(৬) ১. ব্ৰাহ্মণৱগ্গো

১. পঠমদ্ৱেব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা

৫২. ব্ৰাহ্মণৱগ্গস্স পঠমে জিণ্ণাতি জৰাজিণ্ণা. ৱুদ্ধাতি ৱযোৱুদ্ধা. মহল্লকাতি জাতিমহল্লকা. অদ্ধগতাতি তযো অদ্ধে অতিক্কন্তা. ৱযোঅনুপ্পত্তাতি ততিযং ৱযং অনুপ্পত্তা. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসূতি পুত্তদাৰে অত্তনো ৱচনং অকৰোন্তে দিস্ৱা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা নিয্যানিকমগ্গং গৱেসিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা উপসঙ্কমিংসু. মযমস্সু, ভো গোতম, ব্ৰাহ্মণাতি; ভো গোতম, মযং ব্ৰাহ্মণা ন খত্তিযা নামচ্চা ন গহপতিকাতি ব্ৰাহ্মণভাৱং জানাপেত্ৱা জিণ্ণাতিআদিমাহংসু. অকতভীৰুত্তাণাতি অকতভযপৰিত্তাণা. অৱস্সযভূতং পতিট্ঠাকম্মং অম্হেহি ন কতন্তি দস্সেন্তি. তগ্ঘাতি একংসত্থে নিপাতো, সম্পটিচ্ছনত্থে ৱা. একন্তেন তুম্হে এৱৰূপা, অহম্পি খো এতং সম্পটিচ্ছামীতি চ দস্সেতি. উপনীযতীতি উপসংহৰীযতি. অযং হি জাতিযা জৰং উপনীযতি, জৰায ব্যাধিং, ব্যাধিনা মৰণং, মৰণেন পুন জাতিং. তেন ৱুত্তং – ‘‘উপনীযতী’’তি.

ইদানি যস্মা তে ব্ৰাহ্মণা মহল্লকত্তা পব্বজিত্ৱাপি ৱত্তং পূৰেতুং ন সক্খিস্সন্তি, তস্মা নে পঞ্চসু সীলেসু পতিট্ঠাপেন্তো ভগৱা যোধ কাযেন সংযমোতিআদিমাহ. তত্থ কাযেন সংযমোতি কাযদ্ৱাৰেন সংৱৰো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. তং তস্স পেতস্সাতি তং পুঞ্ঞং তস্স পৰলোকং গতস্স তাযনট্ঠেন তাণং, নিলীযনট্ঠেন লেণং, পতিট্ঠানট্ঠেন দীপো, অৱস্সযনট্ঠেন সৰণং, উত্তমগতিৱসেন পৰাযণঞ্চ হোতীতি দস্সেতি. গাথা উত্তানত্থাযেৱ. এৱং তে ব্ৰাহ্মণা তথাগতেন পঞ্চসু সীলেসু সমাদপিতা যাৱজীৱং পঞ্চ সীলানি ৰক্খিত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তিংসু.

২. দুতিযদ্ৱেব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা

৫৩. দুতিযে ভাজনন্তি যংকিঞ্চি ভণ্ডকং. সেসং পঠমে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

৩. অঞ্ঞতৰব্ৰাহ্মণসুত্তৱণ্ণনা

৫৪. ততিযে সম্মোদনীযন্তি সম্মোদজননিং. সাৰণীযন্তি সৰিতব্বযুত্তকং. ৱীতিসাৰেত্ৱাতি পৰিযোসাপেত্ৱা. কিত্তাৱতাতি কিত্তকেন. সন্দিট্ঠিকো ধম্মো হোতীতি সামং পস্সিতব্বো হোতি. অকালিকোতি ন কালন্তৰে ফলদাযকো. এহিপস্সিকোতি ‘‘এহি পস্সা’’তি এৱং দস্সেতুং সক্কাতি আগমনীযপটিপদং পুচ্ছতি. ওপনেয্যিকোতি অত্তনো চিত্তং উপনেতব্বো. পচ্চত্তং ৱেদিতব্বোতি সামংযেৱ জানিতব্বো. ৱিঞ্ঞূহীতি পণ্ডিতেহি. পৰিযাদিন্নচিত্তোতি আদিন্নগহিতপৰামট্ঠচিত্তো হুত্ৱা. চেতেতীতি চিন্তেতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. ইমস্মিং পন সুত্তে ব্ৰাহ্মণেন লোকুত্তৰমগ্গো পুচ্ছিতো, সত্থাৰাপি সোযেৱ কথিতো. সো হি সামং পস্সিতব্বত্তা সন্দিট্ঠিকো নামাতি.

৪. পৰিব্বাজকসুত্তৱণ্ণনা

৫৫. চতুত্থে ব্ৰাহ্মণপৰিব্বাজকোতি ব্ৰাহ্মণজাতিকো পৰিব্বাজকো, ন খত্তিযাদিজাতিকো. অত্তত্থম্পীতি দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকং লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকং অত্তনো অত্থং.

৫. নিব্বুতসুত্তৱণ্ণনা

৫৬. পঞ্চমে অকালিকন্তি ন কালন্তৰে পত্তব্বং. ওপনেয্যিকন্তি পটিপত্তিযা উপগন্তব্বং.

