১০. অ+মাদি

অ+মাদিস্যাদ্যন্তং স্যাদ্যন্তেন সহ বহুল+মেকত্তং হোতি.

উত্তৰস্স পদস্স+ত্থো, পধানং লিঙ্গ+মস্স চ;

দুতিযন্তাদিপদেকত্থো, বহুধা তং ৱিভজ্জতে.

পৰেস+মিস্সতে তঞ্চ, ভিয্যো তপ্পুৰিসা+খ্যযা;

তং যথা+ত্ৰ ৰাজাপচ্চং, কত্থচীতি+মিতীদিসং.

অ+মাদ্যন্তানং কাৰকানং অকাৰকানঞ্চ সমাসো কত্থচিমেৱ ৱা হোতি. তঞ্চ বহুলংৱিধানেনাতি দট্ঠব্বং.

তত্থ দুতিযাতপ্পুৰিসো অমাদি গত+নিস্সিতা+তীতা+তিক্কন্ত+পত্তা+পন্নাদীহি ভৱতি. সৰণং গতোতি সমাসে কতে ‘‘একত্থতাযং’’তি ৱিভত্তিলোপাদি উপৰি সব্বত্থ পুব্বসমং. সৰণগতো, সৰণগতা. সৰণগতা, সৰণগতাযো. সৰণগতং কুলং, সৰণগতানি কুলানি ইচ্চাদি. অৰঞ্ঞগতো, ভূমিগতো. ধম্মং নিস্সিতো ধম্মনিস্সিতো, অত্থনিস্সিতো. ভৱং অতীতো ভৱাতীতো, কালাতীতো. পমাণং অতিক্কন্তং পমাণাতিক্কন্তং, লোকাতিক্কন্তং. সুখং পত্তো সুখপ্পত্তো, দুক্খপ্পত্তো. সোতং আপন্নো সোতাপন্নো, নিৰোধসমাপন্নো, মগ্গপ্পটিপন্নো. ৰথং আৰুড়্হো ৰথাৰুড়্হো. সব্বৰত্তিং সোভণো সব্বৰত্তিসোভণো, মুহুত্তসুখং. অকাৰকানং সমাসো অচ্চন্তসংযোগে. ৱুত্তিযেৱো+পপদসমাসে, তস্স নিচ্চত্তা. যথা কম্মং কৰোতীতি কম্মকাৰো, কুম্ভকাৰো, অত্থং কামেতীতি অত্থকামো, ধম্মকামো, ধম্মং ধাৰেতীতি ধম্মধৰো, ৱিনযধৰো. সানং পচতীতি সপাকো, তন্তং ৱাযতীতি তন্তৱাযো, ৱৰং আহৰতীতি ৱৰাহৰো. ন্ত+মান+ক্তৱন্তেহি ৱাক্যমেৱ. ধম্মং সুণন্তো, ধম্মং সুণমানো, ওদনং ভুত্তৱা.

ততিযাতপ্পুৰিসো কিতক+পুব্ব+সদিস+সমো+নত্থ+কলহ+নিপুণ+মিস্স+সখিলাদীহি. বুদ্ধেন ভাসিতো বুদ্ধভাসিতো ধম্মো, এৱং জিনদেসিতো. সত্থাৰা ৱণ্ণিতো সত্থুৱণ্ণিতো. ৱিঞ্ঞূহি গৰহিতো ৱিঞ্ঞুগৰহিতো, ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থো, ইস্সৰকতং, সযং কতং, সুকেহি আহটং সুকাহটং, ৰঞ্ঞা হতো ৰাজহতো, ৰাজপীড়িতো. অগ্গিনা দড্ঢো অগ্গিদড্ঢো, সপ্পেন দট্ঠো সপ্পদট্ঠো, সল্লেহি ৱিদ্ধো সল্লৱিদ্ধো, ইচ্ছায পকতো ইচ্ছাপকতো, সীলসম্পন্নো. এৱং সুখসহগতং, ঞাণসম্পযুত্তং, মিত্তসংসগ্গো, পিযৱিপ্পযোগো, জাতিথদ্ধো, গুণহীনো, গুণৱুদ্ধো, চতুৱগ্গকৰণীযং, চতুৱগ্গাদিকত্তব্বং. কাকেহি পেয্যা কাকপেয্যা, নদী. ক্ৱচি ৱুত্তিযেৱ, উৰসা গচ্ছতীতি উৰগো, পাদেন পিৱতীতি পাদপো. ক্ৱচি ৱাক্যমেৱ, ফৰসুনা ছিন্নৱা, কাকেহি পাতব্বা, দস্সনেন পহাতব্বা. পুব্বাদিযোগে-মাসেন পুব্বো মাসপুব্বো. এৱং মাতুসদিসো, মাতুসমো. একূনৱীসতি, সীলৱিকলো, অসিকলহো, ৱাচানিপুণো, যাৱকালিকসম্মিস্সং, ৱাচাসখিলো. সত্থাৰা সদিসো সত্থুসদিসো, সত্থুকপ্পো, পুঞ্ঞেন অত্থিকো পুঞ্ঞত্থিকো, গুণাধিকো. দধিনা উপসিত্তং ভোজনং দধিভোজনং, গুড়েন সংসট্ঠো ওদনো গুড়োদনো. কাৰকসম্বন্ধো ক্ৰিযায কতো, উপসিত্তাদিক্ৰিযানং অপঞ্ঞাযনেপি ৱুত্তিযেৱো+পসিত্তাদিক্ৰিযান+মাখ্যাপনতো নত্থা+যুত্তত্থতা. এৱং খীৰোদনো. অস্সেন যুত্তো ৰথো অস্সৰথো, মগ্গচিত্তং, জম্বুযা পঞ্ঞাতো লক্খিতো দীপো জম্বুদীপো, একেন অধিকা দস একাদস, জাতিযা অন্ধো জচ্চন্ধো, পকতিযা মেধাৱী পকতিমেধাৱী ইচ্চাদি.

চতুত্থীতপ্পুৰিসো তদত্থ+অত্থ+হিত+দেয্যাদীহি. তদত্থে-কথিনস্স দুস্সং কথিনদুস্সং, কথিনচীৱৰস্সাতি অত্থো. এৱং চীৱৰদুস্সং, চীৱৰমূলং, যাগুযা অত্থায তণ্ডুলা যাগুতণ্ডুলা, ভত্ততণ্ডুলা, সঙ্ঘস্স অত্থায ভত্তং সঙ্ঘভত্তং, আগন্তুকভত্তং, এৱং গমিকভত্তং, পাসাদায দব্বং পাসাদদব্বং. এত্থ চা+যং নিচ্চসমাসো, তস্স তিলিঙ্গতা চ-ভিক্খুসঙ্ঘস্স অত্থো ৱিহাৰো ভিক্খুসঙ্ঘত্থো ৱিহাৰো, ভিক্খুসঙ্ঘত্থা যাগু, ভিক্খুসঙ্ঘত্থং চীৱৰং. যস্স অত্থো যদত্থো, যদত্থা, যদত্থং. এৱং তদত্থো, তদত্থা, তদত্থং. তথা লোকহিতো. বুদ্ধস্স দেয্যং বুদ্ধদেয্যং পুপ্ফং. সঙ্ঘদেয্যং চীৱৰং. ইধ ন হোতি ‘‘সঙ্ঘস্স দাতব্বং’’.

পঞ্চমীতপ্পুৰিসো অপগমন+ভয+ৱিৰতি+মোচনত্থাদীহি. মেথুনস্মা অপেতো মেথুনাপেতো, এৱং পলাপগতো, নগৰনিগ্গতো, পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো, কামতো নিক্খন্তং কামনিক্খন্তং, ৰুক্খগ্গা পতিতো ৰুক্খগ্গপতিতো, সাসনচ্চুতো, আপত্তি- ৱুট্ঠানং, ধৰণীতলগ্গতো, সব্বভৱেহি নিস্সটো সব্বভৱনিস্সটো. ভযতাদিযোগে-ৰাজতো ভযং ৰাজভযং, চোৰভযং, অমনুস্সভযং, অগ্গিভযং, পাপভীতো, পাপভীৰুকো. অকত্তব্বতো ৱিৰতি অকত্তব্বৱিৰতি, এৱং কাযদুচ্চৰিতৱিৰতি, ৱচীদুচ্চৰিতৱিৰতি. বন্ধনা মুত্তো বন্ধনমুত্তো, ৱনমুত্তো, বন্ধনমোক্খো. কম্মসমুট্ঠিতং, উক্কট্ঠুক্কট্ঠং, ওমকোমকং. ক্ৱচি ৱুত্তিযেৱ, কম্মতো জাতং কম্মজং, এৱং চিত্তজং, উতুজং, আহাৰজং. ইধ ন হোতি ‘পাসাদা পতিতো’.

