৩. ওধিসোকথা
২৭৪. ওধিসোধিসো কিলেসে জহতীতি? আমন্তা. সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো পুগ্গলো দুক্খদস্সনেন কিং জহতীতি? সক্কাযদিট্ঠিং ৱিচিকিচ্ছং সীলব্বতপৰামাসং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং সোতাপন্নো, একদেসং ন সোতাপন্নো, একদেসং সোতাপত্তিফলপ্পত্তো [সোতাপত্তিফলং পত্তো (?)] পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং সত্তক্খত্তুপৰমো, কোলঙ্কোলো, একবীজী, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো, ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো একদেসং অৰিযকন্তেহি সীলেহি ন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সমুদযদস্সনেন কিং জহতীতি? সক্কাযদিট্ঠিং জহতি, ৱিচিকিচ্ছং সীলব্বতপৰামাসং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং সোতাপন্নো, একদেসং ন সোতাপন্নো…পে… একদেসং অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো, একদেসং অৰিযকন্তেহি সীলেহি ন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
নিৰোধদস্সনেন কিং জহতীতি? ৱিচিকিচ্ছং সীলব্বতপৰামাসং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং সোতাপন্নো, একদেসং ন সোতাপন্নো…পে… একদেসং অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো, একদেসং অৰিযকন্তেহি সীলেহি ন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মগ্গদস্সনেন কিং জহতীতি? সীলব্বতপৰামাসং তদেকট্ঠে চ কিলেসে জহতীতি. একদেসং সোতাপন্নো, একদেসং ন সোতাপন্নো, একদেসং সোতাপত্তিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং সত্তক্খত্তুপৰমো, কোলঙ্কোলো, একবীজী, বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো, ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো, একদেসং অৰিযকন্তেহি সীলেহি ন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২৭৫. সকদাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো পুগ্গলো দুক্খদস্সনেন কিং জহতীতি? ওড়াৰিকং কামৰাগং জহতি, ওড়াৰিকং ব্যাপাদং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং সকদাগামী, একদেসং ন সকদাগামী, একদেসং সকদাগামিফলপ্পত্তো [সকদাগামিফলং পত্তো (?)] পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সমুদযদস্সনেন কিং জহতীতি? ওড়াৰিকং কামৰাগং জহতি, ওড়াৰিকং ব্যাপাদং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং সকদাগামী, একদেসং ন সকদাগামী, একদেসং সকদাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
নিৰোধদস্সনেন কিং জহতীতি? ওড়াৰিকং ব্যাপাদং জহতি, তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং সকদাগামী, একদেসং ন সকদাগামী, একদেসং সকদাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মগ্গদস্সনেন কিং জহতীতি? ওড়াৰিকং ব্যাপাদং জহতি, তদেকট্ঠে চ কিলেসে জহতীতি. একদেসং সকদাগামী, একদেসং ন সকদাগামী, একদেসং সকদাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২৭৬. অনাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো পুগ্গলো দুক্খদস্সনেন কিং জহতীতি? অণুসহগতং কামৰাগং জহতি, অণুসহগতং ব্যাপাদং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং অনাগামী, একদেসং ন অনাগামী, একদেসং অনাগামিফলপ্পত্তো [অনাগামিফলং পত্তো (?)] পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং অন্তৰাপৰিনিব্বাযী, উপহচ্চপৰিনিব্বাযী, অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী, একদেসং ন উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সমুদযদস্সনেন কিং জহতীতি? অণুসহগতং কামৰাগং জহতি, অণুসহগতং ব্যাপাদং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং অনাগামী, একদেসং ন অনাগামী…পে… একদেসং উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী, একদেসং ন উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
