৪. চতুত্থৱগ্গো

(৩৩) ১. গিহিস্স অৰহাতিকথা

৩৮৭. গিহিস্স অৰহাতি? আমন্তা. অত্থি অৰহতো গিহিসংযোজনন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… নত্থি অৰহতো গিহিসংযোজনন্তি? আমন্তা. হঞ্চি নত্থি অৰহতো গিহিসংযোজনং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘গিহিস্স অৰহা’’তি.

গিহিস্স অৰহাতি? আমন্তা. ননু অৰহতো গিহিসংযোজনং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মন্তি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতো গিহিসংযোজনং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৱত্থুকতং অনভাৱঙ্কতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘গিহিস্স অৰহা’’তি.

গিহিস্স অৰহাতি? আমন্তা. অত্থি কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰোতি [ম. নি. ২.১৮৬]? নত্থি. হঞ্চি নত্থি কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘গিহিস্স অৰহা’’তি.

গিহিস্স অৰহাতি? আমন্তা. ননু ৱচ্ছগোত্তো পৰিব্বাজকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভো গোতম, কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা দুক্খস্সন্তকৰো’’তি? ‘‘নত্থি খো, ৱচ্ছ, কোচি গিহী গিহিসংযোজনং অপ্পহায কাযস্স ভেদা দুক্খস্সন্তকৰো’’তি. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘গিহিস্স অৰহা’’তি.

গিহিস্স অৰহাতি? আমন্তা. অৰহা মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, মেথুনং উপ্পাদেয্য, পুত্তসম্বাধসযনং অজ্ঝাৱসেয্য, কাসিকচন্দনং পচ্চনুভৱেয্য, মালাগন্ধৱিলেপনং ধাৰেয্য, জাতৰূপৰজতং সাদিযেয্য, অজেড়কং পটিগ্গণ্হেয্য, কুক্কুটসূকৰং পটিগ্গণ্হেয্য, হত্থিগৱস্সৱড়ৱং পটিগ্গণ্হেয্য, তিত্তিৰৱট্টকমোৰকপিঞ্জৰং [… কপিঞ্জলং (স্যা. কং. পী.)] পটিগ্গণ্হেয্য, চিত্তৱণ্ডৱালমোড়িং [পীতৱণ্টৱালমোড়িকং (স্যা. কং. পী.)] ধাৰেয্য, ওদাতানি ৱত্থানি দীঘদসানি ধাৰেয্য, যাৱজীৱং অগাৰিযভূতো অস্সাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং – ‘‘গিহিস্স অৰহা’’তি? আমন্তা. ননু যসো কুলপুত্তো, উত্তিযো গহপতি, সেতু মাণৱো, গিহিব্যঞ্জনেন অৰহত্তং পত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি যসো কুলপুত্তো, উত্তিযো গহপতি, সেতু মাণৱো, গিহিব্যঞ্জনেন অৰহত্তং পত্তো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘গিহিস্স অৰহা’’তি.

গিহিস্স অৰহাতিকথা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থৱগ্গো

(৩৪) ২. উপপত্তিকথা

৩৮৮. সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. সহ উপপত্তিযা সোতাপন্নো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. সহ উপপত্তিযা সকদাগামী হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. সহ উপপত্তিযা অনাগামী হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সহ উপপত্তিযা সোতাপন্নো ন হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সহ উপপত্তিযা সোতাপন্নো ন হোতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অৰহা’’তি.

সহ উপপত্তিযা সকদাগামী ন হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সহ উপপত্তিযা সকদাগামী ন হোতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অৰহা’’তি.

সহ উপপত্তিযা অনাগামী ন হোতীতি? আমন্তা. হঞ্চি সহ উপপত্তিযা অনাগামী ন হোতি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অৰহা’’তি.

৩৮৯. সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. সাৰিপুত্তো থেৰো সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে. মহামোগ্গল্লানো থেৰো …পে… মহাকস্সপো থেৰো…পে… মহাকচ্চানো থেৰো…পে… মহাকোট্ঠিকো থেৰো…পে… মহাপন্থকো থেৰো সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সাৰিপুত্তো থেৰো ন সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. হঞ্চি সাৰিপুত্তো থেৰো ন সহ উপপত্তিযা অৰহা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অৰহা’’তি.

