৮. দুতিযমহাপঞ্হাসুত্তং

২৮. একং সমযং ভগৱা কজঙ্গলাযং ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে. অথ খো সম্বহুলা কজঙ্গলকা উপাসকা যেন কজঙ্গলিকা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা কজঙ্গলিকং ভিক্খুনিং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো কজঙ্গলকা উপাসকা কজঙ্গলিকং ভিক্খুনিং এতদৱোচুং –

‘‘ৱুত্তমিদং, অয্যে, ভগৱতা মহাপঞ্হেসু – ‘একো পঞ্হো একো উদ্দেসো একং ৱেয্যাকৰণং, দ্ৱে পঞ্হা দ্ৱে উদ্দেসা দ্ৱে ৱেয্যাকৰণানি, তযো পঞ্হা তযো উদ্দেসা তীণি ৱেয্যাকৰণানি, চত্তাৰো পঞ্হা চত্তাৰো উদ্দেসা চত্তাৰি ৱেয্যাকৰণানি, পঞ্চ পঞ্হা পঞ্চুদ্দেসা পঞ্চ ৱেয্যাকৰণানি, ছ পঞ্হা ছ উদ্দেসা ছ ৱেয্যাকৰণানি, সত্ত পঞ্হা সত্তুদ্দেসা সত্ত ৱেয্যাকৰণানি, অট্ঠ পঞ্হা অট্ঠুদ্দেসা অট্ঠ ৱেয্যাকৰণানি, নৱ পঞ্হা নৱুদ্দেসা নৱ ৱেয্যাকৰণানি, দস পঞ্হা দসুদ্দেসা দস ৱেয্যাকৰণানী’তি. ইমস্স নু খো, অয্যে, ভগৱতা সংখিত্তেন ভাসিতস্স কথং ৱিত্থাৰেন অত্থো দট্ঠব্বো’’তি?

‘‘ন খো পনেতং, আৱুসো, ভগৱতো সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং, নপি মনোভাৱনীযানং ভিক্খূনং সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং; অপি চ, যথা মেত্থ খাযতি তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, অয্যে’’তি, খো কজঙ্গলকা উপাসকা কজঙ্গলিকায ভিক্খুনিযা পচ্চস্সোসুং. কজঙ্গলিকা ভিক্খুনী এতদৱোচ –

‘‘‘একো পঞ্হো একো উদ্দেসো একং ৱেয্যাকৰণ’ন্তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং ভগৱতা. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? একধম্মে, আৱুসো, ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমস্মিং একধম্মে? সব্বে সত্তা আহাৰট্ঠিতিকা – ইমস্মিং খো, আৱুসো, একধম্মে ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘একো পঞ্হো একো উদ্দেসো একং ৱেয্যাকৰণন্তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ভগৱতা ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

‘‘‘দ্ৱে পঞ্হা দ্ৱে উদ্দেসা দ্ৱে ৱেয্যাকৰণানী’তি ইতি, খো পনেতং ৱুত্তং ভগৱতা. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? দ্ৱীসু, আৱুসো, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু দ্ৱীসু? নামে চ ৰূপে চ…পে… কতমেসু তীসু? তীসু ৱেদনাসু – ইমেসু খো, আৱুসো, তীসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘তযো পঞ্হা তযো উদ্দেসা তীণি ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ভগৱতা ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

‘‘‘চত্তাৰো পঞ্হা চত্তাৰো উদ্দেসা চত্তাৰি ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং ভগৱতা. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? চতূসু, আৱুসো, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা সুভাৱিতচিত্তো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু চতূসু? চতূসু সতিপট্ঠানেসু – ইমেসু খো, আৱুসো, চতূসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা সুভাৱিতচিত্তো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘চত্তাৰো পঞ্হা চত্তাৰো উদ্দেসা চত্তাৰি ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ভগৱতা ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

‘‘‘পঞ্চ পঞ্হা পঞ্চুদ্দেসা পঞ্চ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং ভগৱতা. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? পঞ্চসু, আৱুসো, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা সুভাৱিতচিত্তো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু পঞ্চসু? পঞ্চসু ইন্দ্ৰিযেসু…পে… কতমেসু ছসু? ছসু নিস্সৰণীযাসু ধাতূসু…পে… কতমেসু সত্তসু? সত্তসু বোজ্ঝঙ্গেসু…পে… কতমেসু অট্ঠসু? অট্ঠসু অৰিযঅট্ঠঙ্গিকমগ্গেসু – ইমেসু খো, আৱুসো, অট্ঠসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা সুভাৱিতচিত্তো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘অট্ঠ পঞ্হা অট্ঠুদ্দেসা অট্ঠ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ভগৱতা ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

‘‘‘নৱ পঞ্হা নৱুদ্দেসা নৱ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং ভগৱতা. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? নৱসু, আৱুসো, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু নৱসু? নৱসু সত্তাৱাসেসু – ইমেসু খো, আৱুসো, নৱসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘নৱ পঞ্হা নৱুদ্দেসা নৱ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ভগৱতা ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

‘‘‘দস পঞ্হা দসুদ্দেসা দস ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং ভগৱতা. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? দসসু, আৱুসো, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা সুভাৱিতচিত্তো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু দসসু? দসসু কুসলেসু কম্মপথেসু – ইমেসু খো, আৱুসো, দসসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা সুভাৱিতচিত্তো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘দস পঞ্হা দসুদ্দেসা দস ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ভগৱতা ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

‘‘ইতি খো, আৱুসো, যং তং ৱুত্তং ভগৱতা সংখিত্তেন ভাসিতাসু মহাপঞ্হাসু – ‘একো পঞ্হো একো উদ্দেসো একং ৱেয্যাকৰণং…পে… দস পঞ্হা দসুদ্দেসা দস ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইমস্স খো অহং, আৱুসো, ভগৱতা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামি. আকঙ্খমানা চ পন তুম্হে, আৱুসো, ভগৱন্তঞ্ঞেৱ উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যাথ. যথা ৱো [যথা খো (ক.), যথা নো (বহূসু) অ. নি. ১০.১১৫, ১৭২ পন পাঠভেদো নত্থি] ভগৱা ব্যাকৰোতি তথা নং ধাৰেয্যাথা’’তি. ‘‘এৱং, অয্যে’’তি খো কজঙ্গলকা উপাসকা কজঙ্গলিকায খো ভিক্খুনিযা ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা কজঙ্গলিকং ভিক্খুনিং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো কজঙ্গলকা উপাসকা যাৱতকো অহোসি কজঙ্গলিকায ভিক্খুনিযা সদ্ধিং কথাসল্লাপো, তং সব্বং ভগৱতো আৰোচেসুং.

‘‘সাধু সাধু, গহপতযো! পণ্ডিতা, গহপতযো, কজঙ্গলিকা ভিক্খুনী. মহাপঞ্ঞা, গহপতযো, কজঙ্গলিকা ভিক্খুনী. মঞ্চেপি তুম্হে, গহপতযো, উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যাথ, অহম্পি চেতং এৱমেৱং [এৱমেৱ (ক.) ম. নি. ১.২০৫ পস্সিতব্বং] ব্যাকৰেয্যং যথা তং কজঙ্গলিকায ভিক্খুনিযা ব্যাকতং. এসো চেৱ তস্স [এসো চেৱেতস্স (ম. নি. ১.২০৫)] অত্থো. এৱঞ্চ নং ধাৰেয্যাথা’’তি. অট্ঠমং.