৩. ততিযপণ্ণাসকং
(১১) ১. ফাসুৱিহাৰৱগ্গো
১. সাৰজ্জসুত্তং
১০১. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, সেখৱেসাৰজ্জকৰণা ধম্মা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সদ্ধো হোতি, সীলৱা হোতি, বহুস্সুতো হোতি, আৰদ্ধৱীৰিযো হোতি, পঞ্ঞৱা হোতি.
‘‘যং, ভিক্খৱে, অস্সদ্ধস্স সাৰজ্জং হোতি, সদ্ধস্স তং সাৰজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৱেসাৰজ্জকৰণো.
‘‘যং, ভিক্খৱে, দুস্সীলস্স সাৰজ্জং হোতি, সীলৱতো তং সাৰজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৱেসাৰজ্জকৰণো.
‘‘যং, ভিক্খৱে, অপ্পস্সুতস্স সাৰজ্জং হোতি, বহুস্সুতস্স তং সাৰজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৱেসাৰজ্জকৰণো.
‘‘যং, ভিক্খৱে, কুসীতস্স সাৰজ্জং হোতি, আৰদ্ধৱীৰিযস্স তং সাৰজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৱেসাৰজ্জকৰণো.
‘‘যং, ভিক্খৱে, দুপ্পঞ্ঞস্স সাৰজ্জং হোতি, পঞ্ঞৱতো তং সাৰজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৱেসাৰজ্জকৰণো. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সেখৱেসাৰজ্জকৰণা ধম্মা’’তি. পঠমং.
২. উস্সঙ্কিতসুত্তং
১০২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উস্সঙ্কিতপৰিসঙ্কিতো হোতি পাপভিক্খূতি অপি অকুপ্পধম্মোপি [অপি অকুপ্পধম্মো (সী. স্যা. কং.)].
কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱেসিযাগোচৰো ৱা হোতি, ৱিধৱাগোচৰো ৱা হোতি, থুল্লকুমাৰিকাগোচৰো ৱা হোতি, পণ্ডকগোচৰো ৱা হোতি, ভিক্খুনীগোচৰো ৱা হোতি.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উস্সঙ্কিতপৰিসঙ্কিতো হোতি পাপভিক্খূতি অপি অকুপ্পধম্মোপী’’তি. দুতিযং.
৩. মহাচোৰসুত্তং
১০৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোৰো সন্ধিম্পি ছিন্দতি, নিল্লোপম্পি হৰতি, একাগাৰিকম্পি কৰোতি, পৰিপন্থেপি তিট্ঠতি. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ৱিসমনিস্সিতো চ হোতি, গহননিস্সিতো চ, বলৱনিস্সিতো চ, ভোগচাগী চ, একচাৰী চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ৱিসমনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো নদীৱিদুগ্গং ৱা নিস্সিতো হোতি পব্বতৱিসমং ৱা. এৱং খো, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ৱিসমনিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো গহননিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো তিণগহনং ৱা নিস্সিতো হোতি ৰুক্খগহনং ৱা ৰোধং [গেধং (সী.) অ. নি. ৩.৫১] ৱা মহাৱনসণ্ডং ৱা. এৱং খো, ভিক্খৱে, মহাচোৰো গহননিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো বলৱনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ৰাজানং ৱা ৰাজমহামত্তানং ৱা নিস্সিতো হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৱক্খতি, ইমে মে ৰাজানো ৱা ৰাজমহামত্তা ৱা পৰিযোধায অত্থং ভণিস্সন্তী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ত্যস্স ৰাজানো ৱা ৰাজমহামত্তা ৱা পৰিযোধায অত্থং ভণন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, মহাচোৰো বলৱনিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ভোগচাগী হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো অড্ঢো হোতি মহদ্ধনো মহাভোগো. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৱক্খতি, ইতো ভোগেন পটিসন্থৰিস্সামী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ততো ভোগেন পটিসন্থৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ভোগচাগী হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো একচাৰী হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো এককোৱ গহণানি [নিগ্গহণানি (সী. স্যা. কং. পী.)] কত্তা হোতি. তং কিস্স হেতু? ‘মা মে গুয্হমন্তা বহিদ্ধা সম্ভেদং অগমংসূ’তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, মহাচোৰো একচাৰী হোতি.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোৰো সন্ধিম্পি ছিন্দতি নিল্লোপম্পি হৰতি একাগাৰিকম্পি কৰোতি পৰিপন্থেপি তিট্ঠতি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৱিসমনিস্সিতো চ হোতি, গহননিস্সিতো চ, বলৱনিস্সিতো চ, ভোগচাগী চ, একচাৰী চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৱিসমনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৱিসমেন কাযকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, ৱিসমেন ৱচীকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, ৱিসমেন মনোকম্মেন সমন্নাগতো হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৱিসমনিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু গহননিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো. এৱং খো, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু গহননিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু বলৱনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৰাজানং ৱা ৰাজমহামত্তানং ৱা নিস্সিতো হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৱক্খতি, ইমে মে ৰাজানো ৱা ৰাজমহামত্তা ৱা পৰিযোধায অত্থং ভণিস্সন্তী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ত্যস্স ৰাজানো ৱা ৰাজমহামত্তা ৱা পৰিযোধায অত্থং ভণন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু বলৱনিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ভোগচাগী হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু লাভী হোতি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৱক্খতি, ইতো লাভেন পটিসন্থৰিস্সামী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ততো লাভেন পটিসন্থৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ভোগচাগী হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু একচাৰী হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু এককোৱ পচ্চন্তিমেসু জনপদেসু নিৱাসং কপ্পেতি. সো তত্থ কুলানি উপসঙ্কমন্তো লাভং লভতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু একচাৰী হোতি.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতী’’তি. ততিযং.
