৫. ৱপ্পসুত্তং

১৯৫. একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. অথ খো ৱপ্পো সক্কো নিগণ্ঠসাৱকো যেনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৱপ্পং সক্কং নিগণ্ঠসাৱকং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো এতদৱোচ –

‘‘ইধস্স, ৱপ্প, কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো অৱিজ্জাৱিৰাগা ৱিজ্জুপ্পাদা. পস্সসি নো ত্ৱং, ৱপ্প, তং ঠানং যতোনিদানং পুৰিসং দুক্খৱেদনিযা আসৱা অস্সৱেয্যুং [অন্ৱাস্সৱেয্যুং (ক.)] অভিসম্পৰায’’ন্তি? ‘‘পস্সামহং, ভন্তে, তং ঠানং. ইধস্স, ভন্তে, পুব্বে পাপকম্মং কতং অৱিপক্কৱিপাকং. ততোনিদানং পুৰিসং দুক্খৱেদনিযা আসৱা অস্সৱেয্যুং অভিসম্পৰায’’ন্তি. অযঞ্চেৱ খো পন আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স ৱপ্পেন সক্কেন নিগণ্ঠসাৱকেন সদ্ধিং অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা হোতি.

অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেন উপট্ঠানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৱোচ –

‘‘কায নুত্থ, মোগ্গল্লান, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না; কা চ পন ৱো অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা’’তি? ‘‘ইধাহং, ভন্তে, ৱপ্পং সক্কং নিগণ্ঠসাৱকং এতদৱোচং – ‘ইধস্স, ৱপ্প, কাযেন সংৱুতো ৱাচায সংৱুতো মনসা সংৱুতো অৱিজ্জাৱিৰাগা ৱিজ্জুপ্পাদা. পস্সসি নো ত্ৱং, ৱপ্প, তং ঠানং যতোনিদানং পুৰিসং দুক্খৱেদনিযা আসৱা অস্সৱেয্যুং অভিসম্পৰায’ন্তি? এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, ৱপ্পো সক্কো নিগণ্ঠসাৱকো মং এতদৱোচ – ‘পস্সামহং, ভন্তে, তং ঠানং. ইধস্স, ভন্তে, পুব্বে পাপকম্মং কতং অৱিপক্কৱিপাকং. ততোনিদানং পুৰিসং দুক্খৱেদনিযা আসৱা অস্সৱেয্যুং অভিসম্পৰায’ন্তি. অযং খো নো, ভন্তে, ৱপ্পেন সক্কেন নিগণ্ঠসাৱকেন সদ্ধিং অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা; অথ ভগৱা অনুপ্পত্তো’’তি.

অথ খো ভগৱা ৱপ্পং সক্কং নিগণ্ঠসাৱকং এতদৱোচ – ‘‘সচে মে ত্ৱং, ৱপ্প, অনুঞ্ঞেয্যঞ্চেৱ অনুজানেয্যাসি, পটিক্কোসিতব্বঞ্চ পটিক্কোসেয্যাসি, যস্স চ মে ভাসিতস্স অত্থং ন জানেয্যাসি মমেৱেত্থ উত্তৰি পটিপুচ্ছেয্যাসি – ‘ইদং, ভন্তে, কথং, ইমস্স কো অত্থো’তি, সিযা নো এত্থ কথাসল্লাপো’’তি. ‘‘অনুঞ্ঞেয্যঞ্চেৱাহং, ভন্তে, ভগৱতো অনুজানিস্সামি, পটিক্কোসিতব্বঞ্চ পটিক্কোসিস্সামি, যস্স চাহং ভগৱতো ভাসিতস্স অত্থং ন জানিস্সামি ভগৱন্তংযেৱেত্থ উত্তৰি পটিপুচ্ছিস্সামি – ‘ইদং ভন্তে, কথং, ইমস্স কো অত্থো’তি? হোতু নো এত্থ কথাসল্লাপো’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ৱপ্প, যে কাযসমাৰম্ভপচ্চযা উপ্পজ্জন্তি আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, কাযসমাৰম্ভা পটিৱিৰতস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. সো নৱঞ্চ কম্মং ন কৰোতি, পুৰাণঞ্চ কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকৰোতি, সন্দিট্ঠিকা নিজ্জৰা অকালিকা এহিপস্সিকা ওপনেয্যিকা পচ্চত্তং ৱেদিতব্বা ৱিঞ্ঞূহি [ৱিঞ্ঞূহীতি (সী. পী. ক.) সং. নি. ৪.৩৬৪ পস্সিতব্বং]. পস্সসি নো ত্ৱং, ৱপ্প, তং ঠানং যতোনিদানং পুৰিসং দুক্খৱেদনিযা আসৱা অস্সৱেয্যুং অভিসম্পৰায’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ৱপ্প, যে ৱচীসমাৰম্ভপচ্চযা উপ্পজ্জন্তি আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, ৱচীসমাৰম্ভা পটিৱিৰতস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. সো নৱঞ্চ কম্মং ন কৰোতি, পুৰাণঞ্চ কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকৰোতি. সন্দিট্ঠিকা নিজ্জৰা অকালিকা এহিপস্সিকা ওপনেয্যিকা পচ্চত্তং ৱেদিতব্বা ৱিঞ্ঞূহি. পস্সসি নো ত্ৱং, ৱপ্প, তং ঠানং যতোনিদানং পুৰিসং দুক্খৱেদনিযা আসৱা অস্সৱেয্যুং অভিসম্পৰায’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ৱপ্প, যে মনোসমাৰম্ভপচ্চযা উপ্পজ্জন্তি আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, মনোসমাৰম্ভা পটিৱিৰতস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. সো নৱঞ্চ কম্মং ন কৰোতি, পুৰাণঞ্চ কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকৰোতি. সন্দিট্ঠিকা নিজ্জৰা অকালিকা এহিপস্সিকা ওপনেয্যিকা পচ্চত্তং ৱেদিতব্বা ৱিঞ্ঞূহি. পস্সসি নো ত্ৱং, ৱপ্প, তং ঠানং যতোনিদানং পুৰিসং দুক্খৱেদনিযা আসৱা অস্সৱেয্যুং অভিসম্পৰায’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ৱপ্প, যে অৱিজ্জাপচ্চযা উপ্পজ্জন্তি আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, অৱিজ্জাৱিৰাগা ৱিজ্জুপ্পাদা এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. সো নৱঞ্চ কম্মং ন কৰোতি, পুৰাণঞ্চ কম্মং ফুস্স ফুস্স ব্যন্তীকৰোতি. সন্দিট্ঠিকা নিজ্জৰা অকালিকা এহিপস্সিকা ওপনেয্যিকা পচ্চত্তং ৱেদিতব্বা ৱিঞ্ঞূহি. পস্সসি নো ত্ৱং, ৱপ্প, তং ঠানং যতোনিদানং পুৰিসং দুক্খৱেদনিযা আসৱা অস্সৱেয্যুং অভিসম্পৰায’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘এৱং সম্মা ৱিমুত্তচিত্তস্স খো, ৱপ্প, ভিক্খুনো ছ সততৱিহাৰা অধিগতা হোন্তি. সো চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা নেৱ সুমনো হোতি ন দুম্মনো; উপেক্খকো ৱিহৰতি সতো সম্পজানো. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে... জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞা নেৱ সুমনো হোতি ন দুম্মনো; উপেক্খকো ৱিহৰতি সতো সম্পজানো. সো কাযপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘কাযপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদিযামী’তি পজানাতি; জীৱিতপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘জীৱিতপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদিযামী’তি পজানাতি; ‘কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৱিতপৰিযাদানা ইধেৱ সব্বৱেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতী ভৱিস্সন্তী’তি পজানাতি’’.

‘‘সেয্যথাপি, ৱপ্প, থূণং পটিচ্চ ছাযা পঞ্ঞাযতি. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য কুদ্দালপিটকং আদায. সো তং থূণং মূলে ছিন্দেয্য; মূলে ছিন্দিত্ৱা পলিখণেয্য; পলিখণিত্ৱা মূলানি উদ্ধৰেয্য, অন্তমসো উসীৰনাড়িমত্তানিপি [উসীৰনাড়মত্তানিপি (সী.)]. সো তং থূণং খণ্ডাখণ্ডিকং ছিন্দেয্য. খণ্ডাখণ্ডিকং ছেত্ৱা ফালেয্য. ফালেত্ৱা সকলিকং সকলিকং কৰেয্য. সকলিকং সকলিকং কত্ৱা ৱাতাতপে ৱিসোসেয্য. ৱাতাতপে ৱিসোসেত্ৱা অগ্গিনা ডহেয্য. অগ্গিনা ডহেত্ৱা মসিং কৰেয্য. মসিং কৰিত্ৱা মহাৱাতে ৱা ওফুণেয্য নদিযা ৱা সীঘসোতায পৱাহেয্য. এৱং হিস্স, ৱপ্প, যা থূণং পটিচ্চ ছাযা সা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা.

‘‘এৱমেৱং খো, ৱপ্প, এৱং সম্মা ৱিমুত্তচিত্তস্স ভিক্খুনো ছ সততৱিহাৰা অধিগতা হোন্তি. সো চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা নেৱ সুমনো হোতি ন দুম্মনো; উপেক্খকো ৱিহৰতি সতো সম্পজানো. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায নেৱ সুমনো হোতি ন দুম্মনো; উপেক্খকো ৱিহৰতি সতো সম্পজানো. সো কাযপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘কাযপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদিযামী’তি পজানাতি; জীৱিতপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদিযমানো ‘জীৱিতপৰিযন্তিকং ৱেদনং ৱেদিযামী’তি পজানাতি; ‘কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৱিতপৰিযাদানা ইধেৱ সব্বৱেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতী ভৱিস্সন্তী’তি পজানাতি’’.

এৱং ৱুত্তে ৱপ্পো সক্কো নিগণ্ঠসাৱকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, পুৰিসো উদযত্থিকো অস্সপণিযং পোসেয্য. সো উদযঞ্চেৱ নাধিগচ্ছেয্য, উত্তৰিঞ্চ কিলমথস্স ৱিঘাতস্স ভাগী অস্স. এৱমেৱং খো অহং, ভন্তে, উদযত্থিকো বালে নিগণ্ঠে পযিৰুপাসিং. স্ৱাহং উদযঞ্চেৱ নাধিগচ্ছিং, উত্তৰিঞ্চ কিলমথস্স ৱিঘাতস্স ভাগী অহোসিং. এসাহং, ভন্তে, অজ্জতগ্গে যো মে বালেসু নিগণ্ঠেসু পসাদো তং মহাৱাতে ৱা ওফুণামি নদিযা ৱা সীঘসোতায পৱাহেমি. অভিক্কন্তং, ভন্তে…পে… উপাসকং মং, ভন্তে, ভগৱা ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি. পঞ্চমং.