৭. পঠমমহাপঞ্হাসুত্তং
২৭. একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পৱিসিংসু. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘অতিপ্পগো খো তাৱ সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিতুং; যংনূন মযং যেন অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো তেনুপসঙ্কমেয্যামা’’তি.
অথ খো তে ভিক্খূ যেন অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা তেহি অঞ্ঞতিত্থিযেহি পৰিব্বাজকেহি সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নে খো তে ভিক্খূ তে অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এতদৱোচুং –
‘‘সমণো, আৱুসো, গোতমো সাৱকানং এৱং ধম্মং দেসেতি – ‘এথ তুম্হে, ভিক্খৱে, সব্বং ধম্মং অভিজানাথ, সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায ৱিহৰথা’তি; মযম্পি খো, আৱুসো, সাৱকানং এৱং ধম্মং দেসেম – ‘এথ তুম্হে, আৱুসো, সব্বং ধম্মং অভিজানাথ, সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায ৱিহৰথা’তি. ইধ নো, আৱুসো, কো ৱিসেসো কো অধিপ্পযাসো কিং নানাকৰণং সমণস্স ৱা গোতমস্স অম্হাকং ৱা, যদিদং ধম্মদেসনায ৱা ধম্মদেসনং অনুসাসনিযা ৱা অনুসাসনি’’ন্তি?
অথ খো তে ভিক্খূ তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিংসু নপ্পটিক্কোসিংসু. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কমিংসু – ‘‘ভগৱতো সন্তিকে এতস্স ভাসিতস্স অত্থং আজানিস্সামা’’তি.
অথ খো তে ভিক্খূ সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং –
‘‘ইধ মযং, ভন্তে, পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পৱিসিম্হা. তেসং নো, ভন্তে, অম্হাকং এতদহোসি – ‘অতিপ্পগো খো তাৱ সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিতুং; যংনূন মযং যেন অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো তেনুপসঙ্কমেয্যামা’তি. অথ খো মযং, ভন্তে, যেন অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং আৰামো তেনুপসঙ্কমিম্হা; উপসঙ্কমিত্ৱা তেহি অঞ্ঞতিত্থিযেহি পৰিব্বাজকেহি সদ্ধিং সম্মোদিম্হা. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিম্হা. একমন্তং নিসিন্নে খো, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অম্হে এতদৱোচুং –
‘সমণো, আৱুসো, গোতমো সাৱকানং এৱং ধম্মং দেসেতি – এথ তুম্হে, ভিক্খৱে, সব্বং ধম্মং অভিজানাথ, সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায ৱিহৰথাতি; মযম্পি খো, আৱুসো, সাৱকানং এৱং ধম্মং দেসেম – এথ তুম্হে, আৱুসো, সব্বং ধম্মং অভিজানাথ, সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায ৱিহৰথাতি. ইধ নো, আৱুসো, কো ৱিসেসো কো অধিপ্পযাসো কিং নানাকৰণং সমণস্স ৱা গোতমস্স অম্হাকং ৱা, যদিদং ধম্মদেসনায ৱা ধম্মদেসনং অনুসাসনিযা ৱা অনুসাসনি’ন্তি?
‘‘অথ খো মযং, ভন্তে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিম্হা নপ্পটিক্কোসিম্হা. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কমিম্হা – ‘ভগৱতো সন্তিকে এতস্স ভাসিতস্স অত্থং আজানিস্সামা’’’তি.