৪. সমণসুখুমালসুত্তং
১০৪. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যাচিতোৱ বহুলং চীৱৰং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং সেনাসনং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো. যেহি খো পন সব্ৰহ্মচাৰীহি সদ্ধিং ৱিহৰতি, ত্যস্স [ত্যাস্স (ক.) অ. নি. ৪.৮৭] মনাপেনেৱ বহুলং কাযকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৱ বহুলং ৱচীকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৱ বহুলং মনোকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপংযেৱ উপহাৰং উপহৰন্তি, অপ্পং অমনাপং. যানি খো পন তানি ৱেদযিতানি পিত্তসমুট্ঠানানি ৱা সেম্হসমুট্ঠানানি ৱা ৱাতসমুট্ঠানানি ৱা সন্নিপাতিকানি ৱা উতুপৰিণামজানি ৱা ৱিসমপৰিহাৰজানি ৱা ওপক্কমিকানি ৱা কম্মৱিপাকজানি ৱা, তানিস্স ন বহুদেৱ উপ্পজ্জন্তি. অপ্পাবাধো হোতি, চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি.
‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সমণেসু সমণসুখুমালো’তি, মমেৱ তং, ভিক্খৱে, সম্মা [মমেৱ তং সম্মা (?)] ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সমণেসু সমণসুখুমালো’তি. অহঞ্হি, ভিক্খৱে, যাচিতোৱ বহুলং চীৱৰং পৰিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং সেনাসনং পৰিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো. যেহি খো পন ভিক্খূহি সদ্ধিং ৱিহৰামি, তে মং মনাপেনেৱ বহুলং কাযকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৱ বহুলং ৱচীকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৱ বহুলং মনোকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপংযেৱ উপহাৰং উপহৰন্তি, অপ্পং অমনাপং. যানি খো পন তানি ৱেদযিতানি – পিত্তসমুট্ঠানানি ৱা সেম্হসমুট্ঠানানি ৱা ৱাতসমুট্ঠানানি ৱা সন্নিপাতিকানি ৱা উতুপৰিণামজানি ৱা ৱিসমপৰিহাৰজানি ৱা ওপক্কমিকানি ৱা কম্মৱিপাকজানি ৱা – তানি মে ন বহুদেৱ উপ্পজ্জন্তি. অপ্পাবাধোহমস্মি, চতুন্নং খো পনস্মি [চতুন্নং খো পন (সী.), চতুন্নং (স্যা. পী.)] ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী [নিকামলাভী হোমি (সী. ক.)] অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, আসৱানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি.
‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সমণেসু সমণসুখুমালো’তি, মমেৱ তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সমণেসু সমণসুখুমালো’’’তি. চতুত্থং.
৫. ফাসুৱিহাৰসুত্তং
১০৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ফাসুৱিহাৰা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো মেত্তং কাযকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্ৰহ্মচাৰীসু আৱি চেৱ ৰহো চ, মেত্তং ৱচীকম্মং…পে… মেত্তং মনোকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্ৰহ্মচাৰীসু আৱি চেৱ ৰহো চ. যানি তানি সীলানি অখণ্ডানি অচ্ছিদ্দানি অসবলানি অকম্মাসানি ভুজিস্সানি ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থানি অপৰামট্ঠানি সমাধিসংৱত্তনিকানি, তথাৰূপেহি সীলেহি সীলসামঞ্ঞগতো ৱিহৰতি সব্ৰহ্মচাৰীহি আৱি চেৱ ৰহো চ. যাযং দিট্ঠি অৰিযা নিয্যানিকা নিয্যাতি তক্কৰস্স সম্মা দুক্খক্খযায, তথাৰূপায দিট্ঠিযা দিট্ঠিসামঞ্ঞগতো ৱিহৰতি সব্ৰহ্মচাৰীহি আৱি চেৱ ৰহো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ফাসুৱিহাৰা’’তি. পঞ্চমং.