৬. পলোকসুত্তৱণ্ণনা

৫৭. ছট্ঠে আচৰিযপাচৰিযানন্তি আচৰিযানঞ্চেৱ আচৰিযাচৰিযানঞ্চ. অৱীচি মঞ্ঞে ফুটো অহোসীতি যথা অৱীচি মহানিৰযো নিৰন্তৰফুটো নেৰযিকসত্তেহি পৰিপুণ্ণো, মনুস্সেহি এৱং পৰিপুণ্ণো হোতি. কুক্কুটসংপাতিকাতি একগামস্স ছদনপিট্ঠিতো উপ্পতিত্ৱা ইতৰগামস্স ছদনপিট্ঠে পতনসঙ্খাতো কুক্কুটসংপাতো এতাসু অত্থীতি কুক্কুটসংপাতিকা. কুক্কুটসংপাদিকাতিপি পাঠো, গামন্তৰতো গামন্তৰং কুক্কুটানং পদসা গমনসঙ্খাতো কুক্কুটসংপাদো এতাসু অত্থীতি অত্থো. উভযম্পেতং ঘননিৱাসতংযেৱ দীপেতি. অধম্মৰাগৰত্তাতি ৰাগো নাম একন্তেনেৱ অধম্মো, অত্তনো পৰিক্খাৰেসু পন উপ্পজ্জমানো ন অধম্মৰাগোতি অধিপ্পেতো, পৰপৰিক্খাৰেসু উপ্পজ্জমানোৱ অধম্মৰাগোতি. ৱিসমলোভাভিভূতাতি লোভস্স সমকালো নাম নত্থি, একন্তং ৱিসমোৱ এস. অত্তনা পৰিগ্গহিতৱত্থুম্হি পন উপ্পজ্জমানো সমলোভো নাম, পৰপৰিগ্গহিতৱত্থুম্হি উপ্পজ্জমানোৱ ৱিসমোতি অধিপ্পেতো. মিচ্ছাধম্মপৰেতাতি অৱত্থুপটিসেৱনসঙ্খাতেন মিচ্ছাধম্মেন সমন্নাগতা. দেৱো ন সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছতীতি ৱস্সিতব্বযুত্তে কালে ৱস্সং ন ৱস্সতি. দুব্ভিক্খন্তি দুল্লভভিক্খং. দুস্সস্সন্তি ৱিৱিধসস্সানং অসম্পজ্জনেন দুস্সস্সং. সেতট্ঠিকন্তি সস্সে সম্পজ্জমানে পাণকা পতন্তি, তেহি দট্ঠত্তা নিক্খন্তনিক্খন্তানি সালিসীসানি সেতৱণ্ণানি হোন্তি নিস্সাৰানি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘সেতট্ঠিক’’ন্তি. সলাকাৱুত্তন্তি ৱপিতং ৱপিতং সস্সং সলাকামত্তমেৱ সম্পজ্জতি, ফলং ন দেতীতি অত্থো. যক্খাতি যক্খাধিপতিনো. ৱাড়ে অমনুস্সে ওস্সজ্জন্তীতি চণ্ডযক্খে মনুস্সপথে ৱিস্সজ্জেন্তি, তে লদ্ধোকাসা মহাজনং জীৱিতক্খযং পাপেন্তি.

৭. ৱচ্ছগোত্তসুত্তৱণ্ণনা

৫৮. সত্তমে মহপ্ফলন্তি মহাৱিপাকং. ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোন্তীতি এত্থ ধম্মো নাম কথিতকথা, অনুধম্মো নাম কথিতস্স পটিকথনং. সহধম্মিকোতি সকাৰণো সহেতুকো. ৱাদানুপাতোতি ৱাদস্স অনুপাতো, অনুপতনং পৱত্তীতি অত্থো. গাৰয্হং ঠানন্তি গৰহিতব্বযুত্তং কাৰণং. ইদং ৱুত্তং হোতি – ভোতা গোতমেন ৱুত্তা সকাৰণা ৱাদপ্পৱত্তি কিঞ্চিপি গাৰয্হং কাৰণং ন আগচ্ছতীতি. অথ ৱা তেহি পৰেহি ৱুত্তা সকাৰণা ৱাদপ্পৱত্তি কিঞ্চি গাৰয্হং কাৰণং ন আগচ্ছতীতি পুচ্ছতি.

অন্তৰাযকৰো হোতীতি অন্তৰাযং ৱিনাসং কিচ্ছলাভকং ৱিলোমকং কৰোতি. পাৰিপন্থিকোতি পন্থদূহনচোৰো. খতো চ হোতীতি গুণখননেন খতো হোতি. উপহতোতি গুণুপঘাতেনেৱ উপহতো.

চন্দনিকাযাতি অসুচিকললকূপে. ওলিগল্লেতি নিদ্ধমনকললে. সো চাতি সো সীলৱাতি ৱুত্তখীণাসৱো. সীলক্খন্ধেনাতি সীলৰাসিনা. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. এত্থ চ ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং ৱুচ্চতি পচ্চৱেক্খণঞাণং, তং অসেক্খস্স পৱত্তত্তা অসেক্খন্তি ৱুত্তং. ইতৰানি সিক্খাপৰিযোসানপ্পত্ততায সযম্পি অসেক্খানেৱ. তানি চ পন লোকুত্তৰানি, পচ্চৱেক্খণঞাণং লোকিযং.

ৰোহিণীসূতি ৰত্তৱণ্ণাসু. সৰূপাসূতি অত্তনো ৱচ্ছকেহি সমানৰূপাসু. পাৰেৱতাসূতি কপোতৱণ্ণাসু. দন্তোতি নিব্বিসেৱনো. পুঙ্গৱোতি উসভো. ধোৰয্হোতি ধুৰৱাহো. কল্যাণজৱনিক্কমোতি কল্যাণেন উজুনা জৱেন গন্তা. নাস্স ৱণ্ণং পৰিক্খৰেতি অস্স গোণস্স সৰীৰৱণ্ণং ন উপপৰিক্খন্তি, ধুৰৱহনকম্মমেৱ পন উপপৰিক্খন্তি. যস্মিং কস্মিঞ্চি জাতিযেতি যত্থ কত্থচি কুলজাতে. যাসু কাসুচি এতাসূতি এতাসু খত্তিযাদিপ্পভেদাসু যাসু কাসুচি জাতীসু.

ব্ৰহ্মচৰিযস্স কেৱলীতি ব্ৰহ্মচৰিযস্স কেৱলেন সমন্নাগতো, পৰিপুণ্ণভাৱেন যুত্তোতি অত্থো. খীণাসৱো হি সকলব্ৰহ্মচাৰী নাম হোতি. তেনেতং ৱুত্তং. পন্নভাৰোতি ওৰোপিতভাৰো, খন্ধভাৰং কিলেসভাৰং কামগুণভাৰঞ্চ ওৰোপেত্ৱা ঠিতোতি অত্থো. কতকিচ্চোতি চতূহি মগ্গেহি কিচ্চং কত্ৱা ঠিতো. পাৰগূ সব্বধম্মানন্তি সব্বধম্মা ৱুচ্চন্তি পঞ্চক্খন্ধা দ্ৱাদসাযতনানি অট্ঠাৰস ধাতুযো, তেসং সব্বধম্মানং অভিঞ্ঞাপাৰং, পৰিঞ্ঞাপাৰং, পহানপাৰং, ভাৱনাপাৰং, সচ্ছিকিৰিযাপাৰং, সমাপত্তিপাৰঞ্চাতি ছব্বিধং পাৰং গতত্তা পাৰগূ. অনুপাদাযাতি অগ্গহেত্ৱা. নিব্বুতোতি কিলেসসন্তাপৰহিতো. ৱিৰজেতি ৰাগদোসমোহৰজৰহিতে.

অৱিজানন্তাতি খেত্তং অজানন্তা. দুম্মেধাতি নিপ্পঞ্ঞা. অস্সুতাৱিনোতি খেত্তৱিনিচ্ছযসৱনেন ৰহিতা. বহিদ্ধাতি ইমম্হা সাসনা বহিদ্ধা. ন হি সন্তে উপাসৰেতি বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধখীণাসৱে উত্তমপুৰিসে ন উপসঙ্কমন্তি. ধীৰসম্মতেতি পণ্ডিতেহি সম্মতে সম্ভাৱিতে. মূলজাতা পতিট্ঠিতাতি ইমিনা সোতাপন্নস্স সদ্ধং দস্সেতি. কুলে ৱা ইধ জাযৰেতি ইধ ৱা মনুস্সলোকে খত্তিযব্ৰাহ্মণৱেস্সকুলে জাযন্তি. অযমেৱ হি তিৱিধা কুলসম্পত্তি নাম. অনুপুব্বেন নিব্বানং, অধিগচ্ছন্তীতি সীলসমাধিপঞ্ঞাতি ইমে গুণে পূৰেত্ৱা অনুক্কমেন নিব্বানং অধিগচ্ছন্তীতি.