নিৰোধদস্সনেন কিং জহতীতি? অণুসহগতং ব্যাপাদং জহতি, তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং অনাগামী, একদেসং ন অনাগামী…পে… একদেসং উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী, একদেসং ন উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মগ্গদস্সনেন কিং জহতীতি? তদেকট্ঠে চ কিলেসে জহতীতি. একদেসং অনাগামী, একদেসং ন অনাগামী, একদেসং অনাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং অন্তৰাপৰিনিব্বাযী, উপহচ্চপৰিনিব্বাযী, অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামী, একদেসং ন উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২৭৭. অৰহত্তসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো পুগ্গলো দুক্খদস্সনেন কিং জহতীতি? ৰূপৰাগং অৰূপৰাগং মানং উদ্ধচ্চং অৱিজ্জং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং অৰহা, একদেসং ন অৰহা, একদেসং অৰহত্তপ্পত্তো [অৰহত্তং পত্তো (?)] পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞাৱিমুত্তো উক্খিত্তপলিঘো সঙ্কিণ্ণপৰিখো অব্বূড়্হেসিকো নিৰগ্গড়ো অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসঞ্ঞুত্তো সুৱিজিতৱিজযো, দুক্খং তস্স পৰিঞ্ঞাতং, সমুদযো পহীনো, নিৰোধো সচ্ছিকতো, মগ্গো ভাৱিতো, অভিঞ্ঞেয্যং অভিঞ্ঞাতং, পৰিঞ্ঞেয্যং পৰিঞ্ঞাতং, পহাতব্বং পহীনং, ভাৱেতব্বং ভাৱিতং, সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, (একদেসং সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং,) [( ) (?)] একদেসং সচ্ছিকাতব্বং ন সচ্ছিকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সমুদযদস্সনেন কিং জহতীতি? ৰূপৰাগং অৰূপৰাগং জহতি, মানং উদ্ধচ্চং অৱিজ্জং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং অৰহা, একদেসং ন অৰহা…পে… একদেসং সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, একদেসং সচ্ছিকাতব্বং ন সচ্ছিকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
নিৰোধদস্সনেন কিং জহতীতি? মানং জহতি, উদ্ধচ্চং অৱিজ্জং তদেকট্ঠে চ কিলেসে একদেসে জহতীতি. একদেসং অৰহা, একদেসং ন অৰহা …পে… একদেসং সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, একদেসং সচ্ছিকাতব্বং ন সচ্ছিকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মগ্গদস্সনেন কিং জহতীতি? উদ্ধচ্চং অৱিজ্জং তদেকট্ঠে চ কিলেসে জহতীতি. একদেসং অৰহা, একদেসং ন অৰহা, একদেসং অৰহত্তপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞাৱিমুত্তো উক্খিত্তপলিঘো সঙ্কিণ্ণপৰিখো অব্বূড়্হেসিকো নিৰগ্গড়ো অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসঞ্ঞুত্তো সুৱিজিতৱিজযো, দুক্খং তস্স পৰিঞ্ঞাতং, সমুদযো পহীনো, নিৰোধো সচ্ছিকতো, মগ্গো ভাৱিতো, অভিঞ্ঞেয্যং অভিঞ্ঞাতং, পৰিঞ্ঞেয্যং পৰিঞ্ঞাতং, পহাতব্বং পহীনং, ভাৱেতব্বং ভাৱিতং, সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, একদেসং সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, একদেসং সচ্ছিকাতব্বং ন সচ্ছিকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
২৭৮. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ওধিসোধিসো কিলেসে জহতী’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –
‘‘অনুপুব্বেন মেধাৱী, থোকং থোকং খণে খণে;
কম্মাৰো ৰজতস্সেৱ, নিদ্ধমে মলমত্তনো’’তি [ধ. প. ২৩৯ ধম্মপদে].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ওধিসোধিসো কিলেসে জহতী’’তি.
ওধিসোধিসো কিলেসে জহতীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –
‘‘সহাৱস্স দস্সনসম্পদায,
তযস্সু ধম্মা জহিতা ভৱন্তি;
সক্কাযদিট্ঠী ৱিচিকিচ্ছিতঞ্চ,
সীলব্বতং ৱাপি যদত্থি কিঞ্চি;
চতূহপাযেহি চ ৱিপ্পমুত্তো,
ছচ্চাভিঠানানি অভব্ব [অভব্বো (সী. স্যা.)] কাতু’’ন্তি [খু. পা. ৬.১০; সু. নি. ২৩৩].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ওধিসোধিসো কিলেসে জহতী’’তি.
ওধিসোধিসো কিলেসে জহতীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘যস্মিং, ভিক্খৱে, সমযে অৰিযসাৱকস্স ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্ম’ন্তি, সহ দস্সনুপ্পাদা, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি – সক্কাযদিট্ঠি ৱিচিকিচ্ছা সীলব্বতপৰামাসো’’তি [অঙ্গুত্তৰনিকাযে]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ওধিসোধিসো কিলেসে জহতী’’তি.
ওধিসোকথা নিট্ঠিতা.