৬. আনন্দসুত্তং
১০৬. একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ভিক্খু সঙ্ঘে [ভিক্খুংসংঘো (স্যা. পী.)] ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি? ‘‘যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা [অত্তনা চ (পী. ক.)] সীলসম্পন্নো হোতি, নো [নো চ (ক.)] পৰং অধিসীলে সম্পৱত্তা [সম্পৱত্তা হোতি (ক.)]; এত্তাৱতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি.
‘‘সিযা পন, ভন্তে, অঞ্ঞোপি পৰিযাযো যথা ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি? ‘‘সিযা, আনন্দ [আনন্দাতি ভগৱা আৱোচ (স্যা. পী.)]! যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা সীলসম্পন্নো হোতি, নো পৰং অধিসীলে সম্পৱত্তা; অত্তানুপেক্খী চ হোতি, নো পৰানুপেক্খী; এত্তাৱতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি.
‘‘সিযা পন, ভন্তে, অঞ্ঞোপি পৰিযাযো যথা ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি? ‘‘সিযা, আনন্দ! যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা সীলসম্পন্নো হোতি, নো পৰং অধিসীলে সম্পৱত্তা; অত্তানুপেক্খী চ হোতি, নো পৰানুপেক্খী; অপঞ্ঞাতো চ হোতি, তেন চ অপঞ্ঞাতকেন নো পৰিতস্সতি; এত্তাৱতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি.
‘‘সিযা পন, ভন্তে, অঞ্ঞোপি পৰিযাযো যথা ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি? ‘‘সিযা, আনন্দ! যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা সীলসম্পন্নো হোতি, নো পৰং অধিসীলে সম্পৱত্তা; অত্তানুপেক্খী চ হোতি, নো পৰানুপেক্খী; অপঞ্ঞাতো চ হোতি, তেন চ অপঞ্ঞাতকেন নো পৰিতস্সতি; চতুন্নঞ্চ [চতুন্নং (পী. ক.)] ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী; এত্তাৱতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি.
‘‘সিযা পন, ভন্তে, অঞ্ঞোপি পৰিযাযো যথা ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্যা’’তি? ‘‘সিযা, আনন্দ! যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা সীলসম্পন্নো হোতি, নো পৰং অধিসীলে সম্পৱত্তা; অত্তানুপেক্খী চ হোতি, নো পৰানুপেক্খী; অপঞ্ঞাতো চ হোতি, তেন চ অপঞ্ঞাতকেন নো পৰিতস্সতি; চতুন্নঞ্চ ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী; আসৱানঞ্চ [আসৱানং (সী. পী. ক.)] খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি; এত্তাৱতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৱিহৰন্তো ফাসুং ৱিহৰেয্য.
‘‘ইমম্হা চাহং, আনন্দ, ফাসুৱিহাৰা অঞ্ঞো ফাসুৱিহাৰো উত্তৰিতৰো ৱা পণীততৰো ৱা নত্থীতি ৱদামী’’তি. ছট্ঠং.
৭. সীলসুত্তং
১০৭. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলসম্পন্নো হোতি, সমাধিসম্পন্নো হোতি, পঞ্ঞাসম্পন্নো হোতি, ৱিমুত্তিসম্পন্নো হোতি, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো হোতি.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. সত্তমং.
৮. অসেখসুত্তং
১০৮. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স.
‘‘কতমেহি, পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অসেখেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন ৱিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. অট্ঠমং.
৯. চাতুদ্দিসসুত্তং
১০৯. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু চাতুদ্দিসো হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো, যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি, তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা; সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰচীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন; চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী; আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইমেহি, খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু চাতুদ্দিসো হোতী’’তি. নৱমং.
১০. অৰঞ্ঞসুত্তং
১১০. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি…পে… দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা; আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু; চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী; আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতু’’ন্তি. দসমং.
ফাসুৱিহাৰৱগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
সাৰজ্জং সঙ্কিতো চোৰো, সুখুমালং ফাসু পঞ্চমং;
আনন্দ সীলাসেখা চ, চাতুদ্দিসো অৰঞ্ঞেন চাতি.
