১০. সঙ্গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা

৬১. দসমে সঙ্গাৰৱোতি এৱংনামকো ৰাজগহনগৰে জিণ্ণপটিসঙ্খৰণকাৰকো আযুত্তকব্ৰাহ্মণো. উপসঙ্কমীতি ভুত্তপাতৰাসো হুত্ৱা মহাজনপৰিৱুতো উপসঙ্কমি. মযমস্সূতি এত্থ অস্সূতি নিপাতমত্তং, মযং, ভো গোতম, ব্ৰাহ্মণা নামাতি ইদমেৱ অত্থপদং. যঞ্ঞং যজামাতি বাহিৰসমযে সব্বচতুক্কেন সব্বট্ঠকেন সব্বসোড়সকেন সব্বদ্ৱত্তিংসায সব্বচতুসট্ঠিযা সব্বসতেন সব্বপঞ্চসতেনাতি চ এৱং পাণঘাতপটিসংযুত্তো যঞ্ঞো নাম হোতি. তং সন্ধাযেৱমাহ. অনেকসাৰীৰিকন্তি অনেকসৰীৰসম্ভৱং. যদিদন্তি যা এসা. যঞ্ঞাধিকৰণন্তি যজনকাৰণা চেৱ যাজনকাৰণা চাতি অত্থো. একস্মিঞ্হি বহূনং দদন্তেপি দাপেন্তেপি বহূসুপি বহূনং দেন্তেসুপি দাপেন্তেসুপি পুঞ্ঞপটিপদা অনেকসাৰীৰিকা নাম হোতি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. তুয্হঞ্চ তুয্হঞ্চ যজামীতি ৱদন্তস্সাপি ত্ৱঞ্চ ত্ৱঞ্চ যজাহীতি আণাপেন্তস্সাপি চ অনেকসাৰীৰিকাৱ হোতি. তম্পি সন্ধাযেতং ৱুত্তং. যস্স ৱা তস্স ৱাতি যস্মা ৱা তস্মা ৱা. একমত্তানং দমেতীতি অত্তনো ইন্দ্ৰিযদমনৱসেন একং অত্তানমেৱ দমেতি. একমত্তানং সমেতীতি অত্তনো ৰাগাদিসমনৱসেন একং অত্তানমেৱ সমেতি. পৰিনিব্বাপেতীতি ৰাগাদিপৰিনিব্বানেনেৱ পৰিনিব্বাপেতি. এৱমস্সাযন্তি এৱং সন্তেপি অযং.

এৱমিদং ব্ৰাহ্মণস্স কথং সুত্ৱা সত্থা চিন্তেসি – ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো পসুঘাতকসংযুত্তং মহাযঞ্ঞং অনেকসাৰীৰিকং পুঞ্ঞপটিপদং ৱদেতি, পব্বজ্জামূলকং পন পুঞ্ঞুপ্পত্তিপটিপদং একসাৰীৰিকন্তি ৱদেতি. নেৱাযং একসাৰীৰিকং জানাতি, ন অনেকসাৰীৰিকং, হন্দস্স একসাৰীৰিকঞ্চ অনেকসাৰীৰিকঞ্চ পটিপদং দেসেস্সামী’’তি উপৰি দেসনং ৱড্ঢেন্তো তেন হি ব্ৰাহ্মণাতিআদিমাহ. তত্থ যথা তে খমেয্যাতি যথা তুয্হং ৰুচ্চেয্য. ইধ তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতীতিআদি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতমেৱ. এথাযং মগ্গোতি এথ তুম্হে, অহমনুসাসামি, অযং মগ্গো. অযং পটিপদাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. যথা পটিপন্নোতি যেন মগ্গেন পটিপন্নো. অনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযোগধন্তি অৰহত্তমগ্গসঙ্খাতস্স ব্ৰহ্মচৰিযস্স অনুত্তৰং ওগধং উত্তমপতিট্ঠাভূতং নিব্বানং. ইচ্চাযন্তি ইতি অযং.

