৬. সাড়্হসুত্তং

১৯৬. একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো সাড়্হো চ লিচ্ছৱি অভযো চ লিচ্ছৱি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো সাড়্হো লিচ্ছৱি ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘সন্তি, ভন্তে, একে সমণব্ৰাহ্মণা দ্ৱযেন ওঘস্স নিত্থৰণং পঞ্ঞপেন্তি – সীলৱিসুদ্ধিহেতু চ তপোজিগুচ্ছাহেতু চ. ইধ, ভন্তে, ভগৱা কিমাহা’’তি?

‘‘সীলৱিসুদ্ধিং খো অহং, সাড়্হ, অঞ্ঞতৰং সামঞ্ঞঙ্গন্তি ৱদামি. যে তে, সাড়্হ, সমণব্ৰাহ্মণা তপোজিগুচ্ছাৱাদা তপোজিগুচ্ছাসাৰা তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৱিহৰন্তি, অভব্বা তে ওঘস্স নিত্থৰণায. যেপি তে, সাড়্হ, সমণব্ৰাহ্মণা অপৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰা অপৰিসুদ্ধৱচীসমাচাৰা অপৰিসুদ্ধমনোসমাচাৰা অপৰিসুদ্ধাজীৱা, অভব্বা তে ঞাণদস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায.

‘‘সেয্যথাপি, সাড়্হ, পুৰিসো নদিং তৰিতুকামো তিণ্হং কুঠাৰিং [কুধাৰিং (ক.)] আদায ৱনং পৱিসেয্য. সো তত্থ পস্সেয্য মহতিং সাললট্ঠিং উজুং নৱং অকুক্কুচ্চকজাতং. তমেনং মূলে ছিন্দেয্য; মূলে ছেত্ৱা অগ্গে ছিন্দেয্য; অগ্গে ছেত্ৱা সাখাপলাসং সুৱিসোধিতং ৱিসোধেয্য; সাখাপলাসং সুৱিসোধিতং ৱিসোধেত্ৱা কুঠাৰীহি তচ্ছেয্য; কুঠাৰীহি তচ্ছেত্ৱা ৱাসীহি তচ্ছেয্য; ৱাসীহি তচ্ছেত্ৱা লেখণিযা লিখেয্য; লেখণিযা লিখিত্ৱা পাসাণগুড়েন ধোৱেয্য [ধোপেয্য (সী. স্যা. কং. পী.)]; পাসাণগুড়েন ধোৱেত্ৱা নদিং পতাৰেয্য.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সাড়্হ, ভব্বো নু খো সো পুৰিসো নদিং তৰিতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অসু হি, ভন্তে, সাললট্ঠি বহিদ্ধা সুপৰিকম্মকতা অন্তো অৱিসুদ্ধা. তস্সেতং পাটিকঙ্খং – সাললট্ঠি সংসীদিস্সতি, পুৰিসো অনযব্যসনং আপজ্জিস্সতী’’তি.

‘‘এৱমেৱং খো, সাড়্হ, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা তপোজিগুচ্ছাৱাদা তপোজিগুচ্ছাসাৰা তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৱিহৰন্তি, অভব্বা তে ওঘস্স নিত্থৰণায. যেপি তে, সাড়্হ, সমণব্ৰাহ্মণা অপৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰা অপৰিসুদ্ধৱচীসমাচাৰা অপৰিসুদ্ধমনোসমাচাৰা অপৰিসুদ্ধাজীৱা, অভব্বা তে ঞাণদস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায.

‘‘যে চ খো তে, সাড়্হ, সমণব্ৰাহ্মণা ন তপোজিগুচ্ছাৱাদা ন তপোজিগুচ্ছাসাৰা ন তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৱিহৰন্তি, ভব্বা তে ওঘস্স নিত্থৰণায. যেপি তে, সাড়্হ, সমণব্ৰাহ্মণা পৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰা পৰিসুদ্ধৱচীসমাচাৰা পৰিসুদ্ধমনোসমাচাৰা পৰিসুদ্ধাজীৱা, ভব্বা তে ঞাণদস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায.

‘‘সেয্যথাপি, সাড়্হ, পুৰিসো নদিং তৰিতুকামো তিণ্হং কুঠাৰিং আদায ৱনং পৱিসেয্য. সো তত্থ পস্সেয্য মহতিং সাললট্ঠিং উজুং নৱং অকুক্কুচ্চকজাতং. তমেনং মূলে ছিন্দেয্য; মূলে ছিন্দিত্ৱা অগ্গে ছিন্দেয্য; অগ্গে ছিন্দিত্ৱা সাখাপলাসং সুৱিসোধিতং ৱিসোধেয্য; সাখাপলাসং সুৱিসোধিতং ৱিসোধেত্ৱা কুঠাৰীহি তচ্ছেয্য; কুঠাৰীহি তচ্ছেত্ৱা ৱাসীহি তচ্ছেয্য; ৱাসীহি তচ্ছেত্ৱা নিখাদনং আদায অন্তো সুৱিসোধিতং ৱিসোধেয্য; অন্তো সুৱিসোধিতং ৱিসোধেত্ৱা লেখণিযা লিখেয্য; লেখণিযা লিখিত্ৱা পাসাণগুড়েন ধোৱেয্য; পাসাণগুড়েন ধোৱেত্ৱা নাৱং কৰেয্য; নাৱং কত্ৱা ফিযাৰিত্তং [পিযাৰিত্তং (সী. পী.)] বন্ধেয্য; ফিযাৰিত্তং বন্ধিত্ৱা নদিং পতাৰেয্য.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, সাড়্হ, ভব্বো নু খো সো পুৰিসো নদিং তৰিতু’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অসু হি, ভন্তে, সাললট্ঠি বহিদ্ধা সুপৰিকম্মকতা, অন্তো সুৱিসুদ্ধা নাৱাকতা [সুৱিসুদ্ধকতা (ক.)] ফিযাৰিত্তবদ্ধা. তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘নাৱা ন সংসীদিস্সতি, পুৰিসো সোত্থিনা পাৰং গমিস্সতী’’’তি.

‘‘এৱমেৱং খো, সাড়্হ, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা ন তপোজিগুচ্ছাৱাদা ন তপোজিগুচ্ছাসাৰা ন তপোজিগুচ্ছাঅল্লীনা ৱিহৰন্তি, ভব্বা তে ওঘস্স নিত্থৰণায. যেপি তে, সাড়্হ, সমণব্ৰাহ্মণা পৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰা পৰিসুদ্ধৱচীসমাচাৰা পৰিসুদ্ধমনোসমাচাৰা পৰিসুদ্ধাজীৱা, ভব্বা তে ঞাণদস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায. সেয্যথাপি, সাড়্হ, যোধাজীৱো বহূনি চেপি কণ্ডচিত্ৰকানি জানাতি; অথ খো সো তীহি ঠানেহি ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি তীহি? দূৰেপাতী চ, অক্খণৱেধী চ, মহতো চ কাযস্স পদালেতা.

‘‘সেয্যথাপি, সাড়্হ, যোধাজীৱো দূৰেপাতী; এৱমেৱং খো, সাড়্হ, অৰিযসাৱকো সম্মাসমাধি হোতি. সম্মাসমাধি, সাড়্হ, অৰিযসাৱকো যং কিঞ্চি ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা সব্বং ৰূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. যা কাচি ৱেদনা…পে… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খাৰা… যং কিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৱা বহিদ্ধা ৱা ওড়াৰিকং ৱা সুখুমং ৱা হীনং ৱা পণীতং ৱা যং দূৰে সন্তিকে ৱা, সব্বং ৱিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি.

‘‘সেয্যথাপি, সাড়্হ, যোধাজীৱো অক্খণৱেধী; এৱমেৱং খো, সাড়্হ, অৰিযসাৱকো সম্মাদিট্ঠি হোতি. সম্মাদিট্ঠি, সাড়্হ, অৰিযসাৱকো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি.

‘‘সেয্যথাপি, সাড়্হ, যোধাজীৱো মহতো কাযস্স পদালেতা; এৱমেৱং খো, সাড়্হ, অৰিযসাৱকো সম্মাৱিমুত্তি হোতি. সম্মাৱিমুত্তি, সাড়্হ, অৰিযসাৱকো মহন্তং অৱিজ্জাক্খন্ধং পদালেতী’’তি. ছট্ঠং.