৩. ততিযৱগ্গো
(২৪) ৪. ৱিমুচ্চমানকথা
৩৬৬. ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং সোতাপন্নো, একদেসং ন সোতাপন্নো, একদেসং সোতাপত্তিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং সত্তক্খত্তুপৰমো কোলঙ্কোলো একবীজী বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো, একদেসং অৰিযকন্তেহি সীলেহি ন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং সকদাগামী, একদেসং ন সকদাগামী, একদেসং সকদাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং অনাগামী, একদেসং ন অনাগামী, একদেসং অনাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং অন্তৰাপৰিনিব্বাযী, উপহচ্চপৰিনিব্বাযী, অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতোঅকনিট্ঠগামী, একদেসং ন উদ্ধংসোতোঅকনিট্ঠগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং অৰহা একদেসং ন অৰহা, একদেসং অৰহত্তপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… একদেসং সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, একদেসং সচ্ছিকাতব্বং ন সচ্ছিকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. উপ্পাদক্খণে ৱিমুত্তং, ভঙ্গক্খণে ৱিমুচ্চমানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৬৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তস্স এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতী’’তি [দী. নি. ১.২৪৮ আদযো]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ৱত্তব্বং [তেন হি (সী. স্যা. কং.), তেন হি ন ৱত্তব্বং (ক.)] – ‘‘ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি.
ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতী’’তি! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি.
অত্থি চিত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. অত্থি চিত্তং ৰজ্জমানং দুস্সমানং মুয্হমানং কিলিস্সমানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ৰত্তঞ্চেৱ অৰত্তঞ্চ, দুট্ঠঞ্চেৱ অদুট্ঠঞ্চ, মূড়্হঞ্চেৱ অমূড়্হঞ্চ, ছিন্নঞ্চেৱ অছিন্নঞ্চ, ভিন্নঞ্চেৱ অভিন্নঞ্চ, কতঞ্চেৱ অকতঞ্চাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰত্তঞ্চেৱ অৰত্তঞ্চ, দুট্ঠঞ্চেৱ অদুট্ঠঞ্চ, মূড়্হঞ্চেৱ অমূড়্হঞ্চ, ছিন্নঞ্চেৱ অছিন্নঞ্চ, ভিন্নঞ্চেৱ অভিন্নঞ্চ, কতঞ্চেৱ অকতঞ্চ, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি চিত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি.
ৱিমুচ্চমানকথা নিট্ঠিতা.