৮. তিকণ্ণসুত্তৱণ্ণনা

৫৯. অট্ঠমে তিকণ্ণোতি তস্স নামং. উপসঙ্কমীতি ‘‘সমণো কিৰ গোতমো পণ্ডিতো, গচ্ছিস্সামি তস্স সন্তিক’’ন্তি চিন্তেত্ৱা ভুত্তপাতৰাসো মহাজনপৰিৱুতো উপসঙ্কমি. ভগৱতো সম্মুখাতি দসবলস্স পুৰতো নিসীদিত্ৱা. ৱণ্ণং ভাসতীতি কস্মা ভাসতি? সো কিৰ ইতো পুব্বে তথাগতস্স সন্তিকং অগতপুব্বো. অথস্স এতদহোসি – ‘‘বুদ্ধা নাম দুৰাসদা, মযি পঠমতৰং অকথেন্তে কথেয্য ৱা ন ৱা. সচে ন কথেস্সতি, অথ মং সমাগমট্ঠানে কথেন্তং এৱং ৱক্খন্তি ‘ত্ৱং ইধ কস্মা কথেসি, যেন তে সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱচনমত্তম্পি ন লদ্ধ’ন্তি. তস্মা ‘এৱং মে অযং গৰহা মুচ্চিস্সতী’’’তি মঞ্ঞমানো ভাসতি. কিঞ্চাপি ব্ৰাহ্মণানং ৱণ্ণং ভাসতি, তথাগতস্স পন ঞাণং ঘট্টেস্সামীতি অধিপ্পাযেনেৱ ভাসতি. এৱম্পি তেৱিজ্জা ব্ৰাহ্মণাতি তেৱিজ্জকব্ৰাহ্মণা এৱংপণ্ডিতা এৱংধীৰা এৱংব্যত্তা এৱংবহুস্সুতা এৱংৱাদিনো, এৱংসম্মতাতি অত্থো. ইতিপীতি ইমিনা তেসং পণ্ডিতাদিআকাৰপৰিচ্ছেদং দস্সেতি. এত্তকেন কাৰণেন পণ্ডিতা…পে… এত্তকেন কাৰণেন সম্মতাতি অযঞ্হি এত্থ অত্থো.

যথা কথং পন ব্ৰাহ্মণাতি এত্থ যথাতি কাৰণৱচনং, কথং পনাতি পুচ্ছাৱচনং. ইদং ৱুত্তং হোতি – কথং পন, ব্ৰাহ্মণ, ব্ৰাহ্মণা তেৱিজ্জং পঞ্ঞাপেন্তি. যথা এৱং সক্কা হোতি জানিতুং, তং কাৰণং ৱদেহীতি. তং সুত্ৱা ব্ৰাহ্মণো ‘‘জাননট্ঠানেযেৱ মং সম্মাসম্বুদ্ধো পুচ্ছি, নো অজাননট্ঠানে’’তি অত্তমনো হুত্ৱা ইধ, ভো গোতমাতিআদিমাহ. তত্থ উভতোতি দ্ৱীহিপি পক্খেহি. মাতিতো চ পিতিতো চাতি যস্স মাতা ব্ৰাহ্মণী, মাতু মাতা ব্ৰাহ্মণী, তস্সাপি মাতা ব্ৰাহ্মণী. পিতা ব্ৰাহ্মণো, পিতু পিতা ব্ৰাহ্মণো, তস্সাপি পিতা ব্ৰাহ্মণো, সো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ. সংসুদ্ধগহণিকোতি যস্স সংসুদ্ধা মাতু গহণী, কুচ্ছীতি অত্থো. ‘‘সমৱেপাকিনিযা গহণিযা’’তি পন এত্থ কম্মজতেজোধাতু গহণীতি ৱুচ্চতি.

যাৱ সত্তমা পিতামহযুগাতি এত্থ পিতু পিতা পিতামহো, পিতামহস্স যুগং পিতামহযুগং. যুগন্তি আযুপ্পমাণং ৱুচ্চতি. অভিলাপমত্তমেৱ চেতং, অত্থতো পন পিতামহোযেৱ পিতামহযুগং. ততো উদ্ধং সব্বেপি পুব্বপুৰিসা পিতামহগ্গহণেনেৱ গহিতা. এৱং যাৱ সত্তমো পুৰিসো, তাৱ সংসুদ্ধগহণিকো, অথ ৱা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেনাতি দস্সেতি. অক্খিত্তোতি ‘‘অপনেথ এতং, কিং ইমিনা’’তি এৱং অক্খিত্তো অনৱক্খিত্তো. অনুপক্কুট্ঠোতি ন উপক্কুট্ঠো, ন অক্কোসং ৱা নিন্দং ৱা পত্তপুব্বো. কেন কাৰণেনাতি? জাতিৱাদেন. ‘‘ইতিপি হীনজাতিকো এসো’’তি এৱৰূপেন ৱচনেনাতি অত্থো.

অজ্ঝাযকোতি ইদং ‘‘ন দানিমে ঝাযন্তি, ন দানিমে ঝাযন্তীতি খো, ৱাসেট্ঠ, অজ্ঝাযকা অজ্ঝাযকাতেৱ ততিযং অক্খৰং উপনিব্বত্ত’’ন্তি (দী. নি. ৩.১৩২) এৱং পঠমকপ্পিককালে ঝানৱিৰহিতানং ব্ৰাহ্মণানং গৰহৱচনং উপ্পন্নং. ইদানি পন তং অজ্ঝাযতীতি অজ্ঝাযকো, মন্তে পৰিৱত্তেতীতি ইমিনা অত্থেন পসংসাৱচনং কত্ৱা ৱোহৰন্তি. মন্তে ধাৰেতীতি মন্তধৰো.

