১৮. ধম্মহদযৱিভঙ্গো

১. সব্বসঙ্গাহিকৱাৰো

৯৭৮. কতি খন্ধা, কতি আযতনানি, কতি ধাতুযো, কতি সচ্চানি, কতি ইন্দ্ৰিযানি, কতি হেতূ, কতি আহাৰা, কতি ফস্সা, কতি ৱেদনা, কতি সঞ্ঞা, কতি চেতনা, কতি চিত্তানি?

পঞ্চক্খন্ধা, দ্ৱাদসাযতনানি, অট্ঠাৰস ধাতুযো, চত্তাৰি সচ্চানি, বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি, নৱ হেতূ, চত্তাৰো আহাৰা, সত্ত ফস্সা, সত্ত ৱেদনা, সত্ত সঞ্ঞা, সত্ত চেতনা, সত্ত চিত্তানি.

৯৭৯. তত্থ কতমে পঞ্চক্খন্ধা? ৰূপক্খন্ধো, ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা’’.

৯৮০. তত্থ কতমানি দ্ৱাদসাযতনানি? চক্খাযতনং, ৰূপাযতনং, সোতাযতনং, সদ্দাযতনং, ঘানাযতনং, গন্ধাযতনং, জিৱ্হাযতনং, ৰসাযতনং, কাযাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, মনাযতনং, ধম্মাযতনং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘দ্ৱাদসাযতনানি’’.

৯৮১. তত্থ কতমা অট্ঠাৰস ধাতুযো? চক্খুধাতু, ৰূপধাতু, চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু, সোতধাতু, সদ্দধাতু, সোতৱিঞ্ঞাণধাতু, ঘানধাতু, গন্ধধাতু, ঘানৱিঞ্ঞাণধাতু, জিৱ্হাধাতু, ৰসধাতু, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতু, কাযধাতু, ফোট্ঠব্বধাতু, কাযৱিঞ্ঞাণধাতু, মনোধাতু, ধম্মধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘অট্ঠাৰস ধাতুযো’’.

৯৮২. তত্থ কতমানি চত্তাৰি সচ্চানি? দুক্খসচ্চং, সমুদযসচ্চং, নিৰোধসচ্চং, মগ্গসচ্চং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘চত্তাৰি সচ্চানি’’.

৯৮৩. তত্থ কতমানি বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি? চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং, পুৰিসিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সুখিন্দ্ৰিযং, দুক্খিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং, দোমনস্সিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি’’.

৯৮৪. তত্থ কতমে নৱ হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ.

তত্থ কতমে তযো কুসলহেতূ? অলোভো কুসলহেতু, অদোসো কুসলহেতু, অমোহো কুসলহেতু – ইমে তযো কুসলহেতূ.

তত্থ কতমে তযো অকুসলহেতূ? লোভো অকুসলহেতু, দোসো অকুসলহেতু, মোহো অকুসলহেতু – ইমে তযো অকুসলহেতূ.

তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ৱা ধম্মানং ৱিপাকতো কিৰিযাব্যাকতেসু ৱা ধম্মেসু অলোভো, অদোসো, অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ. ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘নৱ হেতূ’’.

৯৮৫. তত্থ কতমে চত্তাৰো আহাৰা? কবড়ীকাৰাহাৰো [কবড়িংকাৰো আহাৰো (সী. স্যা.)], ফস্সাহাৰো, মনোসঞ্চেতনাহাৰো, ৱিঞ্ঞাণাহাৰো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘চত্তাৰো আহাৰা’’.

৯৮৬. তত্থ কতমে সত্ত ফস্সা? চক্খুসম্ফস্সো, সোতসম্ফস্সো, ঘানসম্ফস্সো, জিৱ্হাসম্ফস্সো, কাযসম্ফস্সো, মনোধাতুসম্ফস্সো, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘সত্ত ফস্সা’’.

৯৮৭. তত্থ কতমা সত্ত ৱেদনা? চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা, জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা, মনোধাতুসম্ফস্সজা ৱেদনা, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা ৱেদনা – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘সত্ত ৱেদনা’’.

৯৮৮. তত্থ কতমা সত্ত সঞ্ঞা? চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, সোতসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, ঘানসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, জিৱ্হাসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, কাযসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, মনোধাতুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘সত্ত সঞ্ঞা’’.

৯৮৯. তত্থ কতমা সত্ত চেতনা? চক্খুসম্ফস্সজা চেতনা, সোতসম্ফস্সজা চেতনা, ঘানসম্ফস্সজা চেতনা, জিৱ্হাসম্ফস্সজা চেতনা, কাযসম্ফস্সজা চেতনা, মনোধাতুসম্ফস্সজা চেতনা, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা চেতনা – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘সত্ত চেতনা’’.

৯৯০. তত্থ কতমানি সত্ত চিত্তানি? চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘সত্ত চিত্তানি’’.

২. উপ্পত্তানুপ্পত্তিৱাৰো

১. কামধাতু

৯৯১. কামধাতুযা কতি খন্ধা, কতি আযতনানি, কতি ধাতুযো, কতি সচ্চানি, কতি ইন্দ্ৰিযানি, কতি হেতূ, কতি আহাৰা, কতি ফস্সা, কতি ৱেদনা, কতি সঞ্ঞা, কতি চেতনা, কতি চিত্তানি?

কামধাতুযা পঞ্চক্খন্ধা, দ্ৱাদসাযতনানি, অট্ঠাৰস ধাতুযো, তীণি সচ্চানি, বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি, নৱ হেতূ, চত্তাৰো আহাৰা, সত্ত ফস্সা, সত্ত ৱেদনা, সত্ত সঞ্ঞা, সত্ত চেতনা, সত্ত চিত্তানি.

৯৯২. তত্থ কতমে কামধাতুযা পঞ্চক্খন্ধা? ৰূপক্খন্ধো, ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা পঞ্চক্খন্ধা’’.

তত্থ কতমানি কামধাতুযা দ্ৱাদসাযতনানি? চক্খাযতনং, ৰূপাযতনং, সোতাযতনং, সদ্দাযতনং, ঘানাযতনং, গন্ধাযতনং, জিৱ্হাযতনং, ৰসাযতনং, কাযাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, মনাযতনং, ধম্মাযতনং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা দ্ৱাদসাযতনানি’’.

তত্থ কতমা কামধাতুযা অট্ঠাৰস ধাতুযো? চক্খুধাতু, ৰূপধাতু, চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু, সোতধাতু, সদ্দধাতু, সোতৱিঞ্ঞাণধাতু, ঘানধাতু, গন্ধধাতু, ঘানৱিঞ্ঞাণধাতু, জিৱ্হাধাতু, ৰসধাতু, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতু, কাযধাতু, ফোট্ঠব্বধাতু, কাযৱিঞ্ঞাণধাতু, মনোধাতু, ধম্মধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা অট্ঠাৰস ধাতুযো’’.

তত্থ কতমানি কামধাতুযা তীণি সচ্চানি? দুক্খসচ্চং, সমুদযসচ্চং, মগ্গসচ্চং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা তীণি সচ্চানি’’.

তত্থ কতমানি কামধাতুযা বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি? চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং…পে… অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি’’.

তত্থ কতমে কামধাতুযা নৱ হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা নৱ হেতূ’’.

তত্থ কতমে কামধাতুযা চত্তাৰো আহাৰা? কবড়ীকাৰাহাৰো, ফস্সাহাৰো, মনোসঞ্চেতনাহাৰো, ৱিঞ্ঞাণাহাৰো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা চত্তাৰো আহাৰা’’.

তত্থ কতমে কামধাতুযা সত্ত ফস্সা? চক্খুসম্ফস্সো সোতসম্ফস্সো, ঘানসম্ফস্সো, জিৱ্হাসম্ফস্সো, কাযসম্ফস্সো, মনোধাতুসম্ফস্সো, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা সত্ত ফস্সা’’.

তত্থ কতমা কামধাতুযা সত্ত ৱেদনা? চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা, জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা, মনোধাতুসম্ফস্সজা ৱেদনা, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা ৱেদনা – ইমা ৱুচ্চত্তি ‘‘কামধাতুযা সত্ত ৱেদনা’’.

তত্থ কতমা কামধাতুযা সত্ত সঞ্ঞা? চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, সোতসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, ঘানসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, জিৱ্হাসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, কাযসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, মনোধাতুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা সত্ত সঞ্ঞা’’.

তত্থ কতমা কামধাতুযা সত্ত চেতনা? চক্খুসম্ফস্সজা চেতনা, সোতসম্ফস্সজা চেতনা, ঘানসম্ফস্সজা চেতনা, জিৱ্হাসম্ফস্সজা চেতনা, কাযসম্ফস্সজা চেতনা, মনোধাতুসম্ফস্সজা চেতনা, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা চেতনা – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা সত্ত চেতনা’’.

তত্থ কতমানি কামধাতুযা সত্ত চিত্তানি? চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘কামধাতুযা সত্ত চিত্তানি’’.

২. ৰূপধাতু

৯৯৩. ৰূপধাতুযা কতি খন্ধা, কতি আযতনা, কতি ধাতুযো, কতি সচ্চানি, কতি ইন্দ্ৰিযানি…পে… কতি চিত্তানি?

ৰূপধাতুযা পঞ্চক্খন্ধা, ছ আযতনানি, নৱ ধাতুযো, তীণি সচ্চানি, চুদ্দসিন্দ্ৰিযানি, অট্ঠ হেতূ, তযো আহাৰা, চত্তাৰো ফস্সা, চতস্সো ৱেদনা, চতস্সো সঞ্ঞা, চতস্সো চেতনা, চত্তাৰি চিত্তানি.

৯৯৪. তত্থ কতমে ৰূপধাতুযা পঞ্চক্খন্ধা? ৰূপক্খন্ধো, ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘ৰূপধাতুযা পঞ্চক্খন্ধা’’.

তত্থ কতমানি ৰূপধাতুযা ছ আযতনানি? চক্খাযতনং, ৰূপাযতনং, সোতাযতনং, সদ্দাযতনং, মনাযতনং, ধম্মাযতনং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘ৰূপধাতুযা ছ আযতনানি’’.

তত্থ কতমা ৰূপধাতুযা নৱ ধাতুযো? চক্খুধাতু, ৰূপধাতু, চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু, সোতধাতু, সদ্দধাতু, সোতৱিঞ্ঞাণধাতু, মনোধাতু, ধম্মধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘ৰূপধাতুযা নৱ ধাতুযো’’.

তত্থ কতমানি ৰূপধাতুযা তীণি সচ্চানি? দুক্খসচ্চং, সমুদযসচ্চং, মগ্গসচ্চং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘ৰূপধাতুযা তীণি সচ্চানি’’.

তত্থ কতমানি ৰূপধাতুযা চুদ্দসিন্দ্ৰিযানি? চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘ৰূপধাতুযা চুদ্দসিন্দ্ৰিযানি’’.

তত্থ কতমে ৰূপধাতুযা অট্ঠ হেতূ? তযো কুসলহেতূ, দ্ৱে অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ.

তত্থ কতমে দ্ৱে অকুসলহেতূ? লোভো অকুসলহেতু, মোহো অকুসলহেতু – ইমে দ্ৱে অকুসলহেতূ.

তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ৱা ধম্মানং ৱিপাকতো কিৰিযাব্যাকতেসু ৱা ধম্মেসু অলোভো, অদোসো, অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ. ইমে ৱুচ্চন্তি ৰূপধাতুযা অট্ঠ হেতূ.

তত্থ কতমে ৰূপধাতুযা তযো আহাৰা? ফস্সাহাৰো, মনোসঞ্চেতনাহাৰো, ৱিঞ্ঞাণাহাৰো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘ৰূপধাতুযা তযো আহাৰা’’.

তত্থ কতমে ৰূপধাতুযা চত্তাৰো ফস্সা? চক্খুসম্ফস্সো, সোতসম্ফস্সো, মনোধাতুসম্ফস্সো, মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘ৰূপধাতুযা চত্তাৰো ফস্সা’’.

তত্থ কতমা ৰূপধাতুযা চতস্সো ৱেদনা…পে… চতস্সো সঞ্ঞা…পে… চতস্সো চেতনা…পে… চত্তাৰি চিত্তানি? চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, মনোধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘ৰূপধাতুযা চত্তাৰি চিত্তানি’’.