(১২) ২. অন্ধকৱিন্দৱগ্গো
১. কুলূপকসুত্তং
১১১. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো কুলূপকো ভিক্খু কুলেসু অপ্পিযো চ হোতি অমনাপো চ অগৰু চ অভাৱনীযো চ. কতমেহি পঞ্চহি? অসন্থৱৱিস্সাসী [অসন্থুতৱিস্সাসী (সী.), অসন্ধৱৱিস্সাসী (ক.)] চ হোতি, অনিস্সৰৱিকপ্পী চ, ৱিস্সট্ঠুপসেৱী [ৱিযত্থুপসেৱী (সী.), ব্যত্থুপসেৱী (স্যা. কং.), ৱ্যত্তূপসেৱী (পী.)] চ, উপকণ্ণকজপ্পী চ, অতিযাচনকো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো কুলূপকো ভিক্খু কুলেসু অপ্পিযো চ হোতি অমনাপো চ অগৰু চ অভাৱনীযো চ.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো কুলূপকো ভিক্খু কুলেসু পিযো চ হোতি মনাপো চ গৰু চ ভাৱনীযো চ. কতমেহি পঞ্চহি? ন অসন্থৱৱিস্সাসী চ হোতি, ন অনিস্সৰৱিকপ্পী চ, ন ৱিস্সট্ঠুপসেৱী চ, ন উপকণ্ণকজপ্পী চ, ন অতিযাচনকো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো কুলূপকো ভিক্খু কুলেসু পিযো চ হোতি মনাপো চ গৰু চ ভাৱনীযো চা’’তি. পঠমং.
২. পচ্ছাসমণসুত্তং
১১২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পচ্ছাসমণো ন আদাতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? অতিদূৰে ৱা গচ্ছতি অচ্চাসন্নে ৱা, ন পত্তপৰিযাপন্নং গণ্হতি, আপত্তিসামন্তা ভণমানং ন নিৱাৰেতি, ভণমানস্স অন্তৰন্তৰা কথং ওপাতেতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি জড়ো এড়মূগো. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পচ্ছাসমণো ন আদাতব্বো.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পচ্ছাসমণো আদাতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? নাতিদূৰে গচ্ছতি ন অচ্চাসন্নে, পত্তপৰিযাপন্নং গণ্হতি, আপত্তিসামন্তা ভণমানং নিৱাৰেতি, ভণমানস্স ন অন্তৰন্তৰা কথং ওপাতেতি, পঞ্ঞৱা হোতি অজড়ো অনেড়মূগো. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পচ্ছাসমণো আদাতব্বো’’তি. দুতিযং.
৩. সম্মাসমাধিসুত্তং
১১৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো সম্মাসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অক্খমো হোতি ৰূপানং, অক্খমো সদ্দানং, অক্খমো গন্ধানং, অক্খমো ৰসানং, অক্খমো ফোট্ঠব্বানং. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো সম্মাসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো সম্মাসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতুং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু খমো হোতি ৰূপানং, খমো সদ্দানং, খমো গন্ধানং, খমো ৰসানং, খমো ফোট্ঠব্বানং. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো সম্মাসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতু’’ন্তি. ততিযং.
৪. অন্ধকৱিন্দসুত্তং
১১৪. একং সমযং ভগৱা মগধেসু ৱিহৰতি অন্ধকৱিন্দে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘যে তে, আনন্দ, ভিক্খূ নৱা অচিৰপব্বজিতা অধুনাগতা ইমং ধম্মৱিনযং, তে ৱো, আনন্দ, ভিক্খূ পঞ্চসু ধম্মেসু সমাদপেতব্বা [সমাদাপেতব্বা (?)] নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা. কতমেসু পঞ্চসু? ‘এথ তুম্হে, আৱুসো, সীলৱা হোথ, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতা ৱিহৰথ আচাৰগোচৰসম্পন্না অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱিনো, সমাদায সিক্খথ সিক্খাপদেসূ’তি – ইতি পাতিমোক্খসংৱৰে সমাদপেতব্বা নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.
‘‘‘এথ তুম্হে, আৱুসো, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰা ৱিহৰথ আৰক্খসতিনো নিপক্কসতিনো [নিপকসতিনো (সী. স্যা.), নেপক্কসতিনো (?)], সাৰক্খিতমানসা সতাৰক্খেন চেতসা সমন্নাগতা’তি – ইতি ইন্দ্ৰিযসংৱৰে সমাদপেতব্বা নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.
‘‘‘এথ তুম্হে, আৱুসো, অপ্পভস্সা হোথ, ভস্সে পৰিযন্তকাৰিনো’তি – ইতি ভস্সপৰিযন্তে সমাদপেতব্বা নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.
‘‘‘এথ তুম্হে, আৱুসো, আৰঞ্ঞিকা হোথ, অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱথা’তি – ইতি কাযৱূপকাসে সমাদপেতব্বা নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.
‘‘‘এথ তুম্হে, আৱুসো, সম্মাদিট্ঠিকা হোথ সম্মাদস্সনেন সমন্নাগতা’তি – ইতি সম্মাদস্সনে সমাদপেতব্বা নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা. যে তে, আনন্দ, ভিক্খূ নৱা অচিৰপব্বজিতা অধুনাগতা ইমং ধম্মৱিনযং, তে ৱো, আনন্দ, ভিক্খূ ইমেসু পঞ্চসু ধম্মেসু সমাদপেতব্বা নিৱেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা’’তি. চতুত্থং.
