༡༠. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
༡. པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མཱི་ཝ་ཏྠུ
༤༠༢. [ཨ. ནི. ༨.༥༡ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏཾ] ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི [མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི (སཱི. སྱཱ.)] གོ་ཏ་མཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, གོ་ཏ་མི, མཱ ཏེ རུ་ཙྩི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ མ་ཧ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, གོ་ཏ་མི, མཱ ཏེ རུ་ཙྩི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི – ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ་ནྟི – དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱི རུ་ད་མཱ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཀེ་སེ ཚེ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ཧི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ར་ཛོ་ཀི་ཎྞེ་ན ག་ཏྟེ་ན དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱི རུ་ད་མཱ་ནཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ གོ་ཏ་མིཾ སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ར་ཛོ་ཀི་ཎྞེ་ན ག་ཏྟེ་ན དུ་ཀྑིཾ དུ་མྨ་ནཾ ཨ་སྶུ་མུ་ཁིཾ རུ་ད་མཱ་ནཾ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ གོ་ཏ་མིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ར་ཛོ་ཀི་ཎྞེ་ན ག་ཏྟེ་ན དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱི རུ་ད་མཱ་ནཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཧོ་ཧི, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙཱ་མི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ར་ཛོ་ཀི་ཎྞེ་ན ག་ཏྟེ་ན དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱི རུ་ད་མཱ་ནཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏཱ – ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ ཏེ རུ་ཙྩི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ ཏེ རུ་ཙྩི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ [ཨ. ནི. ༨.༥༡ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ] – ‘‘ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་བྦོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ [ས་ཀི་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ (སྱཱ.)] ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘བྷ་བྦོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་མྤི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་མྤི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་མྤི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་མྤི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་བྦོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་མྤི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་མྤི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་མྤི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་མྤི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ; བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ ཨཱ་པཱ་དི་ཀཱ, པོ་སི་ཀཱ, ཁཱི་ར་སྶ དཱ་ཡི་ཀཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ་ཡ ཐ་ཉྙཾ པཱ་ཡེ་སི; སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི.
ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨཱ
༤༠༣. ‘‘ས་ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི གོ་ཏ་མཱི ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, སཱ་ཝ་སྶཱ. ཧོ་ཏུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ.
[པཱ་ཙི. ༡༤༩] ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ [ག་རུཾ་ཀ་ཏྭཱ (ཀ.)] མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཏོ དྭེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩཱ་སཱི་སི་ཏ་བྦཱ – ཨུ་པོ་ས་ཐ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཉྩ, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – དི་ཊྛེ་ན ཝཱ, སུ་ཏེ་ན ཝཱ, པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ག་རུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘དྭེ ཝ་སྶཱ་ནི ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ ཨོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ, ཨ་ནོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ས་ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, སཱ་ཝ་སྶཱ ཧོ་ཏུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ གོ་ཏ་མིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་སི, སཱ་ཝ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ.
‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཏོ དྭེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩཱ་སཱི་སི་ཏ་བྦཱ – ཨུ་པོ་ས་ཐ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཉྩ, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – དི་ཊྛེ་ན ཝཱ, སུ་ཏེ་ན ཝཱ, པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ག་རུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘དྭེ ཝ་སྶཱ་ནི ཚ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ ཨོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ, ཨ་ནོ་ཝ་ཊོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐོ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀ་ཏྭཱ མཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡོ.
‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་སི, སཱ་ཝ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ད་ཧ་རོ, ཡུ་ཝཱ, མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ སཱི་སཾ་ན་ཧཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ལ་མཱ་ལཾ ཝཱ ཝ་སྶི་ཀ་མཱ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཏི་མུ་ཏྟ་ཀ་མཱ་ལཾ [ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཀ་མཱ་ལཾ (སྱཱ.)] ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ན་ནྡ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡེ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ གོ་ཏ་མི་ཡཱ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ནཱ་ལ་བྷི་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ས་དྡྷ་མྨོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ན དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཀུ་ལཱ་ནི བ་ཧུ་ཏྠི་ཀཱ་ནི [བ་ཧུ་ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ནི (སཱི. སྱཱ.)] ཨ་པྤ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ནི, ཏཱ་ནི སུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཙོ་རེ་ཧི ཀུ་མྦྷ་ཐེ་ན་ཀེ་ཧི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ལ་བྷ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ, ན ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མྤ་ནྣེ སཱ་ལི་ཀྑེ་ཏྟེ སེ་ཏ་ཊྚི་ཀཱ ནཱ་མ རོ་ག་ཛཱ་ཏི ནི་པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ སཱ་ལི་ཀྑེ་ཏྟཾ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ལ་བྷ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ, ན ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མྤ་ནྣེ ཨུ་ཙྪུ་ཀྑེ་ཏྟེ མ་ཉྫི་ཊྛི་ཀཱ [མ་ཉྫེ་ཊྛི་ཀཱ (སཱི. སྱཱ.)] ནཱ་མ རོ་ག་ཛཱ་ཏི ནི་པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨུ་ཙྪུ་ཀྑེ་ཏྟཾ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ལ་བྷ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ, ན ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་རི་སོ མ་ཧ་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཨཱ་ལི༹ཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི.
བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༤༠༤. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི གོ་ཏ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཱ་སུ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི་སུ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ གོ་ཏ་མིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏཱ ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ གོ་ཏ་མིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ཡྻཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ; ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མཱ མཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཡྻཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ; ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི, བྷ་ནྟེ, གོ་ཏ་མཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨི་མཱ མཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ཨ་ཡྻཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ; ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་ད་གྒེ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ གོ་ཏ་མི་ཡཱ ཨ་ཊྛ ག་རུ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་དེ་ཝ སཱ [ཏ་དེ་ཝ་སྶཱ (ཀ.)] ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི.
༤༠༥. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་རཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི, བྷ་ནྟེ, གོ་ཏ་མཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨེ་ཀཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་རཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ. ཨི་མེ་ཧི ནཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རི་སྶ་ནྟི; ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ’’ནྟི?
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི, གོ་ཏ་མི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑ་ནྟི ཏ་ཐཱ ཏེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི, གོ་ཏ་མི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི.
༤༠༦. [ཨ. ནི. ༨.༥༣] ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཡེ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ, ས་ཉྙོ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་ས་ཉྙོ་གཱ་ཡ, ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ, མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཡ, ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ, དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡ; ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་སི – ནེ་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་སོ ཝི་ན་ཡོ, ནེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ནྟི. ཡེ ཙ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་རཱ་གཱ་ཡ, ཝི་ས་ཉྙོ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ཉྙོ་གཱ་ཡ, ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ, སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་ཡ; ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་སི – ཨེ་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་སོ ཝི་ན་ཡོ, ཨེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’’ནྟི.
༤༠༧. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ན ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཛཱ་ཡཱ་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ཛཱ་རི་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ ཨི་མཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ར་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི! བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཨེ་ཝཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཝཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’’ཏི.
༤༠༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན པ་ཊི་ཀ་རོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ན པ་ཊི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ན པ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ་པི བྱཱུ་ཧེ་པི སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་པི བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཛཱ་ཡཱ་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ཛཱ་རི་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ར་ཏྟིཾ ཝི་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཁ་མཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’’ཏི.
༤༠༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རི་ཡ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ་པི བྱཱུ་ཧེ་པི སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་པི བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ནྟི ‘ཨེ་ཝཾ ནཱུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཛཱ་ཡཱ་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ཛཱ་རི་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ར་ཏྟིཾ ཝི་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཁ་མཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’’ཏི.
