(১৯) ৪. ব্ৰাহ্মণৱগ্গো
১. যোধাজীৱসুত্তৱণ্ণনা
১৮১. চতুত্থস্স পঠমে ঠানকুসলোতি যেন ঠানেন ঠিতো অৱিৰাধেত্ৱা ৱিজ্ঝিতুং সক্কোতি, তস্মিং ঠানে কুসলো. সেসং হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
২. পাটিভোগসুত্তৱণ্ণনা
১৮২. দুতিযে নত্থি কোচি পাটিভোগোতি অহং তে পাটিভোগোতি এৱং পাটিভোগো ভৱিতুং সমত্থো নাম নত্থি. জৰাধম্মন্তি জৰাসভাৱং. এস নযো সব্বত্থ.
৩. সুতসুত্তৱণ্ণনা
১৮৩. ততিযে নত্থি ততো দোসোতি তস্মিং দোসো নাম নত্থীতি অত্থো.
৪. অভযসুত্তৱণ্ণনা
১৮৪. চতুত্থে কিচ্ছাজীৱিতকাৰণট্ঠেন ৰোগোৱ ৰোগাতঙ্কো নাম. ফুট্ঠস্সাতি তেন ৰোগাতঙ্কেন সমন্নাগতস্স. উৰত্তাড়িং কন্দতীতি উৰং তাড়েত্ৱা ৰোদতি. অকতকল্যাণোতিআদীসু কল্যাণং ৱুচ্চতি পুঞ্ঞকম্মং, তং অকতং এতেনাতি অকতকল্যাণো. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. পুঞ্ঞকম্মমেৱ হি কোসল্লসম্ভূতত্তা কুসলং, ভীতস্স পৰিত্তাযকত্তা ভীৰুত্তাণন্তি ৱুচ্চতি. কতপাপোতিআদীসু পাপং ৱুচ্চতি লামকং অকুসলকম্মং. লুদ্দন্তি কক্খড়কম্মং. কিব্বিসন্তি সমলং অপৰিসুদ্ধকম্মং. কঙ্খী হোতীতি বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণেসু চেৱ সিক্খায চ পুব্বন্তে চ অপৰন্তে চ পুব্বন্তাপৰন্তে চ পটিচ্চসমুপ্পাদে চাতি অট্ঠসু ঠানেসু কঙ্খায সমন্নাগতো হোতি. ৱিচিকিচ্ছীতি ৱিচিকিচ্ছায সমন্নাগতো সাসনসদ্ধম্মে ন নিট্ঠং গতো, উগ্গহপৰিপুচ্ছাৱসেন নিট্ঠং গন্তুং ন সক্কোতি. ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.
৫. ব্ৰাহ্মণসচ্চসুত্তৱণ্ণনা
১৮৫. পঞ্চমে ব্ৰাহ্মণসচ্চানীতি ব্ৰাহ্মণানং সচ্চানি তথানি. সো তেন ন সমণোতি মঞ্ঞতীতি সো খীণাসৱো তেন সচ্চেন ‘‘অহং সমণো’’তি তণ্হামানদিট্ঠীহি ন মঞ্ঞতি. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. যদেৱ তত্থ সচ্চং, তদভিঞ্ঞাযাতি যং তত্থ ‘‘সব্বে পাণা অৱজ্ঝা’’তি পটিপত্তিযা সচ্চং তথং অৱিপৰীতং. ইমিনা ৱচীসচ্চং অব্ভন্তৰং কত্ৱা পৰমত্থসচ্চং নিব্বানং দস্সেতি. তদভিঞ্ঞাযাতি তং উভযম্পি অভিৱিসিট্ঠায পঞ্ঞায জানিত্ৱা. অনুদ্দযায অনুকম্পায পটিপন্নো হোতীতি অনুদ্দযত্থায চ অনুকম্পত্থায চ যা পটিপদা, তং পটিপন্নো হোতি, পূৰেত্ৱা ঠিতোতি অত্থো. সেসপটিপদাসুপি এসেৱ নযো.