মহামোগ্গল্লানো থেৰো…পে… মহাকস্সপো থেৰো…পে… মহাকচ্চানো থেৰো…পে… মহাকোট্ঠিকো থেৰো…পে… মহাপন্থকো থেৰো ন সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. হঞ্চি মহাপন্থকো থেৰো ন সহ উপপত্তিযা অৰহা, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অৰহা’’তি.

৩৯০. সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন অৰহত্তং সচ্ছিকৰোতি লোকিযেন সাসৱেন…পে… সংকিলেসিযেনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযং চিত্তং নিয্যানিকং খযগামী বোধগামী অপচযগামী অনাসৱং…পে… অসংকিলেসিযন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ননু উপপত্তেসিযং চিত্তং অনিয্যানিকং ন খযগামি ন বোধগামি ন অপচযগামি সাসৱং…পে… সংকিলেসিযন্তি? আমন্তা. হঞ্চি উপপত্তেসিযং চিত্তং অনিয্যানিকং ন খযগামি ন বোধগামি ন অপচযগামি সাসৱং…পে… সংকিলেসিযং, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সহ উপপত্তিযা অৰহা’’তি.

সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন ৰাগং পজহতি, দোসং পজহতি, মোহং পজহতি, অনোত্তপ্পং পজহতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযং চিত্তং মগ্গো… সতিপট্ঠানং…পে… সম্মপ্পধানং… ইদ্ধিপাদো… ইন্দ্ৰিযং… বলং… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. উপপত্তেসিযেন চিত্তেন দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… সহ উপপত্তিযা অৰহাতি? আমন্তা. চুতিচিত্তং মগ্গচিত্তং উপপত্তেসিযং চিত্তং ফলচিত্তন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

উপপত্তিকথা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থৱগ্গো

(৩৫) ৩. অনাসৱকথা

৩৯১. অৰহতো সব্বে ধম্মা অনাসৱাতি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গো সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গো অনাগামিফলং, অৰহত্তমগ্গো অৰহত্তফলং, সতিপট্ঠানং সম্মপ্পধানং ইদ্ধিপাদো ইন্দ্ৰিযং বলং বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহতো সব্বে ধম্মা অনাসৱাতি? আমন্তা. অৰহতো চক্খুং অনাসৱন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে…. অৰহতো চক্খুং অনাসৱন্তি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহতো সোতং…পে… অৰহতো ঘানং… অৰহতো জিৱ্হা… অৰহতো কাযো অনাসৱোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… অৰহতো কাযো অনাসৱোতি? আমন্তা. মগ্গো ফলং নিব্বানং, সোতাপত্তিমগ্গো সোতাপত্তিফলং…পে… বোজ্ঝঙ্গোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহতো কাযো অনাসৱোতি? আমন্তা. অৰহতো কাযো পগ্গহনিগ্গহুপগো ছেদনভেদনুপগো কাকেহি গিজ্ঝেহি কুললেহি সাধাৰণোতি? আমন্তা. অনাসৱো ধম্মো পগ্গহনিগ্গহুপগো ছেদনভেদনুপগো কাকেহি গিজ্ঝেহি কুললেহি সাধাৰণোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে….

অৰহতো কাযে ৱিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্যাতি? আমন্তা. অনাসৱে ধম্মে ৱিসং কমেয্য, সত্থং কমেয্য, অগ্গি কমেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

