৭. কথাৱত্থুসুত্তং

৬৮. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, কথাৱত্থূনি. কতমানি তীণি? অতীতং ৱা, ভিক্খৱে, অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং অহোসি অতীতমদ্ধান’ন্তি. অনাগতং ৱা, ভিক্খৱে, অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং ভৱিস্সতি অনাগতমদ্ধান’ন্তি. এতৰহি ৱা, ভিক্খৱে, পচ্চুপ্পন্নং অদ্ধানং আৰব্ভ কথং কথেয্য – ‘এৱং হোতি এতৰহি পচ্চুপ্পন্নমদ্ধান’’’ন্তি [এৱং এতৰহি পচ্চুপ্পন্নন্তি (সী. পী. ক.), এৱং হোতি এতৰহি পচ্চুপ্পন্নন্তি (স্যা. কং.)].

‘‘কথাসম্পযোগেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱেদিতব্বো যদি ৱা কচ্ছো যদি ৱা অকচ্ছোতি. সচাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্হং পুট্ঠো সমানো একংসব্যাকৰণীযং পঞ্হং ন একংসেন ব্যাকৰোতি, ৱিভজ্জব্যাকৰণীযং পঞ্হং ন ৱিভজ্জ ব্যাকৰোতি, পটিপুচ্ছাব্যাকৰণীযং পঞ্হং ন পটিপুচ্ছা ব্যাকৰোতি, ঠপনীযং পঞ্হং ন ঠপেতি [থপনীযং পঞ্হং ন থপেতি (ক.)], এৱং সন্তাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অকচ্ছো হোতি. সচে পনাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্হং পুট্ঠো সমানো একংসব্যাকৰণীযং পঞ্হং একংসেন ব্যাকৰোতি, ৱিভজ্জব্যাকৰণীযং পঞ্হং ৱিভজ্জ ব্যাকৰোতি, পটিপুচ্ছাব্যাকৰণীযং পঞ্হং পটিপুচ্ছা ব্যাকৰোতি, ঠপনীযং পঞ্হং ঠপেতি, এৱং সন্তাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো কচ্ছো হোতি.

‘‘কথাসম্পযোগেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱেদিতব্বো যদি ৱা কচ্ছো যদি ৱা অকচ্ছোতি. সচাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ঠানাঠানে ন সণ্ঠাতি পৰিকপ্পে ন সণ্ঠাতি অঞ্ঞাতৱাদে [অঞ্ঞৱাদে (সী. স্যা. কং. পী.), অঞ্ঞাতৱাৰে (ক.)] ন সণ্ঠাতি পটিপদায ন সণ্ঠাতি, এৱং সন্তাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অকচ্ছো হোতি. সচে পনাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ঠানাঠানে সণ্ঠাতি পৰিকপ্পে সণ্ঠাতি অঞ্ঞাতৱাদে সণ্ঠাতি পটিপদায সণ্ঠাতি, এৱং সন্তাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো কচ্ছো হোতি.

‘‘কথাসম্পযোগেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱেদিতব্বো যদি ৱা কচ্ছো যদি ৱা অকচ্ছোতি. সচাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্হং পুট্ঠো সমানো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি, বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, এৱং সন্তাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অকচ্ছো হোতি. সচে পনাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ন অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰতি ন বহিদ্ধা কথং অপনামেতি, ন কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাতুকৰোতি, এৱং সন্তাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো কচ্ছো হোতি.

‘‘কথাসম্পযোগেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱেদিতব্বো যদি ৱা কচ্ছো যদি ৱা অকচ্ছোতি. সচাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্হং পুট্ঠো সমানো অভিহৰতি অভিমদ্দতি অনুপজগ্ঘতি [অনুসংজগ্ঘতি (ক.)] খলিতং গণ্হাতি, এৱং সন্তাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অকচ্ছো হোতি. সচে পনাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পঞ্হং পুট্ঠো সমানো নাভিহৰতি নাভিমদ্দতি ন অনুপজগ্ঘতি ন খলিতং গণ্হাতি, এৱং সন্তাযং, ভিক্খৱে, পুগ্গলো কচ্ছো হোতি.

‘‘কথাসম্পযোগেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলো ৱেদিতব্বো যদি ৱা সউপনিসো যদি ৱা অনুপনিসোতি. অনোহিতসোতো, ভিক্খৱে, অনুপনিসো হোতি, ওহিতসোতো সউপনিসো হোতি. সো সউপনিসো সমানো অভিজানাতি একং ধম্মং, পৰিজানাতি একং ধম্মং, পজহতি একং ধম্মং, সচ্ছিকৰোতি একং ধম্মং. সো অভিজানন্তো একং ধম্মং, পৰিজানন্তো একং ধম্মং, পজহন্তো একং ধম্মং, সচ্ছিকৰোন্তো একং ধম্মং সম্মাৱিমুত্তিং ফুসতি. এতদত্থা, ভিক্খৱে, কথা; এতদত্থা মন্তনা; এতদত্থা উপনিসা; এতদত্থং সোতাৱধানং, যদিদং অনুপাদা চিত্তস্স ৱিমোক্খোতি.

‘‘যে ৱিৰুদ্ধা সল্লপন্তি, ৱিনিৱিট্ঠা সমুস্সিতা;

অনৰিযগুণমাসজ্জ, অঞ্ঞোঞ্ঞৱিৱৰেসিনো.

‘‘দুব্ভাসিতং ৱিক্খলিতং, সম্পমোহং [সসম্মোহং (ক.)] পৰাজযং;

অঞ্ঞোঞ্ঞস্সাভিনন্দন্তি, তদৰিযো কথনাচৰে [তদৰিযো ন কথং ৱদে (ক.)].

‘‘সচে চস্স কথাকামো, কালমঞ্ঞায পণ্ডিতো;

ধম্মট্ঠপটিসংযুত্তা, যা অৰিযচৰিতা [অৰিযঞ্চৰিতা (সী.), অৰিযাদিকা (ক.)] কথা.

‘‘তং কথং কথযে ধীৰো, অৱিৰুদ্ধো অনুস্সিতো;

অনুন্নতেন মনসা, অপড়াসো অসাহসো.

‘‘অনুসূযাযমানো সো, সম্মদঞ্ঞায ভাসতি;

সুভাসিতং অনুমোদেয্য, দুব্ভট্ঠে নাপসাদযে [নাৱসাদযে (সী. পী.)].

‘‘উপাৰম্ভং ন সিক্খেয্য, খলিতঞ্চ ন গাহযে [ন ভাসযে (ক.)];

নাভিহৰে নাভিমদ্দে, ন ৱাচং পযুতং ভণে.

‘‘অঞ্ঞাতত্থং পসাদত্থং, সতং ৱে হোতি মন্তনা;

এৱং খো অৰিযা মন্তেন্তি, এসা অৰিযান মন্তনা;

এতদঞ্ঞায মেধাৱী, ন সমুস্সেয্য মন্তযে’’তি. সত্তমং;