৩. ততিযৱগ্গো
(২১) ১. বলকথা
৩৫৪. তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. তথাগতবলং সাৱকবলং, সাৱকবলং তথাগতবলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ তথাগতবলং তং সাৱকবলং, তঞ্ঞেৱ সাৱকবলং তং তথাগতবলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. যাদিসং তথাগতবলং তাদিসং সাৱকবলং, যাদিসং সাৱকবলং তাদিসং তথাগতবলন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. যাদিসো তথাগতস্স পুব্বযোগো পুব্বচৰিযা ধম্মক্খানং ধম্মদেসনা তাদিসো সাৱকস্স পুব্বযোগো পুব্বচৰিযা ধম্মক্খানং ধম্মদেসনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. তথাগতো জিনো সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী ধম্মস্সামী ধম্মপ্পটিসৰণোতি? আমন্তা. সাৱকো জিনো সত্থা সম্মাসম্বুদ্ধো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী ধম্মস্সামী ধম্মপ্পটিসৰণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. তথাগতো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা অসঞ্জাতস্স মগ্গস্স সঞ্জনেতা অনক্খাতস্স মগ্গস্স অক্খাতা মগ্গঞ্ঞূ মগ্গৱিদূ মগ্গকোৱিদোতি? আমন্তা. সাৱকো অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা অসঞ্জাতস্স মগ্গস্স সঞ্জনেতা অনক্খাতস্স মগ্গস্স অক্খাতা মগ্গঞ্ঞূ মগ্গৱিদূ মগ্গকোৱিদোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. সাৱকো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৫৫. সাৱকো ঠানাঠানং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৱকো ঠানাঠানং জানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ঠানাঠানং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
সাৱকো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৱিপাকং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৱকো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৱিপাকং জানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৱিপাকং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
সাৱকো সব্বত্থগামিনিং পটিপদং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৱকো সব্বত্থগামিনিং পটিপদং জানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সব্বত্থগামিনিং পটিপদং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
সাৱকো অনেকধাতুং নানাধাতুং লোকং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৱকো অনেকধাতুং নানাধাতুং লোকং জানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনেকধাতুং নানাধাতুং লোকং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
সাৱকো সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৱকো সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং জানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
সাৱকো ঝানৱিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৱোদানং ৱুট্ঠানং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৱকো ঝানৱিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৱোদানং ৱুট্ঠানং জানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘ঝানৱিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৱোদানং ৱুট্ঠানং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
সাৱকো পুব্বেনিৱাসানুস্সতিং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৱকো পুব্বেনিৱাসানুস্সতিং জানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘পুব্বেনিৱাসানুস্সতি যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
সাৱকো সত্তানং চুতূপপাতং জানাতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৱকো সত্তানং চুতূপপাতং জানাতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সত্তানং চুতূপপাতং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
ননু তথাগতস্সাপি আসৱা খীণা সাৱকস্সাপি আসৱা খীণাতি? আমন্তা. অত্থি কিঞ্চি নানাকৰণং তথাগতস্স ৱা সাৱকস্স ৱা আসৱক্খযেন ৱা আসৱক্খযং ৱিমুত্তিযা ৱা ৱিমুত্তীতি? নত্থি. হঞ্চি নত্থি কিঞ্চি নানাকৰণং তথাগতস্স ৱা সাৱকস্স ৱা আসৱক্খযেন ৱা আসৱক্খযং ৱিমুত্তিযা ৱা ৱিমুত্তি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণ’’ন্তি.
৩৫৬. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকঅসাধাৰণন্তি? আমন্তা. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকঅসাধাৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকঅসাধাৰণন্তি? আমন্তা. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকঅসাধাৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকঅসাধাৰণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকঅসাধাৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে [অযমেত্থ সাধাৰণপক্খং সন্ধায পটিক্খেপো (টীকা ওলোকেতব্বা)] …পে….
ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকঅসাধাৰণন্তি? আমন্তা…পে…. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকঅসাধাৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? আমন্তা. ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তং যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং সাৱকসাধাৰণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
বলকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৱগ্গো
(২২) ২. অৰিযন্তিকথা
৩৫৭. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গো সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গো অনাগামিফলং, অৰহত্তমগ্গো অৰহত্তফলং, সতিপট্ঠানং সম্মপ্পধানং ইদ্ধিপাদো ইন্দ্ৰিযং বলং বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? আমন্তা. সুঞ্ঞতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. সুঞ্ঞতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানঞ্চ মনসি কৰোতি, সুঞ্ঞতঞ্চ মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানঞ্চ মনসি কৰোতি, সুঞ্ঞতঞ্চ মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? আমন্তা. অনিমিত্তাৰম্মণং…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানঞ্চ মনসি কৰোতি, অপ্পণিহিতঞ্চ মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানঞ্চ মনসি কৰোতি, অপ্পণিহিতঞ্চ মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৫৮. সতিপট্ঠানা অৰিযা সুঞ্ঞতাৰম্মণাতি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং সুঞ্ঞতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সতিপট্ঠানা অৰিযা অনিমিত্তাৰম্মণা…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণাতি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সম্মপ্পধানা, ইদ্ধিপাদা, ইন্দ্ৰিযা, বলা, বোজ্ঝঙ্গা অৰিযা সুঞ্ঞতাৰম্মণাতি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং সুঞ্ঞতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
বোজ্ঝঙ্গা অৰিযা অনিমিত্তাৰম্মণা… অপ্পণিহিতাৰম্মণাতি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৫৯. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – ‘‘সুঞ্ঞতাৰম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. সতিপট্ঠানা অৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘সুঞ্ঞতাৰম্মণা’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – অনিমিত্তাৰম্মণং…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. সতিপট্ঠানা অৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অপ্পণিহিতাৰম্মণা’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – সুঞ্ঞতাৰম্মণং…পে… অনিমিত্তাৰম্মণং…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. সম্মপ্পধানং…পে… বোজ্ঝঙ্গা অৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অপ্পণিহিতাৰম্মণা’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৬০. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? আমন্তা. সুঞ্ঞতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সুঞ্ঞাতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতঞ্চ মনসি কৰোতি, সুঞ্ঞতঞ্চ মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতঞ্চ মনসি কৰোতি, সুঞ্ঞতঞ্চ মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? আমন্তা. অনিমিত্তাৰম্মণং অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতঞ্চ মনসি কৰোতি, অপ্পণিহিতঞ্চ মনসি কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতঞ্চ মনসি কৰোতি, অপ্পণিহিতঞ্চ মনসি কৰোতীতি? আমন্তা. দ্ৱিন্নং ফস্সানং দ্ৱিন্নং চিত্তানং সমোধানং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৬১. সতিপট্ঠানা অৰিযা সুঞ্ঞতাৰম্মণা…পে… অনিমিত্তাৰম্মণা…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণাতি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সম্মপ্পধানং …পে… বোজ্ঝঙ্গা অৰিযা সুঞ্ঞতাৰম্মণা…পে… অনিমিত্তাৰম্মণা…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণাতি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – সুঞ্ঞতাৰম্মণং…পে… অনিমিত্তাৰম্মণং…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. সতিপট্ঠানা অৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অপ্পপণিহিতাৰম্মণা’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৬২. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – সুঞ্ঞতাৰম্মণং…পে… অনিমিত্তাৰম্মণং…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. সম্মপ্পধানা…পে… বোজ্ঝঙ্গা অৰিযা ন ৱত্তব্বা – ‘‘অপ্পণিহিতাৰম্মণা’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? আমন্তা. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰিয’’ন্তি? আমন্তা. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰিয’’ন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰিয’’ন্তি? আমন্তা. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰিয’’ন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং সুঞ্ঞতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং সুঞ্ঞতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং অনিমিত্তাৰম্মণং… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং সুঞ্ঞতাৰম্মণং…পে… অনিমিত্তাৰম্মণং…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা…পে…. সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – ‘‘সুঞ্ঞতাৰম্মণ’’ন্তি? আমন্তা. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – ‘‘সুঞ্ঞতাৰম্মণ’’ন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ঠানাঠানে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – অনিমিত্তাৰম্মণং… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – ‘‘অপ্পণিহিতাৰম্মণ’’ন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সত্তানং চুতূপপাতে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – সুঞ্ঞতাৰম্মণং…পে… অনিমিত্তাৰম্মণং…পে… অপ্পণিহিতাৰম্মণন্তি? আমন্তা. আসৱানং খযে যথাভূতং ঞাণং তথাগতবলং অৰিযং ন ৱত্তব্বং – ‘‘অপ্পণিহিতাৰম্মণ’’ন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অৰিযন্তিকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৱগ্গো
(২৩) ৩. ৱিমুত্তিকথা
৩৬৩. সৰাগং চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি? আমন্তা. ৰাগসহগতং ৰাগসহজাতং ৰাগসংসট্ঠং ৰাগসম্পযুত্তং ৰাগসহভু ৰাগানুপৰিৱত্তি অকুসলং লোকিযং সাসৱং সংযোজনিযং গন্থনিযং ওঘনিযং যোগনিযং নীৱৰণিযং পৰামট্ঠং উপাদানিযং সংকিলেসিযং চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সফস্সং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সৰাগং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ৰাগো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সৱেদনং…পে… সসঞ্ঞং…পে… সচেতনং…পে… সপঞ্ঞং [সসঞ্ঞং (সী. ক.)] চিত্তং ৱিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সৰাগং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ৰাগো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সফস্সং সৰাগং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. ৰাগো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সৱেদনং সৰাগং…পে… সসঞ্ঞং সৰাগং…পে… সচেতনং সৰাগং…পে… সপঞ্ঞং সৰাগং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. ৰাগো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৬৪. সদোসং চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি? আমন্তা. দোসসহগতং দোসসহজাতং দোসসংসট্ঠং দোসসম্পযুত্তং দোসসহভু দোসানুপৰিৱত্তি অকুসলং লোকিযং সাসৱং…পে… সংকিলেসিযং চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সফস্সং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সদোসং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, দোসো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সৱেদনং…পে… সসঞ্ঞং…পে… সচেতনং…পে… সপঞ্ঞং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সদোসং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, দোসো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সফস্সং সদোসং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সদোসং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, দোসো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সৱেদনং সদোসং… সসঞ্ঞং সদোসং… সচেতনং সদোসং… সপঞ্ঞং সদোসং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. দোসো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৬৫. সমোহং চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি? আমন্তা. মোহসহগতং মোহসহজাতং মোহসংসট্ঠং মোহসম্পযুত্তং মোহসহভু মোহানুপৰিৱত্তি অকুসলং লোকিযং সাসৱং…পে… সংকিলেসিযং চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সফস্সং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সমোহং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, মোহো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সৱেদনং … সসঞ্ঞং… সচেতনং… সপঞ্ঞং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. সমোহং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, মোহো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সফস্সং সমোহং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ফস্সো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. মোহো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সৱেদনং সমোহং… সসঞ্ঞং সমোহং… সচেতনং সমোহং…পে… সপঞ্ঞং সমোহং চিত্তং ৱিমুচ্চতি, পঞ্ঞা চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? আমন্তা. মোহো চ চিত্তঞ্চ উভো ৱিমুচ্চন্তীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
সৰাগং সদোসং সমোহং চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি? আমন্তা. ৱীতৰাগং ৱীতদোসং ৱীতমোহং নিক্কিলেসং চিত্তং ৱিমুচ্চতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘সৰাগং সদোসং সমোহং চিত্তং ৱিমুচ্চতী’’তি.