তিণ্ণং ৱেদানন্তি ইৰুব্বেদযজুব্বেদসামব্বেদানং. ওট্ঠপহতকৰণৱসেন পাৰং গতোতি পাৰগূ. সহ নিঘণ্ডুনা চ কেটুভেন চ সনিঘণ্ডুকেটুভানং. নিঘণ্ডূতি নামনিঘণ্ডুৰুক্খাদীনং ৱেৱচনপকাসকসত্থং. কেটুভন্তি কিৰিযাকপ্পৱিকপ্পো কৱীনং উপকাৰায সত্থং. সহ অক্খৰপ্পভেদেন সাক্খৰপ্পভেদানং. অক্খৰপ্পভেদোতি সিক্খা চ নিৰুত্তি চ. ইতিহাসপঞ্চমানন্তি আথব্বণৱেদং চতুত্থং কত্ৱা ইতিহ আস, ইতিহ আসাতি ঈদিসৱচনপটিসংযুত্তো পুৰাণকথাসঙ্খাতো খত্তৱিজ্জাসঙ্খাতো ৱা ইতিহাসো পঞ্চমো এতেসন্তি ইতিহাসপঞ্চমা. তেসং ইতিহাসপঞ্চমানং ৱেদানং.

পদং তদৱসেসঞ্চ ব্যাকৰণং অধীযতি ৱেদেতি চাতি পদকো ৱেয্যাকৰণো. লোকাযতং ৱুচ্চতি ৱিতণ্ডৱাদসত্থং. মহাপুৰিসলক্খণন্তি মহাপুৰিসানং বুদ্ধাদীনং লক্খণদীপকং দ্ৱাদসসহস্সগন্থপমাণং সত্থং, যত্থ সোড়সসহস্সগাথাপদপৰিমাণা বুদ্ধমন্তা নাম অহেসুং, যেসং ৱসেন ‘‘ইমিনা লক্খণেন সমন্নাগতা বুদ্ধা নাম হোন্তি, ইমিনা পচ্চেকবুদ্ধা, দ্ৱে অগ্গসাৱকা, অসীতি মহাসাৱকা, বুদ্ধমাতা, বুদ্ধপিতা, অগ্গুপট্ঠাকা, অগ্গুপট্ঠাযিকা, ৰাজা চক্কৱত্তী’’তি অযং ৱিসেসো ঞাযতি. অনৱযোতি ইমেসু লোকাযতমহাপুৰিসলক্খণেসু অনূনো পৰিপূৰকাৰী, অৱযো ন হোতীতি ৱুত্তং হোতি. অৱযো নাম যো তানি অত্থতো চ গন্থতো চ সন্ধাৰেতুং ন সক্কোতি. অথ ৱা অনৱযোতি অনু অৱযো, সন্ধিৱসেন উকাৰলোপো. অনু অৱযো পৰিপুণ্ণসিপ্পোতি অত্থো.

তেন হীতি ইদং ভগৱা নং আযাচন্তং দিস্ৱা ‘‘ইদানিস্স পঞ্হং কথেতুং কালো’’তি ঞত্ৱা আহ. তস্সত্থো – যস্মা মং আযাচসি, তস্মা সুণাহীতি. ৱিৱিচ্চেৱ কামেহীতিআদি ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.৭০) ৱিত্থাৰিতমেৱ. ইধ পনেতং তিস্সন্নং ৱিজ্জানং পুব্বভাগপটিপত্তিদস্সনত্থং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. তত্থ দ্ৱিন্নং ৱিজ্জানং অনুপদৱণ্ণনা চেৱ ভাৱনানযো চ ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ২.৪০২ আদযো) ৱিত্থাৰিতোৱ.

পঠমা ৱিজ্জাতি পঠমং উপ্পন্নাতি পঠমা, ৱিদিতকৰণট্ঠেন ৱিজ্জা. কিং ৱিদিতং কৰোতি? পুব্বেনিৱাসং. অৱিজ্জাতি তস্সেৱ পুব্বেনিৱাসস্স অৱিদিতকৰণট্ঠেন তপ্পটিচ্ছাদকো মোহো ৱুচ্চতি. তমোতি স্ৱেৱ মোহো পটিচ্ছাদকট্ঠেন তমোতি ৱুচ্চতি. আলোকোতি সাযেৱ ৱিজ্জা ওভাসকৰণট্ঠেন আলোকোতি ৱুচ্চতি. এত্থ চ ৱিজ্জা অধিগতাতি অযং অত্থো. সেসং পসংসাৱচনং. যোজনা পনেত্থ অযমস্স ৱিজ্জা অধিগতা, অথস্স অধিগতৱিজ্জস্স অৱিজ্জা ৱিহতা ৱিনট্ঠাতি অত্থো. কস্মা? যস্মা ৱিজ্জা উপ্পন্না. ইতৰস্মিম্পি পদদ্ৱযে এসেৱ নযো. যথা তন্তি এত্থ যথাতি ওপম্মং, তন্তি নিপাতমত্তং. সতিযা অৱিপ্পৱাসেন অপ্পমত্তস্স. ৱীৰিযাতাপেন আতাপিনো. কাযে চ জীৱিতে চ অনপেক্খতায পহিতত্তস্স. পেসিতত্তস্সাতি অত্থো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো অৱিজ্জা ৱিহঞ্ঞেয্য, ৱিজ্জা উপ্পজ্জেয্য. তমো ৱিহঞ্ঞেয্য, আলোকো উপ্পজ্জেয্য, এৱমেৱ তস্স অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিজ্জা উপ্পন্না. তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো. এতস্স তেন পধানানুযোগস্স অনুৰূপমেৱ ফলং লদ্ধন্তি.

চুতূপপাতকথাযং ৱিজ্জাতি দিব্বচক্খুঞাণৱিজ্জা. অৱিজ্জাতি সত্তানং চুতিপটিসন্ধিপ্পটিচ্ছাদিকা অৱিজ্জা. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

ততিযৱিজ্জায সো এৱং সমাহিতে চিত্তেতি ৱিপস্সনাপাদকং চতুত্থজ্ঝানচিত্তং ৱেদিতব্বং. আসৱানং খযঞাণাযাতি অৰহত্তমগ্গঞাণত্থায. অৰহত্তমগ্গো হি আসৱৱিনাসনতো আসৱানং খযোতি ৱুচ্চতি, তত্ৰ চেতং ঞাণং তত্থ পৰিযাপন্নত্তাতি. চিত্তং অভিনিন্নামেতীতি ৱিপস্সনাচিত্তং অভিনীহৰতি. সো ইদং দুক্খন্তি এৱমাদীসু এত্তকং দুক্খং, ন ইতো ভিয্যোতি সব্বম্পি দুক্খসচ্চং সৰসলক্খণপ্পটিৱেধেন যথাভূতং পজানাতি পটিৱিজ্ঝতি, তস্স চ দুক্খস্স নিব্বত্তিকং তণ্হং ‘‘অযং দুক্খসমুদযো’’তি, তদুভযম্পি যং ঠানং পত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, তং তেসং অপৱত্তিং নিব্বানং ‘‘অযং দুক্খনিৰোধো’’তি. তস্স চ সম্পাপকং অৰিযমগ্গং ‘‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’’তি সৰসলক্খণপ্পটিৱেধেন যথাভূতং পজানাতি পটিৱিজ্ঝতীতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো.

