༧. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀཾ

༢༡༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁོ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ [ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏཱ་ཡ (སྱཱ. ཀཾ.)] བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.

‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ཏ་ཏྲ ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ [ཏ་ཏྲ ཙེ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ (སྱཱ.)] ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁོ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ; ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྦཾ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ཀོ པ་ཀྑོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་ཡྻཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ཀོ པ་ཀྑོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

༢༡༣. ‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་ཡྻཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་མི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་ས་ནཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.

‘‘དེ་སི་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

༢༡༤. ‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་ཡྻཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་མི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་ས་ནཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.

‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡེ ན ཏ་ཏྠ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.