৩. অৰূপধাতু

৯৯৫. অৰূপধাতুযা কতি খন্ধা…পে… কতি চিত্তানি?

অৰূপধাতুযা চত্তাৰো খন্ধা, দ্ৱে আযতনানি, দ্ৱে ধাতুযো, তীণি সচ্চানি, একাদসিন্দ্ৰিযানি, অট্ঠ হেতূ, তযো আহাৰা, একো ফস্সো, একা ৱেদনা, একা সঞ্ঞা, একা চেতনা, একং চিত্তং.

৯৯৬. তত্থ কতমে অৰূপধাতুযা চত্তাৰো খন্ধা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা চত্তাৰো খন্ধা’’.

তত্থ কতমানি অৰূপধাতুযা দ্ৱে আযতনানি? মনাযতনং, ধম্মাযতনং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা দ্ৱে আযতনানি’’.

তত্থ কতমা অৰূপধাতুযা দ্ৱে ধাতুযো? মনোৱিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা দ্ৱে ধাতুযো’’.

তত্থ কতমানি অৰূপধাতুযা তীণি সচ্চানি? দুক্খসচ্চং, সমুদযসচ্চং, মগ্গসচ্চং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা তীণি সচ্চানি’’.

তত্থ কতমানি অৰূপধাতুযা একাদসিন্দ্ৰিযানি? মনিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা একাদসিন্দ্ৰিযানি’’.

তত্থ কতমে অৰূপধাতুযা অট্ঠ হেতূ? তযো কুসলহেতূ, দ্ৱে অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা অট্ঠ হেতূ’’.

তত্থ কতমে অৰূপধাতুযা তযো আহাৰা? ফস্সাহাৰো, মনোসঞ্চেতনাহাৰো, ৱিঞ্ঞাণাহাৰো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা তযো আহাৰা’’.

তত্থ কতমো অৰূপধাতুযা একো ফস্সো? মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৰূপধাতুযা একো ফস্সো’’.

তত্থ কতমা অৰূপধাতুযা একা ৱেদনা…পে… একা সঞ্ঞা…পে… একা চেতনা…পে… একং চিত্তং? মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘অৰূপধাতুযা একং চিত্তং’’.