༢. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ
༣༣༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཛི་ཎྞོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཌྜྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ, མ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ཏུ. ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, མཱ ཏེ རུ་ཙྩི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཛི་ཎྞོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཌྜྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ, མ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ཏུ. ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ན་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ན ནི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻཾ, ཀིཾ པ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཚ་ཝ་སྶ ཁེ་ལཱ༹་ས་ཀ་སྶཱ’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ – ས་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ མཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཁེ་ལཱ༹་ས་ཀ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ཝ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏཱི་ཏི – ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཡ་ཉྩ་ར་ཧི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ཋ་མོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏུ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦཾ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༣༣༧. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ས་ངྒྷོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ – ‘‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི, ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི – སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཀ་ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༣༣༨. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་ཎྞོ བྷཱ་སི་ཏོ – ‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ གོ་དྷི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ གོ་དྷི་པུ་ཏྟོ’ཏི. ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་མཱི’’ཏི? ‘‘ན་ནུ ཏ་ཡཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་ཎྞོ བྷཱ་སི་ཏོ – ‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ གོ་དྷི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ གོ་དྷི་པུ་ཏྟོ’’’ ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏུ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི, ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་མྨུ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི, ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི – སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ས་མྨ་ཏོ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་སི – ‘‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨུ་སཱུ་ཡ་ཀཱ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་སཱུ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྱ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་མ་ནྟོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན ཁོ ཨི་དཾ ཨོ་ར་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ
༣༣༩. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཡེ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པུ་བྦེ ཁོ, ཀུ་མཱ་ར, མ་ནུ་སྶཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཏྭཾ ཀུ་མཱ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, པི་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཧི. ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཧ་ནྟྭཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ – ཨ་ཡྻོ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ཡྻོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཏི – ཨཱུ་རུ་ཡཱ པོ་ཏྠ་ནི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ [དི་ཝཱ དི་ཝ་ས་སྶ (ཀ.)] བྷཱི་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲ་སྟོ ས་ཧ་སཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ བྷཱི་ཏཾ ཨུ་བྦི་གྒཾ ཨུ་སྶ་ངྐིཾ ཨུ་ཏྲ་སྟཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ; དི་སྭཱ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ཨཱུ་རུ་ཡཱ པོ་ཏྠ་ནི་ཀཾ བ་དྡྷཾ [བ་ནྡྷཾ (ཀ.)] དི་སྭཱ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི? ‘‘པི་ཏ་ར་མྷི ཧ་ནྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ་སི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ, ས་བྦེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ. ན བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ན ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ. ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ. ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཀ་ཐཾ, བྷ་ཎེ, མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི མ་ཏི ཀ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩེ, དེ་ཝ, མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ, ས་བྦེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ. ན བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙཱ’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ན ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ. ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ. ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ཎེ, ཀ་རི་སྶ་ཏི བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ? ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སཱ་པི་ཏོ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི? ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ; ས་བྦེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ’ཏི; ཏེ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཀཱ་སི. ཡེ ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ; ན བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟི; ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙཱ’ཏི; ཏེ ནཱི་ཙེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཡེ ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ན ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ; ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ; ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ; ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི; ཏེ ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྶ མཾ ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, ཧ་ནྟུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ར་ཛྫེ་ནཱ་མྷི, དེ་ཝ, ཨ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ, ཨེ་ཏཾ ཏེ ར་ཛྫ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི.
ཨ་བྷི་མཱ་ར་པེ་ས་ནཾ
༣༤༠. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཡེ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པུ་རི་སེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧི, ཡེ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཡ་ཐཱ, བྷ་ཎེ, ཨ་ཡྻོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཧ ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ དྭེ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི – ‘‘ཡོ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི – ‘‘ཡེ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན དྭེ པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ ཨ་ཊྛ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི – ‘‘ཡེ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ སོ་ལ༹་ས པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི – ‘‘ཡེ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨ་ཊྛ པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བྷཱི་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲ་སྟོ པ་ཏྠ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ བྷཱི་ཏཾ ཨུ་བྦི་གྒཾ ཨུ་སྶ་ངྐིཾ ཨུ་ཏྲ་སྟཾ པ་ཏྠ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཧཱ་ཝུ་སོ, མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ་ཧཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟོ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་ནྟོ. ཏ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡཾ ཏྭཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟོ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་ནྟོ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སི, ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ. ཝུ་ཌྜྷི ཧེ་སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ – ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་དཱ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ, མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ, ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ, པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི – དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ པུ་རི་སོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ དྭེ པུ་རི་སཱ – ཀིཾ ནུ ཁོ སོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཙི་རེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི – པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་དྡ་སཾ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི…པེ… ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ པུ་རི་སེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪི་ཏྠ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སཱ…པེ… ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཊྛ པུ་རི་སཱ…པེ… ཨ་ཐ ཁོ ཏེ སོ་ལ༹་ས པུ་རི་སཱ – ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ ཨ་ཊྛ པུ་རི་སཱ ཙི་རེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི – པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ…པེ… ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ པུ་རི་སེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪི་ཏྠ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཡེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ་མི ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ; མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ སོ བྷ་ག་ཝཱ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; མཱ ཏྭཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི. ཨ་ཧ་མེ་ཝ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀ་མྨཾ
༣༤༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏིཾ སི་ལཾ པ་ཝི་ཛ྄ཛྷི – ཨི་མཱ་ཡ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. དྭེ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ སི་ལཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་པ་ཏི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ རུ་ཧི་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བ་ཧུཾ ཏ་ཡཱ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ, ཡཾ ཏྭཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རུ་ཧི་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཡཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རུ་ཧི་རཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ’’ནྟི.
ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་དྷོ པ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཏོ པ་རི་ཏོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡཾ. སུ་ཏྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡོ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡོ’’ཏི? ‘‘ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ – ‘དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་དྷོ པ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི. ཏེ ཙ [ཏེ་དྷ (སཱི.)], བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཏོ པ་རི་ཏོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ. སོ ཨེ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡོ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ན་ནྡ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི.
[ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༤; ཨ. ནི. ༥.༡༠༠] ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ་རོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ནཾ མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མཱ་ནོ…པེ… ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ ས་མཱ་ནོ…པེ… ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ས་མཱ་ནོ…པེ… ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ན མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ས་ཏྠཱ་རོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ན ཙ མཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ན ཙཱ་ཧཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི. ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’’ནྟི ཙ, ན ཙ མཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི, ན ཙཱ་ཧཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨ་ར་ཀྑི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
ནཱ་ལཱ༹་གི་རི་པེ་ས་ནཾ
༣༤༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ནཱ་མ ཧ་ཏྠཱི ཙ་ཎྜོ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཀོ. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་བྷ་ཎྜེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, བྷ་ཎེ, རཱ་ཛ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ ནཱ་མ པ་ཊི་བ་ལཱ ནཱི་ཙ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏུཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི ཝེ་ཏ་ན་མྤི ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏུཾ. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཡ་དཱ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨི་མཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་མཾ ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ མུ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ ཧ་ཏྠི་བྷ་ཎྜཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ ཏེ ཧ་ཏྠི་བྷ་ཎྜཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་སུཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན སོ་ཎྜཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཎྞ་ཝཱ་ལོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཙ་ཎྜོ མ་ནུ་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཨི་མཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏུ སུ་ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཙ་ཎྜོ མ་ནུ་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཨི་མཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏུ སུ་ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ པཱ་སཱ་དེ་སུ་པི ཧ་མྨི་ཡེ་སུ་པི ཚ་ད་ནེ་སུ་པི ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ ཨ་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཝ་ཏ, བྷོ [ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཝ་ཏ བྷོ གོ་ཏ་མོ (སྱཱ. ཀཾ.)], མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ ནཱ་གེ་ན ཝི་ཧེ་ཋཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྱ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་མ་ནྟོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན་ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ནཱ་གོ ནཱ་གེ་ན ས་ངྒཱ་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཕ་རི. ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ [བྷ་ག་ཝ་ཏཱ (སཱི.)] མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ [ཕུ་ཊོ (ཀ.)] སོ་ཎྜཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ནཱ་ལཱ༹་གི་རི་སྶ ཧ་ཏྠི་སྶ ཀུ་མྦྷཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘མཱ ཀུ་ཉྫ་ར ནཱ་ག་མཱ་ས་དོ, དུ་ཀྑ་ཉྷི ཀུ་ཉྫ་ར ནཱ་ག་མཱ་ས་དོ;
ན ཧི ནཱ་ག་ཧ་ཏ་སྶ ཀུ་ཉྫ་ར སུ་ག་ཏི, ཧོ་ཏི ཨི་ཏོ པ་རཾ ཡ་ཏོ.
‘‘མཱ ཙ མ་དོ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ན ཧི པ་མ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏིཾ ཝ་ཛ་ནྟི ཏེ;
ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶ་སི, ཡེ་ན ཏྭཾ སུ་ག་ཏིཾ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི སོ་ཎྜཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་པཾ་སཱུ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མུ་དྡྷ་ནི ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀུ་ཊི་ཡོ་ཝ [པ་ཊི་ཀུ་ཊི་ཏོ པ་ཊི་ས་ཀྐི (སཱི. སྱཱ.)] ཨོ་ས་ཀྐི, ཡཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ཀྑི. ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཀེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཐཱ ད་ནྟོ ཙ པ་ན ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ གཱ་ཡ་ནྟི –
[མ. ནི. ༢.༣༥༢; ཐེ་ར་གཱ. ༨༧༨] ‘‘ད་ཎྜེ་ནེ་ཀེ ད་མ་ཡ་ནྟི, ཨ་ངྐུ་སེ་ཧི ཀ་སཱ་ཧི ཙ;
ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན, ནཱ་གོ ད་ནྟོ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’ཏི.
མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཡཱ་ཝ པཱ་པོ ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཨ་ལ་ཀྑི་ཀོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི.
པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠུ་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༣. [པཱ་ཙི. ༢༠༩] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ས་པ་རི་སོ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟི! ཀ་སྶ ས་མྤ་ནྣཾ ན མ་ནཱ་པཾ, ཀ་སྶ སཱ་དུཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི! ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱ་ནཾ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་པ་རི་སོ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི! བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་པ་རི་སོ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀུ་ལེ་སུ ཏི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩ – དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན ནི་གྒ་ཧཱ་ཡ; པེ་ས་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, མཱ པཱ་པི་ཙྪཱ པ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻུ་ནྟི; ཀུ་ལཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ [ཀུ་ལཱ་ནུ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ.)] ཙ. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
[པཱ་རཱ. ༤༠༩] ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཡེ་ན ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཀ་ཊ་མོ་ད་ཀ་ཏི་སྶ་ཀོ [ཀ་ཊ་མོ་ར་ཀ་ཏི་སྶ་ཀོ (སཱི. སྱཱ.)] ཁ་ཎྜ་དེ་ཝི་ཡཱ པུ་ཏྟོ ས་མུ་དྡ་ད་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་ཊ་མོ་ད་ཀ་ཏི་སྶ་ཀཾ ཁ་ཎྜ་དེ་ཝི་ཡཱ པུ་ཏྟཾ ས་མུ་དྡ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཐ, མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ ཙ་ཀྐ་བྷེ་ད’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, གོ་ཏ་མོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ ཙ་ཀྐ་བྷེ་ད’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཐ, མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི་སྶཱ་མ – ‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ས་ལླེ་ཁ་སྶ དྷུ་ཏ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཙ་ཡ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ས་ལླེ་ཁཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ གཱ་མ་ནྟཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ཚ་ནྣཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ན ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ; ཡོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི. ཏེ མ་ཡཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཀཱ་ཏུཾ ཙ་ཀྐ་བྷེ་དོ. ལཱུ་ཁ་པྤ་ས་ནྣཱ ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་པ་རི་སོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ས་ལླེ་ཁ་སྶ དྷུ་ཏ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཙ་ཡ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ས་ལླེ་ཁཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ གཱ་མ་ནྟཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ཚ་ནྣཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ན ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ; ཡོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏུ; ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, གཱ་མ་ནྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏུ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏུ; ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏུ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏུ; ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡ་ཏུ. ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ ཁོ མ་ཡཱ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ; ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ – ཨ་དི་ཊྛཾ, ཨ་སྶུ་ཏཾ, ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ – ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི – ཧ་ཊྛོ ཨུ་ད་གྒོ ས་པ་རི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་པ་རི་སོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སི – ‘‘མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི་མྷཱ – ‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ གཱ་མ་ནྟཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ…པེ… ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ན ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ; ཡོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ མ་ཡཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟཱ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨི་མེ ཁོ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དྷུ་ཏཱ ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་ནོ. ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ བཱ་ཧུ་ལླི་ཀོ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྱ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་མ་ནྟོ, ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་བྷེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི! ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱ་ནཾ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་བྷེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་སི ཙ་ཀྐ་བྷེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ. མཱ ཏེ རུ་ཙྩི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ག་རུ་ཀོ ཁོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ཡོ ཁོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་མ་གྒཾ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཀ་པྤ་ཊྛི་ཀཾ [ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཀཾ (སྱཱ.)] ཀི་བྦི་སཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷི པ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, བྷི་ནྣཾ ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒཾ ཀ་རོ་ཏི, བྲ་ཧྨཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཀ་པྤཾ ས་གྒ་མྷི མོ་ད་ཏི. ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ. མཱ ཏེ རུ་ཙྩི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ག་རུ་ཀོ ཁོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ’’ཏི.
[ཨུ་དཱ. ༤༨] ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ་དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ་དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
[ཨུ་དཱ. ༤༨] ‘‘སུ་ཀ་རཾ སཱ་དྷུ་ནཱ སཱ་དྷུཾ, སཱ་དྷུཾ པཱ་པེ་ན དུ་ཀྐ་རཾ;
པཱ་པཾ པཱ་པེ་ན སུ་ཀ་རཾ, པཱ་པ་མ་རི་ཡེ་ཧི དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.