৩. অৰূপধাতু

৯৯৫. অৰূপধাতুযা কতি খন্ধা…পে… কতি চিত্তানি?

অৰূপধাতুযা চত্তাৰো খন্ধা, দ্ৱে আযতনানি, দ্ৱে ধাতুযো, তীণি সচ্চানি, একাদসিন্দ্ৰিযানি, অট্ঠ হেতূ, তযো আহাৰা, একো ফস্সো, একা ৱেদনা, একা সঞ্ঞা, একা চেতনা, একং চিত্তং.

৯৯৬. তত্থ কতমে অৰূপধাতুযা চত্তাৰো খন্ধা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা চত্তাৰো খন্ধা’’.

তত্থ কতমানি অৰূপধাতুযা দ্ৱে আযতনানি? মনাযতনং, ধম্মাযতনং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা দ্ৱে আযতনানি’’.

তত্থ কতমা অৰূপধাতুযা দ্ৱে ধাতুযো? মনোৱিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা দ্ৱে ধাতুযো’’.

তত্থ কতমানি অৰূপধাতুযা তীণি সচ্চানি? দুক্খসচ্চং, সমুদযসচ্চং, মগ্গসচ্চং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা তীণি সচ্চানি’’.

তত্থ কতমানি অৰূপধাতুযা একাদসিন্দ্ৰিযানি? মনিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা একাদসিন্দ্ৰিযানি’’.

তত্থ কতমে অৰূপধাতুযা অট্ঠ হেতূ? তযো কুসলহেতূ, দ্ৱে অকুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা অট্ঠ হেতূ’’.

তত্থ কতমে অৰূপধাতুযা তযো আহাৰা? ফস্সাহাৰো, মনোসঞ্চেতনাহাৰো, ৱিঞ্ঞাণাহাৰো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অৰূপধাতুযা তযো আহাৰা’’.

তত্থ কতমো অৰূপধাতুযা একো ফস্সো? মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অৰূপধাতুযা একো ফস্সো’’.

তত্থ কতমা অৰূপধাতুযা একা ৱেদনা…পে… একা সঞ্ঞা…পে… একা চেতনা…পে… একং চিত্তং? মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘অৰূপধাতুযা একং চিত্তং’’.

৪. অপৰিযাপন্নং

৯৯৭. অপৰিযাপন্নে কতি খন্ধা…পে… কতি চিত্তানি?

অপৰিযাপন্নে চত্তাৰো খন্ধা, দ্ৱে আযতনানি, দ্ৱে ধাতুযো, দ্ৱে সচ্চানি, দ্ৱাদসিন্দ্ৰিযানি, ছ হেতূ, তযো আহাৰা, একো ফস্সো, একা ৱেদনা, একা সঞ্ঞা, একা চেতনা, একং চিত্তং.

৯৯৮. তত্থ কতমে অপৰিযাপন্নে চত্তাৰো খন্ধা? ৱেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খাৰক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অপৰিযাপন্নে চত্তাৰো খন্ধা’’.

তত্থ কতমানি অপৰিযাপন্নে দ্ৱে আযতনানি? মনাযতনং, ধম্মাযতনং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অপৰিযাপন্নে দ্ৱে আযতনানি’’.

তত্থ কতমা অপৰিযাপন্নে দ্ৱে ধাতুযো? মনোৱিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু – ইমা ৱুচ্চন্তি ‘‘অপৰিযাপন্নে দ্ৱে ধাতুযো’’.

তত্থ কতমানি অপৰিযাপন্নে দ্ৱে সচ্চানি? মগ্গসচ্চং, নিৰোধসচ্চং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অপৰিযাপন্নে দ্ৱে সচ্চানি’’.

তত্থ কতমানি অপৰিযাপন্নে দ্ৱাদসিন্দ্ৰিযানি? মনিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং – ইমানি ৱুচ্চন্তি ‘‘অপৰিযাপন্নে দ্ৱাদসিন্দ্ৰিযানি’’.

তত্থ কতমে অপৰিযাপন্নে ছ হেতূ? তযো কুসলহেতূ, তযো অব্যাকতহেতূ.