লব্ভা অৰহতো কাযো অদ্দুবন্ধনেন বন্ধিতুং, ৰজ্জুবন্ধনেন বন্ধিতুং, সঙ্খলিকবন্ধনেন বন্ধিতুং, গামবন্ধনেন বন্ধিতুং, নিগমবন্ধনেন বন্ধিতুং, নগৰবন্ধনেন বন্ধিতুং, জনপদবন্ধনেন বন্ধিতুং, কণ্ঠপঞ্চমেহি বন্ধনেহি বন্ধিতুন্তি? আমন্তা. লব্ভা অনাসৱো ধম্মো অদ্দুবন্ধনেন বন্ধিতুং, ৰজ্জুবন্ধনেন বন্ধিতুং, সঙ্খলিকবন্ধনেন বন্ধিতুং, গামনিগমনগৰজনপদবন্ধনেন বন্ধিতুং, কণ্ঠপঞ্চমেহি বন্ধনেহি বন্ধিতুন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩৯২. যদি অৰহা পুথুজ্জনস্স চীৱৰং দেতি, অনাসৱং হুত্ৱা সাসৱং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাসৱং হুত্ৱা সাসৱং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ অনাসৱং তং সাসৱন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৱ অনাসৱং তং সাসৱন্তি? আমন্তা. মগ্গো অনাসৱো হুত্ৱা সাসৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ফলং… সতিপট্ঠানং… সম্মপ্পধানং… ইদ্ধিপাদো… ইন্দ্ৰিযং… বলং… বোজ্ঝঙ্গো অনাসৱো হুত্ৱা সাসৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যদি অৰহা পুথুজ্জনস্স পিণ্ডপাতং দেতি, সেনাসনং দেতি, গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং দেতি, অনাসৱো হুত্ৱা সাসৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অনাসৱো হুত্ৱা সাসৱো হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ অনাসৱং তং সাসৱন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৱ অনাসৱং তং সাসৱন্তি? আমন্তা. মগ্গো অনাসৱো হুত্ৱা সাসৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… ফলং… সতিপট্ঠানং… সম্মপ্পধানং… ইদ্ধিপাদো… ইন্দ্ৰিযং… বলং… বোজ্ঝঙ্গো অনাসৱো হুত্ৱা সাসৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যদি পুথুজ্জনো অৰহতো চীৱৰং দেতি, সাসৱং হুত্ৱা অনাসৱং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সাসৱং হুত্ৱা অনাসৱং হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ সাসৱং তং অনাসৱন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৱ সাসৱং তং অনাসৱন্তি? আমন্তা. ৰাগো সাসৱো হুত্ৱা অনাসৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দোসো…পে… মোহো…পে… অনোত্তপ্পং সাসৱং হুত্ৱা অনাসৱং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যদি পুথুজ্জনো অৰহতো পিণ্ডপাতং দেতি, সেনাসনং দেতি, গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং দেতি, সাসৱো হুত্ৱা অনাসৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… সাসৱো হুত্ৱা অনাসৱো হোতীতি? আমন্তা. তঞ্ঞেৱ সাসৱং তং অনাসৱন্তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… তঞ্ঞেৱ সাসৱং তং অনাসৱন্তি? আমন্তা. ৰাগো সাসৱো হুত্ৱা অনাসৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… দোসো…পে… মোহো…পে… অনোত্তপ্পং সাসৱং হুত্ৱা অনাসৱং হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰহতো সব্বে ধম্মা অনাসৱা’’তি? আমন্তা. ননু অৰহা অনাসৱোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা অনাসৱো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহতো সব্বে ধম্মা অনাসৱা’’তি.