༤༡༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ནི་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནེ དི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ་ཡོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་གཱ་མི་ནི་ཡོ་པི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟུ, ཨ་ཡྻཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟུ; ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏུཾ – བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ཏི ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི. ཏ་སྶཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནི་ཡཱ ག་ཧི་ཏོ ག་ཧི་ཏོ མུ་སྶ་ཏི. ཨ་སྶོ་སི ཁོ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི. ཏ་སྶཱ མེ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནི་ཡཱ ག་ཧི་ཏོ ག་ཧི་ཏོ མུ་སྶ་ཏི. དུ་ཀྐ་རཾ ཁོ པ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་ན་ཡཾ ཝཱ་ཙེ་ཏུ’’ནྟི.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
༤༡༡. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཀ་དྡ་མོ་ད་ཀེ་ན ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟི – ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་མྷེ་སུ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཀ་དྡ་མོ་ད་ཀེ་ན ཨོ་སི་ཉྩི་ཏ་བྦཱ. ཡོ ཨོ་སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི …པེ… ཨཱུ་རུཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི, ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ནྟི – ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་མྷེ་སུ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ཡོ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ན ཨཱུ་རུ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ, ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦཱ, ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑུཾ ཀ་དྡ་མོ་ད་ཀེ་ན ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟི – ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་མྷེ་སུ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ ཀ་དྡ་མོ་ད་ཀེ་ན ཨོ་སི་ཉྩི་ཏ་བྦོ. ཡཱ ཨོ་སི་ཉྩེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ ཀ་ཏེ ན ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི, ཐ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི, ཨཱུ་རུཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི, ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ནྟི – ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་མྷེ་སུ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་ཡོ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ…པེ… ན ཐ་ནོ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ན ཨཱུ་རུ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ, ན བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦཱ, ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ ཀ་ཏེ ན ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་པྤ་ཏི ནུ ཁོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཊྛ་པི་ཏཱ་ཡ [ཨོ་ཝཱ་ད་ཎྛ་པི་ཏཱ་ཡ (སྱཱ.), ཨོ་ཝཱ་དཾ་ཋ་པི་ཏཱ་ཡ (ཀ.)] བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ, ན ནུ ཁོ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་ད་ཊྛ་པི་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡཱ་ཝ ན ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༤༡༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨ་ཡྻོ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི! བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ. ཡོ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན [ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ (སྱཱ. ཀཾ.)] བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལེ་ན ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝཱ་དོ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཋ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ཨོ་ཝཱ་དོ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཋ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ན དེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ན དཱ་ཏ་བྦོ. ཡོ ན ད་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
༤༡༣. [པཱ་ཙི. ༡༠༥༤] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨོ་ཝཱ་དོ ན ག་ནྟ་བྦོ. ཡཱ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་བྦོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཙྪ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཛཱ་ཡཱ་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ཛཱ་རི་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ ཨི་མཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ར་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི! བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ་ན ཨོ་ཝཱ་དོ ག་ནྟ་བྦོ. ག་ཙྪེ་ཡྻ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ནྟུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཛཱ་ཡཱ་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ཛཱ་རི་ཡོ ཨི་མཱ ཨི་མེ་སཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ ཨི་མཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ར་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི! བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨོ་ཝཱ་དོ ག་ནྟ་བྦོ. ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ [བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི (ཀ.)] ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ནྟུཾ. ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི; ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’ནྟི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི; ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’ནྟི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ’ཏི? ས་ཙེ ཧོ་ཏི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱུ’ཏི. ས་ཙེ ན ཧོ་ཏི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ’ནྟི? ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ, སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱུ’ཏི. ས་ཙེ ན ཀོ་ཙི ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི.