‘‘এৱংৱাদিনো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘একো, আৱুসো, পঞ্হো একো উদ্দেসো একং ৱেয্যাকৰণং, দ্ৱে পঞ্হা দ্ৱে উদ্দেসা দ্ৱে ৱেয্যাকৰণানি, তযো পঞ্হা তযো উদ্দেসা তীণি ৱেয্যাকৰণানি, চত্তাৰো পঞ্হা চত্তাৰো উদ্দেসা চত্তাৰি ৱেয্যাকৰণানি, পঞ্চ পঞ্হা পঞ্চুদ্দেসা পঞ্চ ৱেয্যাকৰণানি, ছ পঞ্হা ছ উদ্দেসা ছ ৱেয্যাকৰণানি, সত্ত পঞ্হা সত্তুদ্দেসা সত্ত ৱেয্যাকৰণানি, অট্ঠ পঞ্হা অট্ঠুদ্দেসা অট্ঠ ৱেয্যাকৰণানি, নৱ পঞ্হা নৱুদ্দেসা নৱ ৱেয্যাকৰণানি, দস পঞ্হা দসুদ্দেসা দস ৱেয্যাকৰণানী’তি. এৱং পুট্ঠা, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা ন চেৱ সম্পাযিস্সন্তি, উত্তৰি চ ৱিঘাতং আপজ্জিস্সন্তি. তং কিস্স হেতু? যথা তং, ভিক্খৱে, অৱিসযস্মিং. নাহং তং, ভিক্খৱে, পস্সামি সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায যো ইমেসং পঞ্হানং ৱেয্যাকৰণেন চিত্তং আৰাধেয্য, অঞ্ঞত্ৰ তথাগতেন ৱা তথাগতসাৱকেন ৱা ইতো ৱা পন সুত্ৱা.
‘‘‘একো পঞ্হো একো উদ্দেসো একং ৱেয্যাকৰণ’ন্তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? একধম্মে, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমস্মিং একধম্মে? ‘সব্বে সত্তা আহাৰট্ঠিতিকা’ – ইমস্মিং খো, ভিক্খৱে, একধম্মে ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘একো পঞ্হো একো উদ্দেসো একং ৱেয্যাকৰণ’ন্তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘দ্ৱে পঞ্হা দ্ৱে উদ্দেসা দ্ৱে ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? দ্ৱীসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু দ্ৱীসু? নামে চ ৰূপে চ – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, দ্ৱীসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘দ্ৱে পঞ্হা দ্ৱে উদ্দেসা দ্ৱে ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘তযো পঞ্হা তযো উদ্দেসা তীণি ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? তীসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু তীসু? তীসু ৱেদনাসু – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, তীসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘তযো পঞ্হা তযো উদ্দেসা তীণি ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘চত্তাৰো পঞ্হা চত্তাৰো উদ্দেসা চত্তাৰি ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? চতূসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু চতূসু? চতূসু আহাৰেসু – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, চতূসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘চত্তাৰো পঞ্হা চত্তাৰো উদ্দেসা চত্তাৰি ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘পঞ্চ পঞ্হা পঞ্চুদ্দেসা পঞ্চ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? পঞ্চসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু পঞ্চসু? পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, পঞ্চসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘পঞ্চ পঞ্হা পঞ্চুদ্দেসা পঞ্চ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘ছ পঞ্হা ছ উদ্দেসা ছ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ছসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু ছসু? ছসু অজ্ঝত্তিকেসু আযতনেসু – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, ছসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘ছ পঞ্হা ছ উদ্দেসা ছ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘সত্ত পঞ্হা সত্তুদ্দেসা সত্ত ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? সত্তসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু সত্তসু? সত্তসু ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতীসু – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, সত্তসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘সত্ত পঞ্হা সত্তুদ্দেসা সত্ত ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘অট্ঠ পঞ্হা অট্ঠুদ্দেসা অট্ঠ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? অট্ঠসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু অট্ঠসু? অট্ঠসু লোকধম্মেসু – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, অট্ঠসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো…পে… দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘অট্ঠ পঞ্হা অট্ঠুদ্দেসা অট্ঠ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘নৱ পঞ্হা নৱুদ্দেসা নৱ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? নৱসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু নৱসু? নৱসু সত্তাৱাসেসু – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, নৱসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘নৱ পঞ্হা নৱুদ্দেসা নৱ ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘দস পঞ্হা দসুদ্দেসা দস ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? দসসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. কতমেসু দসসু? দসসু অকুসলেসু কম্মপথেসু – ইমেসু খো, ভিক্খৱে, দসসু ধম্মেসু ভিক্খু সম্মা নিব্বিন্দমানো সম্মা ৱিৰজ্জমানো সম্মা ৱিমুচ্চমানো সম্মা পৰিযন্তদস্সাৱী সম্মদত্থং অভিসমেচ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো হোতি. ‘দস পঞ্হা দসুদ্দেসা দস ৱেয্যাকৰণানী’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্ত’’ন্তি. সত্তমং.