অপ্পট্ঠতৰাতি যত্থ বহূহি ৱেয্যাৱচ্চকৰেহি ৱা উপকৰণেহি ৱা অত্থো নত্থি. অপ্পসমাৰম্ভতৰাতি যত্থ বহূনং কম্মচ্ছেদৱসেন পীড়াসঙ্খাতো সমাৰম্ভো নত্থি. সেয্যথাপি ভৱং গোতমো, ভৱং চানন্দো, এতে মে পুজ্জাতি যথা ভৱং গোতমো, ভৱঞ্চানন্দো, এৱৰূপা মম পূজিতা, তুম্হেযেৱ দ্ৱে জনা ময্হং পুজ্জা চ পাসংসা চাতি ইমমত্থং সন্ধাযেতং ৱদতি. তস্স কিৰ এৱং অহোসি – ‘‘আনন্দত্থেৰো মংযেৱ ইমং পঞ্হং কথাপেতুকামো, অত্তনো খো পন ৱণ্ণে ৱুত্তে পদুস্সনকো নাম নত্থী’’তি. তস্মা পঞ্হং অকথেতুকামো ৱণ্ণভণনেন ৱিক্খেপং কৰোন্তো এৱমাহ.

ন খো ত্যাহন্তি ন খো তে অহং. থেৰোপি কিৰ চিন্তেসি – ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো পঞ্হং অকথেতুকামো পৰিৱত্ততি, ইমং পঞ্হং এতংযেৱ কথাপেস্সামী’’তি. তস্মা নং এৱমাহ.

সহধম্মিকন্তি সকাৰণং. সংসাদেতীতি সংসীদাপেতি. নো ৱিস্সজ্জেতীতি ন কথেতি. যংনূনাহং পৰিমোচেয্যন্তি যংনূনাহং উভোপেতে ৱিহেসতো পৰিমোচেয্যং. ব্ৰাহ্মণো হি আনন্দেন পুচ্ছিতং পঞ্হং অকথেন্তো ৱিহেসেতি, আনন্দোপি ব্ৰাহ্মণং অকথেন্তং কথাপেন্তো. ইতি উভোপেতে ৱিহেসতো মোচেস্সামীতি চিন্তেত্ৱা এৱমাহ. কা ন্ৱজ্জাতি কা নু অজ্জ. অন্তৰাকথা উদপাদীতি অঞ্ঞিস্সা কথায অন্তৰন্তৰে কতৰা কথা উপ্পজ্জীতি পুচ্ছতি. তদা কিৰ ৰাজন্তেপুৰে তীণি পাটিহাৰিযানি আৰব্ভ কথা উদপাদি, তং পুচ্ছামীতি সত্থা এৱমাহ. অথ ব্ৰাহ্মণো ‘‘ইদানি ৱত্তুং সক্খিস্সামী’’তি ৰাজন্তেপুৰে উপ্পন্নং কথং আৰোচেন্তো অযং খ্ৱজ্জ, ভো গোতমাতিআদিমাহ. তত্থ অযং খ্ৱজ্জাতি অযং খো অজ্জ. পুব্বে সুদন্তি এত্থ সুদন্তি নিপাতমত্তং. উত্তৰি মনুস্সধম্মাতি দসকুসলকম্মপথসঙ্খাতা মনুস্সধম্মা উত্তৰিং. ইদ্ধিপাটিহাৰিযং দস্সেসুন্তি ভিক্খাচাৰং গচ্ছন্তা আকাসেনেৱ গমিংসু চেৱ আগমিংসু চাতি এৱং পুব্বে পৱত্তং আকাসগমনং সন্ধাযেৱমাহ. এতৰহি পন বহুতৰা চ ভিক্খূতি ইদং সো ব্ৰাহ্মণো ‘‘পুব্বে ভিক্খূ ‘চত্তাৰো পচ্চযে উপ্পাদেস্সামা’তি মঞ্ঞে এৱমকংসু, ইদানি পচ্চযানং উপ্পন্নভাৱং ঞত্ৱা সোপ্পেন চেৱ পমাদেন চ ৱীতিনামেন্তী’’তি লদ্ধিযা এৱমাহ.