༤༡༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་དོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ན ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བཱ་ལོ ཧོ་ཏི. ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨོ་ཝཱ་དཾ, ཨ་ཡྻ, ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་གི་ནཱི, བཱ་ལོ; ཀ་ཐཱ་ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧ་ཡྻ, ཨོ་ཝཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ – བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨོ་ཝཱ་དཾ, ཨ་ཡྻ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་གི་ནཱི, གི་ལཱ་ནོ; ཀ་ཐཱ་ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧ་ཡྻ, ཨོ་ཝཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ – ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་དོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ག་མི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨོ་ཝཱ་དཾ, ཨ་ཡྻ, ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་གི་ནཱི, ག་མི་ཀོ; ཀ་ཐཱ་ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧ་ཡྻ, ཨོ་ཝཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ – ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་དོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་མི་ཀཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨོ་ཝཱ་དཾ, ཨ་ཡྻ, ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་གི་ནཱི, ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མི; ཀ་ཐཱ་ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧ་ཡྻ, ཨོ་ཝཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ – ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་མི་ཀཾ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ཨོ་ཝཱ་དོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏུཾ, ས་ངྐེ་ཏ་ཉྩ ཀཱ་ཏུཾ – ཨ་ཏྲ པ་ཏི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
༤༡༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་དོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཝཱ་དོ ན པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཡོ ན པ་ཙྩཱ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ས་ངྐེ་ཏཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ངྐེ་ཏཾ ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཡཱ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
༤༡༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དཱི་གྷཱ་ནི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ཏེ་ཧེ་ཝ ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དཱི་གྷཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཀ་ཏཾ [ཨེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཏཾ (སྱཱ.)] ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ, ན ཙ ཏེ་ན ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ནཱ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝི་ལཱི་ཝེ་ན [ཝི་ལི་ཝེ་ན (ཀ.)] པ་ཊྚེ་ན ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི…པེ… ཙ་མྨ་པ་ཊྚེ་ན ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. དུ་སྶ་པ་ཊྚེ་ན ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. དུ་སྶ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. དུ་སྶ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. ཙོ་ལ༹་པ་ཊྚེ་ན ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. ཙོ་ལ༹་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. ཙོ་ལ༹་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. སུ་ཏྟ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. སུ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝི་ལཱི་ཝེ་ན པ་ཊྚེ་ན ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ཏ་བྦཱ…པེ… ན སུ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ནཱ་མེ་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ནཱ་མེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཊྛི་ལླེ་ན ཛ་གྷ་ནཾ གྷཾ་སཱ་པེ་ནྟི…པེ… གོ་ཧ་ནུ་ཀེ་ན ཛ་གྷ་ནཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟི, ཧ་ཏྠཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་ཀོ་ཙྪཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟི, པཱ་དཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟི, པཱ་ད་ཀོ་ཙྪཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟི, ཨཱུ་རུཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟི, མུ་ཁཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟི, ད་ནྟ་མཾ་སཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཊྛི་ལླེ་ན ཛ་གྷ་ནཾ གྷཾ་སཱ་པེ་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ད་ནྟ་མཾ་སཾ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
༤༡༧. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ མུ་ཁཾ ཨཱ་ལི་མྤ་ནྟི…པེ… མུ་ཁཾ ཨུ་མྨ་དྡེ་ནྟི, མུ་ཁཾ ཙུ་ཎྞེ་ནྟི, མ་ནོ་སི་ལི་ཀཱ་ཡ མུ་ཁཾ ལ་ཉྪེ་ནྟི, ཨ་ངྒ་རཱ་གཾ ཀ་རོ་ནྟི, མུ་ཁ་རཱ་གཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ངྒ་རཱ་ག་མུ་ཁ་རཱ་གཾ ཀ་རོ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ མུ་ཁཾ ཨཱ་ལི་མྤི་ཏ་བྦཾ…པེ… ན མུ་ཁཾ ཨུ་མྨ་དྡི་ཏ་བྦཾ, ན མུ་ཁཾ ཙུ་ཎྞེ་ཏ་བྦཾ, ན མ་ནོ་སི་ལི་ཀཱ་ཡ མུ་ཁཾ ལ་ཉྪི་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ངྒ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན མུ་ཁ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ངྒ་རཱ་ག་མུ་ཁ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡཱ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཝ་ངྒཾ [ཨ་པཱ་ངྒཾ (?)] ཀ་རོ་ནྟི…པེ… ཝི་སེ་ས་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཀེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི, སཱ་ལོ་ཀེ ཏི་ཊྛ་ནྟི; ན་ཙྩཾ [ས་ན་ཙྩཾ (སཱི. སྱཱ.), ས་མ་ཛྫཾ (ཀ.)] ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི, ཝེ་སིཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, པཱ་ནཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ནྟི, སཱུ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཎཾ པ་སཱ་རེ་ནྟི, ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟི, ཝ་ཎི་ཛྫཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟི, དཱ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, དཱ་སིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཀཱ་རིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་པ་ཀྐི་ཀཾ [ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་པ་ཎྞི་ཀཾ (ཀ.)] པ་ཀི་ཎ་ནྟི, ན་མ་ཏ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཝ་ངྒཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཝི་སེ་ས་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཀེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ན སཱ་ལོ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ན ན་ཙྩཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན ཝེ་སཱི ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ན པཱ་ནཱ་གཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན སཱུ་ནཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ, ན ཨཱ་པ་ཎོ པ་སཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ན ཝ་ཌྜྷི པ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ན ཝ་ཎི་ཛྫཱ པ་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ན དཱ་སོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ན དཱ་སཱི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ན ཀ་མྨ་ཀཱ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ན ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ན ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་པ་ཀྐི་ཀཾ པ་ཀི་ཎི་ཏ་བྦཾ, ན ན་མ་ཏ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
