২. সত্তসূৰিযসুত্তং

৬৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি অম্বপালিৱনে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা; অধুৱা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা; অনস্সাসিকা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা. যাৱঞ্চিদং, ভিক্খৱে, অলমেৱ সব্বসঙ্খাৰেসু নিব্বিন্দিতুং অলং ৱিৰজ্জিতুং অলং ৱিমুচ্চিতুং.

‘‘সিনেৰু, ভিক্খৱে, পব্বতৰাজা চতুৰাসীতিযোজনসহস্সানি আযামেন, চতুৰাসীতিযোজনসহস্সানি ৱিত্থাৰেন, চতুৰাসীতিযোজনসহস্সানি মহাসমুদ্দে অজ্ঝোগাড়্হো, চতুৰাসীতিযোজনসহস্সানি মহাসমুদ্দা অচ্চুগ্গতো. হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন বহূনি ৱস্সানি বহূনি ৱস্সসতানি বহূনি ৱস্সসহস্সানি বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি দেৱো ন ৱস্সতি. দেৱে খো পন, ভিক্খৱে, অৱস্সন্তে যে কেচিমে বীজগামভূতগামা ওসধিতিণৱনপ্পতযো তে উস্সুস্সন্তি ৱিসুস্সন্তি, ন ভৱন্তি. এৱং অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা; এৱং অধুৱা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা…পে… অলং ৱিমুচ্চিতুং.

‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন দুতিযো সূৰিযো পাতুভৱতি. দুতিযস্স, ভিক্খৱে, সূৰিযস্স পাতুভাৱা যা কাচি কুন্নদিযো কুসোব্ভা [কুস্সুব্ভো (সী.), কুস্সোব্ভা (স্যা.)] তা উস্সুস্সন্তি ৱিসুস্সন্তি, ন ভৱন্তি. এৱং অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা…পে… অলং ৱিমুচ্চিতুং.

‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন ততিযো সূৰিযো পাতুভৱতি. ততিযস্স, ভিক্খৱে, সূৰিযস্স পাতুভাৱা যা কাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিৰৱতী, সৰভূ, মহী, তা উস্সুস্সন্তি ৱিসুস্সন্তি, ন ভৱন্তি. এৱং অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা…পে… অলং ৱিমুচ্চিতুং.

‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন চতুত্থো সূৰিযো পাতুভৱতি. চতুত্থস্স, ভিক্খৱে, সূৰিযস্স পাতুভাৱা যে তে মহাসৰা যতো ইমা মহানদিযো পৱত্তন্তি, সেয্যথিদং – অনোতত্তা, সীহপপাতা, ৰথকাৰা, কণ্ণমুণ্ডা, কুণালা, ছদ্দন্তা, মন্দাকিনিযা, তা উস্সুস্সন্তি ৱিসুস্সন্তি, ন ভৱন্তি. এৱং অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা…পে… অলং ৱিমুচ্চিতুং.

‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন পঞ্চমো সূৰিযো পাতুভৱতি. পঞ্চমস্স, ভিক্খৱে, সূৰিযস্স পাতুভাৱা যোজনসতিকানিপি মহাসমুদ্দে উদকানি ওগচ্ছন্তি, দ্ৱিযোজনসতিকানিপি মহাসমুদ্দে উদকানি ওগচ্ছন্তি, তিযোজনসতিকানিপি, চতুযোজনসতিকানিপি, পঞ্চযোজনসতিকানিপি, ছযোজনসতিকানিপি, সত্তযোজনসতিকানিপি মহাসমুদ্দে উদকানি ওগচ্ছন্তি; সত্ততালম্পি মহাসমুদ্দে উদকং সণ্ঠাতি, ছতালম্পি, পঞ্চতালম্পি, চতুতালম্পি, তিতালম্পি, দ্ৱিতালম্পি, তালমত্তম্পি মহাসমুদ্দে উদকং সণ্ঠাতি; সত্তপোৰিসম্পি মহাসমুদ্দে উদকং সণ্ঠাতি, ছপোৰিসম্পি, পঞ্চপোৰিসম্পি, চতুপোৰিসম্পি, তিপোৰিসম্পি, দ্ৱিপোৰিসম্পি, পোৰিসম্পি [পোৰিসমত্তম্পি (স্যা.)], অড্ঢপোৰিসম্পি, কটিমত্তম্পি, জণ্ণুকামত্তম্পি, গোপ্ফকমত্তম্পি মহাসমুদ্দে উদকং সণ্ঠাতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সৰদসমযে থুল্লফুসিতকে দেৱে ৱস্সন্তে তত্থ তত্থ গোপদেসু [গোপ্ফকপদেসেসু (ক.)] উদকানি ঠিতানি হোন্তি; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, তত্থ তত্থ গোপ্ফকমত্তানি [গোপদমত্তানি (সী. স্যা.)] মহাসমুদ্দে উদকানি ঠিতানি হোন্তি. পঞ্চমস্স, ভিক্খৱে, সূৰিযস্স পাতুভাৱা অঙ্গুলিপব্বমত্তম্পি মহাসমুদ্দে উদকং ন হোতি. এৱং অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা…পে… অলং ৱিমুচ্চিতুং.

‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন ছট্ঠো সূৰিযো পাতুভৱতি. ছট্ঠস্স, ভিক্খৱে, সূৰিযস্স পাতুভাৱা অযঞ্চ মহাপথৱী সিনেৰু চ পব্বতৰাজা ধূমাযন্তি সংধূমাযন্তি সম্পধূমাযন্তি [ধূপাযন্তি সন্ধূপাযন্তি সম্পধূপাযন্তি (সী. স্যা.)]. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কুম্ভকাৰপাকো আলেপিতো [আলিম্পিতো (সী. স্যা.)] পঠমং ধূমেতি সংধূমেতি সম্পধূমেতি; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ছট্ঠস্স সূৰিযস্স পাতুভাৱা অযঞ্চ মহাপথৱী সিনেৰু চ পব্বতৰাজা ধূমাযন্তি সংধূমাযন্তি সম্পধূমাযন্তি. এৱং অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা…পে… অলং ৱিমুচ্চিতুং.

‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন সত্তমো সূৰিযো পাতুভৱতি. সত্তমস্স, ভিক্খৱে, সূৰিযস্স পাতুভাৱা অযঞ্চ মহাপথৱী সিনেৰু চ পব্বতৰাজা আদিপ্পন্তি পজ্জলন্তি একজালা ভৱন্তি. ইমিস্সা চ, ভিক্খৱে, মহাপথৱিযা সিনেৰুস্স চ পব্বতৰাজস্স ঝাযমানানং দয্হমানানং অচ্চি ৱাতেন খিত্তা যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি গচ্ছতি. সিনেৰুস্স, ভিক্খৱে, পব্বতৰাজস্স ঝাযমানস্স দয্হমানস্স ৱিনস্সমানস্স মহতা তেজোখন্ধেন অভিভূতস্স যোজনসতিকানিপি কূটানি পলুজ্জন্তি দ্ৱিযোজনসতিকানিপি, তিযোজনসতিকানিপি, চতুযোজনসতিকানিপি, পঞ্চযোজনসতিকানিপি কূটানি পলুজ্জন্তি. ইমিস্সা চ, ভিক্খৱে, মহাপথৱিযা সিনেৰুস্স চ পব্বতৰাজস্স ঝাযমানানং দয্হমানানং নেৱ ছাৰিকা পঞ্ঞাযতি ন মসি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সপ্পিস্স ৱা তেলস্স ৱা ঝাযমানস্স দয্হমানস্স নেৱ ছাৰিকা পঞ্ঞাযতি ন মসি; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ইমিস্সা চ মহাপথৱিযা সিনেৰুস্স চ পব্বতৰাজস্স ঝাযমানানং দয্হমানানং নেৱ ছাৰিকা পঞ্ঞাযতি ন মসি. এৱং অনিচ্চা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা; এৱং অধুৱা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা; এৱং অনস্সাসিকা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা. যাৱঞ্চিদং, ভিক্খৱে, অলমেৱ সব্বসঙ্খাৰেসু নিব্বিন্দিতুং অলং ৱিৰজ্জিতুং অলং ৱিমুচ্চিতুং.

‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, কো মন্তা কো সদ্ধাতা – ‘অযঞ্চ পথৱী সিনেৰু চ পব্বতৰাজা দয্হিস্সন্তি ৱিনস্সিস্সন্তি, ন ভৱিস্সন্তী’তি অঞ্ঞত্ৰ দিট্ঠপদেহি?

