(১৬) ১. ইন্দ্ৰিযৱগ্গো
১. ইন্দ্ৰিযসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৫১. চতুত্থস্স পঠমে সদ্ধাধুৰেন ইন্দট্ঠং কৰোতীতি সদ্ধিন্দ্ৰিযং. সেসেসুপি এসেৱ নযো. দুতিযে অস্সদ্ধিযে অকম্পনট্ঠেন সদ্ধাবলং. সেসেসুপি এসেৱ নযো. ততিযে অনৱজ্জবলন্তি নিদ্দোসবলং. সঙ্গহবলন্তি সঙ্গণ্হিতব্বযুত্তকানং সঙ্গণ্হনবলং. চতুত্থপঞ্চমানি উত্তানানেৱ.
৬. কপ্পসুত্তৱণ্ণনা
১৫৬. ছট্ঠে সংৱট্টতীতি এত্থ তযো সংৱট্টা আপোসংৱট্টো, তেজোসংৱট্টো, ৱাযোসংৱট্টোতি. তিস্সো সংৱট্টসীমা আভস্সৰা, সুভকিণ্হা, ৱেহপ্ফলাতি. যদা কপ্পো তেজেন সংৱট্টতি, আভস্সৰতো হেট্ঠা অগ্গিনা ডয্হতি. যদা আপেন সংৱট্টতি, সুভকিণ্হতো হেট্ঠা উদকেন ৱিলীযতি. যদা ৱাতেন সংৱট্টতি, ৱেহপ্ফলতো হেট্ঠা ৱাতেন ৱিদ্ধংসতি. ৱিত্থাৰতো পন সদাপি একং বুদ্ধক্খেত্তং ৱিনস্সতি. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰকথা পন ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ২.৪০৩-৪০৪ আদযো) ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা.
৭. ৰোগসুত্তৱণ্ণনা
১৫৭. সত্তমে ৱিঘাতৱাতি মহিচ্ছাপচ্চযেন ৱিঘাতেন দুক্খেন সমন্নাগতো. অসন্তুট্ঠোতি চতূসু পচ্চযেসু তীহি সন্তোসেহি অসন্তুট্ঠো. অনৱঞ্ঞপ্পটিলাভাযাতি পৰেহি অনৱজাননস্স পটিলাভত্থায. লাভসক্কাৰসিলোকপ্পটিলাভাযাতি সুসঙ্খতচতুপচ্চযসঙ্খাতস্স লাভসক্কাৰস্স চেৱ ৱণ্ণভণনসঙ্খাতস্স সিলোকস্স চ পটিলাভত্থায. সঙ্খায কুলানি উপসঙ্কমতীতি ‘‘ইতি মং এতে জানিস্সন্তী’’তি জাননত্থায কুলানি উপসঙ্কমতি. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো.
৮. পৰিহানিসুত্তৱণ্ণনা
১৫৮. অট্ঠমে গম্ভীৰেসূতি অত্থগম্ভীৰেসু. ঠানাঠানেসূতি কাৰণাকাৰণেসু. ন কমতীতি নাৱগাহতি নপ্পৱত্ততি. পঞ্ঞাচক্খূতি এত্থ উগ্গহপৰিপুচ্ছাপঞ্ঞাপি ৱট্টতি, সম্মসনপ্পটিৱেধপঞ্ঞাপি ৱট্টতিযেৱ.
৯. ভিক্খুনীসুত্তৱণ্ণনা
১৫৯. নৱমে এহি ত্ৱন্তি থেৰে পটিবদ্ধচিত্তা তং পহিণিতুং এৱমাহ. সসীসং পাৰুপিত্ৱাতি সহ সীসেন কাযং পাৰুপিত্ৱা. মঞ্চকে নিপজ্জীতি ৱেগেন মঞ্চকং পঞ্ঞাপেত্ৱা তত্থ নিপজ্জি. এতদৱোচাতি তস্সাকাৰং সল্লক্খেত্ৱা লোভপ্পহানত্থায সণ্হেনেৱ অসুভকথং কথেতুং এতং অৱোচ. আহাৰসম্ভূতোতি আহাৰেন সম্ভূতো আহাৰং নিস্সায ৱড্ঢিতো. আহাৰং নিস্সায আহাৰং পজহতীতি পচ্চুপ্পন্নং কবড়ীকাৰাহাৰং নিস্সায তং এৱং যোনিসো সেৱমানো পুব্বকম্মসঙ্খাতং আহাৰং পজহতি. পচ্চুপ্পন্নেপি পন কবড়ীকাৰাহাৰে নিকন্তিতণ্হা পজহিতব্বা.
