৩. নগৰোপমসুত্তং

৬৭. ‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং সত্তহি নগৰপৰিক্খাৰেহি সুপৰিক্খতং [সুপৰিক্খিত্তং (ক.)] হোতি, চতুন্নঞ্চ আহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অকৰণীযং বাহিৰেহি পচ্চত্থিকেহি পচ্চামিত্তেহি.

‘‘কতমেহি সত্তহি নগৰপৰিক্খাৰেহি সুপৰিক্খতং হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে এসিকা হোতি গম্ভীৰনেমা [গম্ভীৰনেমি (ক.)] সুনিখাতা অচলা অসম্পৱেধী [অসম্পৱেধি (সী. স্যা.)]. ইমিনা পঠমেন নগৰপৰিক্খাৰেন সুপৰিক্খতং হোতি ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে পৰিখা হোতি গম্ভীৰা চেৱ ৱিত্থতা চ. ইমিনা দুতিযেন নগৰপৰিক্খাৰেন সুপৰিক্খতং হোতি ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে অনুপৰিযাযপথো হোতি উচ্চো চেৱ ৱিত্থতো চ. ইমিনা ততিযেন নগৰপৰিক্খাৰেন সুপৰিক্খতং হোতি ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং আৱুধং সন্নিচিতং হোতি সলাকঞ্চেৱ জেৱনিকঞ্চ [জেৱনিযঞ্চ (সী. অট্ঠ.)]. ইমিনা চতুত্থেন নগৰপৰিক্খাৰেন সুপৰিক্খতং হোতি ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুবলকাযো পটিৱসতি, সেয্যথিদং – হত্থাৰোহা অস্সাৰোহা ৰথিকা ধনুগ্গহা চেলকা চলকা পিণ্ডদাযকা উগ্গা ৰাজপুত্তা পক্খন্দিনো মহানাগা সূৰা চম্মযোধিনো দাসকপুত্তা. ইমিনা পঞ্চমেন নগৰপৰিক্খাৰেন সুপৰিক্খতং হোতি ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে দোৱাৰিকো হোতি পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী অঞ্ঞাতানং নিৱাৰেতা ঞাতানং পৱেসেতা. ইমিনা ছট্ঠেন নগৰপৰিক্খাৰেন সুপৰিক্খতং হোতি ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে পাকাৰো হোতি উচ্চো চেৱ ৱিত্থতো চ ৱাসনলেপনসম্পন্নো চ. ইমিনা সত্তমেন নগৰপৰিক্খাৰেন সুপৰিক্খতং হোতি ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায. ইমেহি সত্তহি নগৰপৰিক্খাৰেহি সুপৰিক্খতং হোতি.

‘‘কতমেসং চতুন্নং আহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী? ইধ, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং তিণকট্ঠোদকং সন্নিচিতং হোতি অব্ভন্তৰানং ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং সালিযৱকং সন্নিচিতং হোতি অব্ভন্তৰানং ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং তিলমুগ্গমাসাপৰণ্ণং সন্নিচিতং হোতি অব্ভন্তৰানং ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায বাহিৰানং পটিঘাতায.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং ভেসজ্জং সন্নিচিতং হোতি, সেয্যথিদং – সপ্পি নৱনীতং তেলং মধু ফাণিতং লোণং অব্ভন্তৰানং ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায বাহিৰানং পটিঘাতায. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, চতুন্নং আহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী.

‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং ইমেহি সত্তহি নগৰপৰিক্খাৰেহি সুপৰিক্খতং হোতি, ইমেসঞ্চ চতুন্নং আহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং অকৰণীযং বাহিৰেহি পচ্চত্থিকেহি পচ্চামিত্তেহি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যতো অৰিযসাৱকো সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, চতুন্নঞ্চ ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকৰণীযো মাৰস্স অকৰণীযো পাপিমতো. কতমেহি সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি?

