༧. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
ཚ་ས་ཀྱ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ
༣༣༠. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པི་ཡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ མ་ལླཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ཙ ས་ཀྐོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ ས་ཀྐོ དྭེ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཧོ་ནྟི – ཨེ་ཀོ ཧེ་མ་ནྟི་ཀོ, ཨེ་ཀོ གི་མྷི་ཀོ, ཨེ་ཀོ ཝ་སྶི་ཀོ. སོ ཝ་སྶི་ཀེ པཱ་སཱ་དེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ [ཝ་སྶི་ཀེ པཱ་སཱ་དེ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ (སཱི.)] ནི་པྤུ་རི་སེ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ [པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ (ཀ.)] ན ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ན ཀུ་ལཱ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ན ཀུ་ལཱ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛ, ཨ་ཧཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཏྭཾ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི ཁོ ཏེ, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མི. པ་ཋ་མཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་སཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་པཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ནྣེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ནྣེ་ཏྭཱ ནི་དྡྷཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ནི་དྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ [ནི་ཌྜ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ནི་ཌྜ་ཧེ་ཏྭཱ (སཱི.)] ལ་ཝཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ལ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྦཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྦཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཉྫཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. པུ་ཉྫཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་དྡཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. མ་དྡཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ལཱ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་སི་ཀཱ ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. བྷུ་སི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་པུ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཾ [ཨོ་ཕུ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཾ (སྱཱ. ཀ.), ཨོ་ཕུ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦཾ (ཡོ་ཛ་ནཱ)]. ཨོ་པུ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཝ་སྶཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཝ་སྶཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ན ཀ་མྨཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི? ན ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི? ཀ་དཱ ཀ་མྨཱ ཁཱི་ཡི་སྶ་ནྟི? ཀ་དཱ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི? ཀ་དཱ མ་ཡཾ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཀ་མྨཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི. ན ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཁཱི་ཎེ་ཝ ཀ་མྨེ པི་ཏ་རོ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ ཙ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭ་ཉྙེ་ཝ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ཛཱ་ནཱ་ཧི. ཨ་ཧཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན མཱ་ཏཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨ་མྨ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཧི མཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏུ་མྷེ ཁོ མེ, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, དྭེ པུ་ཏྟཱ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཝོ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. ཀིཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཛཱི་ཝ་ནྟེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨ་མྨ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཧི མཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི [ཨི་མ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཨེ་ཝ་མྤི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི –- ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ས་ཙེ ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ས་ཀྱཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏྭ་མྤི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’’ཏི]. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ས་ཀྱཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི. སོ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ མཱ་ཏཱ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ས་ཀྱཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི; ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ; སོ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ’ནྟི – ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏྭ་མྤི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་དྡི་ཡཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་མ ཁོ, ས་མྨ, པ་བྦ་ཛྫཱ ཏ་ཝ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏེ, ས་མྨ, པ་བྦ་ཛྫཱ མ་མ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ སཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ; ཡ་ཐཱ སུ་ཁཾ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, ས་མྨ, ས་ཀྐོ་མི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ནྟི. ཡཾ ཏེ ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙཾ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཀྱཱ་ཧཾ [ཏྱཱ་ཧཾ (སཱི. སྱཱ.)] ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཏྭཾ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘མཱ་ཏཱ ཁོ མཾ, ས་མྨ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ས་ཙེ, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏྭ་མྤི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’’ཏི. ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ས་མྨ, ཨེ་སཱ ཝཱ་ཙཱ. ས་ཙེ ཏེ, ས་མྨ, པ་བྦ་ཛྫཱ མ་མ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ, ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ སཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ; ཡ་ཐཱ སུ་ཁཾ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ ཧོ་ནྟི, ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཉྙཱ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི. ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ, ས་མྨ, ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི. ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ཚ་ཝ་སྶཱ་ནི…པེ… པ་ཉྩ་ཝ་སྶཱ་ནི… ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི… ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི… དྭེ ཝ་སྶཱ་ནི… ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ, ས་མྨ, ཨེ་ཀ་ཝ་སྶཾ. ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ས་ཏྟ་མཱ་སེ. ས་ཏྟ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ་པི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ, ས་མྨ, ས་ཏྟ་མཱ་སཱ. ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ས་ཏྟ་མཱ་སེ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ཚ མཱ་སེ…པེ… པ་ཉྩ མཱ་སེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ… ཏ་ཡོ མཱ་སེ… དྭེ མཱ་སེ… ཨེ་ཀཾ མཱ་སཾ… ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ. ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ་པི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ, ས་མྨ, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ. ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ པུ་ཏྟེ ཙ བྷཱ་ཏ་རོ ཙ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ན ཙི་རཾ, ས་མྨ, ས་ཏྟཱ་ཧོ, ཨཱ་ག་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
