ཚ་ས་ཀྱ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ
༣༣༠. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པི་ཡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ མ་ལླཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ཙ ས་ཀྐོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ ས་ཀྐོ དྭེ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དཱ ཧོ་ནྟི – ཨེ་ཀོ ཧེ་མ་ནྟི་ཀོ, ཨེ་ཀོ གི་མྷི་ཀོ, ཨེ་ཀོ ཝ་སྶི་ཀོ. སོ ཝ་སྶི་ཀེ པཱ་སཱ་དེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ [ཝ་སྶི་ཀེ པཱ་སཱ་དེ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ (སཱི.)] ནི་པྤུ་རི་སེ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ [པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ (ཀ.)] ན ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ན ཀུ་ལཱ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ན ཀུ་ལཱ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛ, ཨ་ཧཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཏྭཾ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི ཁོ ཏེ, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མི. པ་ཋ་མཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་སཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་པཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ནྣེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ནྣེ་ཏྭཱ ནི་དྡྷཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ནི་དྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ [ནི་ཌྜ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ནི་ཌྜ་ཧེ་ཏྭཱ (སཱི.)] ལ་ཝཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ལ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྦཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྦཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཉྫཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. པུ་ཉྫཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་དྡཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. མ་དྡཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ལཱ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་སི་ཀཱ ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. བྷུ་སི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་པུ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཾ [ཨོ་ཕུ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཾ (སྱཱ. ཀ.), ཨོ་ཕུ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦཾ (ཡོ་ཛ་ནཱ)]. ཨོ་པུ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཝ་སྶཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཝ་སྶཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ན ཀ་མྨཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི? ན ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི? ཀ་དཱ ཀ་མྨཱ ཁཱི་ཡི་སྶ་ནྟི? ཀ་དཱ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི? ཀ་དཱ མ་ཡཾ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཀ་མྨཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི. ན ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཁཱི་ཎེ་ཝ ཀ་མྨེ པི་ཏ་རོ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ ཙ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭ་ཉྙེ་ཝ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ཛཱ་ནཱ་ཧི. ཨ་ཧཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན མཱ་ཏཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨ་མྨ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཧི མཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏུ་མྷེ ཁོ མེ, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, དྭེ པུ་ཏྟཱ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ. མ་ར་ཎེ་ན་པི ཝོ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. ཀིཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཛཱི་ཝ་ནྟེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨ་མྨ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཧི མཾ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི [ཨི་མ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཨེ་ཝ་མྤི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི –- ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ས་ཙེ ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ས་ཀྱཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏྭ་མྤི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’’ཏི]. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ས་ཀྱཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི. སོ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ མཱ་ཏཱ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ས་ཀྱཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི; ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ; སོ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ’ནྟི – ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏྭ་མྤི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་དྡི་ཡཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་མ ཁོ, ས་མྨ, པ་བྦ་ཛྫཱ ཏ་ཝ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏེ, ས་མྨ, པ་བྦ་ཛྫཱ མ་མ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ སཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ; ཡ་ཐཱ སུ་ཁཾ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, ས་མྨ, ས་ཀྐོ་མི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ནྟི. ཡཾ ཏེ ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙཾ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཀྱཱ་ཧཾ [ཏྱཱ་ཧཾ (སཱི. སྱཱ.)] ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཏྭཾ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘མཱ་ཏཱ ཁོ མཾ, ས་མྨ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ས་ཙེ, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏྭ་མྤི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’’ཏི. ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ས་མྨ, ཨེ་སཱ ཝཱ་ཙཱ. ས་ཙེ ཏེ, ས་མྨ, པ་བྦ་ཛྫཱ མ་མ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ, ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ སཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ; ཡ་ཐཱ སུ་ཁཾ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ ཧོ་ནྟི, ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཉྙཱ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་དྡི་ཡོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི. ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ, ས་མྨ, ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི. ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ཚ་ཝ་སྶཱ་ནི…པེ… པ་ཉྩ་ཝ་སྶཱ་ནི… ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི… ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི… དྭེ ཝ་སྶཱ་ནི… ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ, ས་མྨ, ཨེ་ཀ་ཝ་སྶཾ. ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ས་ཏྟ་མཱ་སེ. ས་ཏྟ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ་པི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ, ས་མྨ, ས་ཏྟ་མཱ་སཱ. ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ས་ཏྟ་མཱ་སེ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ཚ མཱ་སེ…པེ… པ་ཉྩ མཱ་སེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ… ཏ་ཡོ མཱ་སེ… དྭེ མཱ་སེ… ཨེ་ཀཾ མཱ་སཾ… ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ. ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ་པི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ, ས་མྨ, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ. ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་མྨ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ པུ་ཏྟེ ཙ བྷཱ་ཏ་རོ ཙ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ན ཙི་རཾ, ས་མྨ, ས་ཏྟཱ་ཧོ, ཨཱ་ག་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
༣༣༡. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་དྡི་ཡོ ཙ ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཙ བྷ་གུ ཙ ཀི་མི་ལོ ཙ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ, ཨུ་པཱ་ལི་ཀ་པྤ་ཀེ་ན ས་ཏྟ་མཱ, ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ནི་ཡྻ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཡྻིཾ་སུ. ཏེ དཱུ་རཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷ་ཎེ ཨུ་པཱ་ལི, ནི་ཝ་ཏྟ་སྶུ; ཨ་ལཾ ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པཱ་ལི་སྶ ཀ་པྤ་ཀ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཙ་ཎྜཱ ཁོ སཱ་ཀི་ཡཱ; ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་རཱ ནི་པྤཱ་ཏི་ཏཱ་ཏི གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻུ་མྤི མཾ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ནྟི. ཀི་མ་ངྒ [ཀི་མ་ངྒ (སཱི.)] པ་ནཱ་ཧ’’ནྟི. བྷ་ཎྜི་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ རུ་ཀྑེ ཨཱ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ ‘ཡོ པ་སྶ་ཏི, དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ར་ཏཱུ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཏེ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ ཏེ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀི་སྶ, བྷ་ཎེ ཨུ་པཱ་ལི, ནི་ཝ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ, ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཙ་ཎྜཱ ཁོ སཱ་ཀི་ཡཱ; ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་རཱ ནི་པྤཱ་ཏི་ཏཱ་ཏི གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻུ་མྤི མཾ. ཨི་མེ ཧི ནཱ་མ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ནྟི. ཀི་མ་ངྒ པ་ནཱ་ཧ’ནྟི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ, བྷ་ཎྜི་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ རུ་ཀྑེ ཨཱ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ ‘ཡོ པ་སྶ་ཏི, དི་ནྣ་ཉྙེ་ཝ ཧ་ར་ཏཱུ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་མྷི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘སུ་ཊྛུ, བྷ་ཎེ ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ཀཱ་སི ཡ་མྤི ན ནི་ཝ་ཏྟོ [ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟོ (སཱི.), ཡཾ པ་ན ནི་ཝ་ཏྟོ (སྱཱ.)]. ཙ་ཎྜཱ ཁོ སཱ་ཀི་ཡཱ; ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་རཱ ནི་པྤཱ་ཏི་ཏཱ་ཏི གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻུ་མྤི ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཀི་ཡཱ ནཱ་མ མཱ་ན་སྶི་ནོ. ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ལི ཀ་པྤ་ཀོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ. ཨི་མཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ. ཨི་མ་སྶ མ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་མྨཱ་ནཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི [ནི་མྨཱ་ད་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི (སཱི.), ནི་མྨཱ་ནི་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི (སྱཱ.)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ཀ་པྤ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, པ་ཙྪཱ ཏེ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་སྶེ་ན ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སི.
༣༣༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་དྡི་ཡོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’ནྟི. ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ པུ་རི་མཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་དྡི་ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡི་ཡ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡི་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷ་དྡི་ཡ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི? ‘‘པུ་བྦེ མེ, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ ས་ཏོ་པི ཨ་ནྟོ་པི ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་པི ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་པི ན་ག་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་པི ན་ག་རེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་པི ཛ་ན་པ་དེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་པི ཛ་ན་པ་དེ ར་ཀྑཱ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏོ་པི གོ་པི་ཏོ་པི ས་ནྟོ བྷཱི་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ ཨུ་སྶ་ངྐཱི ཨུ་ཏྲ་སྟོ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ན ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷཱི་ཏོ ཨ་ནུ་བྦི་གྒོ ཨ་ནུ་སྶ་ངྐཱི ཨ་ནུ་ཏྲ་སྟོ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ པ་ནྣ་ལོ་མོ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟོ མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི. ཨི་མཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ་པི སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་མི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
[ཨུ་དཱ. ༢༠] ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ, ཨི་ཏི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ;
ཏཾ ཝི་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ སུ་ཁིཾ ཨ་སོ་ཀཾ, དེ་ཝཱ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.