২. অৰিযন্তিকথাৱণ্ণনা
৩৫৭. ইদানি অৰিযন্তিকথা নাম হোতি. তত্থ যেসং ‘‘ন কেৱলং আসৱক্খযঞাণমেৱ অৰিযং, অথ খো পুৰিমানিপি নৱ বলানি অৰিযানি’’চ্চেৱ লদ্ধি, সেয্যথাপি এতৰহি অন্ধকানং; তে সন্ধায অৰিযন্তি পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতৰস্স. পুন যদি তং অৰিযং, মগ্গাদীসু তেন অঞ্ঞতৰেন ভৱিতব্বন্তি মগ্গাদিৱসেন পুচ্ছা সকৱাদিস্স, পটিক্খেপো ইতৰস্স.
পুন সুঞ্ঞতাৰম্মণাদিৱসেন পুচ্ছা সকৱাদিস্স. তত্থ দ্ৱে সুঞ্ঞতা – সত্তসুঞ্ঞতা চ সঙ্খাৰসুঞ্ঞতা চ. সত্তসুঞ্ঞতা নাম দিট্ঠিযা পৰিকপ্পিতেন সত্তেন সুঞ্ঞা পঞ্চক্খন্ধা. সঙ্খাৰসুঞ্ঞতা নাম সব্বসঙ্খাৰেহি সুঞ্ঞং ৱিৱিত্তং নিস্সটং নিব্বানং. তত্থ পৰৱাদী নিব্বানাৰম্মণতং সন্ধায পটিক্খিপতি, সঙ্খাৰাৰম্মণতং সন্ধায পটিজানাতি. মনসি কৰোতীতি পুট্ঠোপি নিব্বানমেৱ সন্ধায পটিক্খিপতি, সঙ্খাৰে সন্ধায পটিজানাতি. ততো সকৱাদিনা ‘‘ঠানাট্ঠানাদিমনসিকাৰো সঙ্খাৰাৰম্মণো, সুঞ্ঞতমনসিকাৰো নিব্বানাৰম্মণো’’তি ইমং নযং গহেত্ৱা ‘‘দ্ৱিন্নং ফস্সানং দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতী’’তি পুট্ঠো লেসোকাসং অলভন্তো পটিক্খিপতি. অনিমিত্তাপণিহিতেসুপি এসেৱ নযো. সত্তনিমিত্তাভাৱতো হি খন্ধা অনিমিত্তা. সঙ্খাৰনিমিত্তাভাৱতো নিব্বানং. একধম্মস্মিম্পি আৰোপেত্ৱা ঠপেতব্বসঙ্খাতেন চ পণিদহিতব্বট্ঠেন পণিহিতসঙ্খং গতেন সত্তপণিধিনা অপ্পণিহিতা খন্ধা. তণ্হাপণিধিনা তণ্হায ৱা আৰম্মণভূতেন সব্বসঙ্খাৰপণিধিনা অপ্পণিহিতং নিব্বানং. তস্মা ইধাপি পটিক্খেপো চ পটিঞ্ঞা চ পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বা.
৩৫৮. ততো ‘‘যথা সতিপট্ঠানাদযো লোকুত্তৰধম্মা অৰিযা চেৱ সুঞ্ঞতাদিআৰম্মণা চ, কিং তে এৱং ঠানাট্ঠানঞাণ’’ন্তি অনুলোমপটিলোমপুচ্ছা হোন্তি. তত্থ সব্বাপি পটিঞ্ঞা সব্বে চ পটিক্খেপা পৰৱাদিস্সেৱ. ইমিনাৱুপাযেন সেসঞাণেসুপি পুচ্ছাৱিস্সজ্জনং ৱেদিতব্বং. পাড়িযং পন সেসানি সঙ্খিপিত্ৱা অৱসানে চুতূপপাতঞাণমেৱ ৱিভত্তং. ততো পৰং সকসমযেপি ‘‘অৰিয’’ন্তি সিদ্ধেন আসৱানং খযঞাণেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৱা সেসঞাণানং অনুলোমতো চ পটিলোমতো চ অৰিযভাৱপুচ্ছা হোন্তি. তা সব্বা পৰৱাদিস্স, পটিঞ্ঞা পটিক্খেপো চ সকৱাদিস্স. তে উত্তানত্থাযেৱ. পাড়িযং পনেত্থ পঠমনৱমানেৱ দস্সেত্ৱা সত্ত ঞাণানি সঙ্খিত্তানীতি.
অৰিযন্তিকথাৱণ্ণনা.