অত্থি ৱা কোচি এৱং কৰোতি, লব্ভা ৱা এৱং কাতুন্তি তীসুপি পুচ্ছাসু চোদনত্থং ৱুত্তং. সেসং সব্বত্থ যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতীতি.

সাসনকথাৱণ্ণনা.

২. অৱিৱিত্তকথাৱণ্ণনা

৮৭৯-৮৮০. ইদানি অৱিৱিত্তকথা নাম হোতি. তত্থ যস্স পুগ্গলস্স যো ধম্মো পচ্চুপ্পন্নো, সো তেন অৱিৱিত্তো নামাতি ইদং সকসমযে সন্নিট্ঠানং. যস্মা পন পুথুজ্জনেন তেধাতুকা ধম্মা অপৰিঞ্ঞাতা, তস্মা সো একক্খণেযেৱ সব্বেহিপি তেধাতুকেহি ধম্মেহি অৱিৱিত্তোতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি তেসঞ্ঞেৱ, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. ফস্সেহীতিআদি সব্বেসং ফস্সাদীনং একক্খণে পৱত্তিদোসদস্সনত্থং ৱুত্তং. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

অৱিৱিত্তকথাৱণ্ণনা.

৩. সঞ্ঞোজনকথাৱণ্ণনা

৮৮১-৮৮২. ইদানি সঞ্ঞোজনকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা অৰহা সব্বং বুদ্ধৱিসযং ন জানাতি, তস্মা তস্স তত্থ অৱিজ্জাৱিচিকিচ্ছাহি অপ্পহীনাহি ভৱিতব্বন্তি সঞ্ঞায ‘‘অত্থি কিঞ্চি সঞ্ঞোজনং অপ্পহায অৰহত্তপ্পত্তী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি মহাসঙ্ঘিকানং, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অত্থি কিঞ্চি সক্কাযদিট্ঠীতিআদি অৰহতো সব্বসংযোজনপ্পহানদস্সনত্থং ৱুত্তং. সব্বং বুদ্ধৱিসযন্তি পঞ্হদ্ৱযে অৰহতো সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণাভাৱেন পটিসেধো কতো, ন অৱিজ্জাৱিচিকিচ্ছানং অপ্পহানেন. ইতৰো পন তেসং অপ্পহীনতং সন্ধায তেন হীতি লদ্ধিং পতিট্ঠপেতি. সা অযোনিসো পতিট্ঠাপিতত্তা অপ্পতিট্ঠিতাৱ হোতীতি.

সঞ্ঞোজনকথাৱণ্ণনা.

৪. ইদ্ধিকথাৱণ্ণনা

৮৮৩-৮৮৪. ইদানি ইদ্ধিকথা নাম হোতি. তত্থ ইদ্ধি নামেসা কত্থচি ইজ্ঝতি, কত্থচি ন ইজ্ঝতি, অনিচ্চাদীনং নিচ্চাদিকৰণে একন্তেনেৱ ন ইজ্ঝতি. সভাগসন্ততিং পন পৰিৱত্তেত্ৱা ৱিসভাগসন্ততিকৰণে ৱা সভাগসন্ততিৱসেনেৱ চিৰতৰপ্পৱত্তনে ৱা যেসং অত্থায কৰিযতি, তেসং পুঞ্ঞাদীনি কাৰণানি নিস্সায কত্থচি ইজ্ঝতি, ভিক্খূনং অত্থায পানীযস্স সপ্পিখীৰাদিকৰণে ৱিয মহাধাতুনিধানে দীপাদীনং চিৰসন্তানপ্পৱত্তনে ৱিয চাতি ইদং সকসমযে সন্নিট্ঠানং. যং পন আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো ৰঞ্ঞো পাসাদং সুৱণ্ণন্ত্ৱেৱ অধিমুচ্চি, তং নিস্সায যেসং ‘‘অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধী’’তি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায অত্থি অধিপ্পাযইদ্ধীতি পুচ্ছা সকৱাদিস্স. তত্থ অধিপ্পাযইদ্ধীতি অধিপ্পাযইদ্ধি, যথাধিপ্পাযং ইজ্ঝনইদ্ধীতি অত্থো. আমন্তাতি লদ্ধিমত্তে ঠত্ৱা পটিঞ্ঞা পৰৱাদিস্স. অথ নং অনিচ্চাদীনং নিচ্চাদিতায অনুযুঞ্জিতুং নিচ্চপণ্ণা ৰুক্খা হোন্তূতিআদিমাহ. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱ. লদ্ধিপতিট্ঠাপনে সুৱণ্ণো চ পনাসীতি ৰঞ্ঞো পুঞ্ঞূপনিস্সযেন আসি, ন কেৱলং থেৰস্স অধিপ্পাযেনেৱ. তস্মা অসাধকমেতন্তি.

ইদ্ধিকথাৱণ্ণনা.

৫. বুদ্ধকথাৱণ্ণনা

৮৮৫. ইদানি বুদ্ধকথা নাম হোতি. তত্থ ঠপেত্ৱা তস্মিং তস্মিং কালে সৰীৰৱেমত্ততং আযুৱেমত্ততং পভাৱেমত্ততঞ্চ সেসেহি বুদ্ধধম্মেহি বুদ্ধানং বুদ্ধেহি হীনাতিৰেকতা নাম নত্থি. যেসং পন অৱিসেসেনেৱ অত্থীতি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায অত্থি বুদ্ধানন্তি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং বুদ্ধধম্মেহি অনুযুঞ্জিতুং সতিপট্ঠানতোতিআদিমাহ. ইতৰো তেসং ৱসেন হীনাতিৰেকতং অপস্সন্তো পটিক্খিপতিযেৱাতি.

