২. দুকনিদ্দেসৱণ্ণনা

৪৫. দুকনিদ্দেসে কোধনোতি কুজ্ঝনসীলো মহাকোধো. এৱং পুগ্গলং পুচ্ছিত্ৱাপি ধম্মেন পুগ্গলং দস্সেতুং তত্থ কতমো কোধোতিআদিমাহ. উপনাহীনিদ্দেসাদীসুপি এসেৱ নযো. কোধো কুজ্ঝনাতিআদীনি হেট্ঠা ৱুত্তত্থানেৱ. তথা উপনাহীনিদ্দেসাদীসু পুব্বকালং কোধোতিআদীনি. অযং কোধো অপ্পহীনোতি অযং এত্তকো কোধো ৱিক্খম্ভনপ্পহানেন ৱা তদঙ্গপ্পহানেন ৱা সমুচ্ছেদপ্পহানেন ৱা অপ্পহীনো. পৰতো উপনাহাদীসুপি এসেৱ নযো.

৫৩. অহিৰিকনিদ্দেসাদীসু – ইমিনা অহিৰিকেনাতি ইমিনা এৱংপকাৰেন অহিৰিকধম্মেন সমন্নাগতো. ইমিনা অনোত্তপ্পেনাতিআদীসুপি এসেৱ নযো.

৬৩. অজ্ঝত্তসংযোজনোতি অজ্ঝত্তবন্ধনো. বহিদ্ধাসংযোজনোতি বহিদ্ধাবন্ধনো. তে উভোপি ৱচ্ছকসালূপমায দীপেতব্বা. ৱচ্ছকসালায হি অন্তো বদ্ধো অন্তোযেৱ সযিতৱচ্ছকো ৱিয ইধট্ঠকসোতাপন্নসকদাগামিনো. তেসঞ্হি বন্ধনম্পি ইধেৱ, সযম্পি ইধেৱ. অন্তো বদ্ধো পন বহি সযিতৱচ্ছকো ৱিয ৰূপাৰূপভৱে সোতাপন্নসকদাগামিনো. তেসঞ্হি বন্ধনমেৱ ইধ, সযং পন ব্ৰহ্মলোকে ঠিতা. বহি বদ্ধো বহি সযিতৱচ্ছকো ৱিয ৰূপাৰূপভৱে অনাগামী. তস্স হি বন্ধনম্পি বহিদ্ধা, সযম্পি বহিদ্ধাৱ. বহি বদ্ধো পন অন্তোসযিতৱচ্ছকো ৱিয ইধট্ঠকঅনাগামী. তস্স হি বন্ধনং ৰূপাৰূপভৱেসু, সযং পন ইধ ঠিতো.

৬৫. অক্কোধননিদ্দেসাদীসু – পহীনোতি ৱিক্খম্ভনপ্পহানেন ৱা, তদঙ্গপ্পহানেন ৱা, সমুচ্ছেদপ্পহানেন ৱা পহীনো.

৮৩. দুল্লভনিদ্দেসে – দুল্লভাতি ন সুলভা. পুব্বকাৰীতি পঠমমেৱ কাৰকো. কতৱেদীতি কতং ৱেদেতি, ৱিদিতং পাকটং কৰোতি. তে অগাৰিযানগাৰিযেহি দীপেতব্বা. অগাৰিযেসু হি মাতাপিতৰো পুব্বকাৰিনো নাম. পুত্তধীতৰো পন মাতাপিতৰো পটিজগ্গন্তা অভিৱাদনাদীনি তেসং কুৰুমানা কতৱেদিনো নাম. অনগাৰিযেসু আচৰিযুপজ্ঝাযা পুব্বকাৰিনো নাম. অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকা আচৰিযুপজ্ঝাযে পটিজগ্গন্তা অভিৱাদনাদীনি তেসং কুৰুমানা কতৱেদিনো নাম. তেসং আৱিভাৱত্থায উপজ্ঝাযপোসকসোণত্থেৰাদীনং ৱত্থূনি কথেতব্বানি.

