༣. ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
༤༢༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡོ དི་སྶ་ནྟི – ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་པི, ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་པི, ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ་པི, དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ་པི, དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹་པི, པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི་པི, སི་ཁ་རི་ཎཱི་པི, ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ་པི, ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ་པི, ས་མྦྷི་ནྣཱ་པི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་པི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ – ‘ན་སི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, ན་སི ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ, ན་སི ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ན་སི དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ན་སི དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹, ན་སི པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི, ན་སི སི་ཁ་ར་ཎཱི [སི་ཁ་རི་ཎཱི (སཱི. སྱཱ.)], ན་སི ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ, ན་སི ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ, ན་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ, ན་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ? ས་ནྟི ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ – ཀུ་ཊྛཾ, ག་ཎྜོ, ཀི་ལཱ་སོ, སོ་སོ, ཨ་པ་མཱ་རོ? མ་ནུ་སྶཱ་སི, ཨི་ཏྠཱི་སི, བྷུ་ཛི་སྶཱ་སི, ཨ་ཎ་ཎཱ་སི, ན་སི རཱ་ཛ་བྷ་ཊཱི? ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, སཱ་མི་ཀེ་ན? པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་སི, པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཀི་ནྣཱ་མཱ་སི, ཀཱ་ནཱ་མཱ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི’’ཏི?
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི, མ་ངྐཱུ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ན་ནུ་སི་ཊྛཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི, མ་ངྐཱུ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི, མ་ངྐཱུ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཱ.
༤༢༤. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ པ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ, ཨི་དཾ སཾ་ཀ་ཙྩི་ཀཾ [ས་ངྐ་ཙྪི་ཀཾ (སྱཱ.)], ཨ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ; ག་ཙྪ ཨ་མུ་མྷི ཨོ་ཀཱ་སེ ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི.
བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. དུ་ར་ནུ་སི་ཊྛཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི, མ་ངྐཱུ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུ’’ནྟི.
ཨ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ – ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ, པ་རཱ་ཡ ཝཱ པ་རཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ [ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ (ཀ.)] ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ? བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ – ‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ པ་རཱ་ཡ [པ་རཱ་ཡ ཝཱ (ཀ.)] པ་རཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ? བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ – ‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རཱ་ཡ པ་རཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཏཱ་ཡ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘སུ་ཎ་སི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ. ཨ་ཡཾ ཏེ ས་ཙྩ་ཀཱ་ལོ, བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཡཾ ཛཱ་ཏཾ ཏཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་ཙྪ་ནྟེ ས་ནྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ས་ནྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. མཱ ཁོ ཝི་ཏྠཱ་ཡི [ཝི་ཏྠཱ་སི (ཀ.)], མཱ ཁོ མ་ངྐུ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི – ན་སི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, ན་སི ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ, ན་སི ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ན་སི དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ན་སི དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹, ན་སི པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི, ན་སི སི་ཁ་རི་ཎཱི, ན་སི ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ, ན་སི ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ, ན་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ, ན་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ? ས་ནྟི ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ – ཀུ་ཊྛཾ, ག་ཎྜོ, ཀི་ལཱ་སོ, སོ་སོ, ཨ་པ་མཱ་རོ? མ་ནུ་སྶཱ་སི, ཨི་ཏྠཱི་སི, བྷུ་ཛི་སྶཱ་སི, ཨ་ཎ་ཎཱ་སི, ན་སི རཱ་ཛ་བྷ་ཊཱི? ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, སཱ་མི་ཀེ་ན? པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་སི, པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཀི་ནྣཱ་མཱ་སི, ཀཱ་ནཱ་མཱ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི’ཏི?
‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ – ‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨ་ནུ་སི་ཊྛཱ སཱ མ་ཡཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’ཏི. ‘ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ.
‘‘ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘ས་ངྒྷཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪེ་ཡྻ་ནྟི.
‘‘སུ་ཎ་སི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ. ཨ་ཡཾ ཏེ ས་ཙྩ་ཀཱ་ལོ, བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཡཾ ཛཱ་ཏཾ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི ས་ནྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ས་ནྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན་སི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ…པེ… ཀི་ནྣཱ་མཱ་སི, ཀཱ་ནཱ་མཱ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི་ཏི. བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༤༢༥. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སཱ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶཱ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སཱ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶཱ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི.
‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ; ས་ངྒྷཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི.
‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཚཱ་ཡཱ མེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ས་ངྒཱི་ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཨི་མི་སྶཱ ཏ་ཡོ ཙ ནི་སྶ་ཡེ, ཨ་ཊྛ ཙ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
༤༢༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨཱ་ས་ནཾ སཾ་ཀ་སཱ་ཡ་ནྟི་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀ་ནྟི – ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཊྛེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀཾ; ཨ་ཉྙ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ [ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ (སྱཱ.)] ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
༤༢༧. [པཱ་ཙི. ༡༠༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཡཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི་ཡོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ [བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི་ཡོ ཝི་ཀཱ་ལེ [ཝི་ཀཱ་ལཾ (ཀ.)] ཨ་ཧེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ [ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ (སཱི.), ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ (ཀ.)] པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་ཛྫུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་བྦོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ པ་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ བྱ་ཏྟཾ པ་ཊི་བ་ལཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ – བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཡ་སྶཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་མྨུ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ, སཱ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶཱ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི.
‘‘ཏཱ་ཡ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི – དི་ཊྛེ་ན ཝཱ, སུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱ. ཝ་ད་ཏུ [ཝ་ད་ཏུ མཾ (ཀ.)], ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི – དི་ཊྛེ་ན ཝཱ, སུ་ཏེ་ན ཝཱ, པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱ. ཝ་ད་ཏུ, ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༤༢༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཋ་པེ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟི, ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཙོ་དེ་ནྟི, སཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ; ཋ་པི་ཏོ་པི ཨ་ཊྛ་པི་ཏོ; ཋ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ; ཋ་པི་ཏཱ་པི ཨ་ཊྛ་པི་ཏཱ; ཋ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ; ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་ཏཾ; ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦོ; པ་ཊྛ་པི་ཏོ་པི ཨ་པྤ་ཊྛ་པི་ཏོ; པ་ཊྛ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཨོ་ཀཱ་སོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ; ཀཱ་རི་ཏོ་པི ཨ་ཀཱ་རི་ཏོ; ཀཱ་རེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ; ཙོ་དི་ཏོ་པི ཨ་ཙོ་དི་ཏོ; ཙོ་དེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན སཱ་རེ་ཏ་བྦོ; སཱ་རི་ཏོ་པི ཨ་སཱ་རི་ཏོ; སཱ་རེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཋ་པེ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟི, ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཙོ་དེ་ནྟི, སཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཋ་པེ་ཏུཾ; ཋ་པི་ཏོ་པི སུ་ཊྛ་པི་ཏོ; ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ཏུཾ; ཋ་པི་ཏཱ་པི སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ; ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཀ་ཏ་མྤི སུ་ཀ་ཏཾ; ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ; པ་ཊྛ་པི་ཏོ་པི སུ་པྤ་ཊྛ་པི་ཏོ; པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ; ཀཱ་རི་ཏོ་པི སུ་ཀཱ་རི་ཏོ; ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙོ་དེ་ཏུཾ; ཙོ་དི་ཏཱ་པི སུ་ཙོ་དི་ཏཱ; ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱ་རེ་ཏུཾ; སཱ་རི་ཏཱ་པི སུ་སཱ་རི་ཏཱ; སཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
༤༢༩. [པཱ་ཙི. ༡༡༨༤] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡཱ་ནེ་ན ཡཱ་ཡ་ནྟི – ཨི་ཏྠི་ཡུ་ཏྟེ་ན་པི པུ་རི་ས་ནྟ་རེ་ན, པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟེ་ན་པི ཨི་ཏྠ་ནྟ་རེ་ན. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ག་ངྒཱ་མ་ཧི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི [ག་ངྒཱ་མ་ཧི་ཡཱ་ཏི (སཱི.)]. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཡཱ་ནེ་ན ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ཡཱ་ཡེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི གི་ལཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་ད་སཱ ག་ནྟུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནཱ་ཡ ཡཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ, པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏྠི་ཡུ་ཏྟཾ པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཡཱ་ནུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན བཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཨ་ཕཱ་སུ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཝི་ཀཾ པཱ་ཊ་ངྐི’’ནྟི.
༤༣༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ག་ཎི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ དྷུ་ཏྟཱ – ‘ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ཀི་ར ག་ཎི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ’ཏི. ཏེ མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛིཾ་སུ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ག་ཎི་ཀཱ – ‘དྷུ་ཏྟཱ ཀི་ར མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ; ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱུ་ཏེ་ན་པི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི.