༤༡༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི…པེ… ས་བྦ་པཱི་ཏ་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ས་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ས་བྦ་མ་ཉྫི་ཊྛི་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ས་བྦ་ཀ་ཎྷཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ས་བྦ་མ་ཧཱ་ར་ངྒ་ར་ཏྟཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ས་བྦ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ར་ཏྟཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ད་སཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, དཱི་གྷ་ད་སཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, པུ་པྥ་ད་སཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ཕ་ལ་ད་སཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི, ཀ་ཉྩུ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཏི་རཱི་ཊ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི…པེ… ན ཏི་རཱི་ཊ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
༤༡༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ས་ངྒྷ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཝི་ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ས་ངྒྷ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨ་ནི་སྶ་རོ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ. སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ས་ངྒྷ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨ་ནི་སྶ་རོ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ. བྷི་ཀྑུ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ས་ངྒྷ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨ་ནི་སྶ་རོ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ཉྙོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཙི ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ས་ངྒྷ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’ཏི, ཨ་ནི་སྶ་རོ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝེ་ཏ’’ནྟི.
༤༢༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི པུ་རཱ་ཎ་མ་ལླཱི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ་ན པ་ཧཱ་རཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་སི [པ་ཝ་ཊྚེ་སི (སཱི.)]. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི, བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཧཱ་རཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཧཱ་རོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡཱ ད་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་གྒཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི པ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཏི་ཀཱ ཛཱ་རེ་ན ག་བྦྷི་ནཱི ཧོ་ཏི. སཱ ག་བྦྷཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཀུ་ལཱུ་པི་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ་ཡྻེ, ཨི་མཾ ག་བྦྷཾ པ་ཏྟེ་ན ནཱི་ཧ་རཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏཾ ག་བྦྷཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡཱ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ན ཏཾ ཨ་ད་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷ་གི་ནི, བྷི་ཀྑཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷ་གི་ནི, བྷི་ཀྑཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཡཱ ཁོ, བྷ་གི་ནི, ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ – ‘ཡཱ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ན ཏཾ ཨ་ད་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཧ་ནྡ, བྷ་གི་ནི, བྷི་ཀྑཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ད་སྶེ་སི – ‘‘པ་སྶ, ཨ་ཡྻ, པ་ཏྟེ ག་བྦྷཾ; མཱ ཙ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཁི་ཡྻ་ཏི ཝི་པཱ་ཙེ་ཏི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཏྟེ་ན ག་བྦྷཾ ནཱི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཏྟེ་ན ག་བྦྷཾ ནཱི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི! བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཏྟེ་ན ག་བྦྷོ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཡཱ ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མཱུ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མཱུ་ལཾ ད་སྶེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མཱུ་ལཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ད་སྶེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཡ་ཉྩ པ་ཏྟེ ཨཱ་མི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ ནི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ མ་ངྐཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཡཱ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
༤༢༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་མི་སཾ དེ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ དེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷ་ད་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ད་སྶ་ནྟི! མ་ཡ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ད་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་མི་སཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏུ’’ནྟི. བཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི དཱ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀ་ཏཾ ཨཱ་མི་སཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྣི་དྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི [བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི (སཱི.)] པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ [པ་ཊི་གྒ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ (ཀ.)] པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་མི་སཾ དེ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ད་སྶ་ནྟི! མ་ཡ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ད་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་མི་སཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏུ’’ནྟི. བཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི དཱ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀ་ཏཾ ཨཱ་མི་སཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྣི་དྷིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི [བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི (སཱི.)] པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི.
