৪. সৰভসুত্তৱণ্ণনা
৬৫. চতুত্থে ৰাজগহেতি এৱংনামকে নগৰে. গিজ্ঝকূটে পব্বতেতি গিজ্ঝসদিসানিস্স কূটানি, গিজ্ঝা ৱা তস্স কূটেসু ৱসন্তীতি গিজ্ঝকূটো, তস্মিং গিজ্ঝকূটে পব্বতে. এতেনস্স ৰাজগহং গোচৰগামং কত্ৱা ৱিহৰন্তস্স ৱসনট্ঠানং দস্সিতং. গিজ্ঝকূটস্মিঞ্হি তথাগতং উদ্দিস্স ৱিহাৰো কাৰিতো, গিজ্ঝকূটৱিহাৰোত্ৱেৱস্স নামং. তত্থাযং তস্মিং সমযে ৱিহৰতীতি. সৰভো নাম পৰিব্বাজকো অচিৰপক্কন্তো হোতীতি সৰভোতি এৱংনামকো পৰিব্বাজকো ইমস্মিং সাসনে পব্বজিত্ৱা নচিৰস্সেৱ পক্কন্তো হোতি, অধুনা ৱিব্ভন্তোতি অত্থো. সম্মাসম্বুদ্ধে হি লোকে উপ্পন্নে তিত্থিযা নট্ঠলাভসক্কাৰা অহেসুং, তিণ্ণং ৰতনানং মহালাভসক্কাৰো উপ্পজ্জি. যথাহ –
‘‘তেন খো পন সমযেন ভগৱা সক্কতো হোতি গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো লাভী চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. অঞ্ঞতিত্থিযা পন পৰিব্বাজকা অসক্কতা হোন্তি অগৰুকতা অমানিতা অপূজিতা ন লাভিনো চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰান’’ন্তি (উদা.১৪; সং.নি.১.২.৭০).
তে এৱং পৰিহীনলাভসক্কাৰা পঞ্চসতমত্তা একস্মিং পৰিব্বাজকাৰামে সন্নিপতিত্ৱা সম্মন্তযিংসু – ‘‘ভো, মযং সমণস্স গোতমস্স উপ্পন্নকালতো পট্ঠায হতলাভসক্কাৰা জাতা, সমণস্স গোতমস্স সাৱকানঞ্চস্স একং অৱণ্ণং উপধাৰেথ, অৱণ্ণং পত্থৰিত্ৱা এতস্স সাসনং গৰহিত্ৱা অম্হাকং লাভসক্কাৰং উপ্পাদেস্সামা’’তি. তে ৱজ্জং ওলোকেন্তা – ‘‘তীসু দ্ৱাৰেসু আজীৱে চাতি চতূসুপি ঠানেসু সমণস্স গোতমস্স ৱজ্জং পস্সিতুং ন সক্কা, ইমানি চত্তাৰি ঠানানি মুঞ্চিত্ৱা অঞ্ঞত্থ ওলোকেথা’’তি আহংসু. অথ নেসং অন্তৰে একো এৱমাহ – ‘‘অহং অঞ্ঞং ন পস্সামি, ইমে অন্ৱড্ঢমাসং সন্নিপতিত্ৱা দ্ৱাৰৱাতপানানি পিধায সামণেৰানম্পি পৱেসনং ন দেন্তি. জীৱিতসদিসাপি উপট্ঠাকা দট্ঠুং ন লভন্তি, আৱট্টনিমাযং ওসাৰেত্ৱা ওসাৰেত্ৱা জনং আৱট্টেত্ৱা আৱট্টেত্ৱা খাদন্তি. সচে তং মযং আহৰিতুং সক্খিস্সাম, এৱং নো লাভসক্কাৰউড়াৰো ভৱিস্সতী’’তি. অপৰোপি এৱমেৱ ৱদন্তো উট্ঠাসি. সব্বে একৱাদা অহেসুং. ততো আহংসু – ‘‘যো তং আহৰিতুং সক্খিস্সতি, তং মযং অম্হাকং সমযে জেট্ঠকং কৰিস্সামা’’তি.