བྷི་ཀྑུ་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི. སི་ཀྑ་མཱ་ན་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི…པེ… སཱ་མ་ཎེ་ར་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི…པེ… སཱ་མ་ཎེ་རི་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི…པེ… བཱ་ལཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ནྟི.
‘‘ཏཱ་ཡ དཱུ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ ཏཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ ཏཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ ཏཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི.
‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཚཱ་ཡཱ མེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ས་ངྒཱི་ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཏ་སྶཱ ཏ་ཡོ ཙ ནི་སྶ་ཡེ, ཨ་ཊྛ ཙ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
༤༣༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. དྷུ་ཏྟཱ དཱུ་སེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ, ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཡཱ ཝ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་དྡོ་སི་ཏོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་དྡོ་སི་ཏ’’ནྟི. ཨུ་དྡོ་སི་ཏོ ན ས་མྨ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་སྶ་ཡ’’ནྟི. ཨུ་པ་སྶ་ཡོ ན ས་མྨ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ན ས་མྨ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི ཀཱ་ཏུ’’ནྟི.
༤༣༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ས་ནྣི་སི་ནྣ་ག་བྦྷཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཡ ག་བྦྷོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ར་ཀེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པོ་སེ་ཏུཾ, ཡཱ་ཝ སོ དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཙ ན ལ་བྦྷཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཏྠུཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ན ལ་བྦྷཱ དཱ་ར་ཀེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྠུཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཾ དཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཾ. ཡ་སྶཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་མྨུ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ, སཱ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶཱ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ར་ཀེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་གཱ་རཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པུ་རི་སེ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི [པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི (སྱཱ.)] ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ དཱ་ར་ཀེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི.
༤༣༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ག་རུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ཏི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནཱི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཙ ན ལ་བྦྷཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཏྠུཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ན ལ་བྦྷཱ ས་ཧ མ་ཡཱ ཝ་ཏྠུཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཾ དཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཾ. ཡ་སྶཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་མྨུ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ, སཱ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶཱ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༤༣༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་བྦྷ་མི. སཱ པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ; ཡ་དེ་ཝ སཱ ཝི་བྦྷ་ནྟཱ ཏ་དེ་ཝ སཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ཀཱ་ཝཱ་སཱ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ངྐ་མི. སཱ པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཡཱ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ཀཱ་ཝཱ་སཱ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ངྐ་ནྟཱ, སཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པུ་རི་སེ་ཧི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ, ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནཾ, ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཾ, ཝ་ཎ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ན སཱ་དི་ཡ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་དི་ཏུ’’ནྟི [སཱ་དི་ཡི་ཏུཾ (ཀ.)].
༤༣༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་ད་ནྟི པ་ཎྷཱི་ས་མྥ་སྶཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟཱི [སཱ་དི་ཡ་ནྟཱ (ཀ.)]. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི གི་ལཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཝི་ནཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཌྜྷ་པ་ལླ་ངྐ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་བྦྷཾ པཱ་ཏེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝ་ཙྩོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡཱ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཝ་ཊེ ཨུ་པ་རི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཝ་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི.
༤༣༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙུ་ཎྞེ་ན ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙུ་ཎྞེ་ན ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་སཾ མ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཀ་ཏི་མ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི་ཡོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་སོ་ཏེ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི དྷཱ་རཱ་ས་མྥ་སྶཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟཱི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་སོ་ཏེ ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཏི་ཏྠེ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི. དྷུ་ཏྟཱ དཱུ་སེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཏྠེ ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པུ་རི་ས་ཏི་ཏྠེ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པུ་རི་ས་ཏི་ཏྠེ ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧི་ལཱ་ཏི་ཏྠེ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུ’’ནྟི.
ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
བྷི་ཀྑུ་ནི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ ད་ས་མོ.
ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝ་ཏྠཱུ ཨེ་ཀ་ས་ཏཾ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
པ་བྦ་ཛྫཾ གོ་ཏ་མཱི ཡཱ་ཙི, ནཱ་ནུ་ཉྙཱ་སི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ;
ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ཝེ་སཱ་ལིཾ, ཨ་ག་མཱ་སི ཝི་ནཱ་ཡ་ཀོ.