বুদ্ধকথাৱণ্ণনা.

৬. সব্বদিসাকথাৱণ্ণনা

৮৮৬. ইদানি সব্বদিসাকথা নাম হোতি. তত্থ চতূসু দিসাসু হেট্ঠা উপৰীতি সমন্ততো লোকধাতুসন্নিৱাসং, সব্বলোকধাতূসু চ বুদ্ধা অত্থীতি অত্তনো ৱিকপ্পসিপ্পং উপ্পাদেত্ৱা ‘‘সব্বদিসাসু বুদ্ধা তিট্ঠন্তী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি মহাসঙ্ঘিকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. পুৰত্থিমাযাতি পুট্ঠো সক্যমুনিং সন্ধায পটিক্খিপতি. পুন পুট্ঠো লদ্ধিৱসেন অঞ্ঞলোকধাতুযং ঠিতং সন্ধায পটিজানাতি. কিন্নামো সো ভগৱাতিআদি ‘‘সচে ত্ৱং জানাসি, নামাদিৱসেন নং কথেহী’’তি চোদনত্থং ৱুত্তং. ইমিনা উপাযেন সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বোতি.

সব্বদিসাকথাৱণ্ণনা.

৭. ধম্মকথাৱণ্ণনা

৮৮৭-৮৮৮. ইদানি ধম্মকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা ৰূপাদযো ৰূপাদিসভাৱেন নিযতা ন তং সভাৱং ৱিজহন্তি, তস্মা সব্বধম্মা নিযতাতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানঞ্চেৱ একচ্চানঞ্চ উত্তৰাপথকানং; তে সন্ধায সব্বে ধম্মাতি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং ‘‘সচে তে নিযতা, মিচ্ছত্তনিযতা ৱা সিযুং সম্মত্তনিযতা ৱা, ইতো অঞ্ঞো নিযামো নাম নত্থী’’তি চোদেতুং মিচ্ছত্তনিযতাতিআদিমাহ. তত্থ পটিক্খেপো চ পটিঞ্ঞা চ পৰৱাদিস্স. ৰূপং ৰূপট্ঠেনাতিআদি যেনত্থেন নিযতাতি ৱদতি, তস্স ৱসেন চোদেতুং ৱুত্তং. তত্ৰাযং অধিপ্পাযো – ৰূপঞ্হি ৰূপট্ঠেন নিযতন্তি ৰূপং ৰূপমেৱ, ন ৱেদনাদিসভাৱন্তি অধিপ্পাযেন ৱত্তব্বং, ইতো অঞ্ঞথা ন ৱত্তব্বং. কস্মা? ৰূপট্ঠতো অঞ্ঞস্স ৰূপস্স অভাৱা. ৰূপসভাৱো হি ৰূপট্ঠো, ৰূপসভাৱো চ ৰূপমেৱ, ন ৰূপতো অঞ্ঞো. ৱেদনাদীহি পনস্স নানত্তপঞ্ঞাপনত্থং এস ৱোহাৰো হোতীতি. তস্মা ‘‘ৰূপং ৰূপট্ঠেন নিযত’’ন্তি ৱদন্তেন ৰূপং নিযতন্তি ৱুত্তং হোতি. নিযতঞ্চ নাম মিচ্ছত্তনিযতং ৱা সিযা সম্মত্তনিযতং ৱা, ইতো অঞ্ঞো নিযামো নাম নত্থীতি. অথ কস্মা পটিজানাতীতি? অত্থন্তৰৱসেন. ৰূপং ৰূপট্ঠেন নিযতন্তি এত্থ হি ৰূপং ৰূপমেৱ, ন ৱেদনাদিসভাৱন্তি অযমত্থো. তস্মা পটিজানাতি. ইতো অঞ্ঞথা পনস্স নিযতত্তং নত্থীতি পুন তেনেৱ নযেন চোদেতুং মিচ্ছত্তনিযতন্তিআদিমাহ. তং সব্বং উত্তানত্থমেৱ. তেন হি ৰূপন্তি লদ্ধিপি অযোনিসো পতিট্ঠাপিতত্তা অপ্পতিট্ঠিতাৱ হোতীতি.

ধম্মকথাৱণ্ণনা.

৮. কম্মকথাৱণ্ণনা

৮৮৯-৮৯১. ইদানি কম্মকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘যস্মা দিট্ঠধম্মৱেদনীযাদীনি দিট্ঠধম্মৱেদনীযট্ঠাদীহি নিযতানি, তস্মা সব্বে কম্মা নিযতা’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি তেসঞ্ঞেৱ; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. দিট্ঠধম্মৱেদনীযট্ঠেন নিযতন্তি এত্থ দিট্ঠধম্মৱেদনীযং দিট্ঠধম্মৱেদনীযট্ঠমেৱ. সচে দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিপাকং দাতুং সক্কোতি দেতি, নো চে অহোসিকম্মং নাম হোতীতি ইমমত্থং সন্ধায পটিঞ্ঞা সকৱাদিস্স. মিচ্ছত্তসম্মত্তনিযামৱসেন পনেতং অনিযতমেৱাতি সব্বং হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

কম্মকথাৱণ্ণনা.

একৱীসতিমো ৱগ্গো.