ততো কোটিতো পট্ঠায ‘‘ত্ৱং সক্খিস্সসি, ত্ৱং সক্খিস্সসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘অহং ন সক্খিস্সামি, অহং ন সক্খিস্সামী’’তি বহূহি ৱুত্তে সৰভং পুচ্ছিংসু – ‘‘ত্ৱং সক্খিস্সসি আচৰিযা’’তি. সো আহ – ‘‘অগৰু এতং আহৰিতুং, সচে তুম্হে অত্তনো কথায ঠত্ৱা মং জেট্ঠকং কৰিস্সথা’’তি. অগৰু এতমাচৰিয আহৰ, ত্ৱং কতোযেৱাসি অম্হেহি জেট্ঠকোতি. সো আহ – ‘‘তং আহৰন্তেন থেনেত্ৱা ৱা ৱিলুম্পিত্ৱা ৱা আহৰিতুং ন সক্কা, সমণস্স পন গোতমস্স সাৱকসদিসেন হুত্ৱা তস্স সাৱকে ৱন্দিত্ৱা ৱত্তপটিৱত্তং কত্ৱা তেসং পত্তে ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা আহৰিতুং সক্কা. ৰুচ্চতি ৱো এতস্স এত্তকস্স কিৰিযা’’তি. যংকিঞ্চি কত্ৱা আহৰিত্ৱা চ নো দেহীতি. তেন হি মং দিস্ৱা অপস্সন্তা ৱিয ভৱেয্যাথাতি পৰিব্বাজকানং সঞ্ঞং দত্ৱা দুতিযদিৱসে পাতোৱ উট্ঠায গিজ্ঝকূটমহাৱিহাৰং গন্ত্ৱা দিট্ঠদিট্ঠানং ভিক্খূনং পঞ্চপতিট্ঠিতেন পাদে ৱন্দি. ভিক্খূ আহংসু – ‘‘অঞ্ঞে পৰিব্বাজকা চণ্ডা ফৰুসা, অযং পন সদ্ধো ভৱিস্সতি পসন্নো’’তি. ভন্তে, তুম্হে ঞত্ৱা যুত্তট্ঠানস্মিংযেৱ পব্বজিতা, মযং পন অনুপধাৰেত্ৱা অতিত্থেনেৱ পক্খন্তা অনিয্যানিকমগ্গে ৱিচৰামাতি. সো এৱং ৱত্ৱা দিট্ঠে দিট্ঠে ভিক্খূ পুনপ্পুনং ৱন্দতি, ন্হানোদকাদীনি পটিযাদেতি, দন্তকট্ঠং কপ্পিযং কৰোতি, পাদে ধোৱতি মক্খেতি, অতিৰেকভত্তং লভিত্ৱা ভুঞ্জতি.
তং ইমিনা নীহাৰেন ৱসন্তং একো মহাথেৰো দিস্ৱা, ‘‘পৰিব্বাজক, ত্ৱং সদ্ধো পসন্নো, কিং ন পব্বজসী’’তি. কো মং, ভন্তে, পব্বাজেস্সতি. মযঞ্হি চিৰকালং ভদন্তানং পচ্চত্থিকা হুত্ৱা ৱিচৰিম্হাতি. থেৰো ‘‘সচে ত্ৱং পব্বজিতুকামো, অহং তং পব্বাজেস্সামী’’তি ৱত্ৱা পব্বাজেসি. সো পব্বজিতকালতো পট্ঠায নিৰন্তৰং ৱত্তপটিৱত্তমকাসি. অথ নং থেৰো ৱত্তে পসীদিত্ৱা নচিৰস্সেৱ উপসম্পাদেসি. সো উপোসথদিৱসে ভিক্খূহি সদ্ধিং উপোসথগ্গং পৱিসিত্ৱা ভিক্খূ মহন্তেন উস্সাহেন পাতিমোক্খং পগ্গণ্হন্তে দিস্ৱা ‘‘ইমিনা নীহাৰেন ওসাৰেত্ৱা ওসাৰেত্ৱা লোকং খাদন্তি, কতিপাহেন হৰিস্সামী’’তি চিন্তেসি. সো পৰিৱেণং গন্ত্ৱা উপজ্ঝাযং ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, কো নামো অযং ধম্মো’’তি পুচ্ছি. পাতিমোক্খো নাম, আৱুসোতি. উত্তমধম্মো এস, ভন্তে, ভৱিস্সতীতি. আম, আৱুসো, সকলসাসনধাৰণী অযং সিক্খাতি. ভন্তে, সচে এস সিক্খাধম্মো উত্তমো, ইমমেৱ পঠমং গণ্হামীতি. গণ্হাৱুসোতি থেৰো সম্পটিচ্ছি. সো গণ্হন্তো পৰিব্বাজকে পস্সিত্ৱা ‘‘কীদিসং আচৰিযা’’তি পুচ্ছিতো, ‘‘আৱুসো, মা চিন্তযিত্থ, কতিপাহেন আহৰিস্সামী’’তি ৱত্ৱা নচিৰস্সেৱ উগ্গণ্হিত্ৱা উপজ্ঝাযং আহ – ‘‘এত্তকমেৱ, ভন্তে, উদাহু অঞ্ঞম্পি অত্থী’’তি. এত্তকমেৱ, আৱুসোতি.
সো পুনদিৱসে যথানিৱত্থপাৰুতোৱ গহিতনীহাৰেনেৱ পত্তং গহেত্ৱা গিজ্ঝকূটা নিক্খম্ম পৰিব্বাজকাৰামং অগমাসি. পৰিব্বাজকা দিস্ৱা ‘‘কীদিসং, আচৰিয, নাসক্খিত্থ মঞ্ঞে আৱট্টনিমাযং আহৰিতু’’ন্তি তং পৰিৱাৰযিংসু. মা চিন্তযিত্থ, আৱুসো, আহটা মে আৱট্টনিমাযা, ইতো পট্ঠায অম্হাকং লাভসক্কাৰো মহা ভৱিস্সতি. তুম্হে অঞ্ঞমঞ্ঞং সমগ্গা হোথ, মা ৱিৱাদং অকত্থাতি. সচে তে, আচৰিয, সুগ্গহিতা, অম্হেপি নং ৱাচেহীতি. সো আদিতো পট্ঠায পাতিমোক্খং ওসাৰেসি. অথ তে সব্বেপি – ‘‘এথ, ভো, নগৰে ৱিচৰন্তা সমণস্স গোতমস্স অৱণ্ণং কথেস্সামা’’তি অনুগ্ঘাটিতেসুযেৱ নগৰদ্ৱাৰেসু দ্ৱাৰসমীপং গন্ত্ৱা ৱিৱটেন দ্ৱাৰেন সব্বপঠমং পৱিসিংসু. এৱং সলিঙ্গেনেৱ অপক্কন্তং তং পৰিব্বাজকং সন্ধায – ‘‘সৰভো নাম পৰিব্বাজকো অচিৰপক্কন্তো হোতী’’তি ৱুত্তং.
তং দিৱসং পন ভগৱা পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো ইদং অদ্দস – ‘‘অজ্জ সৰভো পৰিব্বাজকো নগৰে ৱিচৰিত্ৱা পকাসনীযকম্মং কৰিস্সতি, তিণ্ণং ৰতনানং অৱণ্ণং কথেন্তো ৱিসং সিঞ্চিত্ৱা পৰিব্বাজকাৰামং গমিস্সতি, অহম্পি তত্থেৱ গমিস্সামি, চতস্সোপি পৰিসা তত্থেৱ ওসৰিস্সন্তি. তস্মিং সমাগমে চতুৰাসীতি পাণসহস্সানি অমতপানং পিৱিস্সন্তী’’তি. ততো ‘‘তস্স ওকাসো হোতু, যথাৰুচিযা অৱণ্ণং পত্থৰতূ’’তি চিন্তেত্ৱা আনন্দত্থেৰং আমন্তেসি – ‘‘আনন্দ, অট্ঠাৰসসু মহাৱিহাৰেসু ভিক্খুসঙ্ঘস্স মযা সদ্ধিংযেৱ পিণ্ডায চৰিতুং আৰোচেহী’’তি. থেৰো তথা অকাসি. ভিক্খূ পত্তচীৱৰমাদায সত্থাৰমেৱ পৰিৱাৰযিংসু. সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘং আদায দ্ৱাৰগামসমীপেযেৱ পিণ্ডায চৰি. সৰভোপি পৰিব্বাজকেহি সদ্ধিং নগৰং পৱিট্ঠো তত্থ তত্থ পৰিসমজ্ঝে ৰাজদ্ৱাৰৱীথিচতুক্কাদীসু চ গন্ত্ৱা ‘‘অঞ্ঞাতো মযা সমণানং সক্যপুত্তিযানং ধম্মো’’তিআদীনি অভাসি. তং সন্ধায সো ৰাজগহে পৰিসতি এৱং ৱাচং ভাসতীতিআদি ৱুত্তং. তত্থ অঞ্ঞাতোতি ঞাতো অৱবুদ্ধো, পাকটং কত্ৱা উগ্গহিতোতি দীপেতি. অঞ্ঞাযাতি জানিত্ৱা. অপক্কন্তোতি সলিঙ্গেনেৱ অপক্কন্তো. সচে হি সমণস্স গোতমস্স সাসনে কোচি সাৰো অভৱিস্স, নাহং অপক্কমিস্সং. তস্স পন সাসনং অসাৰং নিস্সাৰং, আৱট্টনিমাযং ওসাৰেত্ৱা সমণা লোকং খাদন্তীতি এৱমত্থং দীপেন্তো এৱমাহ.
অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূতি অথ এৱং তস্মিং পৰিব্বাজকে ভাসমানে অৰঞ্ঞৱাসিনো পঞ্চসতা ভিক্খূ ‘‘অসুকট্ঠানং নাম সত্থা পিণ্ডায চৰিতুং গতো’’তি অজানন্তা ভিক্খাচাৰৱেলাযং ৰাজগহং পিণ্ডায পৱিসিংসু. তে সন্ধাযেতং ৱুত্তং. অস্সোসুন্তি সুণিংসু. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসূতি ‘‘ইমং কাৰণং দসবলস্স আৰোচেস্সামা’’তি উপসঙ্কমিংসু.
সিপ্পিনিকাতীৰন্তি সিপ্পিনিকাতি এৱংনামিকায নদিযা তীৰং. অধিৱাসেসি ভগৱা তুণ্হীভাৱেনাতি কাযঙ্গৱাচঙ্গানি অচোপেত্ৱা অব্ভন্তৰে খন্তিং ধাৰেত্ৱা চিত্তেনেৱ অধিৱাসেসীতি অত্থো. এৱং অধিৱাসেত্ৱা পুন চিন্তেসি – ‘‘কিং নু খো অজ্জ মযা সৰভস্স ৱাদং মদ্দিতুং গচ্ছন্তেন এককেন গন্তব্বং, উদাহু ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতেনা’’তি. অথস্স এতদহোসি – সচাহং ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো গমিস্সামি, মহাজনো এৱং চিন্তেস্সতি – ‘‘সমণো গোতমো ৱাদুপ্পত্তিট্ঠানং গচ্ছন্তো পক্খং উক্খিপিত্ৱা গন্ত্ৱা পৰিসবলেন উপ্পন্নং ৱাদং মদ্দতি, পৰৱাদীনং সীসং উক্খিপিতুং ন দেতী’’তি. ন খো পন ময্হং উপ্পন্নে ৱাদে পৰং গহেত্ৱা মদ্দনকিচ্চং অত্থি, অহমেৱ গন্ত্ৱা মদ্দিস্সামি. অনচ্ছৰিযং চেতং য্ৱাহং ইদানি বুদ্ধভূতো অত্তনো উপ্পন্নং ৱাদং মদ্দেয্যং, চৰিযং চৰণকালে অহেতুকপটিসন্ধিযং নিব্বত্তেনাপি হি মযা ৱহিতব্বং ধুৰং অঞ্ঞো ৱহিতুং সমত্থো নাম নাহোসি. ইমস্স পনত্থস্স সাধনত্থং –
‘‘যতো যতো গৰু ধুৰং, যতো গম্ভীৰৱত্তনী;
তদাস্সু কণ্হং যুঞ্জেন্তি, স্ৱাস্সু তং ৱহতে ধুৰ’’ন্তি. (জা. ১.১.২৯) –