অনাসৱকথা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থৱগ্গো

(৩৬) ৪. সমন্নাগতকথা

৩৯৩. অৰহা চতূহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা চতূহি ফস্সেহি চতূহি ৱেদনাহি চতূহি সঞ্ঞাহি চতূহি চেতনাহি চতূহি চিত্তেহি চতূহি সদ্ধাহি চতূহি ৱীৰিযেহি চতূহি সতীহি চতূহি সমাধীহি চতূহি পঞ্ঞাহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগামী তীহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী তীহি ফস্সেহি…পে… তীহি পঞ্ঞাহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামী দ্ৱীহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সকদাগামী দ্ৱীহি ফস্সেহি…পে… দ্ৱীহি পঞ্ঞাহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহা সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা সোতাপন্নো সত্তক্খত্তুপৰমো, কোলঙ্কোলো, একবীজীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অৰহা সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা সকদাগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… অৰহা অনাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা অনাগামী, অন্তৰাপৰিনিব্বাযী, উপহচ্চপৰিনিব্বাযী, অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযী, উদ্ধংসোতো অকনিট্ঠগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী সোতাপন্নো সত্তক্খত্তুপৰমো, কোলঙ্কোলো, একবীজীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে …পে… অনাগামী সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী সকদাগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সকদাগামী সোতাপন্নো সত্তক্খত্তুপৰমো, কোলঙ্কোলো, একবীজীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩৯৪. সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সোতাপন্নো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অৰহা সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৱেৱ অৰহা, সো সোতাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সকদাগামী’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অৰহা সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৱেৱ অৰহা, সো সকদাগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগামিফলেন সমন্নাগতো ‘‘অনাগামী’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অৰহা অনাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৱেৱ অৰহা, সো অনাগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সোতাপন্নো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অনাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৱেৱ অনাগামী, সো সোতাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সকদাগামী’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. অনাগামী সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৱেৱ অনাগামী, সো সকদাগামীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো ‘‘সোতাপন্নো’’তি ৱত্তব্বোতি? আমন্তা. সকদাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. স্ৱেৱ সকদাগামী, সো সোতাপন্নোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩৯৫. অৰহা সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অৰহা সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহা সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো’’তি.

অৰহা সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা সোতাপত্তিমগ্গং ৱীতিৱত্তো, সক্কাযদিট্ঠিং ৱিচিকিচ্ছং সীলব্বতপৰামাসং, অপাযগমনীযং ৰাগং, অপাযগমনীযং দোসং, অপাযগমনীযং মোহং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহা সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অৰহা সকদাগামিফলং ৱীতিৱত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা সকদাগামিফলং ৱীতিৱত্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহা সকদাগামিফলেন সমন্নাগতো’’তি.

অৰহা সকদাগামিফলং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা সকদাগামিমগ্গং ৱীতিৱত্তো, ওড়াৰিকং কামৰাগং, ওড়াৰিকং ব্যাপাদং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহা অনাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অৰহা অনাগামিফলং ৱীতিৱত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা অনাগামিফলং ৱীতিৱত্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহা অনাগামিফলেন সমন্নাগতো’’তি.

অৰহা অনাগামিফলং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা অনাগামিমগ্গং ৱীতিৱত্তো, অণুসহগতং কামৰাগং, অণুসহগতং ব্যাপাদং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অনাগামী সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগামী সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো’’তি.

অনাগামী সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী সোতাপত্তিমগ্গং ৱীতিৱত্তো, সক্কাযদিট্ঠিং…পে… অপাযগমনীযং মোহং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগামী সকদাগামিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু অনাগামী সকদাগামিফলং ৱীতিৱত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগামী সকদাগামিফলং ৱীতিৱত্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগামী সকদাগামিফলেন সমন্নাগতো’’তি.

অনাগামী সকদাগামিফলং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামী সকদাগামিমগ্গং ৱীতিৱত্তো, ওড়াৰিকং কামৰাগং, ওড়াৰিকং ব্যাপাদং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. ননু সকদাগামী সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তোতি? আমন্তা. হঞ্চি সকদাগামী সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তো, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সকদাগামী সোতাপত্তিফলেন সমন্নাগতো’’তি.

সকদাগামী সোতাপত্তিফলং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সকদাগামী সোতাপত্তিমগ্গং ৱীতিৱত্তো, সক্কাযদিট্ঠিং…পে… অপাযগমনীযং মোহং ৱীতিৱত্তো তেন সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩৯৬. ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰহা চতূহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু অৰহতা চত্তাৰি ফলানি পটিলদ্ধানি, তেহি চ অপৰিহীনোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহতা চত্তাৰি ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপৰিহীনো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহা চতূহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘অনাগামী তীহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু অনাগামিনা তীণি ফলানি পটিলদ্ধানি, তেহি চ অপৰিহীনোতি? আমন্তা. হঞ্চি অনাগামিনা তীণি ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপৰিহীনো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনাগামী তীহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি.

ন ৱত্তব্বং – ‘‘সকদাগামী দ্ৱীহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু সকদাগামিনা দ্ৱে ফলানি পটিলদ্ধানি, তেহি চ অপৰিহীনোতি? আমন্তা. হঞ্চি সকদাগামিনা দ্ৱে ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপৰিহীনো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘সকদাগামী দ্ৱীহি ফলেহি সমন্নাগতো’’তি.

অৰহতা চত্তাৰি ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপৰিহীনোতি, অৰহা চতূহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহতা চত্তাৰো মগ্গা পটিলদ্ধা তেহি চ অপৰিহীনোতি, অৰহা চতূহি মগ্গেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগামিনা তীণি ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপৰিহীনোতি, অনাগামী তীহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অনাগামিনা তযো মগ্গা পটিলদ্ধা তেহি চ অপৰিহীনোতি, অনাগামী তীহি মগ্গেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সকদাগামিনা দ্ৱে ফলানি পটিলদ্ধানি তেহি চ অপৰিহীনোতি, সকদাগামী দ্ৱীহি ফলেহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সকদাগামিনা দ্ৱে মগ্গা পটিলদ্ধা, তেহি চ অপৰিহীনোতি, সকদাগামী দ্ৱীহি মগ্গেহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সমন্নাগতকথা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থৱগ্গো

(৩৭) ৫. উপেক্খাসমন্নাগতকথা

৩৯৭. অৰহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা ছহি ফস্সেহি, ছহি ৱেদনাহি, ছহি সঞ্ঞাহি…পে… ছহি পঞ্ঞাহি সমন্নাগতোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. অৰহা চক্খুনা ৰূপং পস্সন্তো সোতেন সদ্দং সুণাতি, ঘানেন গন্ধং ঘাযতি, জিৱ্হায ৰসং সাযতি, কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতি, মনসা ধম্মং ৱিজানাতি…পে… মনসা ধম্মং ৱিজানন্তো চক্খুনা ৰূপং পস্সতি, সোতেন সদ্দং সুণাতি, ঘানেন গন্ধং ঘাযতি, জিৱ্হায ৰসং সাযতি, কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অৰহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতোতি? আমন্তা. সততং সমিতং অব্বোকিণ্ণং ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতো সমোহিতো [সমাহিতো (স্যা.)], ছ উপেক্খাযো পচ্চুপট্ঠিতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং – ‘‘অৰহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতো’’তি? আমন্তা. ননু অৰহা ছড়ঙ্গুপেক্খোতি? আমন্তা. হঞ্চি অৰহা ছড়ঙ্গুপেক্খো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অৰহা ছহি উপেক্খাহি সমন্নাগতো’’তি…পে….

উপেক্খাসমন্নাগতকথা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থৱগ্গো

(৩৮) ৬. বোধিযা বুদ্ধোতিকথা

৩৯৮. বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. বোধিযা নিৰুদ্ধায ৱিগতায পটিপস্সদ্ধায অবুদ্ধো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. অতীতায বোধিযা বুদ্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে… অতীতায বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. অনাগতায বোধিযা বুদ্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতায বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি, সমুদযং পজহতি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোতি, মগ্গং ভাৱেতীতি? আমন্তা. অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? আমন্তা. অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা বোধিকৰণীযং কৰোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? আমন্তা. পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধো, ন চ তায বোধিযা দুক্খং পৰিজানাতি…পে… মগ্গং ভাৱেতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৩৯৯. অতীতায বোধিযা বুদ্ধো, অনাগতায বোধিযা বুদ্ধো, পচ্চুপ্পন্নায বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. তীহি বোধীহি বুদ্ধোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

তীহি বোধীহি বুদ্ধোতি? আমন্তা. সততং সমিতং অব্বোকিণ্ণং তীহি বোধীহি সমন্নাগতো সমোহিতো, তিস্সো বোধিযো পচ্চুপট্ঠিতাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ন ৱত্তব্বং – ‘‘বোধিযা বুদ্ধো’’তি? আমন্তা. ননু বোধিপটিলাভা বুদ্ধোতি? আমন্তা. হঞ্চি বোধিপটিলাভা বুদ্ধো, তেন ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘বোধিযা বুদ্ধো’’তি.