༤༢༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ [བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ན ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སུཾ – ‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དེ་ནྟུ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་ཏུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩཾ ཨོ་ན་དྡྷ་པཱི་ཋཾ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ནྟི་པི ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫ་ནྟི་པི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑི་ཡྻ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩཾ ཨོ་ན་དྡྷ་པཱི་ཋཾ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་ཙཱི་ཝ་རཾ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑི་ཡྻ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཎི་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི. ཙོ་ལ༹་ཀཾ ནི་པ་ཏ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏྟ་ཀེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱུ་རུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏུ’’ནྟི. སུ་ཏྟཾ ཚི་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝེ་ལླི་ཡཾ, ཀ་ཊི་སུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཀ་ཊི་སུ་ཏྟ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧི་ནཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནི་ཡོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཀ་ཊི་སུ་ཏྟ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཏུ་ནི་ཡཱ ཀ་ཊི་སུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
༤༢༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡོ དི་སྶ་ནྟི – ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་པི, ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་པི, ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ་པི, དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ་པི, དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹་པི, པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི་པི, སི་ཁ་རི་ཎཱི་པི, ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ་པི, ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ་པི, ས་མྦྷི་ནྣཱ་པི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་པི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ – ‘ན་སི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, ན་སི ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ, ན་སི ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ན་སི དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ན་སི དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹, ན་སི པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི, ན་སི སི་ཁ་ར་ཎཱི [སི་ཁ་རི་ཎཱི (སཱི. སྱཱ.)], ན་སི ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ, ན་སི ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ, ན་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ, ན་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ? ས་ནྟི ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ – ཀུ་ཊྛཾ, ག་ཎྜོ, ཀི་ལཱ་སོ, སོ་སོ, ཨ་པ་མཱ་རོ? མ་ནུ་སྶཱ་སི, ཨི་ཏྠཱི་སི, བྷུ་ཛི་སྶཱ་སི, ཨ་ཎ་ཎཱ་སི, ན་སི རཱ་ཛ་བྷ་ཊཱི? ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, སཱ་མི་ཀེ་ན? པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་སི, པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཀི་ནྣཱ་མཱ་སི, ཀཱ་ནཱ་མཱ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི’’ཏི?
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི, མ་ངྐཱུ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ན་ནུ་སི་ཊྛཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི, མ་ངྐཱུ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི, མ་ངྐཱུ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཱ.
༤༢༤. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ པ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ, ཨི་དཾ སཾ་ཀ་ཙྩི་ཀཾ [ས་ངྐ་ཙྪི་ཀཾ (སྱཱ.)], ཨ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ; ག་ཙྪ ཨ་མུ་མྷི ཨོ་ཀཱ་སེ ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི.
བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. དུ་ར་ནུ་སི་ཊྛཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི, མ་ངྐཱུ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུ’’ནྟི.
