༡༨༢. ཀེ་ཎི་ཡ་ཛ་ཊི་ལ་ཝ་ཏྠུ
༣༠༠. [མ. ནི. ༢.༣༩༦ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. སེ་ལ་སུ་ཏྟ་མྤི པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཎཾ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ བྷོ གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨཱ་པ་ཎཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ…པེ… སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཧ་རཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡེ་པི ཁོ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ [ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ དཱི. ནི. ༡.༢༨༥, ༥༢༦, ༥༣༦; མ. ནི. ༢.༤༢༧; ཨ. ནི. ༥.༡༩༡-༡༩༢ ཨཱ་ད་ཡོ] པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་རོ, ཡེ་ས་མི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པོ་རཱ་ཎཾ མ་ནྟ་པ་དཾ གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མི་ཧི་ཏཾ, ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི, བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི, ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ་མ་ཀོ ཝཱ་མ་དེ་ཝོ ཝེ་སྶཱ་མི་ཏྟོ ཡ་མ་ཏ་གྒི [ཡ་མ་ད་གྒི (ཀ.)] ཨ་ངྒཱི་ར་སོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཝཱ་སེ་ཊྛོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་གུ [ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ དཱི. ནི. ༡.༢༨༥, ༥༢༦, ༥༣༦; མ. ནི. ༢.༤༢༧; ཨ. ནི. ༥.༡༩༡-༡༩༢ ཨཱ་ད་ཡོ], ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏཱ ཝི་ར་ཏཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ, ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པཱ་ནཱ་ནི སཱ་དི་ཡིཾ་སུ. ས་མ་ཎོ་པི གོ་ཏ་མོ ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏི ས་མ་ཎོ་པི གོ་ཏ་མོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པཱ་ནཱ་ནི སཱ་དི་ཡི་ཏུ’’ནྟི པ་ཧཱུ་ཏཾ པཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཛེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི; ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ པཱ་ན’’ནྟི. ཏེ་ན ཧི, ཀེ་ཎི་ཡ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཧཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཧཱུ་ཏེ་ཧི པཱ་ནེ་ཧི ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡཾ ཛ་ཊི་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. མ་ཧཱ ཁོ, ཀེ་ཎི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི, ཏྭ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཧཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཧ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. མ་ཧཱ ཁོ, ཀེ་ཎི་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི, ཏྭ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཧཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི, ཨ་ཧ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི – ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ ཛ་མྦུ་པཱ་ནཾ ཙོ་ཙ་པཱ་ནཾ མོ་ཙ་པཱ་ནཾ མ་དྷཱུ་ཀ་པཱ་ནཾ [མ་དྷུ་པཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ.)] མུ་དྡི་ཀ་པཱ་ནཾ སཱ་ལཱུ་ཀ་པཱ་ནཾ ཕཱ་རུ་ས་ཀ་པཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ ཕ་ལ་ར་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་སཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ པ་ཏྟ་ར་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཌཱ་ཀ་ར་སཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ པུ་པྥ་ར་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་དྷཱུ་ཀ་པུ་པྥ་ར་སཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀེ ཨ་སྶ་མེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨ་སྶ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡོ ཛ་ཊི་ལོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡཾ ཛ་ཊི་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི –
‘‘ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་མུ་ཁཱ ཡ་ཉྙཱ, སཱ་ཝི་ཏྟཱི ཚ་ནྡ་སོ མུ་ཁཾ;
རཱ་ཛཱ མུ་ཁཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ན་དཱི་ནཾ སཱ་ག་རོ མུ་ཁཾ.
‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ཙ་ནྡོ, ཨཱ་དི་ཙྩོ ཏ་པ་ཏཾ མུ་ཁཾ;
པུ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒྷོ, ཝེ ཡ་ཛ་ཏཾ མུ་ཁ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀེ་ཎི་ཡཾ ཛ་ཊི་ལཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཀེ་ཎི་ཡ་ཛ་ཊི་ལ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.