ছট্ঠীতপ্পুৰিসো ৰঞ্ঞো পুত্তো ৰাজপুত্তো, এৱং ৰাজপুৰিসো, আচৰিযপূজকো, বুদ্ধসাৱকো, বুদ্ধৰূপং, জিনৱচনং, সমুদ্দঘোসো, ধঞ্ঞানং ৰাসি ধঞ্ঞৰাসি, পুপ্ফগন্ধো, ফলৰসো, কাযস্স লহুতা কাযলহুতা. মৰণস্সতি, ৰুক্খমূলং, অযস্স পত্তো অযোপত্তো, এত্থ ‘‘মনাদ্যাপাদীন+মো মযে চে’’তি ও. এৱং সুৱণ্ণকটাহং, পানীযথালকং, সপ্পিকুম্ভো, দেৱানং ৰাজা দেৱৰাজা. পুমস্স লিঙ্গং পুল্লিঙ্গং, ‘‘পুং পুমস্সৱা’’তি পুমস্স পুং, নিগ্গহীতলোপো, লস্স দ্ৱিভাৱো চ. হত্থিপদং, ইত্থিৰূপং, ভিক্খুনিসঙ্ঘো, জম্বুসাখা, এত্থ ঈকাৰূকাৰানং ৰস্সো. বহুলাধিকাৰা ন্ত+মান+নিদ্ধাৰিয+পূৰণ+ভাৱ+তিত্তত্থেহি ন হোতি. মমা+নুকুব্বং, মমা+নুকুৰুমানো, গুন্নং কণ্হা সম্পন্নখীৰতমা, সিস্সানং পঞ্চমো, পটস্স সুত্ততা. ক্ৱচি হোতেৱ ‘ৱত্তমানসামীপ্যং’. ব্ৰাহ্মণস্স সুক্কা দন্তাতি সাপেক্খতায ন হোতি. ফলানং তিত্তো, ফলান+মাসিতো, ফলানং সুহিতো. ‘‘ব্ৰাহ্মণস্স উচ্চং গেহং’’তি সাপেক্খতায ন হোতি. ‘‘ৰঞ্ঞো পাটলিপুত্তকস্স ধনং’’তি ধনসম্বন্ধে ছট্ঠীতি পাটলিপুত্তকেন সম্বন্ধাভাৱা ন হোতি. ‘‘ৰঞ্ঞো গো চ অস্সো চ পুৰিসো চা’’তি ভিন্নত্থতায ৱাক্যমেৱ. ৰঞ্ঞো গৱস্সপুৰিসা ৰাজগৱস্সপুৰিসাতি ৱুত্তি হোতেৱ, একত্থীভাৱা. সম্বন্ধীসদ্দানং পন নিচ্চসাপেক্খত্তেপি গমকত্তা সমাসো, গমকত্তম্পি হি সমাসস্স নিবন্ধনং, যথা দেৱদত্তস্স গুৰুকুলং, ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘোতিআদি.

সত্তমীতপ্পুৰিসো ৰূপে সঞ্ঞা ৰূপসঞ্ঞা, এৱং ৰূপসঞ্চেতনা, সংসাৰদুক্খং. চক্খুম্হি সন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং চক্খুৱিঞ্ঞাণং. ধম্মে ৰতো ধম্মৰতো, ধম্মাভিৰতি, ধম্মৰুচি, ধম্মগাৰৱো, ধম্মেসু নিৰুত্তি ধম্মনিৰুত্তি, দানাধিমুত্তি, ভৱন্তৰকতং. দস্সনে অস্সাদো দস্সনস্সাদো. অৰঞ্ঞে ৱাসো অৰঞ্ঞৱাসো, ৱিকালভোজনং, কালৱস্সং, ৱনপুপ্ফং, ৱনমহিসো, গামসূকৰো, সমুদ্দমচ্ছা, আৱাটকচ্ছপো, আৱাটমণ্ডূকো, কূপমণ্ডূকো, তিত্থনাৱা. ইত্থীসু ধুত্তো ইত্থিধুত্তো, অক্খধুত্তো. ছাযাযং সুক্খো ছাযাসুক্খো, অঙ্গাৰপক্কং, চাৰকৱনো. ক্ৱচি ৱুত্তিযেৱ, ৱনে চৰতীতি ৱনচৰকো, কুচ্ছিম্হি সযন্তীতি কুচ্ছিসযা, থলে তিট্ঠতীতি থলট্ঠো, জলট্ঠো, পব্বতট্ঠো, মগ্গট্ঠো. পঙ্কে জাতং পঙ্কজং, সৰোৰুহ+মিচ্চাদি. ইধ ন হোতি, ভোজনে মত্তঞ্ঞুতা, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰতা, আসনে নিসিন্নো, আসনে নিসীদিতব্বং.