ৱিমুত্তিকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৱগ্গো
(২৪) ৪. ৱিমুচ্চমানকথা
৩৬৬. ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং সোতাপন্নো, একদেসং ন সোতাপন্নো, একদেসং সোতাপত্তিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং সত্তক্খত্তুপৰমো কোলঙ্কোলো একবীজী বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো, একদেসং অৰিযকন্তেহি সীলেহি ন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং সকদাগামী, একদেসং ন সকদাগামী, একদেসং সকদাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং অনাগামী, একদেসং ন অনাগামী, একদেসং অনাগামিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং অন্তৰাপৰিনিব্বাযী, উপহচ্চপৰিনিব্বাযী, অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতোঅকনিট্ঠগামী, একদেসং ন উদ্ধংসোতোঅকনিট্ঠগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
একদেসং ৱিমুত্তং, একদেসং অৱিমুত্তন্তি? আমন্তা. একদেসং অৰহা একদেসং ন অৰহা, একদেসং অৰহত্তপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ন কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি, একদেসং ৱীতৰাগো ৱীতদোসো ৱীতমোহো…পে… একদেসং সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকতং, একদেসং সচ্ছিকাতব্বং ন সচ্ছিকতন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. উপ্পাদক্খণে ৱিমুত্তং, ভঙ্গক্খণে ৱিমুচ্চমানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৬৭. ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তস্স এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতী’’তি [দী. নি. ১.২৪৮ আদযো]! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ৱত্তব্বং [তেন হি (সী. স্যা. কং.), তেন হি ন ৱত্তব্বং (ক.)] – ‘‘ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি.
ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতী’’তি! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘ৱিমুত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি.
অত্থি চিত্তং ৱিমুচ্চমানন্তি? আমন্তা. অত্থি চিত্তং ৰজ্জমানং দুস্সমানং মুয্হমানং কিলিস্সমানন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ননু ৰত্তঞ্চেৱ অৰত্তঞ্চ, দুট্ঠঞ্চেৱ অদুট্ঠঞ্চ, মূড়্হঞ্চেৱ অমূড়্হঞ্চ, ছিন্নঞ্চেৱ অছিন্নঞ্চ, ভিন্নঞ্চেৱ অভিন্নঞ্চ, কতঞ্চেৱ অকতঞ্চাতি? আমন্তা. হঞ্চি ৰত্তঞ্চেৱ অৰত্তঞ্চ, দুট্ঠঞ্চেৱ অদুট্ঠঞ্চ, মূড়্হঞ্চেৱ অমূড়্হঞ্চ, ছিন্নঞ্চেৱ অছিন্নঞ্চ, ভিন্নঞ্চেৱ অভিন্নঞ্চ, কতঞ্চেৱ অকতঞ্চ, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অত্থি চিত্তং ৱিমুচ্চমান’’ন্তি.
ৱিমুচ্চমানকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৱগ্গো
(২৫) ৫. অট্ঠমককথা
৩৬৮. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো সোতাপন্নো সোতাপত্তিফলপ্পত্তো পটিলদ্ধো অধিগতো সচ্ছিকতো উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো সোতাপন্নো সোতাপত্তিফলপ্পত্তো…পে… কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো পহীনোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছানুসযো… সীলব্বতপৰামাসো পহীনোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছানুসযো পহীনোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো… সীলব্বতপৰামাসো পহীনোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো অপ্পহীনোতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং অপ্পহীনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো অপ্পহীনোতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং অপ্পহীনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছানুসযো… সীলব্বতপৰামাসো অপ্পহীনোতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং অপ্পহীনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স সীলব্বতপৰামাসো অপ্পহীনোতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং অপ্পহীনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৬৯. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানপহানায মগ্গো ভাৱিতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানপহানায সতিপট্ঠানা ভাৱিতা…পে… সম্মপ্পধানা…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে.
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানপহানায মগ্গো ভাৱিতো…পে… বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানপহানায মগ্গো অভাৱিতোতি? আমন্তা. অমগ্গেন পহীনং লোকিযেন সাসৱেন…পে… সংকিলেসিযেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানপহানায সতিপট্ঠানা…পে… বোজ্ঝঙ্গা অভাৱিতাতি? আমন্তা. অমগ্গেন পহীনং লোকিযেন সাসৱেন…পে… সংকিলেসিযেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানপহানায মগ্গো অভাৱিতো…পে… সতিপট্ঠানা…পে… বোজ্ঝঙ্গা অভাৱিতাতি? আমন্তা. অমগ্গেন পহীনং লোকিযেন সাসৱেন…পে… সংকিলেসিযেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৭০. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং পহীন’’ন্তি? আমন্তা. উপ্পজ্জিস্সতীতি? নুপ্পজ্জিস্সতি. হঞ্চি নুপ্পজ্জিস্সতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং পহীন’’ন্তি.