ইদং কণ্হজাতকং আহৰিতব্বং. অতীতে কিৰ একো সত্থৱাহো একিস্সা মহল্লিকায গেহে নিৱাসং গণ্হি. অথস্স একিস্সা ধেনুযা ৰত্তিভাগসমনন্তৰে গব্ভৱুট্ঠানং অহোসি. সা একং ৱচ্ছকং ৱিজাযি. মহল্লিকায ৱচ্ছকং দিট্ঠকালতো পট্ঠায পুত্তসিনেহো উদপাদি. পুনদিৱসে সত্থৱাহপুত্তো – ‘‘তৱ গেহৱেতনং গণ্হাহী’’তি আহ. মহল্লিকা ‘‘ময্হং অঞ্ঞেন কিচ্চং ন অত্থি, ইমমেৱ ৱচ্ছকং দেহী’’তি আহ. গণ্হ, অম্মাতি. সা তং গণ্হিত্ৱা খীৰং পাযেত্ৱা যাগুভত্ততিণাদীনি দদমানা পোসেসি. সো ৱুদ্ধিমন্ৱায পৰিপুণ্ণৰূপো বলৱীৰিযসম্পন্নো অহোসি সম্পন্নাচাৰো, কাড়কো নাম নামেন. অথেকস্স সত্থৱাহস্স পঞ্চহি সকটসতেহি আগচ্ছন্তস্স উদকভিন্নট্ঠানে সকটচক্কং লগ্গি. সো দসপি ৱীসম্পি তিংসম্পি যোজেত্ৱা নীহৰাপেতুং অসক্কোন্তো কাড়কং উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘তাত, তৱ ৱেতনং দস্সামি, সকটং মে উক্খিপিত্ৱা দেহী’’তি. এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা তং আদায – ‘‘অঞ্ঞো ইমিনা সদ্ধিং ধুৰং ৱহিতুং সমত্থো নত্থী’’তি ধুৰসকটে যোত্তং বন্ধিত্ৱা তং এককংযেৱ যোজেসি. সো তং সকটং উক্খিপিত্ৱা থলে পতিট্ঠাপেত্ৱা এতেনেৱ নিহাৰেন পঞ্চ সকটসতানি নীহৰি. সো সব্বপচ্ছিমসকটং নীহৰিত্ৱা মোচিযমানো ‘‘সু’’ন্তি কত্ৱা সীসং উক্খিপি.
সত্থৱাহো ‘‘অযং এত্তকানি সকটানি উক্খিপন্তো এৱং ন অকাসি, ৱেতনত্থং মঞ্ঞে কৰোতী’’তি সকটগণনায কহাপণে গহেত্ৱা পঞ্চসতভণ্ডিকং তস্স গীৱায বন্ধাপেসি. সো অঞ্ঞেসং অত্তনো সন্তিকং অল্লীযিতুং অদেন্তো উজুকং গেহমেৱ অগমাসি. মহল্লিকা দিস্ৱা মোচেত্ৱা কহাপণভাৱং ঞত্ৱা ‘‘কস্মা, পুত্ত, এৱমকাসি, মা ত্ৱং ‘মযা কম্মং কত্ৱা আভতেন অযং জীৱিস্সতী’তি সঞ্ঞমকাসী’’তি ৱত্ৱা গোণং উণ্হোদকেন ন্হাপেত্ৱা তেলেন অব্ভঞ্জিত্ৱা ‘‘ইতো পট্ঠায পুন মা এৱমকাসী’’তি ওৱদি. এৱং সত্থা ‘‘চৰিযং চৰণকালে অহেতুকপটিসন্ধিযং নিব্বত্তেনাপি হি মযা ৱহিতব্বধুৰং অঞ্ঞো ৱহিতুং সমত্থো নাম নাহোসী’’তি চিন্তেত্ৱা এককোৱ অগমাসি. তং দস্সেতুং অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতোতিআদি ৱুত্তং.