ར་ཛོ་ཀི་ཎྞེ་ན ཀོ་ཊྛ་ཀེ, ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཝེ་ད་ཡི;
བྷ་བྦོ་ཏི ན་ཡ་ཏོ ཡཱ་ཙི, མཱ་ཏཱ་ཏི པོ་སི་ཀཱ་ཏི ཙ.
ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཏ་ད་ཧུ ཙ, ཨ་བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནཱ;
པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ག་རུ་དྷ་མྨཱ, དྭེ ཝ་སྶཱ ཨ་ན་ཀྐོ་ས་ནཱ.
ཨོ་ཝ་ཊོ ཙ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱ;
ག་རུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧོ སཱ་ཝ་སྶཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ.
ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ཉྩེ་ཝ, ཀུ་མྦྷ་ཐེ་ན་ཀ་སེ་ཏ་ཊྚི;
མ་ཉྫི་ཊྛི་ཀ་ཨུ་པ་མཱ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཧིཾ་ས་ནཱ.
ཨཱ་ལི༹ཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻ པཱ་ཨེ་ཝ, པུ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཎྛི་ཏི;
ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ཡྻཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཱ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ.
ན ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཀི་མེ་ཝ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ;
ཨོ་ཝཱ་དཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཉྩ, ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ.
ན ཛཱ་ན་ནྟི ཙ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ན ཀ་རོ་ནྟི ཙ བྷི་ཀྑུ་ཧི;
པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧོ.
ཨཱ་ཙི་ཀྑི ཀ་མྨཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཝཱ;
ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ བྷ་ཎྜ་ན་ཉྩ, རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ལཱ་ཡ ཙ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཀ་དྡ་མོ་ད, ཨ་ཝ་ནྡི ཀཱ་ཡ ཨཱུ་རུ ཙ;
ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཨོ་བྷཱ་སཾ, ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ནྟི ཝ་གྒི་ཀཱ.
ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏ་ཐཱ པུ་ན;
ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ ཨོ་ཝཱ་དཾ, ཀ་པྤ་ཏི ནུ ཁོ པ་ཀྐ་མི.
བཱ་ལཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ, ཨོ་ཝཱ་དཾ ས་ངྒྷོ པ་ཉྩ་ཧི;
དུ་ཝེ ཏི་སྶོ ན ག་ཎྷ་ནྟི, བཱ་ལཱ གི་ལཱ་ན་ག་མི་ཀཾ.
ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཙ;
དཱི་གྷཾ ཝི་ལཱི་ཝ་ཙ་མྨ་ཉྩ, དུ་སྶཱ ཙ ཝེ་ཎི་ཝ་ཊྚི ཙ;
ཙོ་ལ༹་ཝེ་ཎི ཙ ཝ་ཊྚི ཙ, སུ་ཏྟ་ཝེ་ཎི ཙ ཝ་ཊྚི་ཀཱ.
ཨ་ཊྛི་ལླཾ གོ་ཧ་ནུ་ཀེ་ན, ཧ་ཏྠ་ཀོ་ཙྪཾ པཱ་དཾ ཏ་ཐཱ;
ཨཱུ་རུཾ མུ་ཁཾ ད་ནྟ་མཾ་སཾ, ཨཱ་ལི་མྤོ་མ་དྡ་ཙུ་ཎྞ་ནཱ.
ལ་ཉྪེ་ནྟི ཨ་ངྒ་རཱ་ག་ཉྩ, མུ་ཁ་རཱ་གཾ ཏ་ཐཱ དུ་ཝེ;
ཨ་ཝ་ངྒཾ ཝི་སེ་སོ་ལོ་ཀོ, སཱ་ལོ་ཀེ་ན ན་ཙྩེ་ན ཙ [སཱ་ལོ་ཀེ ས་ན་ཙྩེ་ན ཙ (སཱི.), སཱ་ལོ་ཀེ་ན ས་ན་ཙྩ་ནཾ (སྱཱ.)].
ཝེ་སཱི པཱ་ནཱ་གཱ་རཾ སཱུ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཎཾ ཝ་ཌྜྷི ཝ་ཎི་ཛྫཱ;
དཱ་སཾ དཱ་སིཾ ཀ་མྨ་ཀ་རཾ, ཀ་མྨ་ཀཱ་རིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཡྻུཾ.
ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཧ་རཱི་ཏ་ཀི, ས་ནྡྷཱ་ར་ཡ་ནྟི ན་མ་ཏ་ཀཾ;
ནཱི་ལཾ པཱི་ཏཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ, མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀ་ཎྷ་ཙཱི་ཝ་རཱ.