ন ৱত্তব্বং – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং পহীন’’ন্তি? আমন্তা. উপ্পজ্জিস্সতীতি? নুপ্পজ্জিস্সতি. হঞ্চি নুপ্পজ্জিস্সতি, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং পহীন’’ন্তি.
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠানুসযো নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছানুসযো… সীলব্বতপৰামাসো নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছানুসযো… সীলব্বতপৰামাসো নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনন্তি? আমন্তা. গোত্ৰভুনো পুগ্গলস্স দিট্ঠিপৰিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনন্তি? আমন্তা. গোত্ৰভুনো পুগ্গলস্স ৱিচিকিচ্ছাপৰিযুট্ঠানং নুপ্পজ্জিস্সতীতি কত্ৱা পহীনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমককথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৱগ্গো
(২৬) ৬. অট্ঠমকস্সইন্দ্ৰিযকথা
৩৭১. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সদ্ধাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং…পে… নত্থি সতিন্দ্ৰিযং…পে… নত্থি সমাধিন্দ্ৰিযং…পে… নত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি পঞ্ঞাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধাতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি ৱীৰিযং…পে… অত্থি সতি… অত্থি সমাধি… অত্থি পঞ্ঞাতি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি মনো, অত্থি মনিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি মনো, অত্থি মনিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সোমনস্সং, অত্থি সোমনস্সিন্দ্ৰিযং, অত্থি জীৱিতং, অত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি জীৱিতং, অত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স…পে… অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি মনো, নত্থি মনিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সোমনস্সং, নত্থি সোমনস্সিন্দ্ৰিযন্তি…পে… অত্থি জীৱিতং, নত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি মনো, নত্থি মনিন্দ্ৰিযন্তি? অত্থি সোমনস্সং, নত্থি সোমনস্সিন্দ্ৰিযন্তি? অত্থি জীৱিতং, নত্থি জীৱিতিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো অস্সদ্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি ৱীৰিযিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো কুসীতো হীনৱীৰিযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সতিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো মুট্ঠস্সতি অসম্পজানোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সমাধিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো অসমাহিতো ৱিব্ভন্তচিত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো দুপ্পঞ্ঞো এলমূগোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, সা চ সদ্ধা নিয্যানিকাতি? আমন্তা. হঞ্চি অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, সা চ সদ্ধা নিয্যানিকা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিয’’ন্তি. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি ৱীৰিযং, তঞ্চ ৱীৰিযং নিয্যানিকং; অত্থি সতি, সা চ সতি নিয্যানিকা; অত্থি সমাধি, সো চ সমাধি নিয্যানিকো; অত্থি পঞ্ঞা, সা চ পঞ্ঞা নিয্যানিকাতি? আমন্তা. হঞ্চি অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, সা চ পঞ্ঞা নিয্যানিকা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিয’’ন্তি.
৩৭২. সকদাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সকদাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অনাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স… অৰহত্তসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, অত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযং…পে… অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, অত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. সকদাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. সকদাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি সদ্ধা, নত্থি সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তি…পে… অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? আমন্তা. অনাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স… অৰহত্তসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্ঞা, নত্থি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স নত্থি পঞ্চিন্দ্ৰিযানীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানি! কতমানি পঞ্চ? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং সমত্তা পৰিপূৰত্তা অৰহা হোতি. ততো মুদুতৰেহি অৰহত্তসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো হোতি, ততো মুদুতৰেহি অনাগামী হোতি, ততো মুদুতৰেহি অনাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো হোতি, ততো মুদুতৰেহি সকদাগামী হোতি, ততো মুদুতৰেহি সকদাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো হোতি, ততো মুদুতৰেহি সোতাপন্নো হোতি, ততো মুদুতৰেহি সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো হোতি. যস্স খো, ভিক্খৱে, ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং নত্থি, তমহং ‘বাহিৰো পুথুজ্জনপক্খে ঠিতো’তি ৱদামী’’তি [সং. নি. ৫.৪৮৮]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. অট্ঠমকো পুগ্গলো বাহিৰো পুথুজ্জনপক্খে ঠিতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তেন হি অট্ঠমকস্স পুগ্গলস্স অত্থি পঞ্চিন্দ্ৰিযানীতি.
অট্ঠমকস্স ইন্দ্ৰিযকথা নিট্ঠিতা.
৩. ততিযৱগ্গো
(২৭) ৭. দিব্বচক্খুকথা
৩৭৩. মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. মংসচক্খুং দিব্বচক্খুং, দিব্বচক্খুং মংসচক্খুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. যাদিসং মংসচক্খুং তাদিসং দিব্বচক্খুং, যাদিসং দিব্বচক্খুং তাদিসং মংসচক্খুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ মংসচক্খুং তং দিব্বচক্খুং, তং দিব্বচক্খুং তং মংসচক্খুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. যাদিসো মংসচক্খুস্স ৱিসযো আনুভাৱো গোচৰো তাদিসো দিব্বস্স চক্খুস্স ৱিসযো আনুভাৱো গোচৰোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. উপাদিণ্ণং [উপাদিন্নং (স্যা. কং.)] হুত্ৱা অনুপাদিণ্ণং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
উপাদিণ্ণং হুত্ৱা অনুপাদিণ্ণং হোতীতি? আমন্তা. কামাৱচৰং হুত্ৱা ৰূপাৱচৰং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
কামাৱচৰং হুত্ৱা ৰূপাৱচৰং হোতীতি? আমন্তা. ৰূপাৱচৰং হুত্ৱা অৰূপাৱচৰং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
ৰূপাৱচৰং হুত্ৱা অৰূপাৱচৰং হোতীতি? আমন্তা. পৰিযাপন্নং হুত্ৱা অপৰিযাপন্নং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
৩৭৪. মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. দিব্বচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং মংসচক্খুং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. দিব্বচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং পঞ্ঞাচক্খুং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. দিব্বচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং মংসচক্খুং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….
মংসচক্খুং ধম্মুপত্থদ্ধং দিব্বচক্খুং হোতীতি? আমন্তা. দ্ৱেৱ চক্খূনীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দ্ৱেৱ চক্খূনীতি? আমন্তা. ননু তীণি চক্খূনি ৱুত্তানি ভগৱতা – মংসচক্খুং, দিব্বচক্খুং, পঞ্ঞাচক্খুন্তি? আমন্তা. হঞ্চি তীণি চক্খূনি ৱুত্তানি ভগৱতা – মংসচক্খুং, দিব্বচক্খুং, পঞ্ঞাচক্খুং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘দ্ৱেৱ চক্খূনী’’তি.
দ্ৱেৱ চক্খূনীতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, চক্খূনি! কতমানি তীণি? মংসচক্খুং, দিব্বচক্খুং, পঞ্ঞাচক্খুন্তি – ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি চক্খূনী’’তি.
‘‘মংসচক্খুং দিব্বচক্খুং, পঞ্ঞাচক্খুং অনুত্তৰং;
এতানি তীণি চক্খূনি, অক্খাসি পুৰিসুত্তমো.
‘‘মংসচক্খুস্স উপ্পাদো, মগ্গো দিব্বস্স চক্খুনো;
যদা চ ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞাচক্খুং অনুত্তৰং;
তস্স চক্খুস্স পটিলাভা, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি [ইতিৱু. ৬১ ইতিৱুত্তকে].
অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘দ্ৱেৱ চক্খূনী’’তি.
দিব্বচক্খুকথা নিট্ঠিতা.