তত্থ পটিসল্লানাতি পুথুত্তাৰম্মণেহি চিত্তং পটিসংহৰিত্ৱা সল্লানতো, ফলসমাপত্তিতোতি অত্থো. তেনুপসঙ্কমীতি পৰিব্বাজকেসু সকলনগৰে পকাসনীযকম্মং কত্ৱা নগৰা নিক্খম্ম পৰিব্বাজকাৰামে সন্নিপতিত্ৱা ‘‘সচে, আৱুসো সৰভ, সমণো গোতমো আগমিস্সতি, কিং কৰিস্সসী’’তি. সমণে গোতমে একং কৰোন্তে অহং দ্ৱে কৰিস্সামি, দ্ৱে কৰোন্তে চত্তাৰি, চত্তাৰি কৰোন্তে পঞ্চ, পঞ্চ কৰোন্তে দস, দস কৰোন্তে ৱীসতি, ৱীসতি কৰোন্তে তিংসং, তিংসং কৰোন্তে চত্তালীসং, চত্তালীসং কৰোন্তে পঞ্ঞাসং, পঞ্ঞাসং কৰোন্তে সতং, সতং কৰোন্তে সহস্সং কৰিস্সামীতি এৱং অঞ্ঞমঞ্ঞং সীহনাদকথং সমুট্ঠাপেত্ৱা নিসিন্নেসু উপসঙ্কমি.
উপসঙ্কমন্তো পন যস্মা পৰিব্বাজকাৰামস্স নগৰমজ্ঝেনেৱ মগ্গো, তস্মা সুৰত্তদুপট্টং নিৱাসেত্ৱা সুগতমহাচীৱৰং পাৰুপিত্ৱা ৱিস্সট্ঠবলো ৰাজা ৱিয এককোৱ নগৰমজ্ঝেন অগমাসি. মিচ্ছাদিট্ঠিকা দিস্ৱা ‘‘পৰিব্বাজকা সমণস্স গোতমস্স পকাসনীযকম্মং কৰোন্তা অৱণ্ণং পত্থৰিংসু, সো এতে অনুৱত্তিত্ৱা সঞ্ঞাপেতুং গচ্ছতি মঞ্ঞে’’তি অনুবন্ধিংসু. সম্মাদিট্ঠিকাপি ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো পত্তচীৱৰং আদায এককোৱ নিক্খন্তো, অজ্জ সৰভেন সদ্ধিং মহাধম্মসঙ্গামো ভৱিস্সতি. মযম্পি তস্মিং সমাগমে কাযসক্খিনো ভৱিস্সামা’’তি অনুবন্ধিংসু. সত্থা পস্সন্তস্সেৱ মহাজনস্স পৰিব্বাজকাৰামং উপসঙ্কমি.
পৰিব্বাজকা ৰুক্খানং খন্ধৱিটপসাখন্তৰেহি সমুগ্গচ্ছন্তা ছব্বণ্ণঘনবুদ্ধৰস্মিযো দিস্ৱা ‘‘অঞ্ঞদা এৱৰূপো ওভাসো নাম নত্থি, কিং নু খো এত’’ন্তি উল্লোকেত্ৱা ‘‘সমণো গোতমো আগচ্ছতী’’তি আহংসু. তং সুত্ৱাৱ সৰভো জাণুকন্তৰে সীসং ঠপেত্ৱা অধোমুখো নিসীদি. এৱং তস্মিং সমযে ভগৱা তং আৰামং উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. তথাগতো হি জম্বুদীপতলে অগ্গকুলে জাতত্তা অগ্গাসনাৰহোতিস্স সব্বত্থ আসনং পঞ্ঞত্তমেৱ হোতি. এৱং পঞ্ঞত্তে মহাৰহে বুদ্ধাসনে নিসীদি.