৫. মচ্ছৰিনীসুত্তং
১১৫. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? আৱাসমচ্ছৰিনী হোতি, কুলমচ্ছৰিনী হোতি, লাভমচ্ছৰিনী হোতি, ৱণ্ণমচ্ছৰিনী হোতি, ধম্মমচ্ছৰিনী হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? ন আৱাসমচ্ছৰিনী হোতি, ন কুলমচ্ছৰিনী হোতি, ন লাভমচ্ছৰিনী হোতি, ন ৱণ্ণমচ্ছৰিনী হোতি, ন ধম্মমচ্ছৰিনী হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে’’তি. পঞ্চমং.
৬. ৱণ্ণনাসুত্তং
১১৬. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অপ্পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি, সদ্ধাদেয্যং ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অপ্পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি, সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে’’তি. ছট্ঠং.
৭. ইস্সুকিনীসুত্তং
১১৭. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ইস্সুকিনী চ হোতি, মচ্ছৰিনী চ, সদ্ধাদেয্যং [সদ্ধাদেয্যঞ্চ (স্যা.)] ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অনিস্সুকিনী চ হোতি, অমচ্ছৰিনী চ, সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে’’তি. সত্তমং.
৮. মিচ্ছাদিট্ঠিকসুত্তং
১১৮. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, মিচ্ছাদিট্ঠিকা চ হোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পা চ, সদ্ধাদেয্যং ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সম্মাদিট্ঠিকা চ, হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পা চ, সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে’’তি. অট্ঠমং.
৯. মিচ্ছাৱাচাসুত্তং
১১৯. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, মিচ্ছাৱাচা চ হোতি, মিচ্ছাকম্মন্তা চ, সদ্ধাদেয্যং ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সম্মাৱাচা চ হোতি, সম্মাকম্মন্তা চ, সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে’’তি. নৱমং.
১০. মিচ্ছাৱাযামসুত্তং
১২০. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, মিচ্ছাৱাযামা চ হোতি, মিচ্ছাসতিনী চ [মিচ্ছাসতি চ (স্যা.)], সদ্ধাদেয্যং ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং নিৰযে.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সম্মাৱাযামা চ হোতি, সম্মাসতিনী চ, সদ্ধাদেয্যং ন ৱিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৱং সগ্গে’’তি. দসমং.
অন্ধকৱিন্দৱগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
কুলূপকো পচ্ছাসমণো, সমাধিঅন্ধকৱিন্দং;
মচ্ছৰী ৱণ্ণনা ইস্সা, দিট্ঠিৱাচায ৱাযমাতি.
(১৩) ৩. গিলানৱগ্গো
১. গিলানসুত্তং
১২১. একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেন গিলানসালা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৱা অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং দুব্বলং গিলানকং; দিস্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি –
‘‘যং কিঞ্চি [যং কিঞ্চি (স্যা. কং.)], ভিক্খৱে, ভিক্খুং দুব্বলং [ভিক্খৱে দুব্বলং (সী. স্যা. কং. পী.)] গিলানকং পঞ্চ ধম্মা ন ৱিজহন্তি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘নচিৰস্সেৱ আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতী’’’তি.
‘‘কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অসুভানুপস্সী কাযে ৱিহৰতি, আহাৰে পটিকূলসঞ্ঞী, সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞী [সব্বত্থপি এৱমেৱ দিস্সতি], সব্বসঙ্খাৰেসু অনিচ্চানুপস্সী, মৰণসঞ্ঞা খো পনস্স অজ্ঝত্তং সূপট্ঠিতা হোতি. যং কিঞ্চি, ভিক্খৱে, ভিক্খুং দুব্বলং গিলানকং ইমে পঞ্চ ধম্মা ন ৱিজহন্তি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘নচিৰস্সেৱ আসৱানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতী’’’তি. পঠমং.
২. সতিসূপট্ঠিতসুত্তং
১২২. ‘‘যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা পঞ্চ ধম্মে ভাৱেতি পঞ্চ ধম্মে বহুলীকৰোতি, তস্স দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা.
‘‘কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অজ্ঝত্তঞ্ঞেৱ সতি সূপট্ঠিতা হোতি ধম্মানং উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায, অসুভানুপস্সী কাযে ৱিহৰতি, আহাৰে পটিকূলসঞ্ঞী, সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞী, সব্বসঙ্খাৰেসু অনিচ্চানুপস্সী. যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা ইমে পঞ্চ ধম্মে ভাৱেতি ইমে পঞ্চ ধম্মে বহুলীকৰোতি, তস্স দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা’’তি. দুতিযং.