সব্বে কামাতি সব্বে ৱত্থুকামকিলেসকামা. ইতি ৱদং ব্ৰাহ্মণো সচ্চমাহাতি এৱম্পি ৱদন্তো খীণাসৱব্ৰাহ্মণো সচ্চমেৱ আহ. সব্বে ভৱাতি কামভৱাদযো তযোপি. নাহং ক্ৱচনীতি এত্থ পন চতুক্কোটিকসুঞ্ঞতা কথিতা. অযঞ্হি ‘‘নাহং ক্ৱচনী’’তি ক্ৱচি অত্তানং ন পস্সতি, কস্সচি কিঞ্চনতস্মিন্তি অত্তনো অত্তানং কস্সচি পৰস্স কিঞ্চনভাৱে উপনেতব্বং ন পস্সতি, ভাতিট্ঠানে ভাতৰং, সহাযট্ঠানে সহাযং, পৰিক্খাৰট্ঠানে ৱা পৰিক্খাৰং মঞ্ঞিত্ৱা উপনেতব্বং ন পস্সতীতি অত্থো. ন চ মম ক্ৱচনীতি এত্থ মমসদ্দং তাৱ ঠপেত্ৱা ‘‘ন চ ক্ৱচনি পৰস্স চ অত্তানং ক্ৱচি ন পস্সতী’’তি অযমত্থো. ইদানি ‘‘মমসদ্দং আহৰিত্ৱা মম কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনং নত্থী’’তি সো পৰস্স অত্তা মম কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনভাৱে অত্থীতি ন পস্সতি, অত্তনো ভাতিট্ঠানে ভাতৰং, সহাযট্ঠানে সহাযং, পৰিক্খাৰট্ঠানে ৱা পৰিক্খাৰন্তি কিস্মিঞ্চি ঠানে পৰস্স অত্তানং ইমিনা কিঞ্চনভাৱেন উপনেতব্বং ন পস্সতীতি অত্থো. এৱমযং যস্মা নেৱ কত্থচি অত্তানং পস্সতি, ন তং পৰস্স কিঞ্চনভাৱে উপনেতব্বং পস্সতি, ন পৰস্স অত্তানং পস্সতি, ন পৰস্স অত্তানং অত্তনো কিঞ্চনভাৱে উপনেতব্বং পস্সতীতি. ইতি ৱদং ব্ৰাহ্মণোতি এৱং চতুক্কোটিকং সুঞ্ঞতং ৱদন্তোপি খীণাসৱব্ৰাহ্মণো তস্সা পটিপদায সম্মা পটিৱিদ্ধত্তা সচ্চমেৱ আহ, ন মুসাতি সব্বেসুপি ৱাৰেসু মঞ্ঞনানং পহীনত্তাযেৱ ন মঞ্ঞতীতি চ অত্থো ৱেদিতব্বো. আকিঞ্চঞ্ঞংযেৱ পটিপদন্তি কিঞ্চনভাৱৱিৰহিতং নিপ্পলিবোধং নিগ্গহণমেৱ পটিপদং পটিপন্নো হোতি পূৰেত্ৱা ঠিতো.
ইমানি খো পৰিব্বাজকা চত্তাৰি ব্ৰাহ্মণসচ্চানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানীতি যানি তুম্হে ভোৱাদিব্ৰাহ্মণানং সচ্চানি ৱদেথ, তেহি অঞ্ঞানি মযা ইমানি বাহিতপাপব্ৰাহ্মণস্স চত্তাৰি সচ্চানি চতূহি মগ্গেহি সোড়সৱিধেন কিচ্চেন জানিত্ৱা পচ্চক্খং কত্ৱা পৱেদিতানি দেসিতানি জোতিতানীতি অত্থো. ইতি ইমস্মিং সুত্তে চতূসুপি ঠানেসু খীণাসৱস্স ৱচীসচ্চমেৱ কথিতন্তি.
৬. উম্মগ্গসুত্তৱণ্ণনা
১৮৬. ছট্ঠে পৰিকস্সতীতি আকড্ঢিযতি. উম্মগ্গোতি উম্মুজ্জনং, পঞ্ঞাগমনন্তি অত্থো. পঞ্ঞা এৱ ৱা উম্মুজ্জনট্ঠেন উম্মগ্গোতি ৱুচ্চতি. সাৱ পটিভানট্ঠেন পটিভানং. চিত্তস্স উপ্পন্নস্স ৱসং গচ্ছতীতি যে চিত্তস্স ৱসং গচ্ছন্তি, তেসংযেৱেত্থ গহণং ৱেদিতব্বং. অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞাযাতি অত্থঞ্চ পাড়িঞ্চ জানিত্ৱা. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতীতি লোকুত্তৰধম্মস্স অনুচ্ছৱিকধম্মং সহ সীলেন পুব্বভাগপ্পটিপদং পটিপন্নো হোতি. নিব্বেধিকপঞ্ঞোতি নিব্বিজ্ঝনকপঞ্ঞো. ইদং দুক্খন্তি ঠপেত্ৱা তণ্হং সেসং তেভূমকক্খন্ধপঞ্চকং দুক্খন্তি সুতং হোতি. পঞ্ঞাযাতি মগ্গপঞ্ঞায. অযং দুক্খসমুদযোতি ৱট্টমূলকতণ্হা তস্স দুক্খস্স সমুদযোতি সুতং হোতি. ইমিনা উপাযেন সেসদ্ৱযেপি অত্থো ৱেদিতব্বো. চতুত্থপঞ্হৱিস্সজ্জনেন অৰহত্তফলং কথিতন্তি ৱেদিতব্বং.
৭. ৱস্সকাৰসুত্তৱণ্ণনা
১৮৭. সত্তমে তোদেয্যস্সাতি তুদিগামৱাসিকস্স. পৰিসতীতি সন্নিপতিতায পৰিসায. পৰূপাৰম্ভং ৱত্তেন্তীতি পৰগৰহং পৱত্তেন্তি কথেন্তি. বালো অযং ৰাজাতিআদি যং তে উপাৰম্ভং ৱত্তেন্তি, তস্স দস্সনত্থং ৱুত্তং. সমণে ৰামপুত্তেতি উদকে ৰামপুত্তে. অভিপ্পসন্নোতি অতিক্কম্ম পসন্নো. পৰমনিপচ্চকাৰন্তি উত্তমনিপাতকিৰিযং নীচৱুত্তিং. পৰিহাৰকাতি পৰিচাৰকা. যমকোতিআদীনি তেসং নামানি. তেসু হি একো যমকো নাম, একো মোগ্গল্লো নাম, একো উগ্গো নাম, একো নাৱিন্দকী নাম, একো গন্ধব্বো নাম, একো অগ্গিৱেস্সো নাম. ত্যাস্সুদন্তি এত্থ অস্সুদন্তি নিপাতমত্তং, তে অত্তনো পৰিসতি নিসিন্নেতি অত্থো. ইমিনা নযেন নেতীতি ইমিনা কাৰণেন অনুনেতি জানাপেতি. কৰণীযাধিকৰণীযেসূতি পণ্ডিতেহি কত্তব্বকিচ্চেসু চ অতিৰেককত্তব্বকিচ্চেসু চ. ৱচনীযাধিৱচনীযেসূতি ৱত্তব্বেসু চ অতিৰেকৱত্তব্বেসু চ. অলমত্থদসতৰেহীতি এত্থ অত্থে পস্সিতুং সমত্থা অলমত্থদসা, তে অতিসিত্ৱা ঠিতা অলমত্থদসতৰা, তেহি অলমত্থদসতৰেহি. অলমত্থদসতৰোতি অলমত্থদসতায উত্তৰিতৰো, ছেকেহি ছেকতৰো পণ্ডিতেহি পণ্ডিততৰোতি পুচ্ছন্তো এৱমাহ. অথস্স তে পটিপুচ্ছন্তা এৱং ভোতিআদিমাহংসু. ইতি ব্ৰাহ্মণো অত্তনো সপ্পুৰিসতায তং এড়েয্যৰাজানম্পি তস্স পৰিৱাৰিকেপি উদকম্পি ৰামপুত্তং পসংসি. অন্ধো ৱিয হি অসপ্পুৰিসো, চক্খুমা ৱিয সপ্পুৰিসো. যথা অন্ধো নেৱ অনন্ধং ন অন্ধং পস্সতি, এৱং অসপ্পুৰিসো নেৱ সপ্পুৰিসং ন অসপ্পুৰিসং জানাতি. যথা চক্খুমা অন্ধম্পি অনন্ধম্পি পস্সতি, এৱং সপ্পুৰিসো সপ্পুৰিসম্পি অসপ্পুৰিসম্পি জানাতি. তোদেয্যোপি সপ্পুৰিসতায অসপ্পুৰিসে অঞ্ঞাসীতি ইমমত্থৱসং পটিচ্চ তুট্ঠমানসো ব্ৰাহ্মণো অচ্ছৰিযং ভো, গোতমাতিআদীনি ৱত্ৱা তথাগতস্স ভাসিতং অনুমোদিত্ৱা পক্কামি.
৮. উপকসুত্তৱণ্ণনা
১৮৮. অট্ঠমে উপকোতি তস্স নামং. মণ্ডিকাপুত্তোতি মণ্ডিকায পুত্তো. উপসঙ্কমীতি সো কিৰ দেৱদত্তস্স উপট্ঠাকো, ‘‘কিং নু খো সত্থা মযি অত্তনো সন্তিকং উপগতে ৱণ্ণং কথেস্সতি, উদাহু অৱণ্ণ’’ন্তি পৰিগ্গণ্হনত্থং উপসঙ্কমি. ‘‘নেৰযিকো দেৱদত্তো কপ্পট্ঠো অতেকিচ্ছো’’তি (চূড়ৱ. ৩৪৮) ৱচনং সুত্ৱা সত্থাৰং ঘট্টেতুকামো উপসঙ্কমীতিপি ৱদন্তি. পৰূপাৰম্ভং ৱত্তেতীতি পৰগৰহং কথেতি. সব্বো সো ন উপপাদেতীতি সব্বোপি সো কুসলধম্মং ন উপ্পাদেতি, অত্তনো ৱা ৱচনং উপপাদেতুং অনুচ্ছৱিকং কাতুং ন সক্কোতি. অনুপপাদেন্তো গাৰয্হো হোতীতি কুসলং ধম্মং উপ্পাদেতুং অসক্কোন্তো অত্তনো চ ৱচনং উপপন্নং অনুচ্ছৱিকং কাতুং অসক্কোন্তো গাৰয্হো হোতি. উপৱজ্জোতি উপৱদিতব্বো চ হোতি, ৱজ্জেন ৱা উপেতো হোতি, সদোসো হোতীতি অত্থো.
অথ ভগৱা তস্স ৱাদং গহেত্ৱা তস্সেৱ গীৱায পটিমুঞ্চন্তো পৰূপাৰম্ভন্তিআদিমাহ. উম্মুজ্জমানকংযেৱাতি উদকতো সীসং উক্খিপন্তংযেৱ. তত্থ অপৰিমাণা পদাতিআদীসু তস্মিং অকুসলন্তি পঞ্ঞাপনে পদানিপি অক্খৰানিপি ধম্মদেসনাপি অপৰিমাণাযেৱ. ইতিপিদং অকুসলন্তি ইদম্পি অকুসলং ইদম্পি অকুসলং ইমিনাপি কাৰণেন ইমিনাপি কাৰণেন অকুসলন্তি এৱং অকুসলপঞ্ঞত্তিযং আগতানিপি অপৰিমাণানি. অথাপি অঞ্ঞেনাকাৰেন তথাগতো তং ধম্মং দেসেয্য, এৱম্পিস্স দেসনা অপৰিমাণা ভৱেয্য. যথাহ – ‘‘অপৰিযাদিন্নাৱস্স তথাগতস্স ধম্মদেসনা, অপৰিযাদিন্নং ধম্মপদব্যঞ্জন’’ন্তি (ম. নি. ১.১৬১). ইমিনা উপাযেন সব্বৱাৰেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. যাৱ ধংসী ৱতাযন্তি যাৱ গুণধংসী ৱত অযং. লোণকাৰদাৰকোতি লোণকাৰগামদাৰকো. যত্ৰ হি নামাতি যো হি নাম. আসাদেতব্বং মঞ্ঞিস্সতীতি ঘট্টেতব্বং মঞ্ঞিস্সতি. অপেহীতি অপগচ্ছ, মা মে পুৰতো অট্ঠাসি. এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা গীৱায গণ্হাপেত্ৱা নিক্কড্ঢাপেসিযেৱাতি.
৯. সচ্ছিকৰণীযসুত্তৱণ্ণনা
১৮৯. নৱমে কাযেনাতি নামকাযেন. সচ্ছিকৰণীযাতি পচ্চক্খং কাতব্বা. সতিযাতি পুব্বেনিৱাসানুস্সতিযা. চক্খুনাতি দিব্বচক্খুনা. পঞ্ঞাযাতি ঝানপঞ্ঞায ৱিপস্সনাপঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা, ৱিপস্সনাপঞ্ঞায মগ্গপঞ্ঞা, মগ্গপঞ্ঞায ফলপঞ্ঞা, ফলপঞ্ঞায পচ্চৱেক্খণপঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা, পত্তব্বাতি অত্থো. আসৱানং খযসঙ্খাতং পন অৰহত্তং পচ্চৱেক্খণৱসেন পচ্চৱেক্খণপঞ্ঞায সচ্ছিকৰণীযং নামাতি.
১০. উপোসথসুত্তৱণ্ণনা
১৯০. দসমে তুণ্হীভূতং তুণ্হীভূতন্তি যতো যতো অনুৱিলোকেতি, ততো ততো তুণ্হীভূতমেৱ. ভিক্খূ আমন্তেসীতি পটিপত্তিসম্পন্নে ভিক্খূ পসন্নেহি চক্খূহি অনুৱিলোকেত্ৱা উপ্পন্নধম্মপামোজ্জো থোমেতুকামতায আমন্তেসি. অপলাপাতি পলাপৰহিতা. ইতৰং তস্সেৱ ৱেৱচনং. সুদ্ধাতি নিম্মলা. সাৰে পতিট্ঠিতাতি সীলাদিসাৰে পতিট্ঠিতা. অলন্তি যুত্তং. যোজনগণনানীতি একং যোজনং যোজনমেৱ, দসপি যোজনানি যোজনানেৱ. ততো উদ্ধং ‘‘যোজনগণনানী’’তি ৱুচ্চতি. ইধ পন যোজনসতম্পি যোজনসহস্সম্পি অধিপ্পেতং. পুটোসেনাপীতি পুটোসং ৱুচ্চতি পাথেয্যং, পাথেয্যং গহেত্ৱাপি উপসঙ্কমিতুং যুত্তমেৱাতি অত্থো. পুটংসেনাতিপি পাঠো. তস্সত্থো – পুটো অংসে অস্সাতি পুটংসো, তেন পুটংসেন, অংসেন পাথেয্যপুটং ৱহন্তেনাপীতি ৱুত্তং হোতি.
ইদানি এৱৰূপেহি এৱৰূপেহি চ গুণেহি সমন্নাগতা এত্থ ভিক্খূ অত্থীতি দস্সেতুং সন্তি ভিক্খৱেতিআদিমাহ. তত্থ দেৱপ্পত্তাতি উপপত্তিদেৱনিব্বত্তকং দিব্বৱিহাৰং দিব্বৱিহাৰেন চ অৰহত্তং পত্তা. ব্ৰহ্মপ্পত্তাতি নিদ্দোসট্ঠেন ব্ৰহ্মভাৱসাধকং ব্ৰহ্মৱিহাৰং ব্ৰহ্মৱিহাৰেন চ অৰহত্তং পত্তা. আনেঞ্জপ্পত্তাতি অনিঞ্জনভাৱসাধকং আনেঞ্জং আনেঞ্জেন চ অৰহত্তং পত্তা. অৰিযপ্পত্তাতি পুথুজ্জনভাৱং অতিক্কম্ম অৰিযভাৱং পত্তা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু দেৱপ্পত্তো হোতীতিআদীসু এৱং ৰূপাৱচৰচতুত্থজ্ঝানে ঠত্ৱা চিত্তং ৱিৱট্টেত্ৱা অৰহত্তং পত্তো দেৱপ্পত্তো নাম হোতি, চতূসু ব্ৰহ্মৱিহাৰেসু ঠত্ৱা চিত্তং ৱিৱট্টেত্ৱা অৰহত্তং পত্তো ব্ৰহ্মপ্পত্তো নাম, চতূসু অৰূপজ্ঝানেসু ঠত্ৱা চিত্তং ৱিৱট্টেত্ৱা অৰহত্তং পত্তো আনেঞ্জপ্পত্তো নাম. ইদং দুক্খন্তিআদীহি চতূহি সচ্চেহি চত্তাৰো মগ্গা তীণি চ ফলানি কথিতানি. তস্মা ইমং অৰিযধম্মং পত্তো ভিক্খু অৰিযপ্পত্তো নাম হোতীতি.
ব্ৰাহ্মণৱগ্গো চতুত্থো.