নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

অভিধম্মপিটকে

কথাৱত্থুপাড়ি

১. পুগ্গলকথা

১. সুদ্ধসচ্চিকট্ঠো

১. অনুলোমপচ্চনীকং

১. [ইমিনা লক্খণেন সকৱাদীপুচ্ছা দস্সিতা] পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি [সচ্চিকট্ঠপৰমট্ঠেনাতি (স্যা. পী. ক. সী.)]? আমন্তা. যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে [নো ৱত ৰে (স্যা. পী.)] ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

অনুলোমপঞ্চকং.

২. [ইমিনা লক্খণেন পৰৱাদীপুচ্ছা দস্সিতা] পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি পটিকম্মং. হঞ্চি পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

পটিকম্মচতুক্কং.

৩. ত্ৱং চে পন মঞ্ঞসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’তি, তেন তৱ [ত্ৱং (স্যা.) টীকা ওলোকেতব্বা] তত্থ হেতায পটিঞ্ঞায হেৱং পটিজানন্তং [টীকা ওলোকেতব্বা] হেৱং নিগ্গহেতব্বে. অথ তং নিগ্গণ্হাম. সুনিগ্গহিতো চ [সুনিগ্গহিতোৱ (স্যা.)] হোসি.

হঞ্চি পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি ইদং তে মিচ্ছা.

নিগ্গহচতুক্কং.

৪. এসে চে দুন্নিগ্গহিতে হেৱমেৱং [হেৱমেৱ (স্যা.)] তত্থ দক্খ. ৱত্তব্বে খো – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. নো চ মযং তযা তত্থ হেতায পটিঞ্ঞায হেৱং পটিজানন্তা হেৱং নিগ্গহেতব্বা. অথ মং নিগ্গণ্হাসি. দুন্নিগ্গহিতা চ [দুন্নিগ্গহিতাৱ (স্যা.)] হোম.

হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি ইদং তে মিচ্ছা.

উপনযনচতুক্কং.

৫. ন হেৱং নিগ্গহেতব্বে. তেন হি যং নিগ্গণ্হাসি – ‘‘হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, নো চ ৱত্তব্বে – যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি ইদং তে মিচ্ছা. তেন হি যে কতে নিগ্গহে সে নিগ্গহে দুক্কটে. সুকতে পটিকম্মে. সুকতা পটিপাদনাতি.

নিগ্গমনচতুক্কং.

পঠমো নিগ্গহো.

১. সুদ্ধসচ্চিকট্ঠো

২. পচ্চনীকানুলোমং

৬. পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

পচ্চনীকপঞ্চকং.

৭. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি পটিকম্মং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

পটিকম্মচতুক্কং.

৮. ত্ৱং চে পন মঞ্ঞসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন’, নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি, তেন তৱ তত্থ হেতায পটিঞ্ঞায হেৱং পটিজানন্তং হেৱং নিগ্গহেতব্বে. অথ তং নিগ্গণ্হাম. সুনিগ্গহিতো চ হোসি.

হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি ইদং তে মিচ্ছা.

৯. এসে চে দুন্নিগ্গহিতে হেৱমেৱং তত্থ দক্খ. ৱত্তব্বে খো – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. নো চ মযং তযা তত্থ হেতায পটিঞ্ঞায হেৱং পটিজানন্তা হেৱং নিগ্গহেতব্বা. অথ মং নিগ্গণ্হাসি. দুন্নিগ্গহিতা চ হোম.

হঞ্চি পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি ইদং তে মিচ্ছা.

উপনযনচতুক্কং.

১০. ন হেৱং নিগ্গহেতব্বে. তেন হি যং নিগ্গণ্হাসি – ‘‘হঞ্চি পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘ৱত্তব্বে খো – পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, নো চ ৱত্তব্বে – যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘যো সচ্চিকট্ঠো পৰমত্থো, ততো সো পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি ইদং তে মিচ্ছা. তেন হি যে কতে নিগ্গহে সে নিগ্গহে দুক্কটে. সুকতে পটিকম্মে. সুকতা পটিপাদনাতি.

নিগ্গমনচতুক্কং.

দুতিযো নিগ্গহো.

২. (ক) ওকাসসচ্চিকট্ঠো

১. অনুলোমপচ্চনীকং

১১. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. সব্বত্থ পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বত্থ পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বত্থ পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বত্থ পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বত্থ পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা…পে….

ততিযো নিগ্গহো.

৩. (ক) কালসচ্চিকট্ঠো

১. অনুলোমপচ্চনীকং

১২. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. সব্বদা পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বদা পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বদা পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বদা পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বদা পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা…পে….

চতুত্থো নিগ্গহো.