৩. পঠমউপট্ঠাকসুত্তং
১২৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানো দূপট্ঠাকো [দুপট্ঠাকো (স্যা. কং. পী. ক.) মহাৱ. ৩৬৬] হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? অসপ্পাযকাৰী হোতি, সপ্পাযে মত্তং ন জানাতি, ভেসজ্জং নপ্পটিসেৱিতা হোতি, অত্থকামস্স গিলানুপট্ঠাকস্স ন যথাভূতং আবাধং আৱিকত্তা হোতি অভিক্কমন্তং ৱা অভিক্কমতীতি পটিক্কমন্তং ৱা পটিক্কমতীতি ঠিতং ৱা ঠিতোতি, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং [তিপ্পানং (সী.) মহাৱ. ৩৬৬] খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অনধিৱাসকজাতিকো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানো দূপট্ঠাকো হোতি.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানো সূপট্ঠাকো হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? সপ্পাযকাৰী হোতি, সপ্পাযে মত্তং জানাতি, ভেসজ্জং পটিসেৱিতা হোতি, অত্থকামস্স গিলানুপট্ঠাকস্স যথাভূতং আবাধং আৱিকত্তা হোতি অভিক্কমন্তং ৱা অভিক্কমতীতি পটিক্কমন্তং ৱা পটিক্কমতীতি ঠিতং ৱা ঠিতোতি, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসকজাতিকো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানো সূপট্ঠাকো হোতী’’তি. ততিযং.
৪. দুতিযউপট্ঠাকসুত্তং
১২৪. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো নালং গিলানং উপট্ঠাতুং. কতমেহি পঞ্চহি? নপ্পটিবলো হোতি ভেসজ্জং সংৱিধাতুং; সপ্পাযাসপ্পাযং ন জানাতি, অসপ্পাযং উপনামেতি, সপ্পাযং অপনামেতি; আমিসন্তৰো গিলানং উপট্ঠাতি, নো মেত্তচিত্তো; জেগুচ্ছী হোতি উচ্চাৰং ৱা পস্সাৱং ৱা ৱন্তং ৱা খেড়ং ৱা নীহৰিতুং; নপ্পটিবলো হোতি গিলানং কালেন কালং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতুং সমাদপেতুং [সমাদাপেতুং (?) মহাৱ. ৩৬৬] সমুত্তেজেতুং সম্পহংসেতুং. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো নালং গিলানং উপট্ঠাতুং.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো অলং গিলানং উপট্ঠাতুং. কতমেহি পঞ্চহি? পটিবলো হোতি ভেসজ্জং সংৱিধাতুং; সপ্পাযাসপ্পাযং জানাতি, অসপ্পাযং অপনামেতি, সপ্পাযং উপনামেতি; মেত্তচিত্তো গিলানং উপট্ঠাতি, নো আমিসন্তৰো; অজেগুচ্ছী হোতি উচ্চাৰং ৱা পস্সাৱং ৱা ৱন্তং ৱা খেড়ং ৱা নীহৰিতুং; পটিবলো হোতি গিলানং কালেন কালং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতুং সমাদপেতুং সমুত্তেজেতুং সম্পহংসেতুং. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো অলং গিলানং উপট্ঠাতু’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. পঠমঅনাযুস্সাসুত্তং
১২৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা অনাযুস্সা. কতমে পঞ্চ? অসপ্পাযকাৰী হোতি, সপ্পাযে মত্তং ন জানাতি, অপৰিণতভোজী চ হোতি, অকালচাৰী চ হোতি, অব্ৰহ্মচাৰী চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ধম্মা অনাযুস্সা.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা আযুস্সা. কতমে পঞ্চ? সপ্পাযকাৰী হোতি, সপ্পাযে মত্তং জানাতি, পৰিণতভোজী চ হোতি, কালচাৰী চ হোতি, ব্ৰহ্মচাৰী চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ধম্মা আযুস্সা’’তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযঅনাযুস্সাসুত্তং
১২৬. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা অনাযুস্সা. কতমে পঞ্চ? অসপ্পাযকাৰী হোতি, সপ্পাযে মত্তং ন জানাতি, অপৰিণতভোজী চ হোতি, দুস্সীলো চ, পাপমিত্তো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ধম্মা অনাযুস্সা.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা আযুস্সা. কতমে পঞ্চ? সপ্পাযকাৰী হোতি, সপ্পাযে মত্তং জানাতি, পৰিণতভোজী চ হোতি, সীলৱা চ, কল্যাণমিত্তো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ধম্মা আযুস্সা’’তি. ছট্ঠং.
৭. ৱপকাসসুত্তং
১২৭. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু নালং সঙ্ঘম্হা ৱপকাসিতুং [ৱি + অপ + কাসিতুং = ৱপকাসিতুং]. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অসন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন, কামসঙ্কপ্পবহুলো চ ৱিহৰতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু নালং সঙ্ঘম্হা ৱপকাসিতুং.
