৯. নৱমৱগ্গো

১. আনিসংসদস্সাৱীকথাৱণ্ণনা

৫৪৭. ইদানি আনিসংসদস্সাৱীকথা নাম হোতি. তত্থ সকসমযে সঙ্খাৰে আদীনৱতো নিব্বানঞ্চ আনিসংসতো পস্সন্তস্স সংযোজনপ্পহানং হোতীতি নিচ্ছযো. যেসং পন তেসু দ্ৱীসুপি একংসিকৱাদং গহেত্ৱা ‘‘আনিসংসদস্সাৱিনোৱ সংযোজনপ্পহানং হোতী’’তি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথস্স ‘‘একংসিকৱাদো তযা গহিতো, আদীনৱোপি দট্ঠব্বোযেৱা’’তি ৱিভাগদস্সনত্থং সকৱাদী সঙ্খাৰেতিআদিমাহ.

সঙ্খাৰে চ অনিচ্চতো মনসিকৰোতি, নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৱী হোতীতি পঞ্হস্মিং অযমধিপ্পাযো – আনিসংসদস্সাৱিস্স সংযোজনানং পহানং হোতীতি তেসং লদ্ধি. ননু সঙ্খাৰে অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সংযোজনা পহীযন্তীতি চ পুট্ঠো আমন্তাতি পটিজানাতি. তেন তে সঙ্খাৰে চ অনিচ্চতো মনসিকৰোতি, নিব্বানে চ আনিসংসদস্সাৱী হোতীতি ইদং আপজ্জতি, কিং সম্পটিচ্ছসি এতন্তি. ততো পৰৱাদী একচিত্তক্খণং সন্ধায পটিক্খিপতি, দুতিযং পুট্ঠো নানাচিত্তৱসেন পটিজানাতি. সকৱাদী পনস্স অধিপ্পাযং মদ্দিত্ৱা অনিচ্চমনসিকাৰস্স আনিসংসদস্সাৱিতায চ একতো পটিঞ্ঞাতত্তা দ্ৱিন্নং ফস্সানং দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি পুচ্ছতি. ইতৰো দ্ৱিন্নং সমোধানং অপস্সন্তো পটিক্খিপতি. দুক্খতোতিআদিপঞ্হেসুপি এসেৱ নযো. কিং পনেত্থ সন্নিট্ঠানং, কিং অনিচ্চাদিতো মনসিকৰোতো সংযোজনা পহীযন্তি, উদাহু নিব্বানে আনিসংসদস্সাৱিস্স, উদাহু দ্ৱেপি একতো কৰোন্তস্সাতি. যদি তাৱ অনিচ্চাদিতো মনসিকৰোতো পহানং ভৱেয্য, ৱিপস্সনাচিত্তেনেৱ ভৱেয্য. অথ আনিসংসদস্সাৱিনো, অনুস্সৱৱসেন নিব্বানে আনিসংসং পস্সন্তস্স ৱিপস্সনাচিত্তেনেৱ ভৱেয্য, অথ দ্ৱেপি একতো কৰোন্তস্স ভৱেয্য, দ্ৱিন্নং ফস্সাদীনং সমোধানং ভৱেয্য. যস্মা পন অৰিযমগ্গক্খণে অনিচ্চাদিমনসিকাৰস্স কিচ্চং নিপ্ফত্তিং গচ্ছতি পুন নিচ্চতোতিআদিগহণস্স অনুপ্পত্তিধম্মভাৱতো, নিব্বানে চ পচ্চক্খতোৱ আনিসংসদস্সনং ইজ্ঝতি, তস্মা কিচ্চনিপ্ফত্তিৱসেন অনিচ্চাদিতো মনসিকৰোতো আৰম্মণং কত্ৱা পৱত্তিৱসেন চ নিব্বানে আনিসংসদস্সাৱিস্স সংযোজনানং পহানং হোতীতি ৱেদিতব্বং.

৫৪৮. নিব্বানে সুখানুপস্সীতি সুত্তং নিব্বানে সুখানুপস্সনাদিভাৱমেৱ সাধেতি, ন আনিসংসদস্সাৱিতামত্তেন সংযোজনানং পহানং. তস্মা আভতম্পি অনাভতসদিসমেৱাতি.