বোধিপটিলাভা বুদ্ধোতি, বোধিযা বুদ্ধোতি? আমন্তা. বোধিপটিলাভা বোধীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

বোধিযা বুদ্ধোতিকথা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থৱগ্গো

(৩৯) ৭. লক্খণকথা

৪০০. লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. পদেসলক্খণেহি সমন্নাগতো পদেসবোধিসত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. তিভাগলক্খণেহি সমন্নাগতো তিভাগবোধিসত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. উপড্ঢলক্খণেহি সমন্নাগতো উপড্ঢবোধিসত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. চক্কৱত্তিসত্তো লক্খণসমন্নাগতো, চক্কৱত্তিসত্তো বোধিসত্তোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

চক্কৱত্তিসত্তো লক্খণসমন্নাগতো, চক্কৱত্তিসত্তো বোধিসত্তোতি? আমন্তা. যাদিসো বোধিসত্তস্স পুব্বযোগো পুব্বচৰিযা ধম্মক্খানং ধম্মদেসনা, তাদিসো চক্কৱত্তিসত্তস্স পুব্বযোগো পুব্বচৰিযা ধম্মক্খানং ধম্মদেসনাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪০১. যথা বোধিসত্তস্স জাযমানস্স দেৱা পঠমং পটিগ্গণ্হন্তি পচ্ছা মনুস্সা [দী. নি. ২.২৭; ম. নি. ৩.২০৫ ৱুত্তং দিস্সায পুচ্ছতি], এৱমেৱং চক্কৱত্তিসত্তস্স জাযমানস্স দেৱা পঠমং পটিগ্গণ্হন্তি পচ্ছা মনুস্সাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যথা বোধিসত্তস্স জাযমানস্স চত্তাৰো নং দেৱপুত্তা পটিগ্গহেত্ৱা মাতু পুৰতো ঠপেন্তি – ‘‘অত্তমনা, দেৱি, হোহি! মহেসক্খো তে পুত্তো উপ্পন্নো’’তি, এৱমেৱং চক্কৱত্তিসত্তস্স জাযমানস্স চত্তাৰো নং দেৱপুত্তা পটিগ্গহেত্ৱা মাতু পুৰতো ঠপেন্তি – ‘‘অত্তমনা, দেৱি, হোহি! মহেসক্খো তে পুত্তো উপ্পন্নো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যথা বোধিসত্তস্স জাযমানস্স দ্ৱে উদকস্স ধাৰা অন্তলিক্খা পাতুভৱন্তি – একা সীতস্স, একা উণ্হস্স – যেন বোধিসত্তস্স উদককিচ্চং কৰোন্তি মাতু চ, এৱমেৱং চক্কৱত্তিসত্তস্স জাযমানস্স দ্ৱে উদকস্স ধাৰা অন্তলিক্খা পাতুভৱন্তি – একা সীতস্স, একা উণ্হস্স – যেন চক্কৱত্তিসত্তস্স উদককিচ্চং কৰোন্তি মাতু চাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যথা সম্পতিজাতো বোধিসত্তো সমেহি পাদেহি পতিট্ঠহিত্ৱা উত্তৰেন অভিমুখো সত্তপদৱীতিহাৰেন গচ্ছতি সেতম্হি ছত্তে অনুধাৰিযমানে, সব্বা চ দিসা ৱিলোকেতি, আসভিঞ্চ ৱাচং ভাসতি – ‘‘অগ্গোহমস্মি লোকস্স, জেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, সেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৱো’’তি, এৱমেৱং সম্পতিজাতো চক্কৱত্তিসত্তো সমেহি পাদেহি পতিট্ঠহিত্ৱা উত্তৰেন অভিমুখো সত্তপদৱীতিহাৰেন গচ্ছতি সেতম্হি ছত্তে অনুধাৰিযমানে, সব্বা চ দিসা ৱিলোকেতি, আসভিঞ্চ ৱাচং ভাসতি – ‘‘অগ্গোহমস্মি লোকস্স, জেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, সেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৱো’’তি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যথা বোধিসত্তস্স জাযমানস্স মহতো আলোকস্স মহতো ওভাসস্স মহতো ভূমিচালস্স পাতুভাৱো হোতি, এৱমেৱং চক্কৱত্তিসত্তস্স জাযমানস্স মহতো আলোকস্স মহতো ওভাসস্স মহতো ভূমিচালস্স পাতুভাৱো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যথা বোধিসত্তস্স পকতিকাযো সমন্তা ব্যামং ওভাসতি, এৱমেৱং চক্কৱত্তিসত্তস্স পকতিকাযো সমন্তা ব্যামং ওভাসতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