তত্থ কতমে তযো অব্যাকতহেতূ? কুসলানং ধম্মানং ৱিপাকতো অলোভো, অদোসো, অমোহো – ইমে তযো অব্যাকতহেতূ. ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অপৰিযাপন্নে ছ হেতূ’’.

তত্থ কতমে অপৰিযাপন্নে তযো আহাৰা? ফস্সাহাৰো, মনোসঞ্চেতনাহাৰো, ৱিঞ্ঞাণাহাৰো – ইমে ৱুচ্চন্তি ‘‘অপৰিযাপন্নে তযো আহাৰা’’.

তত্থ কতমো অপৰিযাপন্নে একো ফস্সো? মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো – অযং ৱুচ্চতি ‘‘অপৰিযাপন্নে একো ফস্সো’’.

তত্থ কতমা অপৰিযাপন্নে একা ৱেদনা…পে… একা সঞ্ঞা…পে… একা চেতনা…পে… একং চিত্তং? মনোৱিঞ্ঞাণধাতু – ইদং ৱুচ্চতি ‘‘অপৰিযাপন্নে একং চিত্তং’’.

৩. পৰিযাপন্নাপৰিযাপন্নৱাৰো

১. কামধাতু

৯৯৯. পঞ্চন্নং খন্ধানং কতি কামধাতুপৰিযাপন্না, কতি ন কামধাতুপৰিযাপন্না…পে… সত্তন্নং চিত্তানং কতি কামধাতুপৰিযাপন্না, কতি ন কামধাতুপৰিযাপন্না?

১০০০. ৰূপক্খন্ধো কামধাতুপৰিযাপন্নো; চত্তাৰো খন্ধা সিযা কামধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্না.

দসাযতনা কামধাতুপৰিযাপন্না; দ্ৱে আযতনা সিযা কামধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্না.

সোড়স ধাতুযো কামধাতুপৰিযাপন্না; দ্ৱে ধাতুযো সিযা কামধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্না.

সমুদযসচ্চং কামধাতুপৰিযাপন্নং; দ্ৱে সচ্চা ন কামধাতুপৰিযাপন্না; দুক্খসচ্চং সিযা কামধাতুপৰিযাপন্নং, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্নং.

দসিন্দ্ৰিযা কামধাতুপৰিযাপন্না; তীণিন্দ্ৰিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্না; নৱিন্দ্ৰিযা সিযা কামধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্না.

তযো অকুসলহেতূ কামধাতুপৰিযাপন্না; ছ হেতূ সিযা কামধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্না.

কবড়ীকাৰো আহাৰো কামধাতুপৰিযাপন্নো; তযো আহাৰা সিযা কামধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্না.

ছ ফস্সা কামধাতুপৰিযাপন্না; মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো সিযা কামধাতু পৰিযাপন্নো, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্নো.

ছ ৱেদনা…পে… ছ সঞ্ঞা… ছ চেতনা… ছ চিত্তা কামধাতুপৰিযাপন্না; মনোৱিঞ্ঞাণধাতু সিযা কামধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন কামধাতুপৰিযাপন্না.

২. ৰূপধাতু

১০০১. পঞ্চন্নং খন্ধানং কতি ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, কতি ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না …পে… সত্তন্নং চিত্তানং কতি ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, কতি ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না?

১০০২. ৰূপক্খন্ধো ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো; চত্তাৰো খন্ধা সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

দসাযতনা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না; দ্ৱে আযতনা সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

সোড়স ধাতুযো ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না; দ্ৱে ধাতুযো সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

তীণি সচ্চানি ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না; দুক্খসচ্চং সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্নং, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্নং.

তেৰসিন্দ্ৰিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না; নৱিন্দ্ৰিযা সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

তযো অকুসলহেতূ ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না; ছ হেতূ সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

কবড়ীকাৰো আহাৰো ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো; তযো আহাৰা সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

ছ ফস্সা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না; মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্নো.

ছ ৱেদনা…পে… ছ সঞ্ঞা… ছ চেতনা… ছ চিত্তা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না; মনোৱিঞ্ঞাণধাতু সিযা ৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন ৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

৩. অৰূপধাতু

১০০৩. পঞ্চন্নং খন্ধানং কতি অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, কতি ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না…পে… সত্তন্নং চিত্তানং কতি অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, কতি ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না?