আনিসংসদস্সাৱীকথাৱণ্ণনা.

২. অমতাৰম্মণকথাৱণ্ণনা

৫৪৯. ইদানি অমতাৰম্মণকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘নিব্বানং মঞ্ঞতী’’তিআদীনং অযোনিসো অত্থং গহেত্ৱা অমতাৰম্মণং সংযোজনং হোতীতি লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযানং, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং সচে অমতাৰম্মণং সংযোজনং, অমতস্স সংযোজনিযাদিভাৱো আপজ্জতীতি চোদেতুং অমতং সংযোজনিযন্তিআদিমাহ. ইতৰো সুত্তৱিৰোধভযেন সব্বং পটিক্খিপতি. ইমিনা উপাযেন সব্বৱাৰেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. নিব্বানং নিব্বানতোতি আহটসুত্তং পন দিট্ঠধম্মনিব্বানং সন্ধায ভাসিতং, তস্মা অসাধকন্তি.

অমতাৰম্মণকথাৱণ্ণনা.

৩. ৰূপং সাৰম্মণন্তিকথাৱণ্ণনা

৫৫২-৫৫৩. ইদানি ৰূপং সাৰম্মণন্তিকথা নাম হোতি. তত্থ ৰূপং সপ্পচ্চযট্ঠেন সাৰম্মণং নাম হোতি, ন অঞ্ঞং আৰম্মণং কৰোতীতি আৰম্মণপচ্চযৱসেন. যেসং পন অৱিসেসেন ৰূপং সাৰম্মণন্তি লদ্ধি, সেয্যথাপি উত্তৰাপথকানং; তে সন্ধায আৰম্মণত্থস্স ৱিভাগদস্সনত্থং পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ পাড়িঅনুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং. ন ৱত্তব্বন্তি পঞ্হে ওলুব্ভাৰম্মণং সন্ধায পটিঞ্ঞা সকৱাদিস্স. দুতিযপঞ্হেপি পচ্চযাৰম্মণং সন্ধায পটিঞ্ঞা তস্সেৱ. ইতি সপ্পচ্চযট্ঠেনেৱেত্থ সাৰম্মণতা সিদ্ধাতি.

ৰূপং সাৰম্মণন্তিকথাৱণ্ণনা.

৪. অনুসযা অনাৰম্মণকথাৱণ্ণনা

৫৫৪-৫৫৬. ইদানি অনুসযা অনাৰম্মণাতিকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং অনুসযা নাম চিত্তৱিপ্পযুত্তা অহেতুকা অব্যাকতা, তেনেৱ চ অনাৰম্মণাতি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানঞ্চেৱ একচ্চানঞ্চ উত্তৰাপথকানং; তে সন্ধায অনুসযাতি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং অনাৰম্মণেন নাম এৱংৱিধেন ভৱিতব্বন্তি চোদেতুং ৰূপন্তিআদিমাহ. কামৰাগোতিআদি কামৰাগানুসযতো অনঞ্ঞত্তা দস্সিতং. সঙ্খাৰক্খন্ধো অনাৰম্মণোতি পঞ্হে চিত্তসম্পযুত্তসঙ্খাৰক্খন্ধং সন্ধায পটিক্খিপতি. অনুসযং জীৱিতিন্দ্ৰিযং কাযকম্মাদিৰূপঞ্চ সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নং, তং সন্ধায পটিজানাতি. ইমিনাৱুপাযেন সব্বৱাৰেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. সানুসযোতি পঞ্হে পন অপ্পহীনানুসযত্তা সানুসযতা অনুঞ্ঞাতা. ন অনুসযানং পৱত্তিসব্ভাৱা. যো হি অপ্পহীনো, ন সো অতীতো, নানাগতো, ন পচ্চুপ্পন্নো চ. মগ্গৱজ্ঝকিলেসো পনেস অপ্পহীনত্তাৱ অত্থীতি ৱুচ্চতি. এৱৰূপস্স চ ইদং নাম আৰম্মণন্তি ন ৱত্তব্বং. তস্মা তং পটিক্খিত্তং. তং পনেতং ন কেৱলং অনুসযস্স, ৰাগাদীনম্পি তাদিসমেৱ, তস্মা অনুসযানং অনাৰম্মণতাসাধকং ন হোতীতি.