যথা বোধিসত্তো মহাসুপিনং পস্সতি, এৱমেৱং চক্কৱত্তিসত্তো মহাসুপিনং পস্সতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪০২. ন ৱত্তব্বং – ‘‘লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তো’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘দ্ৱত্তিংসিমানি, ভিক্খৱে, মহাপুৰিসস্স মহাপুৰিসলক্খণানি, যেহি সমন্নাগতস্স মহাপুৰিসস্স দ্ৱেৱ গতিযো ভৱন্তি অনঞ্ঞা [ন অঞ্ঞা (ক.)]! সচে অগাৰং অজ্ঝাৱসতি, ৰাজা হোতি চক্কৱত্তী ধম্মিকো ধম্মৰাজা চাতুৰন্তো ৱিজিতাৱী জনপদত্থাৱৰিযপ্পত্তো সত্তৰতনসমন্নাগতো. তস্সিমানি সত্ত ৰতনানি ভৱন্তি, সেয্যথিদং – চক্কৰতনং, হত্থিৰতনং, অস্সৰতনং, মণিৰতনং, ইত্থিৰতনং, গহপতিৰতনং, পৰিণাযকৰতনমেৱ সত্তমং. পৰোসহস্সং খো পনস্স পুত্তা ভৱন্তি সূৰা ৱীৰঙ্গৰূপা পৰসেনপ্পমদ্দনা. সো ইমং পথৱিং সাগৰপৰিযন্তং অদণ্ডেন অসত্থেন ধম্মেন অভিৱিজিয অজ্ঝাৱসতি. সচে খো পন অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজতি, অৰহং হোতি সম্মাসম্বুদ্ধো লোকে ৱিৱট্টচ্ছদো’’তি [দী. নি. ৩.২০০]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি লক্খণসমন্নাগতো বোধিসত্তোতি.

লক্খণকথা নিট্ঠিতা.

৪. চতুত্থৱগ্গো

(৪০) ৮. নিযামোক্কন্তিকথা

৪০৩. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযোতি [ম. নি. ২.২৮২ ঘটিকাৰসুত্তং নিস্সায পুচ্ছতি]? আমন্তা. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো সাৱকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো সাৱকোতি? আমন্তা. সাৱকো হুত্ৱা বুদ্ধো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

সাৱকো হুত্ৱা বুদ্ধো হোতীতি? আমন্তা. অনুস্সৱিযোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

অনুস্সৱিযোতি? আমন্তা. ননু ভগৱা সযম্ভূতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৱা সযম্ভূ, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘অনুস্সৱিযো’’তি.

বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযোতি? আমন্তা. ভগৱতা বোধিযা মূলে তীণেৱ সামঞ্ঞফলানি অভিসম্বুদ্ধানীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

ননু ভগৱতা বোধিযা মূলে চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি অভিসম্বুদ্ধানীতি? আমন্তা. হঞ্চি ভগৱতা বোধিযা মূলে চত্তাৰি সামঞ্ঞফলানি অভিসম্বুদ্ধানি, নো চ ৱত ৰে ৱত্তব্বে – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো’’তি.