ཨ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ – ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ, པ་རཱ་ཡ ཝཱ པ་རཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ [ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ (ཀ.)] ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ? བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ – ‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ པ་རཱ་ཡ [པ་རཱ་ཡ ཝཱ (ཀ.)] པ་རཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ? བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ – ‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རཱ་ཡ པ་རཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཏཱ་ཡ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ – ‘སུ་ཎ་སི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ. ཨ་ཡཾ ཏེ ས་ཙྩ་ཀཱ་ལོ, བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཡཾ ཛཱ་ཏཾ ཏཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་ཙྪ་ནྟེ ས་ནྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ས་ནྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. མཱ ཁོ ཝི་ཏྠཱ་ཡི [ཝི་ཏྠཱ་སི (ཀ.)], མཱ ཁོ མ་ངྐུ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི – ན་སི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, ན་སི ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ, ན་སི ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ན་སི དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ན་སི དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹, ན་སི པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི, ན་སི སི་ཁ་རི་ཎཱི, ན་སི ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ, ན་སི ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ, ན་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ, ན་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ? ས་ནྟི ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ – ཀུ་ཊྛཾ, ག་ཎྜོ, ཀི་ལཱ་སོ, སོ་སོ, ཨ་པ་མཱ་རོ? མ་ནུ་སྶཱ་སི, ཨི་ཏྠཱི་སི, བྷུ་ཛི་སྶཱ་སི, ཨ་ཎ་ཎཱ་སི, ན་སི རཱ་ཛ་བྷ་ཊཱི? ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, སཱ་མི་ཀེ་ན? པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་སི, པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཀི་ནྣཱ་མཱ་སི, ཀཱ་ནཱ་མཱ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི’ཏི?
‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ – ‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨ་ནུ་སི་ཊྛཱ སཱ མ་ཡཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’ཏི. ‘ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ.
‘‘ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘ས་ངྒྷཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ དྷ་མྨེ པུ་ཙྪེ་ཡྻ་ནྟི.
‘‘སུ་ཎ་སི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ. ཨ་ཡཾ ཏེ ས་ཙྩ་ཀཱ་ལོ, བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཡཾ ཛཱ་ཏཾ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི ས་ནྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ས་ནྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན་སི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ…པེ… ཀི་ནྣཱ་མཱ་སི, ཀཱ་ནཱ་མཱ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི་ཏི. བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༤༢༥. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སཱ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶཱ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སཱ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶཱ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི.
‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ; ས་ངྒྷཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི – སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི.
‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཚཱ་ཡཱ མེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ས་ངྒཱི་ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཨི་མི་སྶཱ ཏ་ཡོ ཙ ནི་སྶ་ཡེ, ཨ་ཊྛ ཙ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
༤༢༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨཱ་ས་ནཾ སཾ་ཀ་སཱ་ཡ་ནྟི་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ – བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀ་ནྟི – ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཊྛེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀཾ; ཨ་ཉྙ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ [ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ (སྱཱ.)] ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
༤༢༧. [པཱ་ཙི. ༡༠༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ན པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ན པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཡཱ ན པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི་ཡོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ [བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི་ཡོ ཝི་ཀཱ་ལེ [ཝི་ཀཱ་ལཾ (ཀ.)] ཨ་ཧེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ [ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ (སཱི.), ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ (ཀ.)] པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་ཛྫུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་བྦོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ པ་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ བྱ་ཏྟཾ པ་ཊི་བ་ལཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ – བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཡ་སྶཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་མྨུ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ, སཱ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶཱ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི.