পাটিহাৰিযানীতি পচ্চনীকপটিহৰণৱসেন পাটিহাৰিযানি. ইদ্ধিপাটিহাৰিযন্তি ইজ্ঝনৱসেন ইদ্ধি, পটিহৰণৱসেন পাটিহাৰিযং, ইদ্ধিযেৱ পাটিহাৰিযং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো. অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধন্তিআদীনং অত্থো চেৱ ভাৱনানযো চ ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ২.৩৬৫) ৱিত্থাৰিতোৱ.

নিমিত্তেন আদিসতীতি আগতনিমিত্তেন ৱা গতনিমিত্তেন ৱা ঠিতনিমিত্তেন ৱা ‘‘ইদং নাম ভৱিস্সতী’’তি কথেতি. তত্ৰিদং ৱত্থু – একো কিৰ ৰাজা তিস্সো মুত্তা গহেত্ৱা পুৰোহিতং পুচ্ছি ‘‘কিং মে, আচৰিয, হত্থে’’তি. সো ইতো চিতো চ ওলোকেসি, তেন চ সমযেন একা সৰবূ ‘‘মক্খিকং গহেস্সামী’’তি পক্খন্তা, গহণকালে মক্খিকা পলাতা. সো মক্খিকায মুত্তত্তা ‘‘মুত্তা মহাৰাজা’’তি আহ. মুত্তা তাৱ হোন্তু, কতি মুত্তাতি. সো পুন নিমিত্তং ওলোকেসি. অথাৱিদূৰে কুক্কুটো তিক্খত্তুং সদ্দং নিচ্ছাৰেসি. ব্ৰাহ্মণো ‘‘তিস্সো মহাৰাজা’’তি আহ. এৱং একচ্চো আগতনিমিত্তেন কথেতি. এতেনুপাযেন গতঠিতনিমিত্তেহিপি কথনং ৱেদিতব্বং. এৱম্পি তে মনোতি এৱং তৱ মনো সোমনস্সিতো ৱা দোমনস্সিতো ৱা কামৱিতক্কাদিসংযুত্তো ৱাতি. দুতিযং তস্সেৱ ৱেৱচনং. ইতিপি তে চিত্তন্তি ইতিপি তৱ চিত্তং, ইমঞ্চ ইমঞ্চ অত্থং চিন্তযমানং পৱত্ততীতি অত্থো. বহুং চেপি আদিসতীতি বহুং চেপি কথেতি. তথেৱ তং হোতীতি যথা কথিতং, তথেৱ হোতি.

অমনুস্সানন্তি যক্খপিসাচাদীনং. দেৱতানন্তি চাতুমহাৰাজিকাদীনং. সদ্দং সুত্ৱাতি অঞ্ঞস্স চিত্তং ঞত্ৱা কথেন্তানং সুত্ৱা. ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দন্তি ৱিতক্কৱিপ্ফাৰৱসেন উপ্পন্নং ৱিপ্পলপন্তানং সুত্তপ্পমত্তাদীনং সদ্দং. সুত্ৱাতি তং সুত্ৱা. যং ৱিতক্কযতো তস্স সো সদ্দো উপ্পন্নো, তস্স ৱসেন ‘‘এৱম্পি তে মনো’’তিআদিসতি.