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং সঙ্ঘম্হা ৱপকাসিতুং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন, নেক্খম্মসঙ্কপ্পবহুলো [ন কামসঙ্কপ্পবহুলো (ক.)] চ ৱিহৰতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং সঙ্ঘম্হা ৱপকাসিতু’’ন্তি. সত্তমং.
৮. সমণসুখসুত্তং
১২৮. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, সমণদুক্খানি. কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অসন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন, অনভিৰতো চ ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সমণদুক্খানি.
‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, সমণসুখানি. কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন চীৱৰেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন সেনাসনেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতৰীতৰেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন, অভিৰতো চ ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সমণসুখানী’’তি. অট্ঠমং.
৯. পৰিকুপ্পসুত্তং
১২৯. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আপাযিকা নেৰযিকা পৰিকুপ্পা অতেকিচ্ছা. কতমে পঞ্চ? মাতা [মাতৰং (ক.)] জীৱিতা ৱোৰোপিতা হোতি, পিতা [পিতৰং (ক.)] জীৱিতা ৱোৰোপিতো [ৱোৰোপিতা (ক.)] হোতি, অৰহং [অৰহন্তং (ক.), অৰহা (স্যা.)] জীৱিতা ৱোৰোপিতো হোতি, তথাগতস্স দুট্ঠেন চিত্তেন লোহিতং উপ্পাদিতং হোতি, সঙ্ঘো ভিন্নো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আপাযিকা নেৰযিকা পৰিকুপ্পা অতেকিচ্ছা’’তি. নৱমং.
১০. ব্যসনসুত্তং
১৩০. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ব্যসনানি. কতমানি পঞ্চ? ঞাতিব্যসনং, ভোগব্যসনং, ৰোগব্যসনং, সীলব্যসনং, দিট্ঠিব্যসনং. ন, ভিক্খৱে, সত্তা ঞাতিব্যসনহেতু ৱা ভোগব্যসনহেতু ৱা ৰোগব্যসনহেতু ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি. সীলব্যসনহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা দিট্ঠিব্যসনহেতু ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ব্যসনানি.
‘‘পঞ্চিমা, ভিক্খৱে, সম্পদা. কতমা পঞ্চ? ঞাতিসম্পদা, ভোগসম্পদা, আৰোগ্যসম্পদা, সীলসম্পদা, দিট্ঠিসম্পদা. ন, ভিক্খৱে, সত্তা ঞাতিসম্পদাহেতু ৱা ভোগসম্পদাহেতু ৱা আৰোগ্যসম্পদাহেতু ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. সীলসম্পদাহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা দিট্ঠিসম্পদাহেতু ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. ইমা খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সম্পদা’’তি. দসমং.
গিলানৱগ্গো ততিযো.
তস্সুদ্দানং –
গিলানো সতিসূপট্ঠি, দ্ৱে উপট্ঠাকা দুৱাযুসা;
ৱপকাসসমণসুখা, পৰিকুপ্পং ব্যসনেন চাতি.
(১৪) ৪. ৰাজৱগ্গো
১. পঠমচক্কানুৱত্তনসুত্তং
১৩১. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰাজা চক্কৱত্তী ধম্মেনেৱ চক্কং ৱত্তেতি [পৱত্তেতি (স্যা. পী. ক.)]; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং [অপ্পতিৱত্তিযং (সী.)] কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ৰাজা চক্কৱত্তী অত্থঞ্ঞূ চ হোতি, ধম্মঞ্ঞূ চ, মত্তঞ্ঞূ চ, কালঞ্ঞূ চ, পৰিসঞ্ঞূ চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰাজা চক্কৱত্তী ধম্মেনেৱ চক্কং পৱত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মেনেৱ অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মিং.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো অত্থঞ্ঞূ, ধম্মঞ্ঞূ, মত্তঞ্ঞূ, কালঞ্ঞূ, পৰিসঞ্ঞূ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মেনেৱ অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তেতি; তং হোতি ধম্মচক্কং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মি’’ন্তি. পঠমং.
২. দুতিযচক্কানুৱত্তনসুত্তং
১৩২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিস্স জেট্ঠো পুত্তো পিতৰা পৱত্তিতং চক্কং ধম্মেনেৱ অনুপ্পৱত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিস্স জেট্ঠো পুত্তো অত্থঞ্ঞূ চ হোতি, ধম্মঞ্ঞূ চ, মত্তঞ্ঞূ চ, কালঞ্ঞূ চ, পৰিসঞ্ঞূ চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিস্স জেট্ঠো পুত্তো পিতৰা পৱত্তিতং চক্কং ধম্মেনেৱ অনুপ্পৱত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো সাৰিপুত্তো তথাগতেন অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তিতং সম্মদেৱ অনুপ্পৱত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মিং.
‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তো অত্থঞ্ঞূ, ধম্মঞ্ঞূ, মত্তঞ্ঞূ, কালঞ্ঞূ, পৰিসঞ্ঞূ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো সাৰিপুত্তো তথাগতেন অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তিতং সম্মদেৱ অনুপ্পৱত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মি’’ন্তি. দুতিযং.
৩. ধম্মৰাজাসুত্তং
১৩৩. ‘‘যোপি সো [যোপি খো (সী. স্যা. পী.)], ভিক্খৱে, ৰাজা চক্কৱত্তী ধম্মিকো ধম্মৰাজা, সোপি ন অৰাজকং চক্কং ৱত্তেতী’’তি. এৱং ৱুত্তে অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো পন, ভন্তে, ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিস্স ধম্মিকস্স ধম্মৰঞ্ঞো ৰাজা’’তি? ‘‘ধম্মো, ভিক্খূ’’তি ভগৱা অৱোচ.
‘‘ইধ, ভিক্খু, ৰাজা চক্কৱত্তী ধম্মিকো ধম্মৰাজা ধম্মঞ্ঞেৱ নিস্সায ধম্মং সক্কৰোন্তো ধম্মং গৰুং কৰোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহতি অন্তোজনস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খু, ৰাজা চক্কৱত্তী ধম্মিকো ধম্মৰাজা ধম্মঞ্ঞেৱ নিস্সায ধম্মং সক্কৰোন্তো ধম্মং গৰুং কৰোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহতি খত্তিযেসু অনুযন্তেসু [অনুযুত্তেসু (সী.) অ. নি. ৩.১৪] …পে… বলকাযস্মিং ব্ৰাহ্মণগহপতিকেসু নেগমজানপদেসু সমণব্ৰাহ্মণেসু মিগপক্খীসু. স খো সো, ভিক্খু, ৰাজা চক্কৱত্তী ধম্মিকো ধম্মৰাজা ধম্মঞ্ঞেৱ নিস্সায ধম্মং সক্কৰোন্তো ধম্মং গৰুং কৰোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহিত্ৱা অন্তোজনস্মিং ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহিত্ৱা খত্তিযেসু অনুযন্তেসু বলকাযস্মিং ব্ৰাহ্মণগহপতিকেসু নেগমজানপদেসু সমণব্ৰাহ্মণেসু মিগপক্খীসু ধম্মেনেৱ চক্কং পৱত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খু, তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মিকো ধম্মৰাজা ধম্মঞ্ঞেৱ নিস্সায ধম্মং সক্কৰোন্তো ধম্মং গৰুং কৰোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহতি ভিক্খূসু – ‘এৱৰূপং কাযকম্মং সেৱিতব্বং, এৱৰূপং কাযকম্মং ন সেৱিতব্বং; এৱৰূপং ৱচীকম্মং সেৱিতব্বং, এৱৰূপং ৱচীকম্মং ন সেৱিতব্বং; এৱৰূপং মনোকম্মং সেৱিতব্বং, এৱৰূপং মনোকম্মং ন সেৱিতব্বং; এৱৰূপো আজীৱো সেৱিতব্বো, এৱৰূপো আজীৱো ন সেৱিতব্বো; এৱৰূপো গামনিগমো সেৱিতব্বো, এৱৰূপো গামনিগমো ন সেৱিতব্বো’তি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খু, তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মিকো ধম্মৰাজা ধম্মঞ্ঞেৱ নিস্সায ধম্মং সক্কৰোন্তো ধম্মং গৰুং কৰোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহতি ভিক্খুনীসু [ভিক্খূসু ভিক্খুনীসু (সী. পী.)] …পে… উপাসকেসু…পে… উপাসিকাসু – ‘এৱৰূপং কাযকম্মং সেৱিতব্বং, এৱৰূপং কাযকম্মং ন সেৱিতব্বং; এৱৰূপং ৱচীকম্মং সেৱিতব্বং, এৱৰূপং ৱচীকম্মং ন সেৱিতব্বং; এৱৰূপং মনোকম্মং সেৱিতব্বং, এৱৰূপং মনোকম্মং ন সেৱিতব্বং; এৱৰূপো আজীৱো সেৱিতব্বো, এৱৰূপো আজীৱো ন সেৱিতব্বো; এৱৰূপো গামনিগমো সেৱিতব্বো, এৱৰূপো গামনিগমো ন সেৱিতব্বো’’’তি.
‘‘স খো সো, ভিক্খু, তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মিকো ধম্মৰাজা ধম্মঞ্ঞেৱ নিস্সায ধম্মং সক্কৰোন্তো ধম্মং গৰুং কৰোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহিত্ৱা ভিক্খূসু, ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহিত্ৱা ভিক্খুনীসু, ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহিত্ৱা উপাসকেসু, ধম্মিকং ৰক্খাৱৰণগুত্তিং সংৱিদহিত্ৱা উপাসিকাসু ধম্মেনেৱ অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মি’’ন্তি. ততিযং.