অনুসযা অনাৰম্মণাতিকথাৱণ্ণনা.

৫. ঞাণং অনাৰম্মণন্তিকথাৱণ্ণনা

৫৫৭-৫৫৮. ইদানি ঞাণং অনাৰম্মণন্তিকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা অৰহা চক্খুৱিঞ্ঞাণসমঙ্গী ঞাণীতি ৱুচ্চতি, তস্স ঞাণস্স তস্মিং খণে আৰম্মণং নত্থি, তস্মা ঞাণং অনাৰম্মণন্তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ অনুসযকথাযং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

ঞাণং অনাৰম্মণন্তিকথাৱণ্ণনা.

৬. অতীতানাগতাৰম্মণকথাৱণ্ণনা

৫৫৯-৫৬১. ইদানি অতীতানাগতাৰম্মণকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা অতীতানাগতাৰম্মণং নাম নত্থি, তস্মা তদাৰম্মণেন চিত্তেন আৰম্মণস্স নত্থিতায অনাৰম্মণেন ভৱিতব্বন্তি অতীতং অনাৰম্মণন্তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি উত্তৰাপথকানং, তে সন্ধায অতীতাৰম্মণন্তি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ যথাপাড়িমেৱ নিয্যাতীতি.

অতীতানাগতাৰম্মণকথাৱণ্ণনা.

৭. ৱিতক্কানুপতিতকথাৱণ্ণনা

৫৬২. ইদানি ৱিতক্কানুপতিতকথা নাম হোতি. তত্থ ৱিতক্কানুপতিতা নাম দুৱিধা – আৰম্মণতো চ সম্পযোগতো চ. তত্থ অসুকচিত্তং নাম ৱিতক্কস্সাৰম্মণং ন হোতীতি নিযমাভাৱতো সিযা সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিতং, ৱিতক্কৱিপ্পযুত্তচিত্তসব্ভাৱতো পন ন সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিতং. ইতি ইমং ৱিভাগং অকত্ৱা অৱিসেসেনেৱ সব্বং চিত্তং ৱিতক্কানুপতিতন্তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি উত্তৰাপথকানং, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ পাড়িৱসেনেৱ নিয্যাতীতি.

ৱিতক্কানুপতিতকথাৱণ্ণনা.

৮. ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দকথাৱণ্ণনা

৫৬৩. ইদানি ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা ‘‘ৱিতক্কৱিচাৰা ৱচীসঙ্খাৰা’’তি ৱুত্তা, তস্মা সব্বসো ৱিতক্কযতো ৱিচাৰযতো অন্তমসো মনোধাতুপৱত্তিকালেপি ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দোযেৱাতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযানং; তে সন্ধায সব্বসোতি পুচ্ছা সকৱাদিস্স পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং যদি ৱিতক্কৱিপ্ফাৰমত্তং সদ্দো, ফস্সাদিৱিপ্ফাৰোপি সদ্দো ভৱেয্যাতি চোদেতুং সব্বসো ফুসযতোতিআদিমাহ. ইতৰো তাদিসং সুত্তলেসং অপস্সন্তো পটিক্খিপতি. ৱিতক্কৱিপ্ফাৰো সদ্দো সোতৱিঞ্ঞেয্যোতি ৱিতক্কস্স ৱিপ্ফাৰমত্তমেৱ সদ্দোতি কত্ৱা পুচ্ছতি, ন ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসমুট্ঠিতং সুত্তপমত্তানং সদ্দং, ইতৰো পটিক্খিপতি. ননু ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দো ন সোতৱিঞ্ঞেয্যোতি ইদং তস্সেৱ লদ্ধিযা দস্সেতি. সো হি ৱিতক্কৱিপ্ফাৰমত্তমেৱ সদ্দং ৱদতি, সো ন সোতৱিঞ্ঞেয্যোতি. ইতৰো পন ‘‘ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দং সুত্ৱা আদিসতী’’ তি (দী. নি. ৩.১৪৮) ৱচনতো সোতৱিঞ্ঞেয্যোৱাতি ৱদতি.

ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দকথাৱণ্ণনা.

৯. নযথাচিত্তস্স ৱাচাতিকথাৱণ্ণনা

৫৬৪. ইদানি নযথাচিত্তস্স ৱাচাতিকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা কোচি অঞ্ঞং ভণিস্সামীতি অঞ্ঞং ভণতি, তস্মা নযথাচিত্তস্স ৱাচা চিত্তানুৰূপা চিত্তানুগতিকা ন হোতি, ৱিনাপি চিত্তেন পৱত্ততীতি যেসং লদ্ধি; সেয্যথাপি পুব্বসেলিযানং; তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. অথ নং ‘‘যদি তংসমুট্ঠাপকং চিত্তং ন সিযা, ফস্সাদযোপি তস্মিং খণে ন সিযু’’ন্তি চোদেতুং অফস্সকস্সাতিআদিমাহ. ন ভণিতুকামোতিআদীসু যস্মা অঞ্ঞং ভণিস্সামীতি অঞ্ঞং ভণন্তোপি ভণিতুকামোযেৱ নাম হোতি, তস্মা ন হেৱাতি পটিক্খিপতি.

৫৬৫. ননু অত্থি কোচি অঞ্ঞং ভণিস্সামীতিআদীসু চীৱৰন্তি ভণিতুকামো চীৰন্তি ভণেয্য. তত্থ অঞ্ঞং ভণিতুকামতাচিত্তং, অঞ্ঞং ভণনচিত্তং, ইতি পুব্বভাগেন চিত্তেন অসদিসত্তা অযথাচিত্তো নাম হোতি, তেনস্স কেৱলং অনাপত্তি নাম হোতি, ন পন চীৰন্তি ৱচনসমুট্ঠাপকচিত্তং নত্থি, ইতি অচিত্তকা সা ৱাচাতি অত্থং সন্ধায ইমিনা উদাহৰণেন ‘‘নযথাচিত্তস্স ৱাচা’’তি পতিট্ঠাপিতাপি অপ্পতিট্ঠাপিতাৱ হোতীতি.

নযথাচিত্তস্স ৱাচাতিকথাৱণ্ণনা.

১০. নযথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তিকথাৱণ্ণনা

৫৬৬-৫৬৭. ইদানি নযথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তিকথা নাম হোতি. তত্থ যস্মা কোচি অঞ্ঞত্ৰ গচ্ছিস্সামীতি অঞ্ঞত্ৰ গচ্ছতি, তস্মা নযথাচিত্তস্স কাযকম্মং চিত্তানুৰূপং চিত্তানুগতিকং ন হোতি, ৱিনাপি চিত্তেন পৱত্ততীতি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি পুব্বসেলিযানংযেৱ, তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.

নযথাচিত্তস্স কাযকম্মন্তিকথাৱণ্ণনা.

১১. অতীতানাগতসমন্নাগতকথাৱণ্ণনা

৫৬৮-৫৭০. ইদানি অতীতানাগতেহি সমন্নাগতকথা নাম হোতি. তত্থ সমন্নাগতপঞ্ঞত্তি পটিলাভপঞ্ঞত্তীতি দ্ৱে পঞ্ঞত্তিযো ৱেদিতব্বা. তাসু পচ্চুপ্পন্নধম্মসমঙ্গী সমন্নাগতোতি ৱুচ্চতি. অট্ঠ সমাপত্তিলাভিনো পন সমাপত্তিযো কিঞ্চাপি ন একক্খণে পৱত্তন্তি, অঞ্ঞা অতীতা হোন্তি, অঞ্ঞা অনাগতা, অঞ্ঞা পচ্চুপ্পন্না, পটিৱিজ্ঝিত্ৱা অপৰিহীনতায পন লাভীতি ৱুচ্চতি. তত্থ যেসং ইমং ৱিভাগং অগ্গহেত্ৱা যস্মা ঝানলাভীনং অতীতানাগতানি ঝানানিপি অত্থি, তস্মা ‘‘তে অতীতেনপি অনাগতেনপি সমন্নাগতা’’তি লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং. তে সন্ধায পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি. ‘‘অট্ঠৱিমোক্খঝাযী’’তিআদি পন লাভীভাৱস্স সাধকং, ন সমন্নাগতভাৱস্সাতি.

অতীতানাগতসমন্নাগতকথাৱণ্ণনা.

নৱমো ৱগ্গো.