১০০৪. ৰূপক্খন্ধো ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো; চত্তাৰো খন্ধা সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

দসাযতনা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না; দ্ৱে আযতনা সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

সোড়স ধাতুযো ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না; দ্ৱে ধাতুযো সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

তীণি সচ্চানি ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্নানি.

দুক্খসচ্চং সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্নং, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্নং.

চুদ্দসিন্দ্ৰিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না; অট্ঠিন্দ্ৰিযা সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

তযো অকুসলহেতূ ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না; ছ হেতূ সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

কবড়ীকাৰো আহাৰো ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো; তযো আহাৰা সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

ছ ফস্সা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না; মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্নো.

ছ ৱেদনা…পে… ছ সঞ্ঞা … ছ চেতনা… ছ চিত্তা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না; মনোৱিঞ্ঞাণধাতু সিযা অৰূপধাতুপৰিযাপন্না, সিযা ন অৰূপধাতুপৰিযাপন্না.

৪. পৰিযাপন্নাপৰিযাপন্নং

১০০৫. পঞ্চন্নং খন্ধানং কতি পৰিযাপন্না, কতি অপৰিযাপন্না…পে… সত্তন্নং চিত্তানং কতি পৰিযাপন্না, কতি অপৰিযাপন্না?

১০০৬. ৰূপক্খন্ধো পৰিযাপন্নো; চত্তাৰো খন্ধা সিযা পৰিযাপন্না, সিযা অপৰিযাপন্না.

দসাযতনা পৰিযাপন্না; দ্ৱে আযতনা সিযা পৰিযাপন্না, সিযা অপৰিযাপন্না.

সোড়স ধাতুযো পৰিযাপন্না; দ্ৱে ধাতুযো সিযা পৰিযাপন্না, সিযা অপৰিযাপন্না.

দ্ৱে সচ্চা পৰিযাপন্না; দ্ৱে সচ্চা অপৰিযাপন্না.

দসিন্দ্ৰিযা পৰিযাপন্না, তীণিন্দ্ৰিযা অপৰিযাপন্না; নৱিন্দ্ৰিযা সিযা পৰিযাপন্না, সিযা অপৰিযাপন্না.

তযো অকুসলহেতূ পৰিযাপন্না; ছ হেতূ সিযা পৰিযাপন্না, সিযা অপৰিযাপন্না.

কবড়ীকাৰো আহাৰো পৰিযাপন্নো; তযো আহাৰা সিযা পৰিযাপন্না, সিযা অপৰিযাপন্না.

ছ ফস্সা পৰিযাপন্না; মনোৱিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সো সিযা পৰিযাপন্নো, সিযা অপৰিযাপন্নো.

ছ ৱেদনা…পে… ছ সঞ্ঞা… ছ চেতনা… ছ চিত্তা পৰিযাপন্না; মনোৱিঞ্ঞাণধাতু সিযা পৰিযাপন্না, সিযা অপৰিযাপন্না.

৪. ধম্মদস্সনৱাৰো

১. কামধাতু

১০০৭. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কতি খন্ধা পাতুভৱন্তি…পে… কতি চিত্তানি পাতুভৱন্তি?

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে সব্বেসং পঞ্চক্খন্ধা পাতুভৱন্তি; কস্সচি একাদসাযতনানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি দসাযতনানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি অপৰানি দসাযতনানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি নৱাযতনানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি সত্তাযতনানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি একাদস ধাতুযো পাতুভৱন্তি; কস্সচি দস ধাতুযো পাতুভৱন্তি; কস্সচি অপৰা দস ধাতুযো পাতুভৱন্তি; কস্সচি নৱ ধাতুযো পাতুভৱন্তি; কস্সচি সত্ত ধাতুযো পাতুভৱন্তি; সব্বেসং একং সচ্চং পাতুভৱতি; কস্সচি চুদ্দসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি তেৰসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি অপৰানি তেৰসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি দ্ৱাদসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি দসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি নৱিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি অপৰানি নৱিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি অট্ঠিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি অপৰানি অট্ঠিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি সত্তিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি; কস্সচি তযো হেতূ পাতুভৱন্তি; কস্সচি দ্ৱে হেতূ পাতুভৱন্তি; কস্সচি [কেচি (স্যা.)] অহেতুকা পাতুভৱন্তি; সব্বেসং চত্তাৰো আহাৰা পাতুভৱন্তি; সব্বেসং একো ফস্সো পাতুভৱতি; সব্বেসং একা ৱেদনা… একা সঞ্ঞা… একা চেতনা… একং চিত্তং পাতুভৱতি.