‘‘ཏཱ་ཡ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི – དི་ཊྛེ་ན ཝཱ, སུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱ. ཝ་ད་ཏུ [ཝ་ད་ཏུ མཾ (ཀ.)], ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི – དི་ཊྛེ་ན ཝཱ, སུ་ཏེ་ན ཝཱ, པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱ. ཝ་ད་ཏུ, ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༤༢༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཋ་པེ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟི, ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཙོ་དེ་ནྟི, སཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ; ཋ་པི་ཏོ་པི ཨ་ཊྛ་པི་ཏོ; ཋ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ; ཋ་པི་ཏཱ་པི ཨ་ཊྛ་པི་ཏཱ; ཋ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ; ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་ཏཾ; ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦོ; པ་ཊྛ་པི་ཏོ་པི ཨ་པྤ་ཊྛ་པི་ཏོ; པ་ཊྛ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཨོ་ཀཱ་སོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ; ཀཱ་རི་ཏོ་པི ཨ་ཀཱ་རི་ཏོ; ཀཱ་རེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ; ཙོ་དི་ཏོ་པི ཨ་ཙོ་དི་ཏོ; ཙོ་དེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན སཱ་རེ་ཏ་བྦོ; སཱ་རི་ཏོ་པི ཨ་སཱ་རི་ཏོ; སཱ་རེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཋ་པེ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ནྟི, ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཙོ་དེ་ནྟི, སཱ་རེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑུ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཋ་པེ་ཏུཾ; ཋ་པི་ཏོ་པི སུ་ཊྛ་པི་ཏོ; ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ཏུཾ; ཋ་པི་ཏཱ་པི སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ; ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ; ཀ་ཏ་མྤི སུ་ཀ་ཏཾ; ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏུཾ; པ་ཊྛ་པི་ཏོ་པི སུ་པྤ་ཊྛ་པི་ཏོ; པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ; ཀཱ་རི་ཏོ་པི སུ་ཀཱ་རི་ཏོ; ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙོ་དེ་ཏུཾ; ཙོ་དི་ཏཱ་པི སུ་ཙོ་དི་ཏཱ; ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སཱ་རེ་ཏུཾ; སཱ་རི་ཏཱ་པི སུ་སཱ་རི་ཏཱ; སཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
༤༢༩. [པཱ་ཙི. ༡༡༨༤] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཡཱ་ནེ་ན ཡཱ་ཡ་ནྟི – ཨི་ཏྠི་ཡུ་ཏྟེ་ན་པི པུ་རི་ས་ནྟ་རེ་ན, པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟེ་ན་པི ཨི་ཏྠ་ནྟ་རེ་ན. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི…པེ… ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ག་ངྒཱ་མ་ཧི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི [ག་ངྒཱ་མ་ཧི་ཡཱ་ཏི (སཱི.)]. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཡཱ་ནེ་ན ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ཡཱ་ཡེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི གི་ལཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་ད་སཱ ག་ནྟུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནཱ་ཡ ཡཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ, པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏྠི་ཡུ་ཏྟཾ པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཡཱ་ནུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན བཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཨ་ཕཱ་སུ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཝི་ཀཾ པཱ་ཊ་ངྐི’’ནྟི.
༤༣༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ག་ཎི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ དྷུ་ཏྟཱ – ‘ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ཀི་ར ག་ཎི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ’ཏི. ཏེ མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛིཾ་སུ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སཱི ག་ཎི་ཀཱ – ‘དྷུ་ཏྟཱ ཀི་ར མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ; ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱུ་ཏེ་ན་པི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི.
བྷི་ཀྑུ་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི. སི་ཀྑ་མཱ་ན་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི…པེ… སཱ་མ་ཎེ་ར་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི…པེ… སཱ་མ་ཎེ་རི་དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི…པེ… བཱ་ལཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ་ཡ ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ནྟི.
‘‘ཏཱ་ཡ དཱུ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ ཏཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ ཏཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨ་ཡྻཱ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ ཏཾ, ཨ་ཡྻཱ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ, ཝི་སུ་དྡྷཱ. སཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡཱ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི་ཏི.
‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཚཱ་ཡཱ མེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ས་ངྒཱི་ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཏ་སྶཱ ཏ་ཡོ ཙ ནི་སྶ་ཡེ, ཨ་ཊྛ ཙ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
༤༣༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. དྷུ་ཏྟཱ དཱུ་སེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ, ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཡཱ ཝ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་དྡོ་སི་ཏོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་དྡོ་སི་ཏ’’ནྟི. ཨུ་དྡོ་སི་ཏོ ན ས་མྨ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་སྶ་ཡ’’ནྟི. ཨུ་པ་སྶ་ཡོ ན ས་མྨ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ན ས་མྨ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི ཀཱ་ཏུ’’ནྟི.
༤༣༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ས་ནྣི་སི་ནྣ་ག་བྦྷཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཡ ག་བྦྷོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ར་ཀེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པོ་སེ་ཏུཾ, ཡཱ་ཝ སོ དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.