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে এসিকা হোতি গম্ভীৰনেমা সুনিখাতা অচলা অসম্পৱেধী অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সদ্ধো হোতি, সদ্দহতি তথাগতস্স বোধিং ‘ইতিপি সো…পে… বুদ্ধো ভগৱা’তি. সদ্ধেসিকো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৱেতি; সাৱজ্জং পজহতি, অনৱজ্জং ভাৱেতি; সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইমিনা পঠমেন সদ্ধম্মেন সমন্নাগতো হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে পৰিক্খা হোতি গম্ভীৰা চেৱ ৱিত্থতা চ অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো হিৰীমা হোতি, হিৰীযতি কাযদুচ্চৰিতেন ৱচীদুচ্চৰিতেন মনোদুচ্চৰিতেন, হিৰীযতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. হিৰীপৰিক্খো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৱেতি; সাৱজ্জং পজহতি, অনৱজ্জং ভাৱেতি; সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইমিনা দুতিযেন সদ্ধম্মেন সমন্নাগতো হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে অনুপৰিযাযপথো হোতি উচ্চো চেৱ ৱিত্থতো চ অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ওত্তপ্পী হোতি, ওত্তপ্পতি কাযদুচ্চৰিতেন ৱচীদুচ্চৰিতেন মনোদুচ্চৰিতেন, ওত্তপ্পতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. ওত্তপ্পপৰিযাযপথো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৱেতি; সাৱজ্জং পজহতি, অনৱজ্জং ভাৱেতি; সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইমিনা ততিযেন সদ্ধম্মেন সমন্নাগতো হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং আৱুধং সন্নিচিতং হোতি সলাকঞ্চেৱ জেৱনিকঞ্চ অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বহুস্সুতো হোতি…পে… দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা. সুতাৱুধো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৱেতি; সাৱজ্জং পজহতি, অনৱজ্জং ভাৱেতি; সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইমিনা চতুত্থেন সদ্ধম্মেন সমন্নাগতো হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুবলকাযো পটিৱসতি, সেয্যথিদং – হত্থাৰোহা অস্সাৰোহা ৰথিকা ধনুগ্গহা চেলকা চলকা পিণ্ডদাযকা উগ্গা ৰাজপুত্তা পক্খন্দিনো মহানাগা সূৰা চম্মযোধিনো দাসকপুত্তা অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. ৱীৰিযবলকাযো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৱেতি; সাৱজ্জং পজহতি, অনৱজ্জং ভাৱেতি; সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইমিনা পঞ্চমেন সদ্ধম্মেন সমন্নাগতো হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে দোৱাৰিকো হোতি পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী অঞ্ঞাতানং নিৱাৰেতা ঞাতানং পৱেসেতা অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সতিমা হোতি পৰমেন সতিনেপক্কেন সমন্নাগতো চিৰকতম্পি চিৰভাসিতম্পি সৰিতা অনুস্সৰিতা. সতিদোৱাৰিকো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৱেতি; সাৱজ্জং পজহতি, অনৱজ্জং ভাৱেতি; সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইমিনা ছট্ঠেন সদ্ধম্মেন সমন্নাগতো হোতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে পাকাৰো হোতি উচ্চো চেৱ ৱিত্থতো চ ৱাসনলেপনসম্পন্নো চ অব্ভন্তৰানং গুত্তিযা বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো পঞ্ঞৱা হোতি উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায সমন্নাগতো অৰিযায নিব্বেধিকায সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. পঞ্ঞাৱাসনলেপনসম্পন্নো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকুসলং পজহতি, কুসলং ভাৱেতি; সাৱজ্জং পজহতি, অনৱজ্জং ভাৱেতি; সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইমিনা সত্তমেন সদ্ধম্মেন সমন্নাগতো হোতি. ইমেহি সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি.

‘‘কতমেসং চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী? সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং তিণকট্ঠোদকং সন্নিচিতং হোতি অব্ভন্তৰানং ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি অত্তনো ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায ওক্কমনায নিব্বানস্স.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং সালিযৱকং সন্নিচিতং হোতি অব্ভন্তৰানং ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি অত্তনো ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায ওক্কমনায নিব্বানস্স.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং তিলমুগ্গমাসাপৰণ্ণং সন্নিচিতং হোতি অব্ভন্তৰানং ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো পীতিযা চ ৱিৰাগা…পে… ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি অত্তনো ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায ওক্কমনায নিব্বানস্স.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমে নগৰে বহুং ভেসজ্জং সন্নিচিতং হোতি, সেয্যথিদং – সপ্পি নৱনীতং তেলং মধু ফাণিতং লোণং অব্ভন্তৰানং ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায বাহিৰানং পটিঘাতায. এৱমেৱং খো ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি অত্তনো ৰতিযা অপৰিতস্সায ফাসুৱিহাৰায ওক্কমনায নিব্বানস্স. ইমেসং চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী.

‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ইমেহি সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, ইমেসঞ্চ চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অকৰণীযো মাৰস্স অকৰণীযো পাপিমতো’’তি. ততিযং.