এৱং সৰূপতো সচ্চানি দস্সেত্ৱা ইদানি কিলেসৱসেন পৰিযাযতো দস্সেন্তো ইমে আসৱাতিআদিমাহ. তস্স এৱং জানতো এৱং পস্সতোতি তস্স ভিক্খুনো এৱং জানন্তস্স এৱং পস্সন্তস্স. সহ ৱিপস্সনায কোটিপ্পত্তং মগ্গং কথেসি. কামাসৱাতি কামাসৱতো. ৱিমুচ্চতীতি ইমিনা মগ্গক্খণং দস্সেতি. মগ্গক্খণে হি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ফলক্খণে ৱিমুত্তং হোতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণন্তি ইমিনা পচ্চৱেক্খণঞাণং দস্সেতি. খীণা জাতীতিআদীহি তস্স ভূমিং. তেন হি ঞাণেন সো পচ্চৱেক্খন্তো খীণা জাতীতিআদীনি পজানাতি. কতমা পনস্স জাতি খীণা, কথঞ্চ নং পজানাতীতি? ন তাৱস্স অতীতা জাতি খীণা পুব্বেৱ খীণত্তা, ন অনাগতা, অনাগতে ৱাযামাভাৱতো, ন পচ্চুপ্পন্না, ৱিজ্জমানত্তা. যা পন মগ্গস্স অভাৱিতত্তা উপ্পজ্জেয্য একচতুপঞ্চৱোকাৰভৱেসু একচতুপঞ্চক্খন্ধপ্পভেদা জাতি, সা মগ্গস্স ভাৱিতত্তা অনুপ্পাদধম্মতং আপজ্জনেন খীণা. তং সো মগ্গভাৱনায পহীনকিলেসে পচ্চৱেক্খিত্ৱা কিলেসাভাৱে ৱিজ্জমানম্পি কম্মং আযতিঅপ্পটিসন্ধিকং হোতীতি জানন্তো পজানাতি.

ৱুসিতন্তি ৱুত্থং পৰিৱুত্থং, কতং চৰিতং নিট্ঠিতন্তি অত্থো. ব্ৰহ্মচৰিযন্তি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং. পুথুজ্জনকল্যাণকেন হি সদ্ধিং সত্ত সেক্খা ব্ৰহ্মচৰিযৱাসং ৱসন্তি নাম, খীণাসৱো ৱুত্থৱাসো. তস্মা সো অত্তনো ব্ৰহ্মচৰিযৱাসং পচ্চৱেক্খন্তো ‘‘ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিয’’ন্তি পজানাতি. কতং কৰণীযন্তি চতূসু সচ্চেসু চতূহি মগ্গেহি পৰিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিৰিযাভাৱনাভিসমযৱসেন সোড়সৱিধম্পি কিচ্চং নিট্ঠাপিতন্তি অত্থো. পুথুজ্জনকল্যাণকাদযো হি তং কিচ্চং কৰোন্তি, খীণাসৱো কতকৰণীযো. তস্মা সো অত্তনো কৰণীযং পচ্চৱেক্খন্তো ‘‘কতং কৰণীয’’ন্তি পজানাতি. নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পুন ইত্থভাৱায, এৱং সোড়সৱিধকিচ্চভাৱায কিলেসক্খযায ৱা মগ্গভাৱনাকিচ্চং মে নত্থীতি পজানাতি. অথ ৱা ইত্থত্তাযাতি ইত্থভাৱতো, ইমস্মা এৱং পকাৰা ইদানি ৱত্তমানক্খন্ধসন্তানা অপৰং খন্ধসন্তানং ময্হং নত্থি, ইমে পন পঞ্চক্খন্ধা পৰিঞ্ঞাতা তিট্ঠন্তি ছিন্নমূলকা ৰুক্খা ৱিয. তে চৰিমকৱিঞ্ঞাণনিৰোধেন অনুপাদানো ৱিয জাতৱেদো নিব্বাযিস্সন্তীতি পজানাতি. ইধ ৱিজ্জাতি অৰহত্তমগ্গঞাণৱিজ্জা. অৱিজ্জাতি চতুসচ্চপ্পটিচ্ছাদিকা অৱিজ্জা. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

অনুচ্চাৱচসীলস্সাতি যস্স সীলং কালেন হাযতি, কালেন ৱড্ঢতি, সো উচ্চাৱচসীলো নাম হোতি. খীণাসৱস্স পন সীলং একন্তৱড্ঢিতমেৱ. তস্মা সো অনুচ্চাৱচসীলো নাম হোতি. ৱসীভূতন্তি ৱসিপ্পত্তং. সুসমাহিতন্তি সুট্ঠু সমাহিতং, আৰম্মণম্হি সুট্ঠপিতং. ধীৰন্তি ধিতিসম্পন্নং. মচ্চুহাযিনন্তি মচ্চুং জহিত্ৱা ঠিতং. সব্বপ্পহাযিনন্তি সব্বে পাপধম্মে পজহিত্ৱা ঠিতং. বুদ্ধন্তি চতুসচ্চবুদ্ধং. অন্তিমদেহিনন্তি সব্বপচ্ছিমসৰীৰধাৰিনং. তং নমস্সন্তি গোতমন্তি তং গোতমগোত্তং বুদ্ধসাৱকা নমস্সন্তি. অথ ৱা গোতমবুদ্ধস্স সাৱকোপি গোতমো, তং গোতমং দেৱমনুস্সা নমস্সন্তীতি অত্থো.

পুব্বেনিৱাসন্তি পুব্বেনিৱুত্থক্খন্ধপৰম্পৰং. যোৱেতীতি যো অৱেতি অৱগচ্ছতি. যোৱেদীতিপি পাঠো. যো অৱেদি, ৱিদিতং পাকটং কত্ৱা ঠিতোতি অত্থো. সগ্গাপাযঞ্চ পস্সতীতি ছ কামাৱচৰে নৱ ব্ৰহ্মলোকে চত্তাৰো চ অপাযে পস্সতি. জাতিক্খযং পত্তোতি অৰহত্তং পত্তো. অভিঞ্ঞাৱোসিতোতি জানিত্ৱা কিচ্চৱোসানেন ৱোসিতো. মুনীতি মোনেয্যেন সমন্নাগতো খীণাসৱমুনি. এতাহীতি হেট্ঠা নিদ্দিট্ঠাহি পুব্বেনিৱাসঞাণাদীহি. নাঞ্ঞং লপিতলাপনন্তি যো পনঞ্ঞো তেৱিজ্জোতি অঞ্ঞেহি লপিতৱচনমত্তমেৱ লপতি, তমহং তেৱিজ্জোতি ন ৱদামি, অত্তপচ্চক্খতো ঞত্ৱা পৰস্সপি তিস্সো ৱিজ্জা কথেন্তমেৱাহং তেৱিজ্জোতি ৱদামীতি অত্থো. কলন্তি কোট্ঠাসং. নাগ্ঘতীতি ন পাপুণাতি. ইদানি ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো কথায পসন্নো পসন্নাকাৰং কৰোন্তো অভিক্কন্তন্তিআদিমাহ.

