༤. ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ
༡༨༥. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི – ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་མྤི, ནི་ཡ་སྶ་མྤི, པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི, པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་མྤི, ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་མྤི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟི – ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་མྤི, ནི་ཡ་སྶ་མྤི, པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི, པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་མྤི, ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་མྤཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི – ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་མྤི, ནི་ཡ་སྶ་མྤི, པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི, པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་མྤི, ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་མྤཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཝི་ག་ར་ཧི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟི – ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་མྤི, ནི་ཡ་སྶ་མྤི, པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི, པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་མྤི, ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་མྤི! ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ – ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ, ནི་ཡ་སྶཾ ཝཱ, པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ, པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱ, ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ. ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.
༡༨༦. ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་ངྒྷོ. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་ངྒྷོ.
ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ན་ཝ་ཀཾ
༡༨༧. ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ ས་ངྒྷཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི [ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི (ཀ.)]. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི པེ་ཀྑེ་ནྟི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ནྟི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི པེ་ཀྑེ་ནྟི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ནྟི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ ས་ངྒྷཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི པེ་ཀྑེ་ནྟི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ནྟི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་ངྒྷོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་ངྒྷོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་ངྒྷོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ ས་ངྒྷཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན.
ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ན་ཝ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་ན་ཝ་ཀཾ
༡༨༨. ‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན.
‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན.
‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ ས་ངྒྷཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན.
‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི པེ་ཀྑེ་ནྟི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ནྟི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན.
‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི པེ་ཀྑེ་ནྟི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ནྟི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན.
‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ ས་ངྒྷཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི པེ་ཀྑེ་ནྟི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ནྟི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན.
‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་ངྒྷོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ པུ་གྒ་ལཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན.
‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་ངྒྷོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན.
‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ས་ངྒྷོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ ས་ངྒྷཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏི པེ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ནུ་པེ་ཀྑེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཨ་ནུ་ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨི་མཾ རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི.
སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་ན་ཝ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༢. ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ
༡༨༩. [ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ པཱ་རཱ. ༣༨༠ ཨཱ་ད་ཡོ] ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ས་བྦཾ ཏེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཏྠི ཙ་སྶ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི.)] ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘མ་ཡཱ ཁོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ. ན་ཏྠི ཙ མེ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི?
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘མ་ཡཱ ཁོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ. ན་ཏྠི ཙ མེ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རེ་ཡྻ’ནྟི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ’ནྟི. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ད་བྦ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ད་བྦ, ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཧི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སཱ་ཧཱི’’ཏི [ཨུ་དྡི་སཱ་ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༠)]. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཉྩ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཉྩ ས་མྨ་ནྣ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ [ད་བྦོ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ (སྱཱ. ཀ.)]. ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༡༩༠. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཉྩ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཉྩ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཉྩ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཉྩ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་སྶ ཙ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཙ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀོ ཙ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཙ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༡༩༡. ས་མྨ་ཏོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ས་ངྒཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྷ་མྨཾ སཱ་ཀ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན བྱཱ་བཱ་དྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷི་བ་ཧུ་ལཱ [ཀཱ་ཡ་ད་ཌྜྷི་བ་ཧུ་ལཱ (སཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཨི་མཱ་ཡ་པི་མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཏེ་ས་མྤི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི; ཨ་པི་སུ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི – མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ་ཏི.
ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ད་བྦ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘‘ཀ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་པེ་མཱི’’ཏི? ཏེ ས་ཉྩི་ཙྩ དཱུ་རེ ཨ་པ་དི་ས་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ད་བྦ, གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶེ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝེ་བྷཱ་ར་པ་སྶེ ས་ཏྟ་པ་ཎྞི་གུ་ཧཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ས་པྤ་སོ་ཎྜི་ཀ་པ་བྦྷཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, གོ་ཏ་མ་ཀ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ [གོ་མ་ཊ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ནྡུ་ཀ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་པོ་ད་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ [ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ (ཀ.)] སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་པོ་དཱ་རཱ་མེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་དྡ་ཀུ་ཙྪི་མྷི མི་ག་དཱ་ཡེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧཱི’’ཏི.
ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཛ་ལ་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཨ་ཡཾ མ་ཉྩོ, ཨི་དཾ པཱི་ཋཾ, ཨ་ཡཾ བྷི་སི, ཨི་དཾ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ [བི་མྦོ་ཧ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], ཨི་དཾ ཝ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ, ཨི་དཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཡཾ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜོ, ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཏི་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཨི་མཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མཾ ཀཱ་ལཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
༡༩༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ [མེ་ཏྟི་ཡ་བྷུ་མྨ་ཛ་ཀཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝ་ཀཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱ ཙ. ཡཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ ལཱ་མ་ཀཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ལཱ་མ་ཀཱ་ནི ཙ བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ མ་ནུ་སྶཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དཱ་ཏུཾ – ས་པྤི་མྤི, ཏེ་ལ་མྤི, ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་མྤི. མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ དེ་ནྟི – ཡ་ཐཱ་ར་ནྡྷཾ [ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷཾ (སྱཱ.)] ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ. ཏེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ཏྟ་གྒེ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི [ཀིཾ ནཱ་ཧོ་སི (སྱཱ. ཀཾ.)]? ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཐེ་རཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་པྤི ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཧོ་སི – པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ར་ནྡྷཾ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ. སོ བྷ་ཏྟ་གྒེ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་ས་ཏི – ཨ་ཉྙེ ཨོ་ད་ནེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ སཱུ་པེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཏེ་ལེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ བྷ་ཏྟཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. སོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ’’ནྟི? ‘‘མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཡེ, ཛེ, སྭེ བྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཏེ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀེ་ན བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཁོ སཱ དཱ་སཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ – ཧི་ཡྻོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ; སྭེ ཨ་མྷེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་སི་སྶ་ཏི; ཨ་ཉྙེ ཨོ་ད་ནེ་ན པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ སཱུ་པེ་ན པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཏེ་ལེ་ན པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒེ་ན པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶེ་ན ན ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ ར་ཏྟི་ཡཱ སུ་པིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སཱ དཱ་སཱི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ; དི་སྭཱ་ན ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ ན ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ སི་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཡཱ་མཱ’’ཏི [ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི (ཀ.)]. ཨ་ཐ ཁོ སཱ དཱ་སཱི ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀེ་ན [ཀཱ་ཎཱ་ཛ་ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ.)] བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨུ་པ་ག་ཉྪི – བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, བྷ་གི་ནི, ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཡྻཱ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི. ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ ཧི་ཡྻོ་ཝ ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ – ‘ཡེ, ཛེ, སྭེ བྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀེ་ན བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སཱ’ཏི. བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ – ཧི་ཡྻོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ མ་ཡཾ ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷི་ནྣཱ་ཏི [ས་ནྟི་ཀེ པ་རི་བྷི་ནྣཱ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶེ་ན ན ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ བ་ཧཱ་རཱ་མ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་དིཾ་སུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ.
ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡེ་ན མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ལ་པིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ མེ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ལ་པིཾ་སུ. ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་མི? ཀི་སྶ མཾ ཨ་ཡྻཱ ནཱ་ལ་པ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཨ་མྷེ ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཀ་རོ་མཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཛྫེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ནཱ་སཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཀ་རོ་མི? ཀིཾ མ་ཡཱ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ན་ཙྪ་ནྣཾ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་སཱ ཨ་བྷ་ཡཱ ཨ་ནཱི་ཏི་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཱ སཱ་ཡཾ དི་སཱ ས་བྷ་ཡཱ ས་ཨཱི་ཏི་ཀཱ ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ; ཡ་ཏོ ནི་ཝཱ་ཏཾ ཏ་ཏོ ས་ཝཱ་ཏཾ [ཏ་ཏོ པ་ཝཱ་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)]; ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཉྙེ ཨཱ་དི་ཏྟཾ; ཨ་ཡྻེ་ན་མྷི ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན དཱུ་སི་ཏཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཁོ མེ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ [པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡཱ [སཱ མེ་ཏྟི་ཡཱ (སྱཱ. ཀ.)] བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ན་ཙྪ་ནྣཾ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་སཱ ཨ་བྷ་ཡཱ ཨ་ནཱི་ཏི་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཱ སཱ་ཡཾ དི་སཱ ས་བྷ་ཡཱ ས་ཨཱི་ཏི་ཀཱ ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ; ཡ་ཏོ ནི་ཝཱ་ཏཾ ཏ་ཏོ ས་ཝཱ་ཏཾ; ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཉྙེ ཨཱ་དི་ཏྟཾ; ཨ་ཡྻེ་ན་མྷི ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན དཱུ་སི་ཏཱ’’ཏི.
༡༩༣. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘‘ས་ར་སི ཏྭཾ, ད་བྦ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ར་སི ཏྭཾ, ད་བྦ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ར་སི ཏྭཾ, ད་བྦ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ, ད་བྦ, ད་བྦཱ ཨེ་ཝཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟི. ས་ཙེ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝ་དེ་ཧི. ས་ཙེ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏ་ནྟི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཏོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ཏོ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ, པ་གེ་ཝ ཛཱ་ག་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐ. ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘མཱ་ཝུ་སོ, མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐ, ན སཱ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཨ་མྷེ་ཧི སཱ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ ཀུ་པི་ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནེ་ཧི ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ …པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཏ་བྦོ – ‘‘ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨི་མེ མཾ, བྷ་ནྟེ, མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ – ‘ཨི་མེ མཾ, བྷ་ནྟེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. སོ་ཧཾ [སོ་ཧཾ བྷ་ནྟེ (ཀ.)] ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’ཏི. ‘‘བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༡༩༤. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་མེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ད་དེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་མེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་མེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དི་ནྣོ ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༡༩༥. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནི. སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀོ, ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི ཙ ནཾ, ཡཱ་ཙ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒེ་ན – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.
༣. ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡོ
༡༩༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ག་གྒོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. བྷི་ཀྑཱུ ག་གྒཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི – ‘‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན མེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ནཱ་ཧཾ ཏཾ ས་རཱ་མི. མཱུ་ལ༹ྷེ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟེ་ཝ – ‘‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’’ཏི? ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ..པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ ག་གྒཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་སྶ་ནྟི – ‘‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི! སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན མེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ནཱ་ཧཾ ཏཾ ས་རཱ་མི. མཱུ་ལ༹ྷེ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟེ་ཝ – ‘‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ག་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཏ་བྦོ – ‘‘ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་གྒེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན མེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན མེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ནཱ་ཧཾ ཏཾ ས་རཱ་མི. མཱུ་ལ༹ྷེ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི མཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟེ་ཝ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ ས་ངྒྷཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ – ‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན མེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན མེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ནཱ་ཧཾ ཏཾ ས་རཱ་མི མཱུ་ལ༹ྷེ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི མཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟེ་ཝ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ་ཧཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ [སོ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ (ཀ.)] ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’ཏི. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༡༩༧. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ག་གྒོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. བྷི་ཀྑཱུ ག་གྒཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན མེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ནཱ་ཧཾ ཏཾ ས་རཱ་མི, མཱུ་ལ༹ྷེ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟེ་ཝ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ ས་ངྒྷཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ག་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ ད་དེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ག་གྒོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. བྷི་ཀྑཱུ ག་གྒཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན མེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ནཱ་ཧཾ ཏཾ ས་རཱ་མི མཱུ་ལ༹ྷེ་ན མེ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟེ་ཝ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷོ ས་ངྒྷཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ས་ངྒྷོ ག་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ག་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ….
‘‘དི་ནྣོ ས་ངྒྷེ་ན ག་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༡༩༨. ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནི, ཏཱི་ཎི དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི. ཀ་མྨཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནི?
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ས་ར་མཱ་ནོ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་རཱ་མི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི. ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ས་ར་མཱ་ནོ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ས་རཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡ་ཐཱ་སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱ’ཏི. ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི – ‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་མི. ཏུ་མྷེ་པི ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐ. མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཀ་པྤ་ཏི. ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤེ་ཏཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནི.
༡༩༩. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནི?
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ཨ་སྶ་ར་མཱ་ནོ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་རཱ་མི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི. ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ཨ་སྶ་ར་མཱ་ནོ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ས་རཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡ་ཐཱ སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱ’ཏི. ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ཀ་ཏེ་ན བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘ས་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ’ཏི? སོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི – ‘ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་མི. ཏུ་མྷེ་པི ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐ. མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཏཾ ཀ་པྤ་ཏི. ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤེ་ཏཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.
༤. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ
༢༠༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི – ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་མྤི, ནི་ཡ་སྶ་མྤི, པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི, པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་མྤི, ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་མྤི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟི – ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་མྤི, ནི་ཡ་སྶ་མྤི, པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི, པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་མྤི, ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་མྤཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ – ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ, ནི་ཡ་སྶཾ ཝཱ, པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ, པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱ, ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ. ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ.
༢༠༡. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨི་ཀཾ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ?
‘‘བྷི་ཀྑུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི. ཏཾ ས་ངྒྷོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘བྷི་ཀྑུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ…པེ… པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊཾ…པེ… དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི. ཏཾ ས་ངྒྷོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ…པེ… ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ…པེ… པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊཾ…པེ… དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི. ཏཾ ས་ངྒྷོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘བྷི་ཀྑུ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ…པེ… ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ…པེ… པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི. ཏཾ ས་ངྒྷོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨི་ཀཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ? བྷི་ཀྑུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི. ཏཾ ས་ངྒྷོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི. དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ…པེ… ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ…པེ… པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊཾ…པེ… དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏི ས་ངྒྷོ ཝཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ – ‘དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི. ཏཾ ས་ངྒྷོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི. དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨི་ཀཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི.
༥. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ
༢༠༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ. པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ – ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ག་ཧི་ཏཱ་ག་ཧི་ཏུ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༢༠༣. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༢༠༤. ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ, ད་ས དྷ་མྨི་ཀཱ [ད་ས དྷ་མྨི་ཀཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ (ཀ.)]. ཀ་ཏ་མེ ད་ས ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ? ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ག་ཏི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ས་རི་ཏ་སཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཏི, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཨ་སྶཱུ་ཏི, ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ག་ཎྷ་ནྟི, ཝ་གྒཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ན ཙ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཎྷ་ནྟི – ཨི་མེ ད་ས ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ད་ས དྷ་མྨི་ཀཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ? ན ཙ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ག་ཏི་ག་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ས་རི་ཏ་སཱ་རི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ནཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཏི, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཨ་སྶཱུ་ཏི, ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ངྒྷོ ན བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ན བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན ག་ཎྷ་ནྟི, ས་མ་གྒཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ག་ཎྷ་ནྟི – ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨི་ཀཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ’’ཏི.
༦. ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ
༢༠༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཝཱ་ལོ༹ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་ས་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨུ་པ་ཝཱ་ལོ༹ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་རི་སྶ་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ཝཱ་ལ༹་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ལོ༹ བྷི་ཀྑུ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ, ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏ་བྦོ, སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༢༠༦. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ལོ༹ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ ‘བྷཱ་ས་ཏི. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ཝཱ་ལ༹་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ལོ༹ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་ས་ཏི. ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ཝཱ་ལ༹་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨུ་པ་ཝཱ་ལ༹་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ….
‘‘ཀ་ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ཝཱ་ལ༹་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༢༠༧. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཱ་ནི. ཨ་སུ་ཙི ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ལ་ཛྫཱི ཙ, སཱ་ནུ་ཝཱ་དོ ཙ, ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི དྷ་མྨེ་ན, ས་མ་གྒེ་ན – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎཱ་ནི.
ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ད་ས་ཀཾ
༢༠༨. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ, དུ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཉྩ. ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་གྒེ་ན ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ, དུ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཉྩ.
དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ད་ས་ཀཾ
༢༠༩. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ, སུ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཉྩ. ས་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི…པེ… དྷ་མྨེ་ན ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་མ་གྒེ་ན ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ, སུ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཉྩ.
ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ན་ཚ་ཀྐཾ
༢༡༠. ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་སྶ་ཀཱ་ར་ཀོ ས་ངྒྷེ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀོ; བཱ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ན་པ་དཱ་ནོ; གི་ཧི་སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ཧི གི་ཧི་སཾ་ས་གྒེ་ཧི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་དྷི་སཱི་ལེ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ….
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཏི་ཎྞཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཀོ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ངྒྷེ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀོ; ཨེ་ཀོ བཱ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ན་པ་དཱ་ནོ; ཨེ་ཀོ གི་ཧི་སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ཧི གི་ཧི་སཾ་ས་གྒེ་ཧི – ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ས་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཀོ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨ་ཏི་དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ….
‘‘ཨ་པ་རེ་ས་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨེ་ཀོ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨེ་ཀོ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི – ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ.
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་ཏྟཾ
༢༡༡. ‘‘ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ –
ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ན བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀ་ས་མྨུ་ཏི སཱ་དི་ཏ་བྦཱ, ས་མྨ་ཏེ་ན་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཱ…པེ… ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ཝཱ་ལ༹་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི.
༧. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀཾ
༢༡༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁོ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ [ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏཱ་ཡ (སྱཱ. ཀཾ.)] བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ཏ་ཏྲ ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ [ཏ་ཏྲ ཙེ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ (སྱཱ.)] ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁོ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ; ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྦཾ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ཀོ པ་ཀྑོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་ཡྻཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ཀོ པ་ཀྑོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་ཡྻཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི.
༢༡༣. ‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་ཡྻཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་མི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་ས་ནཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དེ་སི་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༢༡༤. ‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་ཡྻཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ བ་ཧུཾ ཨ་སྶཱ་མ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙི་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏ་པ་རི་ཀྐ་ནྟཾ. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མ, སི་ཡཱ་པི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཨ་ཧཾ ཡཱ ཙེ་ཝ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨི་མེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་སེ་མི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན དེ་ས་ནཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དེ་སི་ཏཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ཧི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡེ ན ཏ་ཏྠ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
༨. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ
༢༡༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན (བྷི་ཀྑཱུ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི,) [( ) ན་ཏྠི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] བྷི་ཀྑཱུ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཚ་ནྣོ་པི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝ་ད་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ཀྑཾ གཱ་ཧེ་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཚ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ཀྑཾ གཱ་ཧེ་སྶ་ཏཱི་ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
[པ་རི. ༢༧༥] ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི – ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ [ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ (ཀ.)].
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ [པ་རི. ༣༡༤]? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ [བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ (ཀ.)] ཝི་ཝ་ད་ནྟི – དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ, ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝཱ, བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ, ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ག་རུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ, སཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ, དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ? ཡཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ལ་ཧོ ཝི་གྒ་ཧོ ཝི་ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་རོ མེ་དྷ་གཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ? [པ་རི. ༣༡༥] ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཎ་ནཱ ཨ་ནུ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཧ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ? པ་ཉྩ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ས་ཏྟ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ? [པ་རི. ༣༡༧] ཡཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ.
༢༡༦. ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀིཾ མཱུ་ལཾ? ཚ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ. ཏཱི་ཎི་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ, ཏཱི་ཎི་པི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ. [པ་རི. ༢༧༢; ཨ. ནི. ༢.༣༥-༣༦; མ. ནི. ༣.༤༤] ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི, སོ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, ས་ངྒྷེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི…པེ… ས་ངྒྷེ་པི…པེ… སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, སོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཡོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི.
[པ་རི.༢༧༢] ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཀྑཱི ཧོ་ཏི པ་ལཱ༹་སཱི…པེ… ཨི་སྶུ་ཀཱི ཧོ་ཏི མ་ཙྪ་རཱི, ས་ཋོ ཧོ་ཏི མཱ་ཡཱ་ཝཱི, པཱ་པི་ཙྪོ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི, ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི, སོ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, ས་ངྒྷེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི…པེ… ས་ངྒྷེ་པི…པེ… སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, སོ ས་ངྒྷེ ཝི་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཡོ ཧོ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཚ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ལུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, མཱུ་ལ༹ྷ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ, ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝཱ, བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ, ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ག་རུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ, སཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ, དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ལུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ…པེ… དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
༢༡༧. [པ་རི. ༢༧༢] ‘‘ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀིཾ མཱུ་ལཾ? ཚ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ. ཏཱི་ཎི་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ, ཏཱི་ཎི་པི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ, ཀཱ་ཡོ་པི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ, ཝཱ་ཙཱ་པི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི, སོ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, ས་ངྒྷེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི…པེ… ས་ངྒྷེ་པི…པེ… སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, སོ ས་ངྒྷེ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཀྑཱི ཧོ་ཏི པ་ལཱ༹་སཱི…པེ… ཨི་སྶུ་ཀཱི ཧོ་ཏི མ་ཙྪ་རཱི, ས་ཋོ ཧོ་ཏི མཱ་ཡཱ་ཝཱི, པཱ་པི་ཙྪོ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི, ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱི, སོ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, ས་ངྒྷེ་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, དྷ་མྨེ་པི…པེ… ས་ངྒྷེ་པི…པེ… སི་ཀྑཱ་ཡ་པི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, སོ ས་ངྒྷེ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏྟིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཚ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ལུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི, མཱུ་ལ༹ྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི – སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ལུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི, ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི, ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི – སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཙ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཀཱ་ཡོ [ཀ་ཏ་མོ ཙ ཀཱ་ཡོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, དུ་དྡ་སྶི་ཀོ, ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ, བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷོ, ཀཱ་ཎོ ཝཱ, ཀུ་ཎཱི ཝཱ, ཁ་ཉྫོ ཝཱ, པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ ཝཱ, ཡེ་ན ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཝཱ་ཙཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ དུ་བྦ་ཙོ ཧོ་ཏི, མ་མྨ་ནོ, ཨེ་ལ༹་ག་ལ་ཝཱ་ཙོ, ཡཱ་ཡ ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཙཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
༢༡༨. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀིཾ མཱུ་ལཾ? ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ. ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཝཱ་ཙ་ཏོ, ན ཙི་ཏྟ་ཏོ. ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཝཱ་ཙ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཀཱ་ཡ་ཏོ, ན ཙི་ཏྟ་ཏོ. ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝཱ་ཙ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཙི་ཏྟ་ཏོ. ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཝཱ་ཙ་ཏོ. ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཝཱ་ཙ་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ན ཀཱ་ཡ་ཏོ. ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝཱ་ཙ་ཏོ ཙ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་མེ ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ.
༢༡༩. ‘‘ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀིཾ མཱུ་ལཾ? ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨེ་ཀཾ མཱུ་ལཾ – ས་ངྒྷོ.
༢༢༠. ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ…པེ… དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ. ཡཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ལ་ཧོ ཝི་གྒ་ཧོ ཝི་ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་རོ མེ་དྷ་གཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ…པེ… དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ. ཡཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ལ་ཧོ ཝི་གྒ་ཧོ ཝི་ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་རོ མེ་དྷ་གཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ…པེ… དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ. ཡཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ལ་ཧོ ཝི་གྒ་ཧོ ཝི་ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་རོ མེ་དྷ་གཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ.
༢༢༡. ‘‘ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི – སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཎ་ནཱ ཨ་ནུ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཧ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི – སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཎ་ནཱ ཨ་ནུ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཧ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི – སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཎ་ནཱ ཨ་ནུ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཧ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ.
༢༢༢. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ [ཨི་དཾ པ་དཾ ཀེ་སུ་ཙི ན་ཏྠི], ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ; ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ? ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོ ཙེ་ཙྩ ཨ་བྷི་ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཙེ་ཙྩ ཨ་ན་བྷི་ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ.
༢༢༣. ‘‘ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ? ཡཾ ས་ངྒྷོ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི – ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ? ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི – ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ? ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི – ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ.
༢༢༤. [པ་རི. ༣༥༥] ‘‘ཝི་ཝཱ་དོ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཝི་ཝཱ་དོ ནོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནོ ཝི་ཝཱ་དོ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝཱ་དོ ཙ. སི་ཡཱ ཝི་ཝཱ་དོ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, སི་ཡཱ ཝི་ཝཱ་དོ ནོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, སི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནོ ཝི་ཝཱ་དོ, སི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝཱ་དོ ཙ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝི་ཝཱ་དོ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ? ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ…པེ… དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ. ཡཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ལ་ཧོ ཝི་གྒ་ཧོ ཝི་ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་རོ མེ་དྷ་གཾ – ཨ་ཡཾ ཝི་ཝཱ་དོ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝི་ཝཱ་དོ ནོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ? མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཝ་ད་ཏི, པུ་ཏྟོ་པི མཱ་ཏ་རཱ ཝི་ཝ་ད་ཏི, པི་ཏཱ་པི པུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཝ་ད་ཏི, པུ་ཏྟོ་པི པི་ཏ་རཱ ཝི་ཝ་ད་ཏི, བྷཱ་ཏཱ་པི བྷཱ་ཏ་རཱ ཝི་ཝ་ད་ཏི, བྷཱ་ཏཱ་པི བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཝི་ཝ་ད་ཏི, བྷ་གི་ནཱི་པི བྷཱ་ཏ་རཱ ཝི་ཝ་ད་ཏི, ས་ཧཱ་ཡོ་པི ས་ཧཱ་ཡེ་ན ཝི་ཝ་ད་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝི་ཝཱ་དོ ནོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནོ ཝི་ཝཱ་དོ? ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ – ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནོ ཝི་ཝཱ་དོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝཱ་དོ ཙ? ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝཱ་དོ ཙ.