৪. (ক) অৱযৱসচ্চিকট্ঠো

১. অনুলোমপচ্চনীকং

১৩. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. সব্বেসু পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বেসু পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বেসু পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বেসু পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বেসু পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা…পে….

পঞ্চমো নিগ্গহো.

২. (খ) ওকাসসচ্চিকট্ঠো

২. পচ্চনীকানুলোমং

১৪. পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. সব্বত্থ পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বত্থ পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বত্থ পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বত্থ পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বত্থ পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা…পে….

ছট্ঠো নিগ্গহো.

৩. (খ) কালসচ্চিকট্ঠো

২. পচ্চনীকানুলোমং

১৫. পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. সব্বদা পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বদা পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বদা পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বদা পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বদা পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা…পে….

সত্তমো নিগ্গহো.

৪. (খ) অৱযৱসচ্চিকট্ঠো

২. পচ্চনীকানুলোমং

১৬. পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. সব্বেসু পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বেসু পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বেসু পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বেসু পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন’, নো চ ৱত্তব্বে – ‘সব্বেসু পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’’তি মিচ্ছা…পে….

অট্ঠকনিগ্গহো.

৫. সুদ্ধিকসংসন্দনং

১৭. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন’, নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

১৮. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি…পে… সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি…পে… ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

১৯. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, চক্খাযতনঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… ঘানাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… জিৱ্হাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… কাযাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… ৰূপাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… সদ্দাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… গন্ধাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… ৰসাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… ফোট্ঠব্বাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… মনাযতনঞ্চ উপলব্ভতি… ধম্মাযতনঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

২০. চক্খুধাতু চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতধাতু চ উপলব্ভতি… ঘানধাতু চ উপলব্ভতি… জিৱ্হাধাতু চ উপলব্ভতি… কাযধাতু চ উপলব্ভতি… ৰূপধাতু চ উপলব্ভতি… সদ্দধাতু চ উপলব্ভতি… গন্ধধাতু চ উপলব্ভতি… ৰসধাতু চ উপলব্ভতি… ফোট্ঠব্বধাতু চ উপলব্ভতি… চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি… সোতৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি… ঘানৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি… কাযৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি… মনোধাতু চ উপলব্ভতি… মনোৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি… ধম্মধাতু চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

২১. চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… ঘানিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… জিৱ্হিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… কাযিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি … মনিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… জীৱিতিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… ইত্থিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… পুৰিসিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… সুখিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… দুক্খিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… সোমনস্সিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… দোমনস্সিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… উপেক্খিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… সদ্ধিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… ৱীৰিযিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… সতিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… সমাধিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি… অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

২২. [পু. প. মাতিকা ৪.২৪; অ. নি. ৪.৯৫-৯৬] পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি পটিকম্মং. হঞ্চি ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৱুত্তং ভগৱতা – ‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’ ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

২৩. পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ ৱেদনা চ উপলব্ভতি…পে… সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি…পে… সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি…পে… ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি পটিকম্মং. হঞ্চি ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৱুত্তং ভগৱতা – ‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’ ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’ ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

২৪. পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ চক্খাযতনঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতাযতনঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ধম্মাযতনঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

২৫. চক্খুধাতু চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… কাযধাতু চ উপলব্ভতি…পে… ৰূপধাতু চ উপলব্ভতি…পে… ফোট্ঠব্বধাতু চ উপলব্ভতি…পে… চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি…পে… মনোৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি…পে… ধম্মধাতু চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

২৬. চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ [অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ (বহূসু)] উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

২৭. পুগ্গলো নুপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি পটিকম্মং. হঞ্চি ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৱুত্তং ভগৱতা – ‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’ অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

সুদ্ধিকসংসন্দনা.

৬. ওপম্মসংসন্দনং

২৮. ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনাতি? আমন্তা. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনা, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন; তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনা, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনা, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনা, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

২৯. ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি…পে… সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি…পে… ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন; তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

৩০. ৱেদনা উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি…পে… সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি…পে… ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৩১. সঞ্ঞা উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি…পে… ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৩২. সঙ্খাৰা উপলব্ভন্তি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ৱেদনা চ উপলব্ভতি…পে… সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৩৩. ৱিঞ্ঞাণং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ৱেদনা চ উপলব্ভতি…পে… সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি…পে… সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞে সঙ্খাৰাতি? আমন্তা. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞে সঙ্খাৰা, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন; তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৱিঞ্ঞাণং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞে সঙ্খাৰা, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৱিঞ্ঞাণং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞে সঙ্খাৰা, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৱিঞ্ঞাণং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞে সঙ্খাৰা, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৱিঞ্ঞাণং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

৩৪. চক্খাযতনং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সোতাযতনঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ধম্মাযতনঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতাযতনং উপলব্ভতি…পে… ধম্মাযতনং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, চক্খাযতনঞ্চ উপলব্ভতি…পে… মনাযতনঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৩৫. চক্খুধাতু উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সোতধাতু চ উপলব্ভতি…পে… ধম্মধাতু চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতধাতু উপলব্ভতি…পে… ধম্মধাতু উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, চক্খুধাতু চ উপলব্ভতি…পে… মনোৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৩৬. চক্খুন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সোতিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি…পে… অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি…পে… অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি…পে… অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন; তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

৩৭. ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনাতি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি পটিকম্মং. হঞ্চি ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনা, ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন; তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনা, ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনা, ৱুত্তং ভগৱতা – ‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’ ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞা ৱেদনা, ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং ৰূপং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

৩৮. ৰূপং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি… সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি… ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৩৯. ৱেদনা উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি… সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি… ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি… ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৪০. সঞ্ঞা উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি… ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি… ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি… ৱেদনা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৪১. সঙ্খাৰা উপলব্ভন্তি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৱিঞ্ঞাণঞ্চ উপলব্ভতি… ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি… ৱেদনা চ উপলব্ভতি… সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৪২. ৱিঞ্ঞাণং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, ৰূপঞ্চ উপলব্ভতি… ৱেদনা চ উপলব্ভতি… সঞ্ঞা চ উপলব্ভতি… সঙ্খাৰা চ উপলব্ভন্তি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৪৩. চক্খাযতনং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সোতাযতনঞ্চ উপলব্ভতি…পে… ধম্মাযতনঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতাযতনং উপলব্ভতি…পে… ধম্মাযতনং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন চক্খাযতনঞ্চ উপলব্ভতি…পে… মনাযতনঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৪৪. চক্খুধাতু উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সোতধাতু চ উপলব্ভতি…পে… ধম্মধাতু চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতধাতু উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… ধম্মধাতু উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, চক্খুধাতু চ উপলব্ভতি…পে… মনোৱিঞ্ঞাণধাতু চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে….

৪৫. চক্খুন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, সোতিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি…পে… অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন…পে… সোতিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি…পে… অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, চক্খুন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি…পে… অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন; অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি পটিকম্মং. হঞ্চি অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’’ অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন; তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, ৱুত্তং ভগৱতা – ‘অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো,’ অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, ৱুত্তং ভগৱতা – অত্থি পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযঞ্চ উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘অঞ্ঞং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞো পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

ওপম্মসংসন্দনং.

৭. চতুক্কনযসংসন্দনং

৪৬. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ৰূপং পুগ্গলোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং পুগ্গলো’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘ৰূপং পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘ৰূপং পুগ্গলো’’তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘ৰূপং পুগ্গলো’’’তি মিচ্ছা…পে….

৪৭. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ৰূপস্মিং পুগ্গলো…পে… অঞ্ঞত্ৰ ৰূপা পুগ্গলো…পে… পুগ্গলস্মিং ৰূপন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.

আজানাহি নিগ্গহং. হঞ্চি পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলস্মিং ৰূপ’’ন্তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘পুগ্গলস্মিং ৰূপ’’’ন্তি মিচ্ছা.

নো চে পন ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলস্মিং ৰূপ’’ন্তি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনা’’তি. যং তত্থ ৱদেসি – ‘‘ৱত্তব্বে খো – ‘পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেন,’ নো চ ৱত্তব্বে – ‘পুগ্গলস্মিং ৰূপ’’’ন্তি মিচ্ছা…পে….

৪৮. পুগ্গলো উপলব্ভতি সচ্চিকট্ঠপৰমত্থেনাতি? আমন্তা. ৱেদনা পুগ্গলো…পে… ৱেদনায পুগ্গলো…পে… অঞ্ঞত্ৰ ৱেদনায পুগ্গলো…পে… পুগ্গলস্মিং ৱেদনা…পে….

সঞ্ঞা পুগ্গলো…পে… সঞ্ঞায পুগ্গলো…পে… অঞ্ঞত্ৰ সঞ্ঞায পুগ্গলো…পে… পুগ্গলস্মিং সঞ্ঞা…পে….

সঙ্খাৰা পুগ্গলো…পে… সঙ্খাৰেসু পুগ্গলো…পে… অঞ্ঞত্ৰ সঙ্খাৰেহি পুগ্গলো…পে… পুগ্গলস্মিং সঙ্খাৰা…পে….