৬. উম্মগ্গসুত্তং

১৮৬. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কেন নু খো, ভন্তে, লোকো নীযতি, কেন লোকো পৰিকস্সতি, কস্স চ উপ্পন্নস্স ৱসং গচ্ছতী’’তি?

‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! ভদ্দকো খো তে, ভিক্খু, উম্মগ্গো [উম্মঙ্গো (স্যা. ক.)], ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী [কল্যাণা (ক.)] পৰিপুচ্ছা. এৱঞ্হি ত্ৱং, ভিক্খু, পুচ্ছসি – ‘কেন নু খো, ভন্তে, লোকো নীযতি, কেন লোকো পৰিকস্সতি, কস্স চ উপ্পন্নস্স ৱসং গচ্ছতী’’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘চিত্তেন খো, ভিক্খু, লোকো নীযতি, চিত্তেন পৰিকস্সতি, চিত্তস্স উপ্পন্নস্স ৱসং গচ্ছতী’’তি.

‘‘সাধু, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা ভগৱন্তং উত্তৰি পঞ্হং অপুচ্ছি – ‘‘‘বহুস্সুতো ধম্মধৰো, বহুস্সুতো ধম্মধৰো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, বহুস্সুতো ধম্মধৰো হোতী’’তি?

‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! ভদ্দকো খো তে, ভিক্খু উম্মগ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পৰিপুচ্ছা. এৱঞ্হি ত্ৱং, ভিক্খু, পুচ্ছসি – ‘বহুস্সুতো ধম্মধৰো, বহুস্সুতো ধম্মধৰোতি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, বহুস্সুতো ধম্মধৰো হোতী’’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘বহূ খো, ভিক্খু, মযা ধম্মা দেসিতা [বহু খো ভিক্খু মযা ধম্মো দেসিতো (ক.)] – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথা, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. চতুপ্পদায চেপি, ভিক্খু, গাথায অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি বহুস্সুতো ধম্মধৰোতি অলং ৱচনাযা’’তি.

‘‘সাধু, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা ভগৱন্তং উত্তৰি পঞ্হং অপুচ্ছি – ‘‘‘সুতৱা নিব্বেধিকপঞ্ঞো, সুতৱা নিব্বেধিকপঞ্ঞো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, সুতৱা নিব্বেধিকপঞ্ঞো হোতী’’তি?

‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! ভদ্দকো খো তে, ভিক্খু, উম্মগ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পৰিপুচ্ছা. এৱঞ্হি ত্ৱং, ভিক্খু, পুচ্ছসি – ‘সুতৱা নিব্বেধিকপঞ্ঞো, সুতৱা নিব্বেধিকপঞ্ঞোতি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, সুতৱা নিব্বেধিকপঞ্ঞো হোতী’’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খুনো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি সুতং হোতি, পঞ্ঞায চস্স অত্থং অতিৱিজ্ঝ পস্সতি; ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি সুতং হোতি, পঞ্ঞায চস্স অত্থং অতিৱিজ্ঝ পস্সতি; ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি সুতং হোতি, পঞ্ঞায চস্স অত্থং অতিৱিজ্ঝ পস্সতি; ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি সুতং হোতি, পঞ্ঞায চস্স অত্থং অতিৱিজ্ঝ পস্সতি. এৱং খো, ভিক্খু, সুতৱা নিব্বেধিকপঞ্ঞো হোতী’’তি.

‘‘সাধু, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা ভগৱন্তং উত্তৰি পঞ্হং অপুচ্ছি – ‘‘‘পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো হোতী’’তি?

‘‘সাধু সাধু ভিক্খু! ভদ্দকো খো তে, ভিক্খু, উম্মগ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পৰিপুচ্ছা. এৱঞ্হি ত্ৱং ভিক্খু পুচ্ছসি – ‘পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞোতি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো হোতী’’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘ইধ, ভিক্খু, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো নেৱত্তব্যাবাধায চেতেতি ন পৰব্যাবাধায চেতেতি ন উভযব্যাবাধায চেতেতি অত্তহিতপৰহিতউভযহিতসব্বলোকহিতমেৱ চিন্তযমানো চিন্তেতি. এৱং খো, ভিক্খু, পণ্ডিতো মহাপঞ্ঞো হোতী’’তি. ছট্ঠং.