༡༨༣. རོ་ཛ་མ་ལླ་ཝ་ཏྠུ
༣༠༡. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་པ་ཎེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀུ་སི་ནཱ་རཱ ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཀོ་སི་ནཱ་ར་ཀཱ མ་ལླཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཀུ་སི་ནཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. ཏེ ས་ངྒ་རཾ [ས་ངྐ་རཾ (ཀ.)] ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི་སྶ ད་ཎྜོ’’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རོ་ཛོ མ་ལློ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཀུ་སི་ནཱ་རཱ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་ཐ ཁོ ཀོ་སི་ནཱ་ར་ཀཱ མ་ལླཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ རོ་ཛཾ མ་ལླཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཁོ ཏེ ཨི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ རོ་ཛ, ཡཾ ཏྭཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, བ་ཧུ་ཀ་ཏོ བུ་དྡྷེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ ས་ངྒྷེ ཝཱ; ཨ་པི ཙ ཉཱ་ཏཱི་ཧི ས་ངྒ་རོ ཀ་ཏོ – ‘ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི་སྶ ད་ཎྜོ’’’ཏི; སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ད་ཎྜ་བྷ་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི’ ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ རོ་ཛོ མ་ལློ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏཱི’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, རོ་ཛོ མ་ལློ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ ཉཱ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ. མ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ཁོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་སཱ་དོ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏུ, ཡ་ཐཱ རོ་ཛོ མ་ལློ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་སཱི་དེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ན ཁོ ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, དུ་ཀྐ་རཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན, ཡ་ཐཱ རོ་ཛོ མ་ལློ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་སཱི་དེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རོ་ཛཾ མ་ལླཾ མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ གཱ་ཝིཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ, ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཝེ་ཎེ་ན པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཧི མ་ཡཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་སཱ་ཝུ་སོ རོ་ཛ, ཝི་ཧཱ་རོ སཾ་ཝུ་ཏ་དྭཱ་རོ, ཏེ་ན ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ལི༹་ནྡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཧི, ཝི་ཝ་རི་སྶ་ཏི ཏེ བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་ར’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ ཡེ་ན སོ ཝི་ཧཱ་རོ སཾ་ཝུ་ཏ་དྭཱ་རོ, ཏེ་ན ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ལི༹་ནྡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི. ཝི་ཝ་རི བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་རཾ. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཁོ རོ་ཛ་སྶ མ་ལླ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ…པེ… ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ མ་མ་ཉྙེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ, ནོ ཨ་ཉྙེ་ས’’ནྟི. ‘‘ཡེ་སཾ ཁོ, རོ་ཛ, སེ་ཀྑེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སེ་ཀྑེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན དྷ་མྨོ དི་ཊྛོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏ་ཡཱ, ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ནཱུ་ན ཨ་ཡྻཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ, ནོ ཨ་ཉྙེ་ས’ནྟི. ཏེ་ན ཧི, རོ་ཛ, ཏ་ཝ ཙེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་སྶ་ནྟི ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩཱ’’ཏི.
༣༠༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཨ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛ་སྶ མ་ལླ་སྶ པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཾ, ཡཾ བྷ་ཏྟ་གྒེ ནཱ་སྶ, ཏཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དྭེ ནཱ་དྡ་ས – ཌཱ་ཀ་ཉྩ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻཾ, ཡཾ བྷ་ཏྟ་གྒེ ནཱ་སྶ, ཏཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དྭེ ནཱ་དྡ་སཾ – ཌཱ་ཀ་ཉྩ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ. ས་ཙཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཡྻཾ ཌཱ་ཀ་ཉྩ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ མེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི, རོ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ན་ནྡ, པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རོ་ཛ, པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཧཱུ་ཏཾ ཌཱ་ཀ་ཉྩ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཌཱ་ཀ་ཉྩ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རོ་ཛ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཛོ མ་ལློ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཧཱུ་ཏེ་ཧི ཌཱ་ཀེ་ཧི ཙ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ཧི ཙ ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ རོ་ཛཾ མ་ལླཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཉྩ ཌཱ་ཀཾ ས་བྦ་ཉྩ པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ’’ནྟི.
རོ་ཛ་མ་ལླ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.