৪. ৱিমুচ্চমানকথাৱণ্ণনা

৩৬৬. ইদানি ৱিমুচ্চমানকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘ঝানেন ৱিক্খম্ভনৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তং, মগ্গক্খণে সমুচ্ছেদৱিমুত্তিযা ৱিমুচ্চমানং নাম হোতী’’তি লদ্ধি, তে সন্ধায ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস.

পুন একদেসন্তি পুচ্ছা সকৱাদিস্স. তত্থ একদেসন্তি ভাৱনপুংসকং. যথা ৱিমুত্তং, একদেসেন ৱা একদেসে ৱা অৱিমুত্তং হোতি কিং এৱং একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি পুচ্ছতি. কিং কাৰণা এৱং পুচ্ছতীতি? ‘‘ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি ৱিপ্পকতভাৱেন ৱুত্তত্তা. যথা হি কৰিযমানা কটাদযো ৱিপ্পকতত্তা একদেসেন কতা একদেসেন অকতা হোন্তি, তথা ইদম্পি একদেসং ৱিমুত্তং একদেসং অৱিমুত্তন্তি আপজ্জতি. ততো পৰৱাদী কটাদীনং ৱিয চিত্তস্স একদেসাভাৱা পঠমপঞ্হে পটিক্খিপিত্ৱা দুতিযে ৱিমুচ্চমানস্স অপৰিনিট্ঠিতৱিমুত্তিতায পটিজানাতি. লোকিযজ্ঝানক্খণং ৱা সন্ধায পটিক্খিপতি. ন হি তং তদা সমুচ্ছেদৱিমুত্তিযা ৱিমুচ্চমানং. লোকুত্তৰজ্ঝানক্খণং সন্ধায পটিজানাতি. তঞ্হি তদা সমুচ্ছেদৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তেকদেসেন ৱিমুচ্চমানন্তিস্স লদ্ধি. ততো সকৱাদী ‘‘যদি তে একমেৱ চিত্তং একদেসং ৱিমুত্তং একদেসং অৱিমুত্তং, এৱং সন্তে যো একেনেৱ চিত্তেন সোতাপন্নো হোতি, সোপি তে একদেসং সোতাপন্নো, একদেসং ন সোতাপন্নো আপজ্জতী’’তি চোদনত্থং একদেসং সোতাপন্নোতিআদিমাহ. ইতৰো তং ৱিধানং অপস্সন্তো পটিক্খিপতি. সেসৱাৰেসুপি এসেৱ নযো.

উপ্পাদক্খণপঞ্হে যদি একমেৱ চিত্তং ৱিমুত্তঞ্চ ৱিমুচ্চমানঞ্চ, একস্মিং খণে ৱিমুত্তং একস্মিং ৱিমুচ্চমানং আপজ্জতি. কিং তে এৱৰূপং চিত্তন্তি অত্থো.

৩৬৭. সুত্তসাধনে পঠমসুত্তং পৰৱাদিস্স. তত্ৰাস্সাযমধিপ্পাযো – ৱিমুচ্চতীতি ৱিপ্পকতনিদ্দেসো. তস্মা যং তস্স যোগিনো এৱং জানতো এৱং পস্সতো এতেহি আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, তং ৱিমুচ্চমানং নাম হোতীতি. দুতিযসুত্তং সকৱাদিস্স. তত্ৰাস্সাযমধিপ্পাযো – যদি তে ৱিমুচ্চতীতি ৱচনতো ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমানং, ইধ ৱিমুচ্চতীতি ৱচনাভাৱতো ৱিমুত্তমেৱ সিযা, ন ৱিমুচ্চমানন্তি.

ইদানি ‘‘যথা তে ৱিপ্পকতৱিমুত্তিতায ৱিমুচ্চমানং, কিং এৱং ৱিপ্পকতৰাগাদিতায ৰজ্জমানাদীনিপি অত্থী’’তি চোদনত্থং পুন অত্থি চিত্তন্তিআদি আৰদ্ধং. পৰৱাদিনাপি তথাৰূপং চিত্তং অপস্সন্তেন সব্বং পটিক্খিত্তং. অথ নং সকৱাদী ‘‘দ্ৱেযেৱ কোটিযো, ততিযা নত্থী’’তি অনুবোধেন্তো ননু ৰত্তঞ্চেৱ অৰত্তঞ্চাতিআদিমাহ. তস্সত্থো – ননু ভদ্ৰমুখ, ৰাগসম্পযুত্তং চিত্তং ৰত্তং ৱিপ্পযুত্তং অৰত্তন্তি দ্ৱেৱ কোটিযো, ৰজ্জমানং নাম ততিযা কোটি নত্থীতি? দুট্ঠাদীসুপি এসেৱ নযো. অথ নং আমন্তাতি পটিজানিত্ৱা ঠিতং. ৱিমুত্তিপক্খেপি দ্ৱেযেৱ কোটিযো দস্সেতুং হঞ্চি ৰত্তঞ্চেৱাতিআদিমাহ. তস্সত্থো – যদি এতা দ্ৱে কোটিযো সম্পটিচ্ছসি, অৱিমুত্তঞ্চেৱ ৱিমুত্তঞ্চা তি ইমাপি সম্পটিচ্ছ. কিলেসসম্পযুত্তঞ্হি চিত্তং অৱিমুত্তং, ৱিপ্পযুত্তং ৱিমুত্তং. ৱিমুচ্চমানং নামাতি পৰমত্থতো ততিযা কোটি নত্থীতি.

ৱিমুচ্চমানকথাৱণ্ণনা.