তত্ৰিমানি ৱত্থূনি – একো কিৰ মনুস্সো ‘‘অট্টং কৰিস্সামী’’তি গামা নগৰং গচ্ছন্তো নিক্খন্তট্ঠানতো পট্ঠায ‘‘ৱিনিচ্ছযসভাযং ৰঞ্ঞো চ ৰাজমহামত্তানঞ্চ ইদং কথেস্সামি ইদং কথেস্সামী’’তি ৱিতক্কেন্তো ৰাজকুলং গতো ৱিয ৰঞ্ঞো পুৰতো ঠিতো ৱিয অট্টকাৰকেন সদ্ধিং কথেন্তো ৱিয চ অহোসি, তস্স তং ৱিতক্কৱিপ্ফাৰৱসেন নিচ্ছৰন্তং সদ্দং সুত্ৱা একো পুৰিসো ‘‘কেনট্ঠেন গচ্ছসী’’তি আহ. অট্টকম্মেনাতি. গচ্ছ, জযো তে ভৱিস্সতীতি. সো গন্ত্ৱা অট্টং কত্ৱা জযমেৱ পাপুণি.

অপৰোপি থেৰো মোড়িযগামে পিণ্ডায চৰি. অথ নং নিক্খমন্তং একা দাৰিকা অঞ্ঞৱিহিতা ন অদ্দস. সো গামদ্ৱাৰে ঠত্ৱা নিৱত্তিত্ৱা ওলোকেত্ৱা তং দিস্ৱা ৱিতক্কেন্তো অগমাসি. গচ্ছন্তোযেৱ চ ‘‘কিং নু খো কুৰুমানা দাৰিকা ন অদ্দসা’’তি ৱচীভেদং অকাসি. পস্সে ঠিতো একো পুৰিসো সুত্ৱা ‘‘তুম্হে, ভন্তে, মোড়িযগামে চৰিত্থা’’তি আহ.

মনোসঙ্খাৰা পণিহিতাতি চিত্তসঙ্খাৰা সুট্ঠপিতা. ৱিতক্কেস্সতীতি ৱিতক্কযিস্সতি পৱত্তযিস্সতীতি পজানাতি. পজানন্তো চ আগমনেন জানাতি, পুব্বভাগেন জানাতি, অন্তোসমাপত্তিযং চিত্তং অপলোকেত্ৱা জানাতি. আগমনেন জানাতি নাম কসিণপৰিকম্মকালেযেৱ ‘‘যেনাকাৰেনেস কসিণভাৱনং আৰদ্ধো পঠমজ্ঝানং ৱা…পে… চতুত্থজ্ঝানং ৱা অট্ঠ ৱা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেস্সতী’’তি জানাতি. পুব্বভাগেন জানাতি নাম পঠমৱিপস্সনায আৰদ্ধাযযেৱ জানাতি, ‘‘যেনাকাৰেন এস ৱিপস্সনং আৰদ্ধো সোতাপত্তিমগ্গং ৱা নিব্বত্তেস্সতি…পে… অৰহত্তমগ্গং ৱা নিব্বত্তেস্সতী’’তি জানাতি. অন্তোসমাপত্তিযং চিত্তং ওলোকেত্ৱা জানাতি নাম – ‘‘যেনাকাৰেন ইমস্স মনোসঙ্খাৰা সুট্ঠপিতা, ইমস্স নাম চিত্তস্স অনন্তৰা ইমং নাম ৱিতক্কং ৱিতক্কেস্সতি, ইতো ৱুট্ঠিতস্স এতস্স হানভাগিযো ৱা সমাধি ভৱিস্সতি ঠিতিভাগিযো ৱা ৱিসেসভাগিযো ৱা নিব্বেধভাগিযো ৱা, অভিঞ্ঞাযো ৱা নিব্বত্তেস্সতী’’তি জানাতি. তত্থ পুথুজ্জনো চেতোপৰিযঞাণলাভী পুথুজ্জনানংযেৱ চিত্তং জানাতি, ন অৰিযানং. অৰিযেসুপি হেট্ঠিমো উপৰিমস্স চিত্তং ন জানাতি, উপৰিমো পন হেট্ঠিমস্স জানাতি. এতেসু চ সোতাপন্নো সোতাপত্তিফলসমাপত্তিং সমাপজ্জতি…পে… অৰহা অৰহত্তফলসমাপত্তিং সমাপজ্জতি. উপৰিমো হেট্ঠিমং ন সমাপজ্জতি. তেসঞ্হি হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা সমাপত্তি তত্ৰৱত্তিযেৱ হোতি. তথেৱ তং হোতীতি এতং একংসেন তথেৱ হোতি. চেতোপৰিযঞাণৱসেন ঞাতঞ্হি অঞ্ঞথাভাৱি নাম নত্থি.

