༡༧. པ་ཎཱ་མི་ཏ་ཀ་ཐཱ
༦༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ཝི་ག་ར་ཧི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟཱི་ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི. ནེ་ཝ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ – ‘‘པ་ཎཱ་མེ་མི ཏ’’ནྟི ཝཱ, ‘‘མཱ་ཡི་དྷ པ་ཊི་ཀྐ་མཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ནཱི་ཧ་ར ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ, ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝཱ, ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, པ་ཎཱ་མི་ཏོ ཧོ་ཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ; ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན པ་ཎཱ་མི་ཏོ ཧོ་ཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ་ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ པ་ཎཱ་མི་ཏཱ ན ཁ་མཱ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་མཱ་པེ་ཏུ་ནྟི. ནེ་ཝ ཁ་མཱ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎཱ་མི་ཏེ་ན ན ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ན ཁ་མཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཁ་མཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ ན ཁ་མ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་མི་ཏུ་ནྟི. ནེ་ཝ ཁ་མ་ནྟི. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི་པི ཝི་བྦྷ་མ་ནྟི་པི ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ་པི ས་ངྐ་མ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་མཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ན ཁ་མི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ན ཁ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ པ་ཎཱ་མེ་ནྟི, ཨ་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ ན པ་ཎཱ་མེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ཎཱ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ན པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ན པ་ཎཱ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ན པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ན པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་ལཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏུཾ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་ལཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏུཾ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ནཱ་ལཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏུཾ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ནཱ་ལཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏུཾ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་པྤ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་པྤ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༦༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཀི་སོ ཨ་ཧོ་སི ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཀི་སཾ ལཱུ་ཁཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཾ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཾ, དི་སྭཱ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀི་སོ ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ’’ཏི? ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ. སོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཀི་སོ ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་ར་སཱི’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་རཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་ར་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷ་ནྟེ, སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ དཱ་པེ་སི. ཨི་མཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་རཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་པྤུ་རི་སཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ནོ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་བྦཱ་ཛེ་མི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་མཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ཡཱ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་མི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ [ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ (སཱི. སྱཱ.)]. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༧༠. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༧༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཀཱ་སི, ནེ་ཏཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཡཱ་ཙིཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཐ མ་ནྟི. ཀི་སྶ མཾ ཏུ་མྷེ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དི་ཏྠཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘‘ས་ངྒྷཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི, ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༧༢. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ….
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༧༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཨ་ཊྛི་ཏཱ [ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ (ཀ.)] ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཁོ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཁ་སཱི་ལཱ སུ་ཁ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ, སུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ཏེ་སུ ས་ཡ་ནེ་སུ ས་ཡ་ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་མ་ཎེ་སུ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ བྷ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཁཱི་ཡི་ཏྠ. བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨེ་ཧི དཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ས་ཙེ མེ ད་སྶ་ཐ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, ནོ ཙེ མེ ད་སྶ་ཐ ཝི་བྦྷ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ཝི་ག་ར་ཧི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏྭཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་བྦ་ཛི་སྶ་སི. ནེ་ཏཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ཡ པ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ’’…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་སྶ་ཡེ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ – པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏ་ཏྠ ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷོ – ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ, ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ, ནི་མ་ནྟ་ནཾ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, པ་ཀྑི་ཀཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ, པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏ་ཏྠ ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷོ – ཁོ་མཾ, ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ, ཀོ་སེ་ཡྻཾ, ཀ་མྦ་ལཾ, སཱ་ཎཾ, བྷ་ངྒཾ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏ་ཏྠ ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷོ – ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ, པཱ་སཱ་དོ, ཧ་མྨི་ཡཾ, གུ་ཧཱ. པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏ་ཏྠ ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷོ – ས་པྤི, ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ, ཏེ་ལཾ, མ་དྷུ, ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི.
པ་ཎཱ་མི་ཏ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ པ་ཉྩ་མོ.
པ་ཉྩ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