৪০৪. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযোতি? আমন্তা. বোধিসত্তো দুক্কৰকাৰিযং অকাসীতি? আমন্তা. দস্সনসম্পন্নো পুগ্গলো দুক্কৰকাৰিযং কৰেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

বোধিসত্তো অপৰন্তপং [অমৰং তপং (সং. নি. ১.১৩৭)] অকাসি, অঞ্ঞং সত্থাৰং উদ্দিসীতি? আমন্তা. দস্সনসম্পন্নো পুগ্গলো অঞ্ঞং সত্থাৰং উদ্দিসেয্যাতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, আযস্মা আনন্দো ভগৱতো সাৱকোতি? আমন্তা. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো সাৱকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

চিত্তো গহপতি হত্থকো আড়ৱকো ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, চিত্তো গহপতি হত্থকো আড়ৱকো ভগৱতো সাৱকোতি? আমন্তা. বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো সাৱকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, ন চ কস্সপস্স ভগৱতো সাৱকোতি? আমন্তা. আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, ন চ ভগৱতো সাৱকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, ন চ কস্সপস্স ভগৱতো সাৱকোতি? আমন্তা. চিত্তো গহপতি হত্থকো আড়ৱকো ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, ন চ ভগৱতো সাৱকোতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো, ন চ কস্সপস্স ভগৱতো সাৱকোতি? আমন্তা. সাৱকো জাতিং ৱীতিৱত্তো অসাৱকো হোতীতি? ন হেৱং ৱত্তব্বে…পে….

৪০৫. ন ৱত্তব্বং – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো’’তি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘কস্সপে অহং, আনন্দ, ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং অচৰিং আযতিং সম্বোধাযা’’তি! অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো’’তি.

বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযোতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা –

‘‘সব্বাভিভূ সব্বৱিদূহমস্মি,

সব্বেসু ধম্মেসু অনুপলিত্তো;

সব্বঞ্জহো তণ্হক্খযে ৱিমুত্তো,

সযং অভিঞ্ঞায কমুদ্দিসেয্যং.

‘‘ন মে আচৰিযো অত্থি, সদিসো মে ন ৱিজ্জতি;

সদেৱকস্মিং লোকস্মিং, নত্থি মে পটিপুগ্গলো.

‘‘অহঞ্হি অৰহা লোকে, অহং সত্থা অনুত্তৰো;

একোম্হি সম্মাসম্বুদ্ধো, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো.

‘‘ধম্মচক্কং পৱত্তেতুং, গচ্ছামি কাসিনং পুৰং;

অন্ধীভূতস্মিং [অন্ধভূতস্মিং (সী. স্যা. কং. পী.)] লোকস্মিং, আহঞ্ছং [আহঞ্ঞিং (ক.)] অমতদুন্দুভি’’ন্তি [দুদ্ৰভিন্তি (ক.)].

‘‘যথা খো ত্ৱং, আৱুসো, পটিজানাসি, অৰহসি অনন্তজিনো’’তি?

‘‘মাদিসা ৱে জিনা হোন্তি, যে পত্তা আসৱক্খযং;

জিতা মে পাপকা ধম্মা, তস্মাহং উপক জিনো’’তি [মহাৱ. ১১; ম. নি. ১.২৮৫; ২.৩৪১].

অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো’’তি.

বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযোতি? আমন্তা. ননু ৱুত্তং ভগৱতা – ‘‘‘ইদং দুক্খং অৰিযসচ্চ’ন্তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘তং খো পনিদং দুক্খং অৰিযসচ্চং পৰিঞ্ঞেয্য’ন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… পৰিঞ্ঞাতন্তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি. ‘ইদং দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চ’ন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘তং খো পনিদং দুক্খসমুদযং [দুক্খসমুদযো (স্যা. কং.)] অৰিযসচ্চং পহাতব্ব’ন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… পহীনন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘ইদং দুক্খনিৰোধং [দুক্খনিৰোধো (স্যা. কং.)] অৰিযসচ্চ’ন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘তং খো পনিদং দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং সচ্ছিকাতব্ব’ন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… সচ্ছিকতন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘ইদং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চ’ন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… ‘তং খো পনিদং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং ভাৱেতব্ব’ন্তি মে, ভিক্খৱে…পে… ভাৱিতন্তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদী’’তি [মহাৱ. ১৫; সং. নি. ৫.১০৮১; পটি. ম. ২.৩০]. অত্থেৱ সুত্তন্তোতি? আমন্তা. তেন হি ন ৱত্তব্বং – ‘‘বোধিসত্তো কস্সপস্স ভগৱতো পাৱচনে ওক্কন্তনিযামো চৰিতব্ৰহ্মচৰিযো’’তি.