এৱং ৱিতক্কেথাতি এৱং নেক্খম্মৱিতক্কাদযো পৱত্তেন্তা ৱিতক্কেথ. মা এৱং ৱিতক্কযিত্থাতি এৱং কামৱিতক্কাদযো পৱত্তেন্তা মা ৱিতক্কযিত্থ. এৱং মনসি কৰোথাতি এৱং অনিচ্চসঞ্ঞমেৱ, দুক্খসঞ্ঞাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং মনসি কৰোথ. মা এৱন্তি নিচ্চন্তিআদিনা নযেন মা মনসা কৰিত্থ. ইদন্তি ইদং পঞ্চকামগুণৰাগং পজহথ. ইদঞ্চ উপসম্পজ্জাতি ইদং চতুমগ্গফলপ্পভেদং লোকুত্তৰধম্মমেৱ উপসম্পজ্জ পাপুণিত্ৱা নিপ্ফাদেত্ৱা ৱিহৰথ.

মাযাসহধম্মৰূপং ৱিয খাযতীতি মাযায সমানকাৰণজাতিকং ৱিয হুত্ৱা উপট্ঠাতি. মাযাকাৰোপি হি উদকং গহেত্ৱা তেলং কৰোতি, তেলং গহেত্ৱা উদকন্তি এৱং অনেকৰূপং মাযং দস্সেতি. ইদম্পি পাটিহাৰিযং তথাৰূপমেৱাতি. ইদম্পি মে, ভো গোতম, পাটিহাৰিযং মাযাসহধম্মৰূপং ৱিয খাযতীতি চিন্তামণিকৱিজ্জাসৰিক্খকতং সন্ধায এৱং আহ. চিন্তামণিকৱিজ্জং জানন্তাপি হি আগচ্ছন্তমেৱ দিস্ৱা ‘‘অযং ইদং নাম ৱিতক্কেন্তো আগচ্ছতী’’তি জানন্তি. তথা ‘‘ইদং নাম ৱিতক্কেন্তো ঠিতো, ইদং নাম ৱিতক্কেন্তো নিসিন্নো, ইদং নাম ৱিতক্কেন্তো নিপন্নো’’তি জানন্তি.

অভিক্কন্ততৰন্তি সুন্দৰতৰং. পণীততৰন্তি উত্তমতৰং. ভৱঞ্হি গোতমো অৱিতক্কং অৱিচাৰন্তি ইধ ব্ৰাহ্মণো অৱসেসং আদেসনাপাটিহাৰিযং বাহিৰকন্তি ন গণ্হি. ইদঞ্চ পন সব্বং সো ব্ৰাহ্মণো তথাগতস্স ৱণ্ণং কথেন্তোযেৱ আহ. অদ্ধা খো ত্যাযন্তি একংসেনেৱ তযা অযং. আসজ্জ উপনীয ৱাচা ভাসিতাতি মম গুণে ঘট্টেত্ৱা মমেৱ গুণানং সন্তিকং উপনীতা ৱাচা ভাসিতা. অপিচ ত্যাহং ব্যাকৰিস্সামীতি অপিচ তে অহমেৱ কথেস্সামীতি. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

ব্ৰাহ্মণৱগ্গো পঠমো.