১০. ককুধথেৰসুত্তং

১০০. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. [চূড়ৱ. ৩৩৩, ৩৪১] তেন খো পন সমযেন ককুধো নাম কোলিযপুত্তো [কোড়ীযপুত্তো (সী. স্যা. ক.)] আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স উপট্ঠাকো অধুনাকালঙ্কতো অঞ্ঞতৰং মনোমযং কাযং উপপন্নো. তস্স এৱৰূপো অত্তভাৱপটিলাভো হোতি – সেয্যথাপি নাম দ্ৱে ৱা তীণি ৱা মাগধকানি [মাগধিকানি (সী. পী. ক.)] গামক্খেত্তানি. সো তেন অত্তভাৱপটিলাভেন নেৱ অত্তানং [নেৱত্তানং ব্যাবাধেতি (সী.)] নো পৰং ব্যাবাধেতি.

অথ খো ককুধো দেৱপুত্তো যেনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো ককুধো দেৱপুত্তো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৱোচ – ‘‘দেৱদত্তস্স, ভন্তে, এৱৰূপং ইচ্ছাগতং উপ্পজ্জি – ‘অহং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিহৰিস্সামী’তি. সহচিত্তুপ্পাদা চ, ভন্তে, দেৱদত্তো তস্সা ইদ্ধিযা পৰিহীনো’’তি. ইদমৱোচ ককুধো দেৱপুত্তো. ইদং ৱত্ৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযি.

অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘ককুধো নাম, ভন্তে, কোলিযপুত্তো মমং উপট্ঠাকো অধুনাকালঙ্কতো অঞ্ঞতৰং মনোমযং কাযং উপপন্নো হোতি. তস্স এৱৰূপো অত্তভাৱপটিলাভো – সেয্যথাপি নাম দ্ৱে ৱা তীণি ৱা মাগধকানি গামক্খেত্তানি. সো তেন অত্তভাৱপটিলাভেন নেৱ অত্তানং নো পৰং ব্যাবাধেতি. অথ খো, ভন্তে, ককুধো দেৱপুত্তো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো, ভন্তে, ককুধো দেৱপুত্তো মং এতদৱোচ – ‘দেৱদত্তস্স, ভন্তে, এৱৰূপং ইচ্ছাগতং উপ্পজ্জি – অহং ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিহৰিস্সামীতি. সহচিত্তুপ্পাদা চ, ভন্তে, দেৱদত্তো তস্সা ইদ্ধিযা পৰিহীনো’তি. ইদমৱোচ, ভন্তে, ককুধো দেৱপুত্তো. ইদং ৱত্ৱা মং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযী’’তি.

‘‘কিং পন তে, মোগ্গল্লান, ককুধো দেৱপুত্তো চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতো – ‘যং কিঞ্চি ককুধো দেৱপুত্তো ভাসতি সব্বং তং তথেৱ হোতি, নো অঞ্ঞথা’’’তি? ‘‘চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতো মে, ভন্তে, ককুধো দেৱপুত্তো – ‘যং কিঞ্চি ককুধো দেৱপুত্তো ভাসতি সব্বং তং তথেৱ হোতি, নো অঞ্ঞথা’’’তি. ‘‘ৰক্খস্সেতং, মোগ্গল্লান, ৱাচং! (ৰক্খস্সেতং, মোগ্গল্লান, ৱাচং) [( ) সী. স্যা. কং. পী. পোত্থকেসু নত্থি চূড়ৱ. ৩৩৩ পন সব্বত্থপি দিস্সতিযেৱ]! ইদানি সো মোঘপুৰিসো অত্তনাৱ অত্তানং পাতুকৰিস্সতি.

‘‘পঞ্চিমে, মোগ্গল্লান, সত্থাৰো সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে পঞ্চ? ইধ, মোগ্গল্লান, একচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধসীলো সমানো ‘পৰিসুদ্ধসীলোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে সীলং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধসীলো সমানো পৰিসুদ্ধসীলোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে সীলং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং [কথং নু তং (সী.), কথং নু (স্যা. কং. পী. ক.), কথং তং (কত্থচি)] মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম – ‘সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন; যং তুমো কৰিস্সতি তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা সীলতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি সীলতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি [পচ্চাসিংসতি (সী. স্যা. কং. পী.)].

‘‘পুন চপৰং, মোগ্গল্লান, ইধেকচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধাজীৱো সমানো ‘পৰিসুদ্ধাজীৱোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধো মে আজীৱো পৰিযোদাতো অসংকিলিট্ঠো’তি. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধাজীৱো সমানো পৰিসুদ্ধাজীৱোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধো মে আজীৱো পৰিযোদাতো অসংকিলিট্ঠো’তি. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম – ‘সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন; যং তুমো কৰিস্সতি তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা আজীৱতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি আজীৱতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি.