མ་ཧཱ་ར་ངྒ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཨ་ཙྪི་ནྣཱ དཱི་གྷ་མེ་ཝ ཙ;
པུ་པྥ་ཕ་ལ་ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཉྩ, ཏི་རཱི་ཊ་ཀ་ཉྩ དྷཱ་ར་ཡུཾ.
བྷི་ཀྑུ་ནཱི སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ཡེ;
ནི་ཡྻཱ་དི་ཏེ པ་རི་ཀྑཱ་རེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ་ཝ ཨི་སྶ་རཱ.
བྷི་ཀྑུ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶུ་པཱ་སི་ཀཱ;
ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ པ་རི་ཀྑཱ་རེ, ནི་ཡྻཱ་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ཨི་སྶ་རཱ.
མ་ལླཱི ག་བྦྷཾ པ་ཏྟ་མཱུ་ལཾ, བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨཱ་མི་སེ་ན ཙ;
ཨུ་སྶ་ནྣ་ཉྩ བཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ, ས་ནྣི་དྷི་ཀ་ཏ་མཱ་མི་སཾ.
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་དི་སཾ བྷོ་ཊྛཾ [ཧེ་ཊྛཱ (སཱི.), ཧེ་ཊྛཾ (སྱཱ.), བྷུ་ཏྟི (ཀ.)], བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རེ;
སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཏུ་ནི་ཡོ, མ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི པ་ཊཱ་ཎི ཙ.
ཚི་ཛྫ་ནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལ་ཉྩ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་པི དི་སྶ་རེ;
ནི་མི་ཏྟཱ ལོ་ཧི་ཏཱ ཙེ་ཝ, ཏ་ཐེ་ཝ དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ.
དྷུ་ཝ་ཙོ་ལ༹་པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི, སི་ཁ་ར་ཎི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ;
ཝེ་པུ་རི་སཱི ཙ ས་མྦྷི་ནྣཱ, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་པི ཙ.
ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ, ཡཱ་ཝ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ;
ཨེ་ཏཾ པེ་ཡྻཱ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ, ཀུ་ཊྛཾ ག་ཎྜོ ཀི་ལཱ་སོ ཙ.
སོ་སཱ་པ་མཱ་རོ མཱ་ནུ་སཱི, ཨི་ཏྠཱི་སི བྷུ་ཛི་སྶཱ་སི ཙ;
ཨ་ཎ་ཎཱ ན རཱ་ཛ་བྷ་ཊཱི, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཙ ཝཱི་ས་ཏི.
པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཙ ཀི་ནྣཱ་མཱ, ཀཱ་ནཱ་མཱ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི;
ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནཾ, པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ.
ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ན་ནུ་སི་ཊྛཱ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ;
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་གཱ་ཧ ས་ངྒྷཱ་ཊི, ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ.
ས་ངྐ་ཙྩུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི ཙ, ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ན པེ་ས་ཡེ;
བཱ་ལཱ ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ཀ་ཏོ, ཡཱ་ཙེ པུ་ཙྪ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ.
ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཏ་ཐཱ པུ་ན;
ཚཱ་ཡཱ ཨུ་ཏུ དི་ཝ་སཱ ཙ, ས་ངྒཱི་ཏི ཏ་ཡོ ནི་སྶ་ཡེ.
ཨ་ཊྛ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, ཀཱ་ལཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཊྛེ་ཝ;
ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ.
ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཙ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ;
ཨུ་པོ་ས་ཐཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ, ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ཝཱ་ད་ནཾ.
ཨོ་ཀཱ་སཾ ཙོ་དེ སཱ་རེ་ནྟི, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ;
ཏ་ཐེ་ཝ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ མ་ཧེ་སི་ནཱ.
ཡཱ་ནཾ གི་ལཱ་ན་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ, ཡཱ་ནུ་གྒྷཱ་ཏ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཀཱ;
བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཱ སཱ་མ་ཎེ་ར, སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཙ བཱ་ལཱ་ཡ.
ཨ་ར་ཉྙེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན, ཨུ་དྡོ་སི་ཏོ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ;
ན ས་མྨ་ཏི ན་ཝ་ཀ་མྨཾ, ནི་སི་ནྣ་ག་བྦྷ་ཨེ་ཀི་ཀཱ.
སཱ་གཱ་ར་ཉྩ ག་རུ་དྷ་མྨཾ, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཙ ས་ངྐ་མི;
ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་ཀེ་སཱ ཙ, ན་ཁཱ ཙ ཝ་ཎ་ཀ་མྨ་ནཱ.