৯. জাণুস্সোণিসুত্তৱণ্ণনা

৬০. নৱমে যস্সস্সূতি যস্স ভৱেয্যুং. যঞ্ঞোতিআদীসু যজিতব্বোতি যঞ্ঞো, দেয্যধম্মস্সেতং নামং. সদ্ধন্তি মতকভত্তং. থালিপাকোতি ৱৰপুৰিসানং দাতব্বযুত্তং ভত্তং. দেয্যধম্মন্তি ৱুত্তাৱসেসং যংকিঞ্চি দেয্যধম্মং নাম. তেৱিজ্জেসু ব্ৰাহ্মণেসু দানং দদেয্যাতি সব্বমেতং দানং তেৱিজ্জেসু দদেয্য, তেৱিজ্জা ব্ৰাহ্মণাৱ পটিগ্গহেতুং যুত্তাতি দস্সেতি. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱাতি.

১০. সঙ্গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা

৬১. দসমে সঙ্গাৰৱোতি এৱংনামকো ৰাজগহনগৰে জিণ্ণপটিসঙ্খৰণকাৰকো আযুত্তকব্ৰাহ্মণো. উপসঙ্কমীতি ভুত্তপাতৰাসো হুত্ৱা মহাজনপৰিৱুতো উপসঙ্কমি. মযমস্সূতি এত্থ অস্সূতি নিপাতমত্তং, মযং, ভো গোতম, ব্ৰাহ্মণা নামাতি ইদমেৱ অত্থপদং. যঞ্ঞং যজামাতি বাহিৰসমযে সব্বচতুক্কেন সব্বট্ঠকেন সব্বসোড়সকেন সব্বদ্ৱত্তিংসায সব্বচতুসট্ঠিযা সব্বসতেন সব্বপঞ্চসতেনাতি চ এৱং পাণঘাতপটিসংযুত্তো যঞ্ঞো নাম হোতি. তং সন্ধাযেৱমাহ. অনেকসাৰীৰিকন্তি অনেকসৰীৰসম্ভৱং. যদিদন্তি যা এসা. যঞ্ঞাধিকৰণন্তি যজনকাৰণা চেৱ যাজনকাৰণা চাতি অত্থো. একস্মিঞ্হি বহূনং দদন্তেপি দাপেন্তেপি বহূসুপি বহূনং দেন্তেসুপি দাপেন্তেসুপি পুঞ্ঞপটিপদা অনেকসাৰীৰিকা নাম হোতি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. তুয্হঞ্চ তুয্হঞ্চ যজামীতি ৱদন্তস্সাপি ত্ৱঞ্চ ত্ৱঞ্চ যজাহীতি আণাপেন্তস্সাপি চ অনেকসাৰীৰিকাৱ হোতি. তম্পি সন্ধাযেতং ৱুত্তং. যস্স ৱা তস্স ৱাতি যস্মা ৱা তস্মা ৱা. একমত্তানং দমেতীতি অত্তনো ইন্দ্ৰিযদমনৱসেন একং অত্তানমেৱ দমেতি. একমত্তানং সমেতীতি অত্তনো ৰাগাদিসমনৱসেন একং অত্তানমেৱ সমেতি. পৰিনিব্বাপেতীতি ৰাগাদিপৰিনিব্বানেনেৱ পৰিনিব্বাপেতি. এৱমস্সাযন্তি এৱং সন্তেপি অযং.

এৱমিদং ব্ৰাহ্মণস্স কথং সুত্ৱা সত্থা চিন্তেসি – ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো পসুঘাতকসংযুত্তং মহাযঞ্ঞং অনেকসাৰীৰিকং পুঞ্ঞপটিপদং ৱদেতি, পব্বজ্জামূলকং পন পুঞ্ঞুপ্পত্তিপটিপদং একসাৰীৰিকন্তি ৱদেতি. নেৱাযং একসাৰীৰিকং জানাতি, ন অনেকসাৰীৰিকং, হন্দস্স একসাৰীৰিকঞ্চ অনেকসাৰীৰিকঞ্চ পটিপদং দেসেস্সামী’’তি উপৰি দেসনং ৱড্ঢেন্তো তেন হি ব্ৰাহ্মণাতিআদিমাহ. তত্থ যথা তে খমেয্যাতি যথা তুয্হং ৰুচ্চেয্য. ইধ তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতীতিআদি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱিত্থাৰিতমেৱ. এথাযং মগ্গোতি এথ তুম্হে, অহমনুসাসামি, অযং মগ্গো. অযং পটিপদাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. যথা পটিপন্নোতি যেন মগ্গেন পটিপন্নো. অনুত্তৰং ব্ৰহ্মচৰিযোগধন্তি অৰহত্তমগ্গসঙ্খাতস্স ব্ৰহ্মচৰিযস্স অনুত্তৰং ওগধং উত্তমপতিট্ঠাভূতং নিব্বানং. ইচ্চাযন্তি ইতি অযং.

অপ্পট্ঠতৰাতি যত্থ বহূহি ৱেয্যাৱচ্চকৰেহি ৱা উপকৰণেহি ৱা অত্থো নত্থি. অপ্পসমাৰম্ভতৰাতি যত্থ বহূনং কম্মচ্ছেদৱসেন পীড়াসঙ্খাতো সমাৰম্ভো নত্থি. সেয্যথাপি ভৱং গোতমো, ভৱং চানন্দো, এতে মে পুজ্জাতি যথা ভৱং গোতমো, ভৱঞ্চানন্দো, এৱৰূপা মম পূজিতা, তুম্হেযেৱ দ্ৱে জনা ময্হং পুজ্জা চ পাসংসা চাতি ইমমত্থং সন্ধাযেতং ৱদতি. তস্স কিৰ এৱং অহোসি – ‘‘আনন্দত্থেৰো মংযেৱ ইমং পঞ্হং কথাপেতুকামো, অত্তনো খো পন ৱণ্ণে ৱুত্তে পদুস্সনকো নাম নত্থী’’তি. তস্মা পঞ্হং অকথেতুকামো ৱণ্ণভণনেন ৱিক্খেপং কৰোন্তো এৱমাহ.

ন খো ত্যাহন্তি ন খো তে অহং. থেৰোপি কিৰ চিন্তেসি – ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো পঞ্হং অকথেতুকামো পৰিৱত্ততি, ইমং পঞ্হং এতংযেৱ কথাপেস্সামী’’তি. তস্মা নং এৱমাহ.

সহধম্মিকন্তি সকাৰণং. সংসাদেতীতি সংসীদাপেতি. নো ৱিস্সজ্জেতীতি ন কথেতি. যংনূনাহং পৰিমোচেয্যন্তি যংনূনাহং উভোপেতে ৱিহেসতো পৰিমোচেয্যং. ব্ৰাহ্মণো হি আনন্দেন পুচ্ছিতং পঞ্হং অকথেন্তো ৱিহেসেতি, আনন্দোপি ব্ৰাহ্মণং অকথেন্তং কথাপেন্তো. ইতি উভোপেতে ৱিহেসতো মোচেস্সামীতি চিন্তেত্ৱা এৱমাহ. কা ন্ৱজ্জাতি কা নু অজ্জ. অন্তৰাকথা উদপাদীতি অঞ্ঞিস্সা কথায অন্তৰন্তৰে কতৰা কথা উপ্পজ্জীতি পুচ্ছতি. তদা কিৰ ৰাজন্তেপুৰে তীণি পাটিহাৰিযানি আৰব্ভ কথা উদপাদি, তং পুচ্ছামীতি সত্থা এৱমাহ. অথ ব্ৰাহ্মণো ‘‘ইদানি ৱত্তুং সক্খিস্সামী’’তি ৰাজন্তেপুৰে উপ্পন্নং কথং আৰোচেন্তো অযং খ্ৱজ্জ, ভো গোতমাতিআদিমাহ. তত্থ অযং খ্ৱজ্জাতি অযং খো অজ্জ. পুব্বে সুদন্তি এত্থ সুদন্তি নিপাতমত্তং. উত্তৰি মনুস্সধম্মাতি দসকুসলকম্মপথসঙ্খাতা মনুস্সধম্মা উত্তৰিং. ইদ্ধিপাটিহাৰিযং দস্সেসুন্তি ভিক্খাচাৰং গচ্ছন্তা আকাসেনেৱ গমিংসু চেৱ আগমিংসু চাতি এৱং পুব্বে পৱত্তং আকাসগমনং সন্ধাযেৱমাহ. এতৰহি পন বহুতৰা চ ভিক্খূতি ইদং সো ব্ৰাহ্মণো ‘‘পুব্বে ভিক্খূ ‘চত্তাৰো পচ্চযে উপ্পাদেস্সামা’তি মঞ্ঞে এৱমকংসু, ইদানি পচ্চযানং উপ্পন্নভাৱং ঞত্ৱা সোপ্পেন চেৱ পমাদেন চ ৱীতিনামেন্তী’’তি লদ্ধিযা এৱমাহ.

পাটিহাৰিযানীতি পচ্চনীকপটিহৰণৱসেন পাটিহাৰিযানি. ইদ্ধিপাটিহাৰিযন্তি ইজ্ঝনৱসেন ইদ্ধি, পটিহৰণৱসেন পাটিহাৰিযং, ইদ্ধিযেৱ পাটিহাৰিযং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো. অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধন্তিআদীনং অত্থো চেৱ ভাৱনানযো চ ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ২.৩৬৫) ৱিত্থাৰিতোৱ.

নিমিত্তেন আদিসতীতি আগতনিমিত্তেন ৱা গতনিমিত্তেন ৱা ঠিতনিমিত্তেন ৱা ‘‘ইদং নাম ভৱিস্সতী’’তি কথেতি. তত্ৰিদং ৱত্থু – একো কিৰ ৰাজা তিস্সো মুত্তা গহেত্ৱা পুৰোহিতং পুচ্ছি ‘‘কিং মে, আচৰিয, হত্থে’’তি. সো ইতো চিতো চ ওলোকেসি, তেন চ সমযেন একা সৰবূ ‘‘মক্খিকং গহেস্সামী’’তি পক্খন্তা, গহণকালে মক্খিকা পলাতা. সো মক্খিকায মুত্তত্তা ‘‘মুত্তা মহাৰাজা’’তি আহ. মুত্তা তাৱ হোন্তু, কতি মুত্তাতি. সো পুন নিমিত্তং ওলোকেসি. অথাৱিদূৰে কুক্কুটো তিক্খত্তুং সদ্দং নিচ্ছাৰেসি. ব্ৰাহ্মণো ‘‘তিস্সো মহাৰাজা’’তি আহ. এৱং একচ্চো আগতনিমিত্তেন কথেতি. এতেনুপাযেন গতঠিতনিমিত্তেহিপি কথনং ৱেদিতব্বং. এৱম্পি তে মনোতি এৱং তৱ মনো সোমনস্সিতো ৱা দোমনস্সিতো ৱা কামৱিতক্কাদিসংযুত্তো ৱাতি. দুতিযং তস্সেৱ ৱেৱচনং. ইতিপি তে চিত্তন্তি ইতিপি তৱ চিত্তং, ইমঞ্চ ইমঞ্চ অত্থং চিন্তযমানং পৱত্ততীতি অত্থো. বহুং চেপি আদিসতীতি বহুং চেপি কথেতি. তথেৱ তং হোতীতি যথা কথিতং, তথেৱ হোতি.

অমনুস্সানন্তি যক্খপিসাচাদীনং. দেৱতানন্তি চাতুমহাৰাজিকাদীনং. সদ্দং সুত্ৱাতি অঞ্ঞস্স চিত্তং ঞত্ৱা কথেন্তানং সুত্ৱা. ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দন্তি ৱিতক্কৱিপ্ফাৰৱসেন উপ্পন্নং ৱিপ্পলপন্তানং সুত্তপ্পমত্তাদীনং সদ্দং. সুত্ৱাতি তং সুত্ৱা. যং ৱিতক্কযতো তস্স সো সদ্দো উপ্পন্নো, তস্স ৱসেন ‘‘এৱম্পি তে মনো’’তিআদিসতি.

তত্ৰিমানি ৱত্থূনি – একো কিৰ মনুস্সো ‘‘অট্টং কৰিস্সামী’’তি গামা নগৰং গচ্ছন্তো নিক্খন্তট্ঠানতো পট্ঠায ‘‘ৱিনিচ্ছযসভাযং ৰঞ্ঞো চ ৰাজমহামত্তানঞ্চ ইদং কথেস্সামি ইদং কথেস্সামী’’তি ৱিতক্কেন্তো ৰাজকুলং গতো ৱিয ৰঞ্ঞো পুৰতো ঠিতো ৱিয অট্টকাৰকেন সদ্ধিং কথেন্তো ৱিয চ অহোসি, তস্স তং ৱিতক্কৱিপ্ফাৰৱসেন নিচ্ছৰন্তং সদ্দং সুত্ৱা একো পুৰিসো ‘‘কেনট্ঠেন গচ্ছসী’’তি আহ. অট্টকম্মেনাতি. গচ্ছ, জযো তে ভৱিস্সতীতি. সো গন্ত্ৱা অট্টং কত্ৱা জযমেৱ পাপুণি.