༣༣༡. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་དྡི་ཡོ ཙ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཙ བྷ་གུ ཙ ཀི་མི་ལོ ཙ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ, ཨུ་པཱ་ལི་ཀ་པྤ་ཀེ་ན ས་ཏྟ་མཱ, ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ནི་ཡྻ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཡྻིཾ་སུ. ཏེ དཱུ་རཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷ་ཎེ ཨུ་པཱ་ལི, ནི་ཝ་ཏྟ་སྶུ; ཨ་ལཾ ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པཱ་ལི་སྶ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཙ་ཎྜཱ ཁོ སཱ་ཀི་ཡཱ; ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་རཱ ནི་པྤཱ་ཏི་ཏཱ་ཏི གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻུ་མྤི མཾ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ནྟི. ཀི་མ་ངྒ [ཀི་མ་ངྒ (སཱི.)] པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི. བྷ་ཎྜི་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ རུ་ཀྑེ ཨཱ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ ‘ཡོ པ་སྶ་ཏི, དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ར་ཏཱུ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏེ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ ཏེ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀི་སྶ, བྷ་ཎེ ཨུ་པཱ་ལི, ནི་ཝ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ, ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཙ་ཎྜཱ ཁོ སཱ་ཀི་ཡཱ; ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་རཱ ནི་པྤཱ་ཏི་ཏཱ་ཏི གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻུ་མྤི མཾ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ནྟི. ཀི་མ་ངྒ པ་ནཱ་ཧ’ནྟི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ, བྷ་ཎྜི་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ རུ་ཀྑེ ཨཱ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ ‘ཡོ པ་སྶ་ཏི, དི་ནྣ་ཉྙེ་ཝ ཧ་ར་ཏཱུ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་མྷི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘སུ་ཊྛུ, བྷ་ཎེ ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ཀཱ་སི ཡ་མྤི ན ནི་ཝ་ཏྟོ [ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟོ (སཱི.), ཡཾ པ་ན ནི་ཝ་ཏྟོ (སྱཱ.)]. ཙ་ཎྜཱ ཁོ སཱ་ཀི་ཡཱ; ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་རཱ ནི་པྤཱ་ཏི་ཏཱ་ཏི གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻུ་མྤི ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཀི་ཡཱ ནཱ་མ མཱ་ན་སྶི་ནོ. ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ལི ཀ་པྤ་ཀོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ. ཨི་མཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ. ཨི་མ་སྶ མ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་མྨཱ་ནཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི [ནི་མྨཱ་ད་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི (སཱི.), ནི་མྨཱ་ནི་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི (སྱཱ.)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, པ་ཙྪཱ ཏེ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶེ་ན ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སི.
༣༣༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་དྡི་ཡོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’ནྟི. ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ པུ་རི་མཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་དྡི་ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡི་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི? ‘‘པུ་བྦེ མེ, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ ས་ཏོ་པི ཨ་ནྟོ་པི ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་པི ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་པི ན་ག་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་པི ན་ག་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་པི ཛ་ན་པ་དེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་པི ཛ་ན་པ་དེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏོ་པི གོ་པི་ཏོ་པི ས་ནྟོ བྷཱི་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲ་སྟོ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ན ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷཱི་ཏོ ཨ་ནུ་བྦི་གྒོ ཨ་ནུ་སྶ་ངྐཱི ཨ་ནུ་ཏྲ་སྟོ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ པ་ནྣ་ལོ་མོ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟོ མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི. ཨི་མཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་མི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
[ཨུ་དཱ. ༢༠] ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ, ཨི་ཏི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ;
ཏཾ ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ སུ་ཁིཾ ཨ་སོ་ཀཾ, དེ་ཝཱ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
༣༣༣. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པི་ཡཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦཱི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཀཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་སཱ་དེ་ཡྻཾ, ཡ་སྨིཾ མེ པ་ས་ནྣེ བ་ཧུ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ ཏ་རུ་ཎོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ བྷ་དྡོ ཙ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ པ་སཱ་དེ་ཡྻཾ. ཏ་སྨིཾ མེ པ་ས་ནྣེ བ་ཧུ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ཀ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཧི་མེ་ཁ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ [ཨུ་ཙྩ་ངྐེ (སྱཱ.)] པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ བྷཱི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲ་སྟོ. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷཱ་ཡ་སི མཾ ཏྭཾ ཀུ་མཱ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷཱ་ཡཱ་མི. ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཧཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཨི་ངྒྷ ས་ཀེ་ནེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ན པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་སྶཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ པ་ཉྩ་ཧི ར་ཐ་ས་ཏེ་ཧི སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཉྩ ཙ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཧ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི.
[ཨ. ནི. ༥.༡༠༠] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ཀུ་དྷོ ནཱ་མ ཀོ་ལི༹་ཡ་པུ་ཏྟོ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཨ་དྷུ་ནཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ མཱ་ག་དྷ་ཀཱ་ནི [མཱ་ག་དྷི་ཀཱ་ནི (སྱཱ.)] གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི. སོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་རཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ [པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟ་སྶ (ཀ.)] ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ས་ཧ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཝ བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཀུ་དྷོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི༹་ཡ་པུ་ཏྟོ མ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་དྷུ་ནཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ མཱ་ག་དྷ་ཀཱ་ནི གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི. སོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་རཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ས་ཧ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཝ བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི’’ཏི.
‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ? ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷཱ་ས་ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ ཝི་དི་ཏོ ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཀུ་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷཱ་ས་ཏི ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ར་ཀྑ་སྶེ་ཏཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཝཱ་ཙཾ. ར་ཀྑ་སྶེ་ཏཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཝཱ་ཙཾ. ཨི་དཱ་ནི སོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶ་ཏི.
པ་ཉྩ་ས་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༣༤. [ཨ. ནི. ༥.༡༠༠] ‘‘པ་ཉྩི་མེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཏྠཱ་རོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ‘‘ཨི་དྷ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ནཾ མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི [པ་ཙྩཱ་སིཾ་ས་ཏི (སཱི. སྱཱ.)].
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷོ མེ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ’ཏི ཙ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷོ མེ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ’ཏི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ན མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ མེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ’ཏི ཙ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ མེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ’ཏི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ནཾ མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ནཾ མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ནཾ མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, པ་ཉྩ ས་ཏྠཱ་རོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ན ཙ མཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ན ཙཱ་ཧཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི. པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ན ཙ མཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ན ཙཱ་ཧཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མཱི’’ཏི.
༣༣༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ པ་ཉྩ་ཧི ར་ཐ་ས་ཏེ་ཧི སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི; པ་ཉྩ ཙ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ པི་ཧ་ཡི་ཏྠ. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ པ་ཉྩ་ཧི ར་ཐ་ས་ཏེ་ཧི སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ ཙ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ཧ་རཱི་ཡི་སྶ་ཏི, ཧཱ་ནི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ནོ ཝུ་ཌྜྷི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཎྜ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ར་སྶ ནཱ་སཱ་ཡ པི་ཏྟཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་རོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཙ་ཎྜ་ཏ་རོ ཨ་སྶ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ པ་ཉྩ་ཧི ར་ཐ་ས་ཏེ་ཧི སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏི, པ་ཉྩ ཙ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ཧ་རཱི་ཡི་སྶ་ཏི, ཧཱ་ནི་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ནོ ཝུ་ཌྜྷི.
[སཾ. ནི. ༢.༡༨༤; ཨ. ནི. ༤.༦༨] ‘‘ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ད་ལཱི ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ ཕ་ལཾ དེ་ཏི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ལུ༹ ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ ཕ་ལཾ དེ་ཏི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ལོ༹ ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ ཕ་ལཾ དེ་ཏི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶ་ཏ་རཱི ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ཝ་དྷཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་རཱ་བྷ་ཝཱ་ཡ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི.
[སཾ. ནི. ༡.༡༨༣, ༡.༢.༡༨༤, ནེ་ཏྟི. ༩༠] ‘‘ཕ་ལཾ ཝེ ཀ་ད་ལིཾ ཧ་ནྟི, ཕ་ལཾ ཝེ་ལུ༹ཾ ཕ་ལཾ ན་ལ༹ཾ;
ས་ཀྐཱ་རོ ཀཱ་པུ་རི་སཾ ཧ་ནྟི, ག་བྦྷོ ཨ་སྶ་ཏ་རིཾ ཡ་ཐཱ’’ཏི.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ
༣༣༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཛི་ཎྞོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཌྜྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ, མ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ཏུ. ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, མཱ ཏེ རུ་ཙྩི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཛི་ཎྞོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཌྜྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ, མ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ཏུ. ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ན་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ན ནི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻཾ, ཀིཾ པ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཚ་ཝ་སྶ ཁེ་ལཱ༹་ས་ཀ་སྶཱ’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ – ས་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ མཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཁེ་ལཱ༹་ས་ཀ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ཝ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏཱི་ཏི – ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཡ་ཉྩ་ར་ཧི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ཋ་མོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏུ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦཾ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༣༣༧. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ས་ངྒྷོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ – ‘‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི, ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི – སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཀ་ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༣༣༨. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་ཎྞོ བྷཱ་སི་ཏོ – ‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ གོ་དྷི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ གོ་དྷི་པུ་ཏྟོ’ཏི. ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་མཱི’’ཏི? ‘‘ན་ནུ ཏ་ཡཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་ཎྞོ བྷཱ་སི་ཏོ – ‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ གོ་དྷི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ གོ་དྷི་པུ་ཏྟོ’’’ ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏུ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི, ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་མྨུ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི, ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི – སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ས་མྨ་ཏོ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སེ་སི – ‘‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨུ་སཱུ་ཡ་ཀཱ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་སཱུ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྱ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་མ་ནྟོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན ཁོ ཨི་དཾ ཨོ་ར་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ
༣༣༩. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཡེ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པུ་བྦེ ཁོ, ཀུ་མཱ་ར, མ་ནུ་སྶཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཏྭཾ ཀུ་མཱ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, པི་ཏ་རཾ ཧ་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཧི. ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཧ་ནྟྭཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ – ཨ་ཡྻོ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ཡྻོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཏི – ཨཱུ་རུ་ཡཱ པོ་ཏྠ་ནི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ [དི་ཝཱ དི་ཝ་ས་སྶ (ཀ.)] བྷཱི་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲ་སྟོ ས་ཧ་སཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶ བྷཱི་ཏཾ ཨུ་བྦི་གྒཾ ཨུ་སྶ་ངྐིཾ ཨུ་ཏྲ་སྟཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ; དི་སྭཱ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ཨཱུ་རུ་ཡཱ པོ་ཏྠ་ནི་ཀཾ བ་དྡྷཾ [བ་ནྡྷཾ (ཀ.)] དི་སྭཱ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི? ‘‘པི་ཏ་ར་མྷི ཧ་ནྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ་སི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ, ས་བྦེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ. ན བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ན ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ. ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ. ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཀ་ཐཾ, བྷ་ཎེ, མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི མ་ཏི ཀ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩེ, དེ་ཝ, མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ, ས་བྦེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ. ན བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙཱ’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ན ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ. ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ. ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ཎེ, ཀ་རི་སྶ་ཏི བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ? ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཀཱ་སཱ་པི་ཏོ – ‘པུ་བྦེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ པ་ཀ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་རེ་ཡྻ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ན ཏེ་ན བུ་དྡྷོ ཝཱ དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཝ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི? ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ; ས་བྦེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ’ཏི; ཏེ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཀཱ་སི. ཡེ ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ; ན བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟི; ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙཱ’ཏི; ཏེ ནཱི་ཙེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཡེ ཏེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཏིཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘ན ཀུ་མཱ་རོ ཙ ཧ་ནྟ་བྦོ, ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ; ན བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ནྟ་བྦཱ; ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ; ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི; ཏེ ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྶ མཾ ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, ཧ་ནྟུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ར་ཛྫེ་ནཱ་མྷི, དེ་ཝ, ཨ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ, ཨེ་ཏཾ ཏེ ར་ཛྫ’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི.