১০০৮. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে সব্বেসং কতমে পঞ্চক্খন্ধা পাতুভৱন্তি? ৰূপক্খন্ধো…পে… ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো – কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে সব্বেসং ইমে পঞ্চক্খন্ধা পাতুভৱন্তি.

১০০৯. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স একাদসাযতনানি পাতুভৱন্তি? কামাৱচৰানং দেৱানং, পঠমকপ্পিকানং মনুস্সানং, ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং, নেৰযিকানং পৰিপুণ্ণাযতনানং উপপত্তিক্খণে একাদসাযতনানি পাতুভৱন্তি – চক্খাযতনং, ৰূপাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, গন্ধাযতনং, জিৱ্হাযতনং, ৰসাযতনং, কাযাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, মনাযতনং, ধম্মাযতনং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি একাদসাযতনানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স দসাযতনানি পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চন্ধানং উপপত্তিক্খণে দসাযতনানি পাতুভৱন্তি – ৰূপাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, গন্ধাযতনং, জিৱ্হাযতনং, ৰসাযতনং, কাযাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, মনাযতনং, ধম্মাযতনং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি দসাযতনানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স অপৰানি দসাযতনানি পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চবধিৰানং উপপত্তিক্খণে দসাযতনানি পাতুভৱন্তি – চক্খাযতনং, ৰূপাযতনং, ঘানাযতনং, গন্ধাযতনং, জিৱ্হাযতনং, ৰসাযতনং, কাযাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, মনাযতনং, ধম্মাযতনং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি দসাযতনানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স নৱাযতনানি পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চন্ধবধিৰানং উপপত্তিক্খণে নৱাযতনানি পাতুভৱন্তি – ৰূপাযতনং, ঘানাযতনং, গন্ধাযতনং, জিৱ্হাযতনং, ৰসাযতনং, কাযাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, মনাযতনং, ধম্মাযতনং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি নৱাযতনানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স সত্তাযতনানি পাতুভৱন্তি? গব্ভসেয্যকানং সত্তানং উপপত্তিক্খণে সত্তাযতনানি পাতুভৱন্তি – ৰূপাযতনং, গন্ধাযতনং, ৰসাযতনং, কাযাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, মনাযতনং, ধম্মাযতনং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি সত্তাযতনানি পাতুভৱন্তি.

১০১০. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স একাদস ধাতুযো পাতুভৱন্তি? কামাৱচৰানং দেৱানং, পঠমকপ্পিকানং মনুস্সানং, ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং পৰিপুণ্ণাযতনানং উপপত্তিক্খণে একাদস ধাতুযো পাতুভৱন্তি – চক্খুধাতু, ৰূপধাতু, সোতধাতু, ঘানধাতু, গন্ধধাতু, জিৱ্হাধাতু, ৰসধাতু, কাযধাতু, ফোট্ঠব্বধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমা একাদস ধাতুযো পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স দস ধাতুযো পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চন্ধানং উপপত্তিক্খণে দস ধাতুযো পাতুভৱন্তি – ৰূপধাতু, সোতধাতু, ঘানধাতু, গন্ধধাতু, জিৱ্হাধাতু, ৰসধাতু, কাযধাতু, ফোট্ঠব্বধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমা দস ধাতুযো পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স অপৰা দস ধাতুযো পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চবধিৰানং উপপত্তিক্খণে দস ধাতুযো পাতুভৱন্তি – চক্খুধাতু, ৰূপধাতু, ঘানধাতু, গন্ধধাতু, জিৱ্হাধাতু, ৰসধাতু, কাযধাতু, ফোট্ঠব্বধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমা দস ধাতুযো পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স নৱ ধাতুযো পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চন্ধবধিৰানং উপপত্তিক্খণে নৱ ধাতুযো পাতুভৱন্তি – ৰূপধাতু, ঘানধাতু, গন্ধধাতু, জিৱ্হাধাতু, ৰসধাতু, কাযধাতু, ফোট্ঠব্বধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমা নৱ ধাতুযো পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স সত্ত ধাতুযো পাতুভৱন্তি? গব্ভসেয্যকানং সত্তানং উপপত্তিক্খণে সত্ত ধাতুযো পাতুভৱন্তি – ৰূপধাতু, গন্ধধাতু, ৰসধাতু, কাযধাতু, ফোট্ঠব্বধাতু, মনোৱিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমা সত্ত ধাতুযো পাতুভৱন্তি.

১০১১. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে সব্বেসং কতমং একং সচ্চং পাতুভৱতি? দুক্খসচ্চং – কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে সব্বেসং ইদং একং সচ্চং পাতুভৱতি.

১০১২. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স চুদ্দসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? কামাৱচৰানং দেৱানং, সহেতুকানং ঞাণসম্পযুত্তানং উপপত্তিক্খণে চুদ্দসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং ৱা উপেক্খিন্দ্ৰিযং ৱা, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি চুদ্দসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স তেৰসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? কামাৱচৰানং দেৱানং সহেতুকানং ঞাণৱিপ্পযুত্তানং উপপত্তিক্খণে তেৰসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং ৱা উপেক্খিন্দ্ৰিযং ৱা, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি তেৰসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স অপৰানি তেৰসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? পঠমকপ্পিকানং মনুস্সানং সহেতুকানং ঞাণসম্পযুত্তানং উপপত্তিক্খণে তেৰসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং ৱা উপেক্খিন্দ্ৰিযং ৱা, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি তেৰসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স দ্ৱাদসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? পঠমকপ্পিকানং মনুস্সানং সহেতুকানং ঞাণৱিপ্পযুত্তানং উপপত্তিক্খণে দ্ৱাদসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং ৱা উপেক্খিন্দ্ৰিযং ৱা, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি দ্ৱাদসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স দসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? গব্ভসেয্যকানং সত্তানং সহেতুকানং ঞাণসম্পযুত্তানং উপপত্তিক্খণে দসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং ৱা উপেক্খিন্দ্ৰিযং ৱা, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি দসিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স নৱিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? গব্ভসেয্যকানং সত্তানং সহেতুকানং ঞাণৱিপ্পযুত্তানং উপপত্তিক্খণে নৱিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং ৱা উপেক্খিন্দ্ৰিযং ৱা, সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি নৱিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স অপৰানি নৱিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং পৰিপুণ্ণাযতনানং উপপত্তিক্খণে নৱিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – চক্খুন্দ্ৰিযং, সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি নৱিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স অট্ঠিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চন্ধানং উপপত্তিক্খণে অট্ঠিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – সোতিন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি অট্ঠিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স অপৰানি অট্ঠিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চবধিৰানং উপপত্তিক্খণে অট্ঠিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – চক্খুন্দ্ৰিযং, ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি অট্ঠিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স সত্তিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? ওপপাতিকানং পেতানং, ওপপাতিকানং অসুৰানং, ওপপাতিকানং তিৰচ্ছানগতানং নেৰযিকানং, জচ্চন্ধবধিৰানং উপপত্তিক্খণে সত্তিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – ঘানিন্দ্ৰিযং, জিৱ্হিন্দ্ৰিযং, কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি সত্তিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স পঞ্চিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? গব্ভসেয্যকানং সত্তানং অহেতুকানং, ঠপেত্ৱা নপুংসকানং, উপপত্তিক্খণে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, ইত্থিন্দ্ৰিযং ৱা পুৰিসিন্দ্ৰিযং ৱা, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.

কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে কস্স চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি? গব্ভসেয্যকানং সত্তানং অহেতুকানং, নপুংসকানং উপপত্তিক্খণে চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি – কাযিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযং, জীৱিতিন্দ্ৰিযং, উপেক্খিন্দ্ৰিযং. কামধাতুযা উপপত্তিক্খণে এতেসং ইমানি চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি পাতুভৱন্তি.