‘‘পুন চপৰং, মোগ্গল্লান, ইধেকচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধধম্মদেসনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধধম্মদেসনোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধা মে ধম্মদেসনা পৰিযোদাতা অসংকিলিট্ঠা’তি. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধধম্মদেসনো সমানো পৰিসুদ্ধধম্মদেসনোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধা মে ধম্মদেসনা পৰিযোদাতা অসংকিলিট্ঠা’তি. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম – ‘সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন; যং তুমো কৰিস্সতি তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা ধম্মদেসনতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি ধম্মদেসনতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি.

‘‘পুন চপৰং, মোগ্গল্লান, ইধেকচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণো সমানো ‘পৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে ৱেয্যাকৰণং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণো সমানো পৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে ৱেয্যাকৰণং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম – ‘সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন; যং তুমো কৰিস্সতি তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা ৱেয্যাকৰণতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি ৱেয্যাকৰণতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি.

‘‘পুন চপৰং, মোগ্গল্লান, ইধেকচ্চো সত্থা অপৰিসুদ্ধঞাণদস্সনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধঞাণদস্সনোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে ঞাণদস্সনং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. তমেনং সাৱকা এৱং জানন্তি – ‘অযং খো ভৱং সত্থা অপৰিসুদ্ধঞাণদস্সনো সমানো পৰিসুদ্ধঞাণদস্সনোম্হী’তি পটিজানাতি ‘পৰিসুদ্ধং মে ঞাণদস্সনং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. মযঞ্চেৱ খো পন গিহীনং আৰোচেয্যাম, নাস্সস্স মনাপং. যং খো পনস্স অমনাপং, কথং নং মযং তেন সমুদাচৰেয্যাম – ‘সম্মন্নতি খো পন চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন; যং তুমো কৰিস্সতি তুমোৱ তেন পঞ্ঞাযিস্সতী’তি. এৱৰূপং খো, মোগ্গল্লান, সত্থাৰং সাৱকা ঞাণদস্সনতো ৰক্খন্তি; এৱৰূপো চ পন সত্থা সাৱকেহি ঞাণদস্সনতো ৰক্খং পচ্চাসীসতি. ইমে খো, মোগ্গল্লান, পঞ্চ সত্থাৰো সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং.

‘‘অহং খো পন, মোগ্গল্লান, পৰিসুদ্ধসীলো সমানো ‘পৰিসুদ্ধসীলোম্হী’তি পটিজানামি ‘পৰিসুদ্ধং মে সীলং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. ন চ মং সাৱকা সীলতো ৰক্খন্তি, ন চাহং সাৱকেহি সীলতো ৰক্খং পচ্চাসীসামি. পৰিসুদ্ধাজীৱো সমানো ‘পৰিসুদ্ধাজীৱোম্হী’তি পটিজানামি ‘পৰিসুদ্ধো মে আজীৱো পৰিযোদাতো অসংকিলিট্ঠো’তি. ন চ মং সাৱকা আজীৱতো ৰক্খন্তি, ন চাহং সাৱকেহি আজীৱতো ৰক্খং পচ্চাসীসামি. পৰিসুদ্ধধম্মদেসনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধধম্মদেসনোম্হী’তি পটিজানামি ‘পৰিসুদ্ধা মে ধম্মদেসনা পৰিযোদাতা অসংকিলিট্ঠা’তি. ন চ মং সাৱকা ধম্মদেসনতো ৰক্খন্তি, ন চাহং সাৱকেহি ধম্মদেসনতো ৰক্খং পচ্চাসীসামি. পৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণো সমানো ‘পৰিসুদ্ধৱেয্যাকৰণোম্হী’তি পটিজানামি ‘পৰিসুদ্ধং মে ৱেয্যাকৰণং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. ন চ মং সাৱকা ৱেয্যাকৰণতো ৰক্খন্তি, ন চাহং সাৱকেহি ৱেয্যাকৰণতো ৰক্খং পচ্চাসীসামি. পৰিসুদ্ধঞাণদস্সনো সমানো ‘পৰিসুদ্ধঞাণদস্সনোম্হী’তি পটিজানামি ‘পৰিসুদ্ধং মে ঞাণদস্সনং পৰিযোদাতং অসংকিলিট্ঠ’ন্তি. ন চ মং সাৱকা ঞাণদস্সনতো ৰক্খন্তি, ন চাহং সাৱকেহি ঞাণদস্সনতো ৰক্খং পচ্চাসীসামী’’তি. দসমং.

ককুধৱগ্গো পঞ্চমো.