ཨ་བྷི་མཱ་ར་པེ་ས་ནཾ
༣༤༠. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཡེ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པུ་རི་སེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧི, ཡེ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཀུ་མཱ་རོ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཡ་ཐཱ, བྷ་ཎེ, ཨ་ཡྻོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཧ ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ དྭེ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི – ‘‘ཡོ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི – ‘‘ཡེ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན དྭེ པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ ཨ་ཊྛ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི – ‘‘ཡེ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་གྒེ སོ་ལ༹་ས པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི – ‘‘ཡེ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨ་ཊྛ པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བྷཱི་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲ་སྟོ པ་ཏྠ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ བྷཱི་ཏཾ ཨུ་བྦི་གྒཾ ཨུ་སྶ་ངྐིཾ ཨུ་ཏྲ་སྟཾ པ་ཏྠ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཧཱ་ཝུ་སོ, མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ་ཧཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟོ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་ནྟོ. ཏ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡཾ ཏྭཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟོ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་ནྟོ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སི, ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ. ཝུ་ཌྜྷི ཧེ་སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ – ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་དཱ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ, མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ, ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ, ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ, པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི – དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ པུ་རི་སོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ དྭེ པུ་རི་སཱ – ཀིཾ ནུ ཁོ སོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཙི་རེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི – པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་དྡ་སཾ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི…པེ… ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ པུ་རི་སེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪི་ཏྠ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སཱ…པེ… ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཊྛ པུ་རི་སཱ…པེ… ཨ་ཐ ཁོ ཏེ སོ་ལ༹་ས པུ་རི་སཱ – ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ ཨ་ཊྛ པུ་རི་སཱ ཙི་རེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི – པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ…པེ… ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ པུ་རི་སེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪི་ཏྠ, ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཡེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ་མི ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ; མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ སོ བྷ་ག་ཝཱ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; མཱ ཏྭཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི. ཨ་ཧ་མེ་ཝ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀ་མྨཾ
༣༤༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཚཱ་ཡཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏིཾ སི་ལཾ པ་ཝི་ཛ྄ཛྷི – ཨི་མཱ་ཡ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. དྭེ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ སི་ལཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་པ་ཏི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ རུ་ཧི་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བ་ཧུཾ ཏ་ཡཱ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ, ཡཾ ཏྭཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རུ་ཧི་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ, ཡཾ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རུ་ཧི་རཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ’’ནྟི.
ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་དྷོ པ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཏོ པ་རི་ཏོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡཾ. སུ་ཏྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡོ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡོ’’ཏི? ‘‘ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ – ‘དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་དྷོ པ་ཡུ་ཏྟོ’ཏི. ཏེ ཙ [ཏེ་དྷ (སཱི.)], བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཏོ པ་རི་ཏོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ. སོ ཨེ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡོ མ་ཧཱ་ས་དྡོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ན་ནྡ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི.
[ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༤; ཨ. ནི. ༥.༡༠༠] ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ་རོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ནཾ མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མཱ་ནོ…པེ… ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ ས་མཱ་ནོ…པེ… ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ས་མཱ་ནོ…པེ… ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. མ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ནཱ་སྶ་སྶ མ་ནཱ་པཾ. ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཀ་ཐཾ ན མ་ཡཾ ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ་མ? ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཁོ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན – ཡཾ ཏུ་མོ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏུ་མོ་ཝ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ས་ཏྠཱ་རོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’ནྟི ཙ. ན ཙ མཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི; ན ཙཱ་ཧཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི སཱི་ལ་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི. ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ས་མཱ་ནོ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ ས་མཱ་ནོ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནོ་མྷཱི’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ མེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ’’ནྟི ཙ, ན ཙ མཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟི, ན ཙཱ་ཧཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨ་ར་ཀྑི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
ནཱ་ལཱ༹་གི་རི་པེ་ས་ནཾ
༣༤༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ནཱ་མ ཧ་ཏྠཱི ཙ་ཎྜོ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཀོ. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་བྷ་ཎྜེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, བྷ་ཎེ, རཱ་ཛ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ ནཱ་མ པ་ཊི་བ་ལཱ ནཱི་ཙ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏུཾ, བྷ་ཏྟ་མྤི ཝེ་ཏ་ན་མྤི ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏུཾ. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཡ་དཱ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨི་མཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་མཾ ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ མུ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ ཧ་ཏྠི་བྷ་ཎྜཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ ཏེ ཧ་ཏྠི་བྷ་ཎྜཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་སུཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན སོ་ཎྜཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཎྞ་ཝཱ་ལོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཙ་ཎྜོ མ་ནུ་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཨི་མཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏུ སུ་ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཙ་ཎྜོ མ་ནུ་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཨི་མཾ ར་ཙྪཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ; པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏུ སུ་ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ བྷཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ པཱ་སཱ་དེ་སུ་པི ཧ་མྨི་ཡེ་སུ་པི ཚ་ད་ནེ་སུ་པི ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ ཨ་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཝ་ཏ, བྷོ [ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཝ་ཏ བྷོ གོ་ཏ་མོ (སྱཱ. ཀཾ.)], མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ ནཱ་གེ་ན ཝི་ཧེ་ཋཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྱ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་མ་ནྟོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན་ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ནཱ་གོ ནཱ་གེ་ན ས་ངྒཱ་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཕ་རི. ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ [བྷ་ག་ཝ་ཏཱ (སཱི.)] མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཕུ་ཊྛོ [ཕུ་ཊོ (ཀ.)] སོ་ཎྜཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ནཱ་ལཱ༹་གི་རི་སྶ ཧ་ཏྠི་སྶ ཀུ་མྦྷཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རིཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘མཱ ཀུ་ཉྫ་ར ནཱ་ག་མཱ་ས་དོ, དུ་ཀྑ་ཉྷི ཀུ་ཉྫ་ར ནཱ་ག་མཱ་ས་དོ;
ན ཧི ནཱ་ག་ཧ་ཏ་སྶ ཀུ་ཉྫ་ར སུ་ག་ཏི, ཧོ་ཏི ཨི་ཏོ པ་རཾ ཡ་ཏོ.
‘‘མཱ ཙ མ་དོ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ན ཧི པ་མ་ཏྟཱ སུ་ག་ཏིཾ ཝ་ཛ་ནྟི ཏེ;
ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶ་སི, ཡེ་ན ཏྭཾ སུ་ག་ཏིཾ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི སོ་ཎྜཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་པཾ་སཱུ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མུ་དྡྷ་ནི ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀུ་ཊི་ཡོ་ཝ [པ་ཊི་ཀུ་ཊི་ཏོ པ་ཊི་ས་ཀྐི (སཱི. སྱཱ.)] ཨོ་ས་ཀྐི, ཡཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ཀྑི. ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཀེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཐཱ ད་ནྟོ ཙ པ་ན ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ གཱ་ཡ་ནྟི –
[མ. ནི. ༢.༣༥༢; ཐེ་ར་གཱ. ༨༧༨] ‘‘ད་ཎྜེ་ནེ་ཀེ ད་མ་ཡ་ནྟི, ཨ་ངྐུ་སེ་ཧི ཀ་སཱ་ཧི ཙ;
ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན, ནཱ་གོ ད་ནྟོ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’ཏི.
མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཡཱ་ཝ པཱ་པོ ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཨ་ལ་ཀྑི་ཀོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི.
པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠུ་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༣. [པཱ་ཙི. ༢༠༩] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ས་པ་རི་སོ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟི! ཀ་སྶ ས་མྤ་ནྣཾ ན མ་ནཱ་པཾ, ཀ་སྶ སཱ་དུཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི! ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱ་ནཾ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་པ་རི་སོ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི! བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་པ་རི་སོ ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀུ་ལེ་སུ ཏི་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩ – དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན ནི་གྒ་ཧཱ་ཡ; པེ་ས་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, མཱ པཱ་པི་ཙྪཱ པ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻུ་ནྟི; ཀུ་ལཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ [ཀུ་ལཱ་ནུ་ད་ཡ་ཏཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ.)] ཙ. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
[པཱ་རཱ. ༤༠༩] ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཡེ་ན ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཀ་ཊ་མོ་ད་ཀ་ཏི་སྶ་ཀོ [ཀ་ཊ་མོ་ར་ཀ་ཏི་སྶ་ཀོ (སཱི. སྱཱ.)] ཁ་ཎྜ་དེ་ཝི་ཡཱ པུ་ཏྟོ ས་མུ་དྡ་ད་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་ཊ་མོ་ད་ཀ་ཏི་སྶ་ཀཾ ཁ་ཎྜ་དེ་ཝི་ཡཱ པུ་ཏྟཾ ས་མུ་དྡ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཐ, མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ ཙ་ཀྐ་བྷེ་ད’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, གོ་ཏ་མོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ ཙ་ཀྐ་བྷེ་ད’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཐ, མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི་སྶཱ་མ – ‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ས་ལླེ་ཁ་སྶ དྷུ་ཏ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཙ་ཡ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ས་ལླེ་ཁཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ གཱ་མ་ནྟཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ཚ་ནྣཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ན ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ; ཡོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི. ཏེ མ་ཡཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཀཱ་ཏུཾ ཙ་ཀྐ་བྷེ་དོ. ལཱུ་ཁ་པྤ་ས་ནྣཱ ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་པ་རི་སོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ས་ལླེ་ཁ་སྶ དྷུ་ཏ་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཙ་ཡ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ས་ལླེ་ཁཱ་ཡ དྷུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ གཱ་མ་ནྟཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ ཚ་ནྣཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ན ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ; ཡོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏུ; ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, གཱ་མ་ནྟེ ཝི་ཧ་ར་ཏུ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏུ; ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏུ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏུ; ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡ་ཏུ. ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ ཁོ མ་ཡཱ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ; ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ – ཨ་དི་ཊྛཾ, ཨ་སྶུ་ཏཾ, ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ – ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི – ཧ་ཊྛོ ཨུ་ད་གྒོ ས་པ་རི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་པ་རི་སོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སི – ‘‘མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི་མྷཱ – ‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ གཱ་མ་ནྟཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ…པེ… ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ན ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ; ཡོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ མ་ཡཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟཱ་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ དུ་བྦུ་དྡྷི་ནོ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨི་མེ ཁོ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ དྷུ་ཏཱ ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་ནོ. ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ བཱ་ཧུ་ལླི་ཀོ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྱ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་མ་ནྟོ, ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་བྷེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི! ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱ་ནཾ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་བྷེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་སི ཙ་ཀྐ་བྷེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ. མཱ ཏེ རུ་ཙྩི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ག་རུ་ཀོ ཁོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ཡོ ཁོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་མ་གྒཾ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཀ་པྤ་ཊྛི་ཀཾ [ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཀཾ (སྱཱ.)] ཀི་བྦི་སཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷི པ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, བྷི་ནྣཾ ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒཾ ཀ་རོ་ཏི, བྲ་ཧྨཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཀ་པྤཾ ས་གྒ་མྷི མོ་ད་ཏི. ཨ་ལཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ. མཱ ཏེ རུ་ཙྩི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ག་རུ་ཀོ ཁོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ’’ཏི.
[ཨུ་དཱ. ༤༨] ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ་དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ་དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
[ཨུ་དཱ. ༤༨] ‘‘སུ་ཀ་རཾ སཱ་དྷུ་ནཱ སཱ་དྷུཾ, སཱ་དྷུཾ པཱ་པེ་ན དུ་ཀྐ་རཾ;
པཱ་པཾ པཱ་པེ་ན སུ་ཀ་རཾ, པཱ་པ་མ་རི་ཡེ་ཧི དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ
༣༤༤. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་སི – ‘‘མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི་མྷཱ – ‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི. ཨི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ…པེ… ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ ཨ་སྶུ; ཡོ གཱ་མ་ནྟཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻ…པེ… ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ན ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ; ཡོ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཝ་ཛྫཾ ནཾ ཕུ་སེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ མ་ཡཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟཱ་མ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཁ་མ་ནྟི, སོ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ན་ཝ་ཀཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ ཙ. ཏེ – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’ནྟི – ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ཏེ་ན པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི. ‘‘ན ཧི ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ན་ཝ་ཀེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙ་མྤི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི? ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ, པུ་རཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ རོ་ད་མཱ་ནོ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, རོ་ད་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཏེ་པི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཙྪ་ནྟི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་ནྟཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་ཡྻུཾ, ཨ་པི ཙ ཏེ ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི [བྷི་ཀྑུ་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ.), བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ (ཀ.)].
༣༤༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ. དི་སྭཱ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ མ་ཡཱ དྷ་མྨོ, ཡེ་པི ཏེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཏེ་པི མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. མ་མ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་ནྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ཝི་སྶ་སི. པཱ་པི་ཙྪཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ, པཱ་པི་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ནཾ ཝ་སཾ ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ. སྭཱ་ག་ཏཾ ཏེ་སཾ ཡ་ཏོ མེ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཱ་ས་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་དཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི – ‘‘ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ, པི་ཊྛི མེ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ལ་མ་ནྟ་སྶ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ མུ་ཧུ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ནི་དྡཱ ཨོ་ཀྐ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨོ་ཝ་དི ཨ་ནུ་སཱ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨོ་ཝ་དི ཨ་ནུ་སཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཙྪཱ་མ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ. ཡོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ རོ་ཙེ་སི སོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི – ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ, ནཱི་ཏཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ཧི. ན་ནུ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ, མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ – ‘མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ཝི་སྶཱ་སི. པཱ་པི་ཙྪཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ, པཱ་པི་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ནཾ ཝ་སཾ ག་ཏཱ’’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཎྷཾ ལོ་ཧི་ཏཾ མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཉྪི.
ཨ་ཐ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི་སུཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷེ་ད་ཀཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ. མཱ ཏེ རུ་ཙྩི བྷེ་ད་ཀཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷེ་ད་ཀཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཧི. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ཊི་པ་ཛྫཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི – ‘ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ; པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ, པི་ཊྛི མེ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་ཊི་པ་ཛྫཱི’’ཏི.
༣༤༦. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ མ་ཧཱ་ས་ར་སཱི. ཏཾ ནཱ་གཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཏེ ཏཾ ས་ར་སིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ, སོ་ཎྜཱ་ཡ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལཾ ཨ་བྦུ་ཧི་ཏྭཱ, སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ, ཨ་ཀ་དྡ་མཾ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, བ་ལཱ་ཡ ཙ. ན ཙ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཏ་རུ་ཎཱ བྷི་ངྐ་ཙྪཱ་པཱ. ཏེ ཏཾ ས་ར་སིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ, སོ་ཎྜཱ་ཡ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལཾ ཨ་བྦུ་ཧི་ཏྭཱ, ན སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ, ས་ཀ་དྡ་མཾ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ ནེ་ཝ ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ན བ་ལཱ་ཡ. ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ མ་མཱ་ནུ་ཀྲུ་བྦཾ [མ་མཱ་ནུ་ཀུ་བྦཾ (སཱི. སྱཱ.)] ཀ་པ་ཎོ མ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
‘‘མ་ཧཱ་ཝ་རཱ་ཧ་སྶ མ་ཧིཾ ཝི་ཀྲུ་བྦ་ཏོ [ཝི་ཀུ་བྦ་ཏོ (སཱི. སྱཱ.)], བྷི་སཾ གྷ་སཱ་ན་སྶ [གྷ་ས་མཱ་ན་སྶ (ཀ.)] ན་དཱི་སུ ཛ་གྒ་ཏོ;
བྷི་ངྐོ་ཝ པ་ངྐཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཀྑ་ཡི་ཏྭཱ, མ་མཱ་ནུ་ཀྲུ་བྦཾ ཀ་པ་ཎོ མ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༣༤༧. [ཨ. ནི. ༨.༡༦] ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ག་ནྟུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝེ་ཏཱ ཙ, ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏཱ ཙ, དྷཱ་རེ་ཏཱ ཙ, ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ཙ, ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱ ཙ, ཀུ་ས་ལོ ཙ ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏ་སྶ, ནོ ཙ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀོ – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ག་ནྟུ་མ་ར་ཧ་ཏི.
[ཨ. ནི. ༨.༡༦] ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ག་ནྟུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སོ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི, སཱ་ཝེ་ཏཱ ཙ, ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏཱ ཙ, དྷཱ་རེ་ཏཱ ཙ, ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ཙ, ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱ ཙ, ཀུ་ས་ལོ ཙ ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏ་སྶ, ནོ ཙ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀོ – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ག་ནྟུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི.
[ཨ. ནི. ༨.༡༦] ‘‘ཡོ ཝེ ན བྱ་ཐ་ཏི [བྱཱ་དྷ་ཏི (སཱི. སྱཱ.)] པ་ཏྭཱ, པ་རི་སཾ ཨུ་གྒ་ཝཱ་དི་ནིཾ;
ན ཙ ཧཱ་པེ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཙ ཚཱ་དེ་ཏི སཱ་ས་ནཾ.
‘‘ཨ་ས་ནྡི་དྡྷོ ཙ ཨ་ཀྑཱ་ཏི [ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ (ཀ.)], པུ་ཙྪི་ཏོ ཙ ན ཀུ་པྤ་ཏི;
ས ཝེ ཏཱ་དི་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ, དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ག་ནྟུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི.
༣༤༨. [ཨ. ནི. ༨.༧] ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ལཱ་བྷེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ; ཨ་ལཱ་བྷེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཡ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ཡ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ས་ཀྐཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ.
༣༤༩. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ? ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་ན་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས་ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས་ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི.
༣༥༠. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ, པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་དི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ་ཏི.
‘‘མཱ ཛཱ་ཏུ ཀོ་ཙི ལོ་ཀ་སྨིཾ, པཱ་པི་ཙྪོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
ཏ་ད་མི་ནཱ་པི ཛཱ་ནཱ་ཐ, པཱ་པི་ཙྪཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི.
‘‘པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་ཏོ, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ས་མྨ་ཏོ;
ཛ་ལཾ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཨ་ཊྛཱ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ་ཏི མེ སུ་ཏཾ.
‘‘སོ པ་མཱ་དཾ ཨ་ནུ་ཙི་ཎྞོ, ཨཱ་ས་ཛྫ ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ;
ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ པ་ཏྟོ, ཙ་ཏུ་དྭཱ་རཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ.
‘‘ཨ་དུ་ཊྛ་སྶ ཧི ཡོ དུ་བྦྷེ, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀྲུ་བྦ་ཏོ;
ཏ་མེ་ཝ པཱ་པཾ ཕུ་ས་ཏི, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ད་རཾ.
‘‘ས་མུ་དྡཾ ཝི་ས་ཀུ་མྦྷེ་ན, ཡོ མ་ཉྙེ་ཡྻ པ་དཱུ་སི་ཏུཾ [པ་དུ་སྶི་ཏུཾ (ཀ.)];
ན སོ ཏེ་ན པ་དཱུ་སེ་ཡྻ, བྷེ་སྨཱ ཧི ཨུ་ད་དྷཱི མ་ཧཱ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ, ཡོ ཝཱ་དེ་ནུ་པ་ཧིཾ་ས་ཏི;
ས་མ་གྒ་ཏཾ [ས་མྨཱ་ག་ཏཾ (སཱི.), ས་མ་ག་ཏཾ (སྱཱ.)] ས་ནྟ་ཙི་ཏྟཾ, ཝཱ་དོ ཏ་མྷི ན རཱུ་ཧ་ཏི.
‘‘ཏཱ་དི་སཾ མི་ཏྟཾ ཀྲུ་བྦེ་ཐ [ཀུ་བྦེ་ཐ (སཱི. སྱཱ.)], ཏ་ཉྩ སེ་ཝེ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཡ་སྶ མ་གྒཱ་ནུ་གོ བྷི་ཀྑུ, ཁ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་པུ་ཎེ’’ཏི.
ཨུ་པཱ་ལི་པ་ཉྷཱ
༣༥༡. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ས་ངྒྷ་རཱ་ཛཱི་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ནོ ཙ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ? ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པ་ན ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཏོ དྭེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ནོ ཙ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, དྭེ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ དྭེ, པ་ཉྩ་མོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ནོ ཙ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, དྭེ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཏ་ཡོ, ཚ་ཊྛོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ནོ ཙ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཏ་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཏ་ཡོ, ས་ཏྟ་མོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ནོ ཙ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཏ་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ནོ ཙ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ. ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ན་ཝ་མོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙ. ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ, ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙ. ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་པི ཙ བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི, ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི…པེ… ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ན སཱ་མ་ཎེ་རཱི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་པི ཙ བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ཏི. བྷི་ཀྑུ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ, ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི.
༣༥༢. [ཨ. ནི. ༡༠.༣༧] ‘‘ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, དྷ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ག་རུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ སཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི. ཏེ ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་པ་ཀ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཝ་པ་ཀ་སྶ་ནྟི, ཨཱ་ཝེ་ནིཾ [ཨཱ་ཝེ་ཎི (སཱི.), ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ (སྱཱ.)] ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨཱ་ཝེ་ནིཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨཱ་ཝེ་ནིཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༣༥༣. [ཨ. ནི. ༡༠.༣༧] ‘‘ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒཱི ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒཱི་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ ས་མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྷ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ག་རུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ སཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི, ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ནྟི. ཏེ ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ན ཨ་པ་ཀ་སྶ་ནྟི, ན ཨ་ཝ་པ་ཀ་སྶ་ནྟི, ན ཨཱ་ཝེ་ནིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཨཱ་ཝེ་ནིཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཨཱ་ཝེ་ནིཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷོ ས་མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༣༥༤. ‘‘ས་མ་གྒཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀིཾ སོ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་མ་གྒཾ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཀཾ ཀི་བྦི་སཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷི པ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
[ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༨; ཨ. ནི. ༡༠.༣༩] ‘‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ;
ཝ་གྒ་ར་ཏོ ཨ་དྷ་མྨ་ཊྛོ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ པ་དྷཾ་ས་ཏི;
ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷི པ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘བྷི་ནྣཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཀིཾ སོ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘བྷི་ནྣཾ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཀ་པྤཾ ས་གྒ་མྷི མོ་ད་ཏཱི’’ཏི.
[ཨི་ཏྟི་ཝུ. ༡༨; ཨ. ནི. ༡༠.༤༠] ‘‘སུ་ཁཱ ས་ངྒྷ་སྶ སཱ་མ་གྒཱི, ས་མ་གྒཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ;
ས་མ་གྒ་ར་ཏོ དྷ་མྨ་ཊྛོ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ ན དྷཾ་ས་ཏི;
ས་ངྒྷཾ ས་མ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ་ན, ཀ་པྤཾ ས་གྒ་མྷི མོ་ད་ཏཱི’’ཏི.
༣༥༥. [པ་རི. ༤༥༩] ‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི.
[པ་རི. ༤༥༩] ‘‘སི་ཡཱ [སི་ཡཱ ནུ ཁོ (སྱཱ. ཀཾ.)] པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ན ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ན ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ན ཀ་པྤ་ཊྛོ, ན ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ན ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ན ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ན ཀ་པྤ་ཊྛོ, ན ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ཙིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ཙིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ཙིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི…པེ… (ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི བྷེ་དེ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི) [( ) སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི, ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ་ཡ ས་མེ་ཏི]. ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི བྷེ་དེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ. ཏ་སྨིཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ བྷེ་དེ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི. ཏ་སྨིཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ བྷེ་དེ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི. ཏ་སྨིཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ བྷེ་དེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ཙིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི… བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི… པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ག་རུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི… སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ སཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི… དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི… ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི…པེ… ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི … ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ… ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི… (ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི) [( ) སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི] … ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ… ཏ་སྨིཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, བྷེ་དེ ཨ་དྷ་མྨ་དི་ཊྛི… ཏ་སྨིཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, བྷེ་དེ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི… ཏ་སྨིཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, བྷེ་དེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ཙིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ཀ་པྤ་ཊྛོ, ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ན ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ན ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ན ཀ་པྤ་ཊྛོ, ན ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ, ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིཾ, ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ཙིཾ, ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ན ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ན ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ན ཀ་པྤ་ཊྛོ, ན ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི…པེ… དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, བྷེ་དེ དྷ་མྨ་དི་ཊྛི, ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ, ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིཾ, ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ཙིཾ, ཨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ན ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ, ན ནེ་ར་ཡི་ཀོ, ན ཀ་པྤ་ཊྛོ, ན ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ ས་ཏྟ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –