༢. ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ
༡༨༩. [ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ པཱ་རཱ. ༣༨༠ ཨཱ་ད་ཡོ] ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ས་བྦཾ ཏེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཏྠི ཙ་སྶ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི.)] ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘མ་ཡཱ ཁོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ. ན་ཏྠི ཙ མེ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི?
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘མ་ཡཱ ཁོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ. ན་ཏྠི ཙ མེ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རེ་ཡྻ’ནྟི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ’ནྟི. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ད་བྦ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ད་བྦ, ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ཧི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སཱ་ཧཱི’’ཏི [ཨུ་དྡི་སཱ་ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༠)]. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཉྩ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཉྩ ས་མྨ་ནྣ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ [ད་བྦོ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ (སྱཱ. ཀ.)]. ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༡༩༠. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཉྩ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཉྩ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཉྩ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཉྩ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་སྶ ཙ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཙ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀོ ཙ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཙ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༡༩༡. ས་མྨ་ཏོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ས་ངྒཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྷ་མྨཾ སཱ་ཀ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན བྱཱ་བཱ་དྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷི་བ་ཧུ་ལཱ [ཀཱ་ཡ་ད་ཌྜྷི་བ་ཧུ་ལཱ (སཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཨི་མཱ་ཡ་པི་མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཏེ་ས་མྤི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི; ཨ་པི་སུ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི – མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ་ཏི.
ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ད་བྦ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི – ‘‘ཀ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་པེ་མཱི’’ཏི? ཏེ ས་ཉྩི་ཙྩ དཱུ་རེ ཨ་པ་དི་ས་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ད་བྦ, གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶེ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝེ་བྷཱ་ར་པ་སྶེ ས་ཏྟ་པ་ཎྞི་གུ་ཧཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ས་པྤ་སོ་ཎྜི་ཀ་པ་བྦྷཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, གོ་ཏ་མ་ཀ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ [གོ་མ་ཊ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏི་ནྡུ་ཀ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་པོ་ད་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ [ཀ་པོ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ (ཀ.)] སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་པོ་དཱ་རཱ་མེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་དྡ་ཀུ་ཙྪི་མྷི མི་ག་དཱ་ཡེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཧཱི’’ཏི.
ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཛ་ལ་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི – ཨ་ཡཾ མ་ཉྩོ, ཨི་དཾ པཱི་ཋཾ, ཨ་ཡཾ བྷི་སི, ཨི་དཾ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ [བི་མྦོ་ཧ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], ཨི་དཾ ཝ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ, ཨི་དཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ཡཾ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜོ, ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཏི་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཨི་མཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མཾ ཀཱ་ལཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
༡༩༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ [མེ་ཏྟི་ཡ་བྷུ་མྨ་ཛ་ཀཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝ་ཀཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱ ཙ. ཡཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ ལཱ་མ་ཀཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ལཱ་མ་ཀཱ་ནི ཙ བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ མ་ནུ་སྶཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དཱ་ཏུཾ – ས་པྤི་མྤི, ཏེ་ལ་མྤི, ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་མྤི. མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ དེ་ནྟི – ཡ་ཐཱ་ར་ནྡྷཾ [ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷཾ (སྱཱ.)] ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ. ཏེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ཏྟ་གྒེ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི [ཀིཾ ནཱ་ཧོ་སི (སྱཱ. ཀཾ.)]? ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཐེ་རཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་པྤི ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཧོ་སི – པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ར་ནྡྷཾ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ. སོ བྷ་ཏྟ་གྒེ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་ས་ཏི – ཨ་ཉྙེ ཨོ་ད་ནེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ སཱུ་པེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཏེ་ལེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ བྷ་ཏྟཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. སོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ’’ནྟི? ‘‘མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཡེ, ཛེ, སྭེ བྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཏེ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀེ་ན བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཁོ སཱ དཱ་སཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ – ཧི་ཡྻོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ; སྭེ ཨ་མྷེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་སི་སྶ་ཏི; ཨ་ཉྙེ ཨོ་ད་ནེ་ན པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ སཱུ་པེ་ན པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཏེ་ལེ་ན པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒེ་ན པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶེ་ན ན ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ ར་ཏྟི་ཡཱ སུ་པིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སཱ དཱ་སཱི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ; དི་སྭཱ་ན ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ ན ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ སི་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཡཱ་མཱ’’ཏི [ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི (ཀ.)]. ཨ་ཐ ཁོ སཱ དཱ་སཱི ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀེ་ན [ཀཱ་ཎཱ་ཛ་ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ.)] བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨུ་པ་ག་ཉྪི – བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, བྷ་གི་ནི, ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཡྻཱ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི. ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ ཧི་ཡྻོ་ཝ ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ – ‘ཡེ, ཛེ, སྭེ བྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀེ་ན བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སཱ’ཏི. བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ – ཧི་ཡྻོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ མ་ཡཾ ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷི་ནྣཱ་ཏི [ས་ནྟི་ཀེ པ་རི་བྷི་ནྣཱ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶེ་ན ན ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ བ་ཧཱ་རཱ་མ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་དིཾ་སུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ.
ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡེ་ན མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ལ་པིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ མེ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ལ་པིཾ་སུ. ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་མི? ཀི་སྶ མཾ ཨ་ཡྻཱ ནཱ་ལ་པ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཨ་མྷེ ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཀ་རོ་མཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཛྫེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ནཱ་སཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཀ་རོ་མི? ཀིཾ མ་ཡཱ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ན་ཙྪ་ནྣཾ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་སཱ ཨ་བྷ་ཡཱ ཨ་ནཱི་ཏི་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཱ སཱ་ཡཾ དི་སཱ ས་བྷ་ཡཱ ས་ཨཱི་ཏི་ཀཱ ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ; ཡ་ཏོ ནི་ཝཱ་ཏཾ ཏ་ཏོ ས་ཝཱ་ཏཾ [ཏ་ཏོ པ་ཝཱ་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)]; ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཉྙེ ཨཱ་དི་ཏྟཾ; ཨ་ཡྻེ་ན་མྷི ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན དཱུ་སི་ཏཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཁོ མེ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ [པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡཱ [སཱ མེ་ཏྟི་ཡཱ (སྱཱ. ཀ.)] བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ན་ཙྪ་ནྣཾ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་སཱ ཨ་བྷ་ཡཱ ཨ་ནཱི་ཏི་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཱ སཱ་ཡཾ དི་སཱ ས་བྷ་ཡཱ ས་ཨཱི་ཏི་ཀཱ ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ; ཡ་ཏོ ནི་ཝཱ་ཏཾ ཏ་ཏོ ས་ཝཱ་ཏཾ; ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཉྙེ ཨཱ་དི་ཏྟཾ; ཨ་ཡྻེ་ན་མྷི ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན དཱུ་སི་ཏཱ’’ཏི.
༡༩༣. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘‘ས་ར་སི ཏྭཾ, ད་བྦ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ར་སི ཏྭཾ, ད་བྦ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ར་སི ཏྭཾ, ད་བྦ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ, ད་བྦ, ད་བྦཱ ཨེ་ཝཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟི. ས་ཙེ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝ་དེ་ཧི. ས་ཙེ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏ་ནྟི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཏོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ཏོ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ, པ་གེ་ཝ ཛཱ་ག་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐ. ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘མཱ་ཝུ་སོ, མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐ, ན སཱ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཨ་མྷེ་ཧི སཱ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ ཀུ་པི་ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནེ་ཧི ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ …པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏུ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཏ་བྦོ – ‘‘ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་བྦེ་ན མ་ལླ་པུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ, ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨི་མེ མཾ, བྷ་ནྟེ, མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ – ‘ཨི་མེ མཾ, བྷ་ནྟེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. སོ་ཧཾ [སོ་ཧཾ བྷ་ནྟེ (ཀ.)] ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’ཏི. ‘‘བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༡༩༤. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་མེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ད་དེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་མེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་མེ མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དི་ནྣོ ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་བྦ་སྶ མ་ལླ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༡༩༥. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནི. སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀོ, ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི ཙ ནཾ, ཡཱ་ཙ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ ས་ངྒྷོ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཾ དེ་ཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒེ་ན – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.