তণ্হং পজহতীতি ইদানি এৱং পৱত্তং পচ্চুপ্পন্নতণ্হং নিস্সায ৱট্টমূলিকং পুব্বতণ্হং পজহতি. অযং পন পচ্চুপ্পন্নতণ্হা কুসলা অকুসলাতি? অকুসলা. সেৱিতব্বা ন সেৱিতব্বাতি? সেৱিতব্বা. পটিসন্ধিং আকড্ঢতি নাকড্ঢতীতি? নাকড্ঢতি. এতিস্সাপি পন পচ্চুপ্পন্নায সেৱিতব্বতণ্হায নিকন্তি পজহিতব্বাযেৱ. সো হি নাম আযস্মা আসৱানং খযা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতি, কিমঙ্গং পনাহন্তি এত্থ কিমঙ্গং পনাতি কাৰণপৰিৱিতক্কনমেতং. ইদং ৱুত্তং হোতি – সো আযস্মা অৰহত্তফলং সচ্ছিকত্ৱা ৱিহৰিস্সতি, অহং কেন কাৰণেন ন সচ্ছিকত্ৱা ৱিহৰিস্সামি. সোপি হি আযস্মা সম্মাসম্বুদ্ধস্সেৱ পুত্তো, অহম্পি সম্মাসম্বুদ্ধস্সেৱ পুত্তো, ময্হম্পেতং উপ্পজ্জিস্সতীতি. মানং নিস্সাযাতি ইদং এৱং উপ্পন্নসেৱিতব্বমানং নিস্সায. মানং পজহতীতি ৱট্টমূলকং পুব্বমানং পজহতি. যং নিস্সায পনেস তং পজহতি, সোপি তণ্হা ৱিয অকুসলো চেৱ সেৱিতব্বো চ, নো চ পটিসন্ধিং আকড্ঢতি. নিকন্তি পন তস্মিম্পি পজহিতব্বাৱ.
সেতুঘাতো ৱুত্তো ভগৱতাতি পদঘাতো পচ্চযঘাতো বুদ্ধেন ভগৱতা কথিতো. ইতি ইমেহি চতূহি অঙ্গেহি থেৰে দেসনং ৱিনিৱট্টেন্তে তস্সা ভিক্খুনিযা থেৰং আৰব্ভ উপ্পন্নো ছন্দৰাগো অপগঞ্ছি. সাপি থেৰং খমাপেতুং অচ্চযং দেসেসি, থেৰোপিস্সা পটিগ্গণ্হি. তং দস্সেতুং অথ খো সা ভিক্খুনীতিআদি ৱুত্তং.
১০. সুগতৱিনযসুত্তৱণ্ণনা
১৬০. দসমে দুগ্গহিতন্তি উপ্পটিপাটিযা গহিতং. পৰিযাপুণন্তীতি ৱড়ঞ্জেন্তি কথেন্তি. পদব্যঞ্জনেহীতি এত্থ পদমেৱ অত্থস্স ব্যঞ্জনতো ব্যঞ্জনন্তি ৱুত্তং. দুন্নিক্খিত্তস্সাতি দুট্ঠু নিক্খিত্তস্স উপ্পটিপাটিযা ঠপিতস্স. অত্থোপি দুন্নযো হোতীতি অট্ঠকথা নীহৰিত্ৱা কথেতুং ন সক্কা হোতি. ছিন্নমূলকোতি মূলভূতানং ভিক্খূনং উপচ্ছিন্নত্তা ছিন্নমূলকো. অপ্পটিসৰণোতি অপ্পতিট্ঠো. বাহুলিকাতি পচ্চযবাহুল্লায পটিপন্না. সাথলিকাতি তিস্সো সিক্খা সিথিলগ্গহণেন গণ্হনকা. ওক্কমনে পুব্বঙ্গমাতি পঞ্চ নীৱৰণানি অৱগমনতো ওক্কমনন্তি ৱুচ্চন্তি, তত্থ পুব্বঙ্গমাতি অত্থো. পৱিৱেকেতি তিৱিধে ৱিৱেকে. নিক্খিত্তধুৰাতি নিব্বীৰিযা. ইমিনা নযেন পন সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো.
ইন্দ্ৰিযৱগ্গো পঠমো.