অপৰো নযো – পৰেন অকতেযেৱ উপকাৰে অত্তনি কতং উপকাৰং অনপেক্খিত্ৱা কাৰকো পুব্বকাৰী, সেয্যথাপি মাতাপিতৰো চেৱ আচৰিযুপজ্ঝাযা চ. সো দুল্লভো; সত্তানং তণ্হাভিভূতত্তা. পৰেন কতস্স উপকাৰস্স অনুৰূপপ্পৱত্তিং অত্তনি কতং উপকাৰং উপকাৰতো জানন্তো, ৱেদিযন্তো, কতঞ্ঞুকতৱেদী. সেয্যথাপি মাতাপিতুআচৰিযুপজ্ঝাযেসু সম্মা পটিপন্নো. সোপি দুল্লভো; সত্তানং অৱিজ্জাভিভূতত্তা.

অপিচ – অকাৰণৱচ্ছলো পুব্বকাৰী, সকাৰণৱচ্ছলো কতঞ্ঞুকতৱেদী. ‘কৰিস্সতি মে’তি এৱমাদিকাৰণনিৰপেক্খকিৰিযো পুব্বকাৰী. ‘কৰিস্সতি মে’তি এৱমাদিকাৰণসাপেক্খকিৰিযো কতঞ্ঞুকতৱেদী. তমোজোতিপৰাযণো পুব্বকাৰী, জোতিজোতিপৰাযণো কতঞ্ঞুকতৱেদী. দেসেতা পুব্বকাৰী, পটিপজ্জিতা কতঞ্ঞুকতৱেদী. সদেৱকে লোকে অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো পুব্বকাৰী, অৰিযসাৱকো কতঞ্ঞুকতৱেদীতি. দুকনিপাতট্ঠকথাযং (অ. নি. অট্ঠ. ২.২.১২০) পন – ‘‘‘পুব্বকাৰী’তি পঠমং উপকাৰস্স কাৰকো, ‘কতঞ্ঞুকতৱেদী’তি তেন কতং ঞত্ৱা পচ্ছা কাৰকো. তেসু পুব্বকাৰী ইণং দেমীতি সঞ্ঞং কৰোতি, পচ্ছাকাৰকো ‘ইণং জীৰাপেমী’তি সঞ্ঞং কৰোতী’’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তং.

৮৪. দুত্তপ্পযনিদ্দেসে – দুত্তপ্পযাতি অতপ্পযা, ন সক্কা কেনচি তপ্পেতুং. যো হি উপট্ঠাককুলং ৱা ঞাতিকুলং ৱা নিস্সায ৱসমানো চীৱৰে জিণ্ণে তেহি দিন্নং চীৱৰং নিক্খিপতি, ন পৰিভুঞ্জতি. পুনপ্পুনং দিন্নম্পি গহেত্ৱা নিক্খিপতেৱ. যো চ তেনেৱ নযেন লদ্ধং লদ্ধং ৱিস্সজ্জেতি পৰস্স দেতি. পুনপ্পুনং লদ্ধম্পি তথেৱ কৰোতি. ইমে দ্ৱে পুগ্গলা সকটেহিপি পচ্চযে উপনেন্তেন তপ্পেতুং ন সক্কাতি দুত্তপ্পযা নাম.

৮৫. সুতপ্পযনিদ্দেসে – ন ৱিস্সজ্জেতীতি অত্তনো অকত্ৱা পৰস্স ন দেতি. অতিৰেকে পন সতি ন নিক্খিপতি পৰস্স দেতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – যো পন ভিক্খু উপট্ঠাককুলা ৱা ঞাতিকুলা ৱা জিণ্ণচীৱৰো সাটকং লভিত্ৱা চীৱৰং কত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, ন নিক্খিপতি; অগ্গড়ং দত্ৱা পাৰুপন্তোপি পুন দিয্যমানে সহসা ন পটিগ্গণ্হাতি. যো চ লদ্ধং লদ্ধং অত্তনা পৰিভুঞ্জতি, পৰেসং ন দেতি. ইমে দ্ৱেপি সুখেন সক্কা তপ্পেতুন্তি সুতপ্পযা নামাতি.

