৯. পঠমকোসলসুত্তং

২৯. ‘‘যাৱতা, ভিক্খৱে, কাসিকোসলা, যাৱতা ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স ৱিজিতং [ৱিজিতে (সী. ক.)], ৰাজা তত্থ পসেনদি কোসলো অগ্গমক্খাযতি. ৰঞ্ঞোপি খো, ভিক্খৱে, পসেনদিস্স কোসলস্স অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

‘‘যাৱতা, ভিক্খৱে, চন্দিমসূৰিযা পৰিহৰন্তি দিসা ভন্তি ৱিৰোচমানা, তাৱ সহস্সধা লোকো. তস্মিং সহস্সধা লোকে সহস্সং চন্দানং সহস্সং সূৰিযানং [সুৰিযানং (সী. স্যা. কং. পী.)] সহস্সং সিনেৰুপব্বতৰাজানং সহস্সং জম্বুদীপানং সহস্সং অপৰগোযানানং সহস্সং উত্তৰকুৰূনং সহস্সং পুব্বৱিদেহানং চত্তাৰি মহাসমুদ্দসহস্সানি চত্তাৰি মহাৰাজসহস্সানি সহস্সং চাতুমহাৰাজিকানং সহস্সং তাৱতিংসানং সহস্সং যামানং সহস্সং তুসিতানং সহস্সং নিম্মানৰতীনং সহস্সং পৰনিম্মিতৱসৱত্তীনং সহস্সং ব্ৰহ্মলোকানং. যাৱতা, ভিক্খৱে, সহস্সী লোকধাতু, মহাব্ৰহ্মা তত্থ অগ্গমক্খাযতি. মহাব্ৰহ্মুনোপি খো, ভিক্খৱে, অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

‘‘হোতি সো, ভিক্খৱে, সমযো যং অযং লোকো সংৱট্টতি. সংৱট্টমানে, ভিক্খৱে, লোকে যেভুয্যেন সত্তা আভস্সৰসংৱত্তনিকা [আভস্সৰৱত্তনিকা (সী. স্যা.)] ভৱন্তি. তে তত্থ হোন্তি মনোমযা পীতিভক্খা সযংপভা অন্তলিক্খেচৰা সুভট্ঠাযিনো চিৰং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠন্তি. সংৱট্টমানে, ভিক্খৱে, লোকে আভস্সৰা দেৱা অগ্গমক্খাযন্তি. আভস্সৰানম্পি খো, ভিক্খৱে, দেৱানং অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

[অ. নি. ১০.২৫] ‘‘দসযিমানি, ভিক্খৱে, কসিণাযতনানি. কতমানি দস? পথৱীকসিণমেকো সঞ্জানাতি উদ্ধং অধো তিৰিযং অদ্ৱযং অপ্পমাণং; আপোকসিণমেকো সঞ্জানাতি…পে… তেজোকসিণমেকো সঞ্জানাতি… ৱাযোকসিণমেকো সঞ্জানাতি… নীলকসিণমেকো সঞ্জানাতি… পীতকসিণমেকো সঞ্জানাতি… লোহিতকসিণমেকো সঞ্জানাতি… ওদাতকসিণমেকো সঞ্জানাতি… আকাসকসিণমেকো সঞ্জানাতি… ৱিঞ্ঞাণকসিণমেকো সঞ্জানাতি উদ্ধং অধো তিৰিযং অদ্ৱযং অপ্পমাণং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, দস কসিণাযতনানি.

‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ইমেসং দসন্নং কসিণাযতনানং যদিদং ৱিঞ্ঞাণকসিণং একো সঞ্জানাতি উদ্ধং অধো তিৰিযং অদ্ৱযং অপ্পমাণং. এৱংসঞ্ঞিনোপি খো, ভিক্খৱে, সন্তি সত্তা. এৱংসঞ্ঞীনম্পি খো, ভিক্খৱে, সত্তানং অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

[দী. নি. ৩.৩৩৮, ৩৫৮; অ. নি. ৮.৬৪] ‘‘অট্ঠিমানি, ভিক্খৱে, অভিভাযতনানি. কতমানি অট্ঠ? অজ্ঝত্তং ৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি পৰিত্তানি সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং পঠমং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং ৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি অপ্পমাণানি সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং দুতিযং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি পৰিত্তানি সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং ততিযং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি অপ্পমাণানি সুৱণ্ণদুব্বণ্ণানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং চতুত্থং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি নীলানি নীলৱণ্ণানি নীলনিদস্সনানি নীলনিভাসানি. সেয্যথাপি নাম উমাপুপ্ফং নীলং নীলৱণ্ণং নীলনিদস্সনং নীলনিভাসং, সেয্যথা ৱা পন তং ৱত্থং বাৰাণসেয্যকং উভতোভাগৱিমট্ঠং নীলং নীলৱণ্ণং নীলনিদস্সনং নীলনিভাসং; এৱমেৱং অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি নীলানি নীলৱণ্ণানি নীলনিদস্সনানি নীলনিভাসানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং পঞ্চমং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি পীতানি পীতৱণ্ণানি পীতনিদস্সনানি পীতনিভাসানি. সেয্যথাপি নাম কণিকাৰপুপ্ফং পীতং পীতৱণ্ণং পীতনিদস্সনং পীতনিভাসং, সেয্যথা ৱা পন তং ৱত্থং বাৰাণসেয্যকং উভতোভাগৱিমট্ঠং পীতং পীতৱণ্ণং পীতনিদস্সনং পীতনিভাসং; এৱমেৱং অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি পীতানি পীতৱণ্ণানি পীতনিদস্সনানি পীতনিভাসানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং ছট্ঠং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি লোহিতকানি লোহিতকৱণ্ণানি লোহিতকনিদস্সনানি লোহিতকনিভাসানি. সেয্যথাপি নাম বন্ধুজীৱকপুপ্ফং লোহিতকং লোহিতকৱণ্ণং লোহিতকনিদস্সনং লোহিতকনিভাসং, সেয্যথা ৱা পন তং ৱত্থং বাৰাণসেয্যকং উভতোভাগৱিমট্ঠং লোহিতকং লোহিতকৱণ্ণং লোহিতকনিদস্সনং লোহিতকনিভাসং; এৱমেৱং অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি লোহিতকানি লোহিতকৱণ্ণানি লোহিতকনিদস্সনানি লোহিতকনিভাসানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং সত্তমং অভিভাযতনং.

‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি ওদাতানি ওদাতৱণ্ণানি ওদাতনিদস্সনানি ওদাতনিভাসানি. সেয্যথাপি নাম ওসধিতাৰকা ওদাতা ওদাতৱণ্ণা ওদাতনিদস্সনা ওদাতনিভাসা, সেয্যথা ৱা পন তং ৱত্থং বাৰাণসেয্যকং উভতোভাগৱিমট্ঠং ওদাতং ওদাতৱণ্ণং ওদাতনিদস্সনং ওদাতনিভাসং; এৱমেৱং অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি ওদাতানি ওদাতৱণ্ণানি ওদাতনিদস্সনানি ওদাতনিভাসানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. ইদং অট্ঠমং অভিভাযতনং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, অট্ঠ অভিভাযতনানি.

‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ইমেসং অট্ঠন্নং অভিভাযতনানং যদিদং অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী একো বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতি ওদাতানি ওদাতৱণ্ণানি ওদাতনিদস্সনানি ওদাতনিভাসানি; ‘তানি অভিভুয্য জানামি পস্সামী’তি, এৱংসঞ্ঞী হোতি. এৱংসঞ্ঞিনোপি খো, ভিক্খৱে, সন্তি সত্তা. এৱংসঞ্ঞীনম্পি খো, ভিক্খৱে, সত্তানং অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

‘‘চতস্সো ইমা, ভিক্খৱে, পটিপদা. কতমা চতস্সো? দুক্খা পটিপদা দন্ধাভিঞ্ঞা, দুক্খা পটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞা, সুখা পটিপদা দন্ধাভিঞ্ঞা, সুখা পটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞা – ইমা খো, ভিক্খৱে, চতস্সো পটিপদা.

‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ইমাসং চতুন্নং পটিপদানং যদিদং সুখা পটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞা. এৱংপটিপন্নাপি খো, ভিক্খৱে, সন্তি সত্তা. এৱংপটিপন্নানম্পি খো, ভিক্খৱে, সত্তানং অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

‘‘চতস্সো ইমা, ভিক্খৱে, সঞ্ঞা. কতমা চতস্সো? পৰিত্তমেকো সঞ্জানাতি, মহগ্গতমেকো সঞ্জানাতি, অপ্পমাণমেকো সঞ্জানাতি, ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনমেকো সঞ্জানাতি – ইমা খো, ভিক্খৱে, চতস্সো সঞ্ঞা.

‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ইমাসং চতুন্নং সঞ্ঞানং যদিদং ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনমেকো সঞ্জানাতি. এৱংসঞ্ঞিনোপি খো, ভিক্খৱে, সন্তি সত্তা. এৱংসঞ্ঞীনম্পি খো, ভিক্খৱে, সত্তানং অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, বাহিৰকানং দিট্ঠিগতানং যদিদং ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, ন ভৱিস্সামি, ন মে ভৱিস্সতী’তি. এৱংদিট্ঠিনো, ভিক্খৱে, এতং পাটিকঙ্খং – ‘যা চাযং ভৱে অপ্পটিকুল্যতা, সা চস্স ন ভৱিস্সতি; যা চাযং ভৱনিৰোধে পাটিকুল্যতা, সা চস্স ন ভৱিস্সতী’তি. এৱংদিট্ঠিনোপি খো, ভিক্খৱে, সন্তি সত্তা. এৱংদিট্ঠীনম্পি খো, ভিক্খৱে, সত্তানং অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা পৰমত্থৱিসুদ্ধিং পঞ্ঞাপেন্তি. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, পৰমত্থৱিসুদ্ধিং পঞ্ঞাপেন্তানং যদিদং সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. তে তদভিঞ্ঞায তস্স সচ্ছিকিৰিযায ধম্মং দেসেন্তি. এৱংৱাদিনোপি খো, ভিক্খৱে, সন্তি সত্তা. এৱংৱাদীনম্পি খো, ভিক্খৱে, সত্তানং অত্থেৱ অঞ্ঞথত্তং অত্থি ৱিপৰিণামো. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. তস্মিং নিব্বিন্দন্তো অগ্গে ৱিৰজ্জতি, পগেৱ হীনস্মিং.

‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা পৰমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞাপেন্তি. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, পৰমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞাপেন্তানং যদিদং ছন্নং ফস্সাযতনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং ৱিদিত্ৱা অনুপাদা ৱিমোক্খো. এৱংৱাদিং খো মং, ভিক্খৱে, এৱমক্খাযিং একে সমণব্ৰাহ্মণা অসতা তুচ্ছা মুসা অভূতেন অব্ভাচিক্খন্তি – ‘সমণো গোতমো ন কামানং পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞাপেতি, ন ৰূপানং পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞাপেতি, ন ৱেদনানং পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞাপেতী’তি. কামানঞ্চাহং, ভিক্খৱে, পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞাপেমি, ৰূপানঞ্চ পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞাপেমি, ৱেদনানঞ্চ পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞাপেমি, দিট্ঠেৱ ধম্মে নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতিভূতো অনুপাদা পৰিনিব্বানং পঞ্ঞাপেমী’’তি. নৱমং.