অপৰোপি থেৰো মোড়িযগামে পিণ্ডায চৰি. অথ নং নিক্খমন্তং একা দাৰিকা অঞ্ঞৱিহিতা ন অদ্দস. সো গামদ্ৱাৰে ঠত্ৱা নিৱত্তিত্ৱা ওলোকেত্ৱা তং দিস্ৱা ৱিতক্কেন্তো অগমাসি. গচ্ছন্তোযেৱ চ ‘‘কিং নু খো কুৰুমানা দাৰিকা ন অদ্দসা’’তি ৱচীভেদং অকাসি. পস্সে ঠিতো একো পুৰিসো সুত্ৱা ‘‘তুম্হে, ভন্তে, মোড়িযগামে চৰিত্থা’’তি আহ.

মনোসঙ্খাৰা পণিহিতাতি চিত্তসঙ্খাৰা সুট্ঠপিতা. ৱিতক্কেস্সতীতি ৱিতক্কযিস্সতি পৱত্তযিস্সতীতি পজানাতি. পজানন্তো চ আগমনেন জানাতি, পুব্বভাগেন জানাতি, অন্তোসমাপত্তিযং চিত্তং অপলোকেত্ৱা জানাতি. আগমনেন জানাতি নাম কসিণপৰিকম্মকালেযেৱ ‘‘যেনাকাৰেনেস কসিণভাৱনং আৰদ্ধো পঠমজ্ঝানং ৱা…পে… চতুত্থজ্ঝানং ৱা অট্ঠ ৱা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেস্সতী’’তি জানাতি. পুব্বভাগেন জানাতি নাম পঠমৱিপস্সনায আৰদ্ধাযযেৱ জানাতি, ‘‘যেনাকাৰেন এস ৱিপস্সনং আৰদ্ধো সোতাপত্তিমগ্গং ৱা নিব্বত্তেস্সতি…পে… অৰহত্তমগ্গং ৱা নিব্বত্তেস্সতী’’তি জানাতি. অন্তোসমাপত্তিযং চিত্তং ওলোকেত্ৱা জানাতি নাম – ‘‘যেনাকাৰেন ইমস্স মনোসঙ্খাৰা সুট্ঠপিতা, ইমস্স নাম চিত্তস্স অনন্তৰা ইমং নাম ৱিতক্কং ৱিতক্কেস্সতি, ইতো ৱুট্ঠিতস্স এতস্স হানভাগিযো ৱা সমাধি ভৱিস্সতি ঠিতিভাগিযো ৱা ৱিসেসভাগিযো ৱা নিব্বেধভাগিযো ৱা, অভিঞ্ঞাযো ৱা নিব্বত্তেস্সতী’’তি জানাতি. তত্থ পুথুজ্জনো চেতোপৰিযঞাণলাভী পুথুজ্জনানংযেৱ চিত্তং জানাতি, ন অৰিযানং. অৰিযেসুপি হেট্ঠিমো উপৰিমস্স চিত্তং ন জানাতি, উপৰিমো পন হেট্ঠিমস্স জানাতি. এতেসু চ সোতাপন্নো সোতাপত্তিফলসমাপত্তিং সমাপজ্জতি…পে… অৰহা অৰহত্তফলসমাপত্তিং সমাপজ্জতি. উপৰিমো হেট্ঠিমং ন সমাপজ্জতি. তেসঞ্হি হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা সমাপত্তি তত্ৰৱত্তিযেৱ হোতি. তথেৱ তং হোতীতি এতং একংসেন তথেৱ হোতি. চেতোপৰিযঞাণৱসেন ঞাতঞ্হি অঞ্ঞথাভাৱি নাম নত্থি.

এৱং ৱিতক্কেথাতি এৱং নেক্খম্মৱিতক্কাদযো পৱত্তেন্তা ৱিতক্কেথ. মা এৱং ৱিতক্কযিত্থাতি এৱং কামৱিতক্কাদযো পৱত্তেন্তা মা ৱিতক্কযিত্থ. এৱং মনসি কৰোথাতি এৱং অনিচ্চসঞ্ঞমেৱ, দুক্খসঞ্ঞাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং মনসি কৰোথ. মা এৱন্তি নিচ্চন্তিআদিনা নযেন মা মনসা কৰিত্থ. ইদন্তি ইদং পঞ্চকামগুণৰাগং পজহথ. ইদঞ্চ উপসম্পজ্জাতি ইদং চতুমগ্গফলপ্পভেদং লোকুত্তৰধম্মমেৱ উপসম্পজ্জ পাপুণিত্ৱা নিপ্ফাদেত্ৱা ৱিহৰথ.

মাযাসহধম্মৰূপং ৱিয খাযতীতি মাযায সমানকাৰণজাতিকং ৱিয হুত্ৱা উপট্ঠাতি. মাযাকাৰোপি হি উদকং গহেত্ৱা তেলং কৰোতি, তেলং গহেত্ৱা উদকন্তি এৱং অনেকৰূপং মাযং দস্সেতি. ইদম্পি পাটিহাৰিযং তথাৰূপমেৱাতি. ইদম্পি মে, ভো গোতম, পাটিহাৰিযং মাযাসহধম্মৰূপং ৱিয খাযতীতি চিন্তামণিকৱিজ্জাসৰিক্খকতং সন্ধায এৱং আহ. চিন্তামণিকৱিজ্জং জানন্তাপি হি আগচ্ছন্তমেৱ দিস্ৱা ‘‘অযং ইদং নাম ৱিতক্কেন্তো আগচ্ছতী’’তি জানন্তি. তথা ‘‘ইদং নাম ৱিতক্কেন্তো ঠিতো, ইদং নাম ৱিতক্কেন্তো নিসিন্নো, ইদং নাম ৱিতক্কেন্তো নিপন্নো’’তি জানন্তি.

অভিক্কন্ততৰন্তি সুন্দৰতৰং. পণীততৰন্তি উত্তমতৰং. ভৱঞ্হি গোতমো অৱিতক্কং অৱিচাৰন্তি ইধ ব্ৰাহ্মণো অৱসেসং আদেসনাপাটিহাৰিযং বাহিৰকন্তি ন গণ্হি. ইদঞ্চ পন সব্বং সো ব্ৰাহ্মণো তথাগতস্স ৱণ্ণং কথেন্তোযেৱ আহ. অদ্ধা খো ত্যাযন্তি একংসেনেৱ তযা অযং. আসজ্জ উপনীয ৱাচা ভাসিতাতি মম গুণে ঘট্টেত্ৱা মমেৱ গুণানং সন্তিকং উপনীতা ৱাচা ভাসিতা. অপিচ ত্যাহং ব্যাকৰিস্সামীতি অপিচ তে অহমেৱ কথেস্সামীতি. সেসং উত্তানত্থমেৱাতি.

ব্ৰাহ্মণৱগ্গো পঠমো.