৭. লোকাযতিকসুত্তং

৩৮. অথ খো দ্ৱে লোকাযতিকা ব্ৰাহ্মণা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ব্ৰাহ্মণা ভগৱন্তং এতদৱোচুং –

‘‘পূৰণো, ভো গোতম, কস্সপো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী অপৰিসেসং ঞাণদস্সনং পটিজানাতি – ‘চৰতো চ মে তিট্ঠতো চ সুত্তস্স চ জাগৰস্স চ সততং সমিতং ঞাণদস্সনং পচ্চুপট্ঠিত’ন্তি. সো এৱমাহ – ‘অহং অনন্তেন ঞাণেন অনন্তং লোকং জানং পস্সং ৱিহৰামী’তি. অযম্পি [অযম্পি হি (স্যা. ক.)], ভো গোতম, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী অপৰিসেসং ঞাণদস্সনং পটিজানাতি – ‘চৰতো চ মে তিট্ঠতো চ সুত্তস্স চ জাগৰস্স চ সততং সমিতং ঞাণদস্সনং পচ্চুপট্ঠিত’ন্তি. সো [সোপি (?)] এৱমাহ – ‘অহং অনন্তেন ঞাণেন অনন্তং লোকং জানং পস্সং ৱিহৰামী’তি. ইমেসং, ভো গোতম, উভিন্নং ঞাণৱাদানং উভিন্নং অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিপচ্চনীকৱাদানং কো সচ্চং আহ কো মুসা’’তি?

‘‘অলং, ব্ৰাহ্মণা! তিট্ঠতেতং – ‘ইমেসং উভিন্নং ঞাণৱাদানং উভিন্নং অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিপচ্চনীকৱাদানং কো সচ্চং আহ কো মুসা’তি. ধম্মং ৱো, ব্ৰাহ্মণা, দেসেস্সামি, তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো তে ব্ৰাহ্মণা ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘সেয্যথাপি, ব্ৰাহ্মণা, চত্তাৰো পুৰিসা চতুদ্দিসা ঠিতা পৰমেন জৱেন চ সমন্নাগতা পৰমেন চ পদৱীতিহাৰেন. তে এৱৰূপেন জৱেন সমন্নাগতা অস্সু, সেয্যথাপি নাম দড়্হধম্মা [দড়্হধম্মো (সব্বত্থ) অ. নি. ৪.৪৫; ম. নি. ১.১১৬ চ, তংসংৱণ্ণনাটীকাযো চ মোগ্গল্লানব্যাকৰণঞ্চ ওলোকেতব্বা] ধনুগ্গহো সিক্খিতো কতহত্থো কতূপাসনো লহুকেন অসনেন অপ্পকসিৰেন তিৰিযং তালচ্ছাযং [তালচ্ছাতিং (সী. স্যা. পী.), তালচ্ছাদিং (ক.) অ. নি. ৪.৪৫; ম. নি. ১.১৬১ পস্সিতব্বং] অতিপাতেয্য; এৱৰূপেন চ পদৱীতিহাৰেন, সেয্যথাপি নাম পুৰত্থিমা সমুদ্দা পচ্ছিমো সমুদ্দো অথ পুৰত্থিমায দিসায ঠিতো পুৰিসো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং গমনেন লোকস্স অন্তং পাপুণিস্সামী’তি. সো অঞ্ঞত্ৰেৱ অসিতপীতখাযিতসাযিতা অঞ্ঞত্ৰ উচ্চাৰপস্সাৱকম্মা অঞ্ঞত্ৰ নিদ্দাকিলমথপটিৱিনোদনা ৱস্সসতাযুকো ৱস্সসতজীৱী ৱস্সসতং গন্ত্ৱা অপ্পত্ৱাৱ লোকস্স অন্তং অন্তৰা কালং কৰেয্য. অথ পচ্ছিমায দিসায…পে… অথ উত্তৰায দিসায… অথ দক্খিণায দিসায ঠিতো পুৰিসো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং গমনেন লোকস্স অন্তং পাপুণিস্সামী’তি. সো অঞ্ঞত্ৰেৱ অসিতপীতখাযিতসাযিতা অঞ্ঞত্ৰ উচ্চাৰপস্সাৱকম্মা অঞ্ঞত্ৰ নিদ্দাকিলমথপটিৱিনোদনা ৱস্সসতাযুকো ৱস্সসতজীৱী ৱস্সসতং গন্ত্ৱা অপ্পত্ৱাৱ লোকস্স অন্তং অন্তৰা কালং কৰেয্য. তং কিস্স হেতু? নাহং, ব্ৰাহ্মণা, এৱৰূপায সন্ধাৱনিকায লোকস্স অন্তং ঞাতেয্যং দট্ঠেয্যং পত্তেয্যন্তি ৱদামি. ন চাহং, ব্ৰাহ্মণা, অপ্পত্ৱাৱ লোকস্স অন্তং দুক্খস্স অন্তকিৰিযং ৱদামি.