৮৬. আসৱাতি কিলেসা. ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং কুক্কুচ্চাযতীতি ন কুক্কুচ্চাযিতব্বযুত্তকং কুক্কুচ্চাযতি. সূকৰমংসং লভিত্ৱা অচ্ছমংসন্তি কুক্কুচ্চাযতি, মিগমংসং, লভিত্ৱা দীপিমংসন্তি কুক্কুচ্চাযতি. কালে সন্তেযেৱ ‘কালো নত্থী’তি, অপ্পৱাৰেত্ৱাৱ ‘পৱাৰিতোস্মী’তি, পত্তে ৰজস্মিং অপতিতেযেৱ ‘পতিত’ন্তি, অত্তানং উদ্দিস্স মচ্ছমংসে অকতেযেৱ ‘মং উদ্দিস্স কত’ন্তি কুক্কুচ্চাযতি. কুক্কুচ্চাযিতব্বং ন কুক্কুচ্চাযতীতি কুক্কুচ্চাযিতব্বযুত্তকং ন কুক্কুচ্চাযতি. অচ্ছমংসং লভিত্ৱা সূকৰমংসন্তি ন কুক্কুচ্চাযতি…পে… অত্তানং উদ্দিস্স মচ্ছমংসে কতে ‘মং উদ্দিস্স কত’ন্তি ন কুক্কুচ্চাযতি. অঙ্গুত্তৰট্ঠকথাযং পন – ‘‘‘ন কুক্কুচ্চাযিতব্ব’ন্তি সঙ্ঘভোগস্স অপট্ঠপনং অৱিচাৰণং ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং নাম, তং কুক্কুচ্চাযতি. ‘কুক্কুচ্চাযিতব্ব’ন্তি তস্সেৱ পট্ঠপনং ৱিচাৰণং, তং ন কুক্কুচ্চাযতী’’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তং. ইমেসন্তি ইমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং সুভূমিযং তিণলতাদীনি ৱিয ৰত্তিম্পি দিৱাপি আসৱা ৱড্ঢন্তিযেৱ. সুক্কপক্খে কপ্পিযমংসং লভিত্ৱা কপ্পিযমংসন্ত্ৱেৱ গণ্হন্তো ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং ন কুক্কুচ্চাযতি নামাতি ইমিনা নযেন অত্থো ৱেদিতব্বো.

৮৮. হীনাধিমুত্তোতি হীনজ্ঝাসযো. দুস্সীলোতি নিস্সীলো. পাপধম্মোতি লামকধম্মো.

৮৯. পণীতাধিমুত্তোতি পণীতজ্ঝাসযো. কল্যাণধম্মোতি ভদ্দকধম্মো, সুচিধম্মো, সুন্দৰধম্মো.

৯০. তিত্তোতি সুহিতো পৰিযোসিতো. তপ্পেতাতি অঞ্ঞেসম্পি তিত্তিকৰো. পচ্চেকসম্বুদ্ধা যে চ তথাগতসাৱকাতি এত্থ পচ্চেকবুদ্ধা নৱহি লোকুত্তৰধম্মেহি সযং তিত্তা পৰিপুণ্ণা. অঞ্ঞে পন তপ্পেতুং ন সক্কোন্তি. তেসঞ্হি ধম্মকথায অভিসমযো ন হোতি. সাৱকানং পন ধম্মকথায অপৰিমাণানম্পি দেৱমনুস্সানং অভিসমযো হোতি. এৱং সন্তেপি যস্মা পন তে ধম্মং দেসেন্তা ন অত্তনো ৱচনং কত্ৱা কথেন্তি, বুদ্ধানং ৱচনং কত্ৱা কথেন্তি. সোতুং নিসিন্নপৰিসাপি ‘অযং ভিক্খু ন অত্তনা পটিৱিদ্ধধম্মং কথেতি, বুদ্ধেহি পটিৱিদ্ধধম্মং কথেতী’তি চিত্তীকাৰং কৰোতি. ইতি সো চিত্তীকাৰো বুদ্ধানংযেৱ হোতি. এৱং তত্থ সম্মাসম্বুদ্ধোৱ তপ্পেতা নাম. যথা হি ‘অসুকস্স নাম ইদঞ্চিদঞ্চ দেথা’তি ৰঞ্ঞা আণত্তা কিঞ্চাপি আনেত্ৱা দেন্তি, অথ খো ৰাজাৱ তত্থ দাযকো. যেহিপি লদ্ধং হোতি, তে ‘ৰঞ্ঞা অম্হাকং ঠানন্তৰং দিন্নং, ইস্সৰিযৱিভৱো দিন্নো’ত্ৱেৱ গণ্হন্তি, ন ৰাজপুৰিসেহীতি. এৱংসম্পদমিদং ৱেদিতব্বং. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.

দুকনিদ্দেসৱণ্ণনা.