༡༧༧. ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༨༩. [དཱི. ནི. ༢.༡༦༡ ཨཱ་ད་ཡོ] ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི – བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཀོ་ཊི་གཱ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི བྷ་དྲཱ་ནི བྷ་དྲཱ་ནི ཡཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་དྲཾ བྷ་དྲཾ ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་དྲེ་ཧི བྷ་དྲེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་སུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ནཱི་ལཱ ཧོ་ནྟི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱ ནཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ལི་ཙྪ་ཝཱི པཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱ པཱི་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ལོ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠཱ ལོ་ཧི་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨོ་དཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་པཱ་ལཱི ག་ཎི་ཀཱ ད་ཧ་རཱ་ནཾ ད་ཧ་རཱ་ནཾ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ ཨཱི་སཱ་ཡ ཨཱི་སཾ ཡུ་གེ་ན ཡུ་གཾ ཙ་ཀྐེ་ན ཙ་ཀྐཾ ཨ་ཀྑེ་ན ཨ་ཀྑཾ པ་ཊི་ཝ་ཊྚེ་སི [པ་ཊི་ཝ་ཏྟེ་སི (ཀ.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨ་མྦ་པཱ་ལིཾ ག་ཎི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀི་སྶ, ཛེ ཨ་མྦ་པཱ་ལི, ད་ཧ་རཱ་ནཾ ད་ཧ་རཱ་ནཾ [ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་ཧ་རཱ་ནཾ ད་ཧ་རཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ.)] ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ ཨཱི་སཱ་ཡ ཨཱི་སཾ ཡུ་གེ་ན ཡུ་གཾ ཙ་ཀྐེ་ན ཙ་ཀྐཾ ཨ་ཀྑེ་ན ཨ་ཀྑཾ པ་ཊི་ཝ་ཊྚེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན མ་ཡཱ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ’’ཏི. ‘‘དེ་ཧི, ཛེ ཨ་མྦ་པཱ་ལི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ་པི མེ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ, ཝེ་སཱ་ལིཾ སཱ་ཧཱ་རཾ ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ, ནེ་ཝ ད་ཛྫཱ་ཧཾ ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཕོ་ཊེ་སུཾ – ‘‘ཛི་ཏ་མྷཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་མྦ་ཀཱ་ཡ, པ་རཱ་ཛི་ཏ་མྷ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་མྦ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ, དི་སྭཱ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལི་ཙྪ་ཝཱི་པ་རི་སཾ; ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལི་ཙྪ་ཝཱི་པ་རི་སཾ; ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལི་ཙྪ་ཝཱི་པ་རི་སཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་པ་རི་ས’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི, ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀཱ་ཝ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏཱ ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་དྷི་ཝུ་ཊྛོ་མྷི, ལི་ཙྪ་ཝཱི, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཡཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཕོ་ཊེ་སུཾ – ‘‘ཛི་ཏ་མྷ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་མྦ་ཀཱ་ཡ, པ་རཱ་ཛི་ཏ་མྷ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་མྦ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ལི་ཙྪ་ཝཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ཊི་གཱ་མེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ [མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ] ཡེ་ན ནཱ་ཏི་ཀཱ [ནཱ་དི་ཀཱ (སཱི. སྱཱ.)] ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ཏི་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་པཱ་ལཱི ག་ཎི་ཀཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀེ ཨཱ་རཱ་མེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཡཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་པཱ་ལཱི ག་ཎི་ཀཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཨ་མྦ་པཱ་ལཱི ག་ཎི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་རཱ་མཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་པཱ་ལིཾ ག་ཎི་ཀཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ.
ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ལི་ཙྪ་ཝི་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡོ.