৩২. গুহা
সদ্দিকানন্তি পাণিনিযকচ্চাযনাদিৱেয্যাকৰণানং. পেসনং সক্কাৰপুব্বকং ৱা নিযোজনং. কামচাৰানুঞ্ঞাতি কত্তুমিচ্ছতো যথিচ্ছ মনুজাননং অতিসগ্গোনামাতি অত্থো. নিমিত্তভূতস্সাতি ‘‘ভোতা কটো কত্তব্বো’চ্চাদীসু কটকৰণাদিনো কাৰণভূতস্স.
ননু চ সামঞ্ঞেন ৱিহিতা এ(তে), তথা চ সতি ৱিজ্ঝত্থৱিহি তেহি এয্যাদীহি তে বাধীযন্তিচ্চাহ- ‘নচে’চ্চাদি. ৱিধিৱিসেসত্তে পীতি ৱিধানং ৱিধি নিযোজনং কিৰিযাসু ব্যাপাৰণা, তস্স ৱিধিনো পেসাদীনং ৱিসেসত্তেপি, নাৱস্সন্তিআদি জযাদিচ্চব্যাখ্যানং নিস্সায ৱুত্তং, ৱুত্তঞ্হি তেন ‘‘কিমত্থং পেসাদীসু কিচ্চসঞ্ঞিনো তব্বঅনীযণ্যত্যপ্পচ্চযা ৱিধীযন্তে, ন সামঞ্ঞেন ভাৱকম্মেসু ৱিহিতা, এৱমেতে [ৱিহিতাএৱ, ৱো-কাসিকাৱুত্তি] পেস্ৱাদীঞ্ঞস্ৱত্ৰ চ ভৱিস্সন্তীতি ৱিসেসৱিহিতেন ৱিধ্যাদীসু পচ্চযেন বাধীযন্তে, ৱাসৰূপৱিধিনা ভৱিস্সন্তি এৱঞ্চৰহি এতং ঞাপেতি ‘ইত্থীঅধিকাৰতো পৰেন ৱাসৰূপৱিধি নাৱস্সম্ভৱতী’তি [কিমত্থমিচ্চাদি চোদ্য, ৱিচসসৱিহিতেচ্চাদি পৰিহাৰো, কিচ্চা হি সামঞ্ঞেন ৱিহিতা, পঞ্চমী তু পেসাদিনাত্থৱিসেসেন, অতো তেন ৱিসেসৱিহিতেন কিচ্চা পেসাদিৱিসযে বাধীযেৰন্তি পুনব্বিযতে, ৱাসৰূপেচ্চাদিনা পৰিহাৰং ৱিঘটযতি. এৱং চৰহিচ্চাদিনা পেসাদীসু কিচ্চৱিধানস্স ঞাপকত্তং দস্সযতি. (জিনিন্দবুদ্ধিনু ২১ স)]. অসৰূপৱিধি অসৰূপাপৱাদপ্পচ্চযো ৱা ৱিকপ্পেন বাধকো হোতি উস্সগ্গস্সাতি এতং অৱস্সং ন হোতীতি ঞাপনত্থম্পি ন ৱিধীযতেতি যোজনা. ‘‘ৱা-সৰূপো-নিত্থিযং’’তি (পা, ৩-১-৯৪) পৰসুত্তং. ধাত্ৱধিকাৰেৱিহিতো অসৰূপো অপৱাদপ্পচ্চযো উস্সগ্গস্স বাধকো ভৱতি ইত্থি অধিকাৰে ৱিহিতপ্পচ্চযং ৱজ্জযিত্ৱাতি অত্থো. হেট্ঠা ৱুত্তানুসাৰেনেদং ৱিঞ্ঞাতব্বং.
ভোতা খলু কটো কাতব্বোচ্চাদি পেসনে. ত্ৱযা কটো কাতব্বোতি অনুঞ্ঞাযং. পত্তকালে পৰমুদাহৰণং. এত্থ পন কটকৰণে কালাৰোচনমত্তমেৱ ৱিঞ্ঞাযতি, ন পেসাদি. ‘‘সত্ত্যৰহেস্ৱেয্যাদী’’তি (৬-১১) সুত্তং ৱিসেসৱিহিতং, তেনাহ- ‘সামঞ্ঞ ৱিধানতো’চ্চাদি. সত্তিৱিসিট্ঠেচ্চাদিনা ৱুত্তমত্থং ৱিৱৰতি ‘সত্তী’তিআদিনা. কথং সত্তিৱিসিট্ঠতা কত্তুনোতি আহ- ‘তংযোগা’তি. তায সত্তিযা যোগো তংযোগো. অৱস্সকাধমীণতাৱিসিট্ঠে তু কত্তৰি কিচ্চানং তদঞ্ঞেসঞ্চ ভাৱায ৱিসুং- সুত্তিতং, তেন, ৱুত্তং ‘আৱস্সকাধমীণতা ৱিসিট্ঠেৱ কত্তৰী’তি. সব্বত্থেৱেত্থ ‘উদ্ধং মুহুত্ততো’তিআদিনা একেকমুদাহৰণং কমেন দস্সিতং. ভোতা ৰজ্জং কাতব্বন্তি অৰহে, ভৱতা ৰজ্জং কাতব্বন্তি অত্থো. ভৱং অৰহোতি পন অৰহকত্তুত্তপ্পকাসনত্থং ৱুত্তং. এৱমুপৰিপি. সব্বমেতং বহুলগ্গহণানুভাৱেনেতি ৱিঞ্ঞেয্যং.