২৭. পৰো
ইতিসদ্দো ইদমত্থে, ক্ৱচি লোপনীযো হোতীতি ইদং ৱচনং দীপেতীতি সম্বন্ধো, কিন্তি আহ-‘পযোগানুসাৰিত’ন্তি, কস্সাতি আহ-‘কাৰিযস্স পৰলোপস্সা’তি, কেন হেতুনাতি আহ ‘ক্ৱচিগ্গহণেনা’তি, কত্থাতি আহ-‘ইহ ইমস্মিং সুত্তে’তি, তেনাতি তেন পযোগানুসাৰিতাদীপনেন, যথাপযোগন্তি আগমপযোগানতিক্কমেন, নিচ্চং পক্খেৱা পৰলোপো সিযাতি হোন্তিচ্চাদো নিচ্চং, লতাৱাতিআদীসু পক্খে ৱা পৰলোপো ভৱেয্য, এৱং মঞ্ঞতে ‘‘কস্মিন্তি অত্থে ক্ৱাতি নিপ্ফন্নেনানিযমৱুত্তিনা অনিযমত্থস্সেৱ ৱিসেসকতো ৱচনে সব্বত্থেৱানিযতত্থৱুত্তিত্তা ক্ৱচিসদ্দো-যং যথাগমং নিচ্চমনিচ্চমসন্তঞ্চ ৱিধিং দীপেতি, তত্থ হোন্তিচ্চাদিকো নিচ্চ পক্খো পৰলোপস্সেৱ ৱিসযো, লতাৱাতিআদিকো অনিচ্চপক্খো উভযসাধাৰণত্তা পুব্বলোপস্সাপি ৱিসযোতি ইমিনা নিচ্চং পক্খে ৱা পৰলোপো হোতি, অসন্তপক্খো পন সদ্ধিন্দ্ৰিযন্তিআদিকো পুব্বলোপস্সেৱ ৱিসযো সব্বথানেন পৰিচ্চত্তত্তা’’তি, তীসুপি চেতেসু পন পক্খেসু নিচ্চানিচ্চপক্খেসু যেৱস্সাপৱাদৰূপতা… পুব্বলোপস্স সব্বথা হোন্তিচ্চাদো নিৱাৰকত্তা ৱা ৱিধাযকত্তা ৱা পৰলোপস্স, ন ত্ৱসন্তপক্খে… পুব্বলোপস্সেৱ সব্বথানেন দিন্না ৱসৰত্তা, লোকগ্গোতিআদি তু ক্ৱচিসদ্দস্স পযোগানুসাৰিতা দীপকত্তা নিচ্চে অসন্তেৱাপি ৱিধিম্হি দীপিতে পৰলোপেন ৱা নিপ্ফজ্জতীতি নেট্ঠব্যাঘাতো, এৱং তাৱ ক্ৱচিগ্গহণে সব্বথানিট্ঠপৰিহাৰেন ইট্ঠপ্পসিদ্ধি সিযা, তদভাৱেকথন্তি তদভাৱে ৱিৰোধমাহ-‘অঞ্ঞতে’চ্চাদি, পৰিযাযেন ভৱন্তীতি ক্ৱচিগ্গহণাভাৱে ‘পৰো’তি সুত্তং সিযা তথা সতি সুত্তদ্ৱযমেকৱিসযং তুল্যবলঞ্চ সিযা, তত্থ ৱিপ্পটিসেধাভাৱা পমাণভূতানমাচৰিয (ৱচনা)নং নিৰত্থকতা মা ভৱীতি ৱাৰেন ভৱন্তীতি অত্থো, ইতীতি ইমিনা পৰিযাযভৱনকাৰণেন, পক্খেযেৱ সিযাতি লতাৱাতিআদীসু পুব্বলোপে পৰিযাযপ্পৱত্তে পৰিযাযেন পৰলোপস্সাপ্পৱত্তিতো লতাৱাতি পক্খেযেৱ পৰলোপো ভৱেয্য, হোন্তিচ্চাদো নিচ্চং ন সিযাতি সম্বন্ধো, তঞ্চাতি তং পৰিযাযভৱনঞ্চ, খো ৱাক্যালঙ্কাৰে, পটিপদন্তি পদম্প দম্পতি হোতি, নেকদেসপৰিহাৰেনাপি, তেনাহ ‘ন কত্থচী’তি, ইমিনা ইদং দীপেতি ‘‘সব্বত্থ ৱিকপ্পপ্পসত্তিযা হন্তি, সদ্ধন্দ্ৰিযংত্যাদিকং ‘‘ন দ্ৱেৱা’’তি (১-২৮) সুত্তেপি হন্তিচ্চাদিকঞ্চানিট্ঠৰূপম্পি সম্পজ্জতী’’তি. নচেৱমিট্ঠন্তি এৱমিদং যথাৱুত্তং ৱিকপ্পৱিধানং সদ্দলক্খণঞ্ঞূহি নেৱাভিমতন্তি অত্থো, তমেৱ সাধেতি ‘পৰলোপো হি’চ্চাদিনা, অথা নিচ্চপক্খে ৱা পৰলোপে কতে-নেন পৰিচ্চত্তট্ঠানে উস্সগ্গপ্পৱত্তিযা লতাৱ লতেৱাতি ৰূপদ্ৱযং সম্পজ্জতি তস্মা পযোগানুসাৰিতাদীপকেন ক্ৱচিসদ্দেনেৱ হোন্তি সদ্ধিন্দ্ৰিযং লতাৱ লতেৱাতি পযোগ সম্ভৱোপি, তথাপি অনিচ্চপক্খে লতাইৱাতি ততিযৰূপপ্পসিদ্ধিযা পৰিযাযেন ভৱিতব্বন্তি পৰিকপ্পেতি ‘ননু চেত্যাদিনা, অথ ‘‘পৰো ক্ৱচী’তি ক্ৱচিগ্গহণে সতি অপ(ৱাদৰূপ)ত্তা কথম্পৰিযাযপ্পৱত্তীতি মনসি নিধাযানিচ্চপক্খে পৰিযাযপ্পৱত্তিদীপনত্থং ‘‘ন দ্ৱেৱা’’তি সুত্তিতন্তি অপৱাদে ৰূপত্তযেপি পৰিযাযপ্পৱত্তিযং দোসাভাৱমাহ-‘নাযং দোসো’চ্চাদি, তথাহিচ্চাদিনা ‘‘ন দ্ৱেৱা’’তি সুত্তেনেৱ পৰিযাযস্সাপি দীপিতত্তং সাধেতি, সা চ একত্থপ্পৱত্তি পৰিযাযং ৱিনা ন সম্ভৱতি… একক্খণে পৱত্যসব্ভাৱাতি অধিপ্পাযো, ননু চ ক্ৱচাভাৱে পৰিযাযপ্পৱত্তিযং যথাৱুত্ত দোসস্সেৱাপ্পসঙ্গতো মা হোতু পৰিযাযো, ভিন্নৱিসযে পন পুব্বপৰলোপপ্পৱত্তিযা ‘‘ন দ্ৱেৱা’তি নিসেধে লতেৱ লতাৱ লতাইৱাতি ৰূপত্তযং নিপ্ফজ্জতীতি চোদনং মনসি নিধাযাহ-‘নচে’চ্চাদি, তত্থ দোসমাহ-‘তথা চ সতি’চ্চাদিনা, কত্থচি দেমিচ্চাদো নিচ্চং পুব্বলোপস্সেৱ, কত্থচি হোন্তিচ্চাদো নিচ্চং পৰলোপস্সেৱ, ৱিকপ্পেন ৱা কত্থচি যথোদকং যথাউদকং ত্যাদো পুব্বলোপস্সেৱ কত্থচি ইতিপি ইচ্চপিচ্চাদো পৰলোপস্সেৱ কত্থচি লতেৱ লতাৱ লতাইৱাচ্চাদো পৰিযাযেনুভযলোপস্সেৱ দস্সনতোতি সম্বন্ধো, এত্থচ ইতিপীতি ৱৱত্থিতৱিভাসত্ত দীপনেন ক্ৱচিসদ্দেন পৰলোপে কতে-ঞ্ঞত্ৰ পুব্ব লোপে সম্পত্তে ‘‘ন দ্ৱেৱা’’তি এত্থানুৱত্তমান ক্ৱচানুভাৱেন নিচ্চং নিসেধে ইচ্চপিচ্চেৱ ভৱতি. সম্বজ্ঝতি তেসু তেসু সুত্তেসু. পৰিচ্ছেদোতি কম্মত্থৱসেন আধাৰৱসেন ৱাতি আহ-‘পৰিচ্ছিজ্জতি’চ্চাদি.