‘‘পঞ্চিমে, ব্ৰাহ্মণা, কামগুণা অৰিযস্স ৱিনযে লোকোতি ৱুচ্চতি. কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা; সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা; ইমে খো, ব্ৰাহ্মণা, পঞ্চ কামগুণা অৰিযস্স ৱিনযে লোকোতি ৱুচ্চতি.

‘‘ইধ, ব্ৰাহ্মণা, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণা, ‘ভিক্খু লোকস্স অন্তমাগম্ম, লোকস্স অন্তে ৱিহৰতি’. তমঞ্ঞে এৱমাহংসু – ‘অযম্পি লোকপৰিযাপন্নো, অযম্পি অনিস্সটো লোকম্হা’তি. অহম্পি হি [অহম্পি (সী. পী.)], ব্ৰাহ্মণা, এৱং ৱদামি – ‘অযম্পি লোকপৰিযাপন্নো, অযম্পি অনিস্সটো লোকম্হা’’’তি.

‘‘পুন চপৰং, ব্ৰাহ্মণা, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা…পে… দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণা, ‘ভিক্খু লোকস্স অন্তমাগম্ম লোকস্স অন্তে ৱিহৰতি’. তমঞ্ঞে এৱমাহংসু – ‘অযম্পি লোকপৰিযাপন্নো, অযম্পি অনিস্সটো লোকম্হা’তি. অহম্পি হি, ব্ৰাহ্মণা, এৱং ৱদামি – ‘অযম্পি লোকপৰিযাপন্নো, অযম্পি অনিস্সটো লোকম্হা’’’তি.

‘‘পুন চপৰং, ব্ৰাহ্মণা, ভিক্খু সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘অনন্তো আকাসো’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণা, ‘ভিক্খু লোকস্স অন্তমাগম্ম লোকস্স অন্তে ৱিহৰতি’. তমঞ্ঞে এৱমাহংসু – ‘অযম্পি লোকপৰিযাপন্নো, অযম্পি অনিস্সটো লোকম্হা’তি. অহম্পি হি, ব্ৰাহ্মণা, এৱং ৱদামি – ‘অযম্পি লোকপৰিযাপন্নো, অযম্পি অনিস্সটো লোকম্হা’’’তি.

‘‘পুন চপৰং, ব্ৰাহ্মণা, ভিক্খু সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি…পে… সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি…পে… সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণা, ‘ভিক্খু লোকস্স অন্তমাগম্ম লোকস্স অন্তে ৱিহৰতি’. তমঞ্ঞে এৱমাহংসু – ‘অযম্পি লোকপৰিযাপন্নো, অযম্পি অনিস্সটো লোকম্হা’তি. অহম্পি হি, ব্ৰাহ্মণা, এৱং ৱদামি – ‘অযম্পি লোকপৰিযাপন্নো, অযম্পি অনিস্সটো লোকম্হা’’’তি.

‘‘পুন চপৰং, ব্ৰাহ্মণা, ভিক্খু সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণা, ‘ভিক্খু লোকস্স অন্তমাগম্ম লোকস্স অন্তে ৱিহৰতি তিণ্ণো লোকে ৱিসত্তিক’’’ন্তি. সত্তমং.