তে পৰিব্বাজকা সৰভং পৰিব্বাজকং এতদৱোচুন্তি সম্মাসম্বুদ্ধে কিৰ সৰভেন সদ্ধিং এত্তকং কথেন্তেযেৱ ভিক্খুসঙ্ঘো সত্থু পদানুপদিকো হুত্ৱা পৰিব্বাজকাৰামং সম্পাপুণি, চতস্সোপি পৰিসা পৰিব্বাজকাৰামেযেৱ ওসৰিংসু. ততো তে পৰিব্বাজকা ‘‘অচ্ছৰিযং সমণস্স গোতমস্স কম্মং, সকলনগৰং ৱিচৰিত্ৱা অৱণ্ণং পত্থৰিত্ৱা পকাসনীযকম্মং কত্ৱা আগতানং ৱেৰীনং পটিসত্তূনং পচ্চামিত্তানং সন্তিকং আগন্ত্ৱা থোকম্পি ৱিগ্গাহিককথং ন কথেসি, আগতকালতো পট্ঠায সতপাকতেলেন মক্খেন্তো ৱিয অমতপানং পাযেন্তো ৱিয মধুৰকথং কথেতী’’তি সব্বেপি সম্মাসম্বুদ্ধং অনুৱত্তন্তা এতদৱোচুং.
যাচেয্যাসীতি আযাচেয্যাসি পত্থেয্যাসি পিহেয্যাসি. তুণ্হীভূতোতি তুণ্হীভাৱং উপগতো. মঙ্কুভূতোতি নিত্তেজতং আপন্নো. পত্তক্খন্ধোতি ওনতগীৱো. অধোমুখোতি হেট্ঠামুখো. সম্মাসম্বুদ্ধস্স তে পটিজানতোতি ‘‘অহং সম্মাসম্বুদ্ধো, সব্বে ধম্মা মযা অভিসম্বুদ্ধা’’তি এৱং পটিজানতো তৱ. অনভিসম্বুদ্ধাতি ইমে নাম ধম্মা তযা অনভিসম্বুদ্ধা. তত্থাতি তেসু অনভিসম্বুদ্ধাতি এৱং দস্সিতধম্মেসু. অঞ্ঞেন ৱা অঞ্ঞং পটিচৰিস্সতীতি অঞ্ঞেন ৱা ৱচনেন অঞ্ঞং ৱচনং পটিচ্ছাদেস্সতি, অঞ্ঞং পুচ্ছিতো অঞ্ঞং কথেস্সতীতি অধিপ্পাযো. বহিদ্ধা কথং অপনামেস্সতীতি বহিদ্ধা অঞ্ঞং আগন্তুককথং আহৰন্তো পুৰিমকথং অপনামেস্সতি. অপ্পচ্চযন্তি অনভিৰদ্ধিং অতুট্ঠাকাৰং পাতুকৰিস্সতীতি পাকটং কৰিস্সতি. এত্থ চ অপ্পচ্চযেন দোমনস্সং ৱুত্তং, পুৰিমেহি দ্ৱীহি মন্দবলৱভেদো কোধোযেৱ.
এৱং ভগৱা পঠমৱেসাৰজ্জেন সীহনাদং নদিত্ৱা পুন দুতিযাদীহি নদন্তো যো খো মং পৰিব্বাজকাতিআদিমাহ. তত্থ যস্স খো পন তে অত্থায ধম্মো দেসিতোতি যস্স মগ্গস্স ৱা ফলস্স ৱা অত্থায তযা চতুসচ্চধম্মো দেসিতো. সো ন নিয্যাতীতি সো ধম্মো ন নিয্যাতি ন নিগ্গচ্ছতি, ন তং অত্থং সাধেতীতি ৱুত্তং হোতি. তক্কৰস্সাতি যো নং কৰোতি, তস্স পটিপত্তিপূৰকস্স পুগ্গলস্সাতি অত্থো. সম্মা দুক্খক্খযাযাতি হেতুনা নযেন কাৰণেন সকলস্স ৱট্টদুক্খস্স খযায. অথ ৱা যস্স খো পন তে অত্থায ধম্মো দেসিতোতি যস্স তে অত্থায ধম্মো দেসিতো. সেয্যথিদং – ৰাগপটিঘাতত্থায অসুভকম্মট্ঠানং, দোসপটিঘাতত্থায মেত্তাভাৱনা, মোহপটিঘাতত্থায পঞ্চ ধম্মা, ৱিতক্কুপচ্ছেদায আনাপানস্সতি. সো ন নিয্যাতি তক্কৰস্স সম্মা দুক্খক্খযাযাতি সো ধম্মো যো নং যথাদেসিতং কৰোতি, তস্স তক্কৰস্স সম্মা হেতুনা নযেন কাৰণেন ৱট্টদুক্খক্খযায ন নিয্যাতি ন নিগ্গচ্ছতি, তং অত্থং ন সাধেতীতি অযমেত্থ অত্থো. সেয্যথাপি সৰভো পৰিব্বাজকোতি যথা অযং সৰভো পৰিব্বাজকো পজ্ঝাযন্তো অপ্পটিভানো নিসিন্নো, এৱং নিসীদিস্সতীতি.
এৱং তীহি পদেহি সীহনাদং নদিত্ৱা দেসনং নিৱত্তেন্তস্সেৱ তথাগতস্স তস্মিং ঠানে সন্নিপতিতা চতুৰাসীতিপাণসহস্সপৰিমাণা পৰিসা অমতপানং পিৱি, সত্থা পৰিসায অমতপানস্স পীতভাৱং ঞত্ৱা ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা পক্কামি. তমত্থং দস্সেতুং অথ খো ভগৱাতিআদি ৱুত্তং. তত্থ সীহনাদন্তি সেট্ঠনাদং অভীতনাদং অপ্পটিনাদং. ৱেহাসং পক্কামীতি অভিঞ্ঞাপাদকং চতুত্থজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায অধিট্ঠায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন আকাসং পক্খন্দি. এৱং পক্খন্দো চ পন তংখণঞ্ঞেৱ গিজ্ঝকূটমহাৱিহাৰে পতিট্ঠাসি.
ৱাচায সন্নিতোদকেনাতি ৱচনপতোদেন. সঞ্জম্ভৰিমকংসূতি সম্ভৰিতং নিৰন্তৰফুটং অকংসু, উপৰি ৱিজ্ঝিংসূতি ৱুত্তং হোতি. ব্ৰহাৰঞ্ঞেতি মহাৰঞ্ঞে. সীহনাদং নদিস্সামীতি সীহস্স নদতো আকাৰং দিস্ৱা ‘‘অযম্পি তিৰচ্ছানগতো, অহম্পি, ইমস্স চত্তাৰো পাদা, ময্হম্পি, অহম্পি এৱমেৱ সীহনাদং নদিস্সামী’’তি চিন্তেসি. সো সীহস্স সম্মুখা নদিতুং অসক্কোন্তো তস্মিং গোচৰায পক্কন্তে এককো নদিতুং আৰভি. অথস্স সিঙ্গালসদ্দোযেৱ নিচ্ছৰি. তেন ৱুত্তং – সিঙ্গালকংযেৱ নদতীতি. ভেৰণ্ডকন্তি তস্সেৱ ৱেৱচনং. অপিচ ভিন্নস্সৰং অমনাপসদ্দং নদতীতি ৱুত্তং হোতি. এৱমেৱ খো ত্ৱন্তি ইমিনা ওপম্মেন পৰিব্বাজকা তথাগতং সীহসদিসং কত্ৱা সৰভং সিঙ্গালসদিসং অকংসু. অম্বুকসঞ্চৰীতি খুদ্দককুক্কুটিকা. পুৰিসকৰৱিতং ৰৱিস্সামীতি মহাকুক্কুটং ৰৱন্তং দিস্ৱা ‘‘ইমস্সপি দ্ৱে পাদা দ্ৱে পক্খা, ময্হম্পি তথেৱ, অহম্পি এৱৰূপং ৰৱিতং ৰৱিস্সামী’’তি সা তস্স সম্মুখা ৰৱিতুং অসক্কোন্তী তস্মিং পক্কন্তে ৰৱমানা কুক্কুটিকাৰৱংযেৱ ৰৱি. তেন ৱুত্তং – অম্বুকসঞ্চৰিৰৱিতংযেৱ ৰৱতীতি. উসভোতি গোণো. সুঞ্ঞাযাতি তুচ্ছায জেট্ঠকৱসভেহি ৱিৰহিতায. গম্ভীৰং নদিতব্বং মঞ্ঞতীতি জেট্ঠকৱসভস্স নাদসদিসং গম্ভীৰনাদং নদিতব্বং মঞ্ঞতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.