[অ. নি. ৬.৫৪; ৭.৭৩] ‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, সুনেত্তো নাম সত্থা অহোসি তিত্থকৰো কামেসু ৱীতৰাগো. সুনেত্তস্স খো পন, ভিক্খৱে, সত্থুনো অনেকানি সাৱকসতানি অহেসুং. সুনেত্তো, ভিক্খৱে, সত্থা সাৱকানং ব্ৰহ্মলোকসহব্যতায ধম্মং দেসেসি. যে খো পন, ভিক্খৱে, সুনেত্তস্স সত্থুনো ব্ৰহ্মলোকসহব্যতায ধম্মং দেসেন্তস্স সব্বেন সব্বং সাসনং আজানিংসু তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং ব্ৰহ্মলোকং উপপজ্জিংসু. যে ন সব্বেন সব্বং সাসনং আজানিংসু তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপ্পেকচ্চে পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে নিম্মানৰতীনং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে তুসিতানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে যামানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে তাৱতিংসানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে খত্তিযমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে ব্ৰাহ্মণমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে গহপতিমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু.

‘‘অথ খো, ভিক্খৱে, সুনেত্তস্স সত্থুনো এতদহোসি – ‘ন খো মেতং পতিৰূপং যোহং সাৱকানং সমসমগতিযো অস্সং অভিসম্পৰাযং, যংনূনাহং উত্তৰি মেত্তং [উত্তৰি মগ্গং (ক.)] ভাৱেয্য’’’ন্তি.

‘‘অথ খো, ভিক্খৱে, সুনেত্তো সত্থা সত্ত ৱস্সানি মেত্তং চিত্তং ভাৱেসি. সত্ত ৱস্সানি মেত্তং চিত্তং ভাৱেত্ৱা সত্ত সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে নযিমং লোকং পুনৰাগমাসি. সংৱট্টমানে সুদং, ভিক্খৱে, লোকে আভস্সৰূপগো হোতি. ৱিৱট্টমানে লোকে সুঞ্ঞং ব্ৰহ্মৱিমানং উপপজ্জতি. তত্ৰ সুদং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মা হোতি মহাব্ৰহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৱসৱত্তী. ছত্তিংসক্খত্তুং খো পন, ভিক্খৱে, সক্কো অহোসি দেৱানমিন্দো. অনেকসতক্খত্তুং ৰাজা অহোসি চক্কৱত্তী ধম্মিকো ধম্মৰাজা চাতুৰন্তো ৱিজিতাৱী জনপদত্থাৱৰিযপ্পত্তো সত্তৰতনসমন্নাগতো. পৰোসহস্সং খো পনস্স পুত্তা অহেসুং সূৰা ৱীৰঙ্গৰূপা পৰসেনপ্পমদ্দনা. সো ইমং পথৱিং সাগৰপৰিযন্তং অদণ্ডেন অসত্থেন ধম্মেন অভিৱিজিয অজ্ঝাৱসি. সো হি নাম, ভিক্খৱে, সুনেত্তো সত্থা এৱং দীঘাযুকো সমানো এৱং চিৰট্ঠিতিকো অপৰিমুত্তো অহোসি – ‘জাতিযা জৰায মৰণেন সোকেহি পৰিদেৱেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি, অপৰিমুত্তো দুক্খস্মা’তি ৱদামি’’.

‘‘তং কিস্স হেতু? চতুন্নং ধম্মানং অননুবোধা অপ্পটিৱেধা. কতমেসং চতুন্নং? অৰিযস্স, ভিক্খৱে, সীলস্স অননুবোধা অপ্পটিৱেধা, অৰিযস্স সমাধিস্স অননুবোধা অপ্পটিৱেধা, অৰিযায পঞ্ঞায অননুবোধা অপ্পটিৱেধা, অৰিযায ৱিমুত্তিযা অননুবোধা অপ্পটিৱেধা. তযিদং, ভিক্খৱে, অৰিযং সীলং অনুবুদ্ধং পটিৱিদ্ধং, অৰিযো সমাধি অনুবোধো পটিৱিদ্ধো, অৰিযা পঞ্ঞা অনুবোধা পটিৱিদ্ধা, অৰিযা ৱিমুত্তি অনুবোধা পটিৱিদ্ধা, উচ্ছিন্না ভৱতণ্হা, খীণা ভৱনেত্তি, নত্থি দানি পুনব্ভৱো’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –

‘‘সীলং সমাধি পঞ্ঞা চ, ৱিমুত্তি চ অনুত্তৰা;

অনুবুদ্ধা ইমে ধম্মা, গোতমেন যসস্সিনা.

‘‘ইতি বুদ্ধো অভিঞ্ঞায, ধম্মমক্খাসি ভিক্খুনং;

দুক্খস্সন্তকৰো সত্থা, চক্খুমা পৰিনিব্বুতো’’তি. দুতিযং;