༦. ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
༢༥. ཡེ་ན ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྠེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཏྠཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ པ་རི་པུ་ཎྞོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ. ཀ་ཏ་མོཏི ཀ་ཏ་མོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ་ཏི ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༥). ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་མ་སྶ ནེ་རུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྱ་ཉྫ་ནེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘བྱ་ཉྫ་ནཱ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རི་ཏེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་རེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་རུ་ཏྟ་ཉྩ, སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ, སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ན་ཉྩ, སུ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི ཙ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟེ་ཧི ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་རེ་ན ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦེ་སུ ནེ་རུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་མཾ སུ་ཏྟ་སྶ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཾ ནེ་རུ་ཏྟ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནེ་རུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་རེ་ན ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦེ་སུ ནེ་རུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་མཾ སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་རུ་ཏྟཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཙེ པུ་ཙྪེ་ཡྻ? སུ་ཏྟ་སྶ ཡཱ ནི་རུ་ཏྟི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ, ཨི་དཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ནེ་རུ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ་ཏི. ‘‘ཡཱ ནི་རུ་ཏྟི ནེ་རུ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཀཱ པ་ན སཱ ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་དེ་སུ སཾ་ཧི་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཡཱ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟཱ, སཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ནི་རུ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཀཱ པ་ན སཱ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ་སོ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱ་མ་སོ པ་ཐ་ཝཱི་ནཱ་མཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཕ་སྶ་ནཱ་མཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཁ་ནྡྷ་ནཱ་མཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཝི་ཝི་དྷེ་ན ནཱ་མེ་ན ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡནྟི ཙ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ལི་ངྒ་པ་ཀ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ་སོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡ་དཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ་སོ ཉཱ་ཎ’ནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏཱི’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཏི ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏོ.
༢༦. ནེ་རུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཾ ‘‘ཀ་ཏ་མོ སུ་ཏྟེ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ. ཨ་པི་ཙ ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ར་ཀྑི་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, སོ དྷ་མྨཾ ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡོ པུ་གྒ་ལོ དུ་གྒ་ཏི་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ, སོ དྷ་མྨཾ ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཙོ་རོ ཡ་ཐཱ ས་ནྡྷི་མུ་ཁེ ག་ཧི་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ ཙོ་རོ གྷཱ་ཏ་ན་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ, སོ ཙོ་ར་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ, སོ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ པུ་གྒ་ལཱ སུ་ཁཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ པ་ར་ཧིཾ་ས་ན་ཏོ ཝི་ཝ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མི་དྡྷཱི ཡ་དཱ ཧོ་ཏི མ་ཧ་གྒྷ་སོ ཙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ པུ་གྒ་ལཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ས་ནྟུ་ཊྛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཏ་ནྡི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ས་གཱ་ར་ཝཱ ས་པྤ་ཏི་སྶཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཨ་མ་ཏ་པ་དནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ པུ་གྒ་ལཱ མ་ཙྩུ་ནོ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ནི་བྦཱ་ན་མི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ པུ་གྒ་ལཱ དཱ་ན་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༧. སུ་ཏྟེ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མཾ སུ་ཏྟ་སྶ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཾ ནི་དཱ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་དཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནི་དཱ་ནནྟི ཕ་ལཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏཱི་ཏི ནི་དཱ་ནཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཀཱ་ར་ཎཾ. དྷ་ནི་ཡོཏི དྷ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎེ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི དྷ་ནི་ཡོ. གོ་པཱ་ལ་ཀོཏི གཱ་ཝོ ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ལེ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི གོ་པཱ་ལ་ཀོ. ཨུ་པ་དྷཱི་ཧཱིཏི པུ་ཏྟ་གོ་ཎཱ་དཱི་ཧི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༣). ན་ར་སྶཱཏི པུ་ཏྟི་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ གོ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ ཝཱ ན་ར་སྶཱ་ཏི ཙ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝཱ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ནཱ་རི་ཡཱ་པི ཨུ་པ་དྷཱི་ཧི ན་ནྡ་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨི་མི་ནཱ་ཝ པུ་ཏྟ་ག་ཝཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ. ཝ་ས་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ན་ནྡ་ནཱ ཨེ་ཏྠ པུ་ཏྟ་གོ་ཎཱ་དི་ཀེ་ཏི ཝ་ཏྠུ. ན་ནྡ་ནཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏི པུ་ཏྟ་གོ་ཎཱ་དི་ཀ་ནྟི ནི་དཱ་ནནྟི ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནི་ཡོ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི་ཧི ན་ར་སྶ ན་ནྡ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ‘‘ཝ་ས་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི སོ་ཙ་ནཱ ཨེ་ཏྠ པུ་ཏྟ་གོ་ཎཱ་དི་ཀེ་ཧི ཝ་ཏྠུ, སོ་ཙ་ནཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏི པུ་ཏྟ་གོ་ཎཱ་དི་ཀ་ནྟི ནི་དཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི་ཧི ན་ར་སྶ སོ་ཙ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་གྒ་ཧཱི་ཡ་ཏེ་ཏི པ་རི་གྒ་ཧཾ. ཀིཾ ཏཾ? པུ་ཏྟ་གོ་ཎཱ་དི་ཀཾ, ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧཾ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ན ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི་ཀཱ་ཡ་ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷི་ནྟི.
ཨུ་པ་དྷཱི་སཱུཏི ཁ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཀཱ་ཡེ་སུ. ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ན པུ་ཏྟ་ག་ཝཱ་དི་ཀཾ, ན པ་རི་གྒ་ཧཾ.
བཱ་ཧི་རེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སཱུཏི མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལ་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ.
ཀཱ་མ་སུ་ཁནྟི ཀཱ་མ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཁ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ. བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི ཀཱ་མ་ནཱི་ཡེ་སུ བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཁ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡཱཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ.
པུ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མྷི སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ.
ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཾ ནི་དཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཾ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ནེ་རུ་ཏྟཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནི་དཱ་ན་པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷཱི་སུ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ…པེ… མཱ་ཏ་ར’’ནྟི ཡཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཏ་ཐཱ ཏེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ…པེ… མཱ་ཏ་ར’’ནྟི གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
གཱ་ཐཱ་ཏྠོ པ་ན – ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ, ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, ཀཱ་མེ་ན ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ, ཨ་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྡྷཱ་ཏི ཀཱ་མ་ནྡྷཱ. ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཛཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནཱ་པ་སྶ་ནེ་ན ས་ཉྪ་ནྣཱ པ་ལི་གུ་ཎྛི་ཏཱ་ཏི ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ. ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཚ་ད་ནེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནཱ་པ་སྶ་ནེ་ན ཚཱ་དི་ཏཱ པི་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ད་ན་ཚཱ་དི་ཏཱ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨེ་སུ པ་མ་ཏྟས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་མཱ་དེ་ན བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ པུ་གྒ་ལཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནྭེ་ནྟི, ཀུ་མི་ནཱ་མུ་ཁེ པ་ཝ་ཏྟཱ མ་ཙྪཱ མ་ར་ཎཾ ཨ་ནྭེ་ནྟི ཨི་ཝ ཙ, ཁཱི་ར་པ་ཀོ ཝ་ཙྪོ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་ནྭེ་ཏི ཨི་ཝ ཙ, ཏ་ཐཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནྭེ་ནྟཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ…པེ… མཱ་ཏ་ར’ནྟི ཡཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ, གཱ་ཐཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ དེ་ས་ནཱ, གཱ་ཐཱ ཝཱ ཀ་ཏ་མེ་ན དེ་ས་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་པ་རེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ, གཱ་ཐཱ་ཡ ཝཱ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ ཀ་ཏ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱཏི ‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ…པེ… ཨ་ནྭེ་ནྟཱི’’ཏི དེ་ས་ནཱ, གཱ་ཐཱ ཝཱ. པུ་བྦཱ་པ་རེ་ནཱཏི ཏ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཏོ པུ་བྦེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན, གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན, གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ. ཡུ་ཛྫ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཏི ས་མེ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ. ‘‘ར་ཏྟོ…པེ… ན་ར’’ནྟི ཡཾ གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཏེ་ན གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. གཱ་ཐཱ་ཏྠོ པ་ན – ར་ཏྟོ ར་ཉྫ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ར་ཏྟོ ར་ཉྫ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཧེ་ཏུཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ན པ་སྶ་ཏི. རཱ་གོ ཡཾ ན་རཾ ཡ་དཱ ས་ཧ་ཏེ, ཏ་དཱ ཏ་སྶ ན་ར་སྶ ཨ་ནྡྷཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཏ་མཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. ཨ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྪ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྪ་ནྣ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ. སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱཏི ‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ…པེ… མཱ་ཏ་ར’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏཱཏི ‘‘ར་ཏྟོ…པེ… ན་ར’’ནྟི ཨ་པ་རེ་ན གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཏཱ ཝོ་ཧ་ར་ཎེ་ན ཉཱ་པི་ཏཱ, ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏཱ པུ་བྦ་དེ་ས་ནཱ ཨ་པ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘དྭཱི་སུ གཱ་ཐཱ་སུ ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་མེ་ཧི ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏཱ་ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཉྩཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ…པེ… ཚཱ་དི་ཏཱ’’ཏི ཡ་ཉྩ པ་དཾ ཨཱ་ཧ, དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ར་ཏྟོ…པེ… ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཡ་ཉྩ པ་དཾ ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་དཱི་པ་ཀེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི ‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ…པེ… པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་དེ་ཧི སཱ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ ཀཱ་མཏ་ཎྷཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏཱ.
‘‘ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ? ཡཱ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཀ་ཏ་མཱ སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ བྷ་ཝེ. ཡཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ བྷ་ཝེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཀཱ་མཱ’’ཏི ཡ་ཉྩ པ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཏེ་ན པ་དེ་ན ཨི་མེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ’’ཏི ཡ་ཉྩ པ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཏེ་ན པ་དེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཾ ས་ནྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་སྶ་རི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ཧི པ་ལོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ས་ནྟཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡེཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་ས་དི་སཱ. ཏེཏི ཏེ ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷཱ ཙ ཨེ་དི་ས་ཀཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནྭེ་ནྟི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎ་ནྟི. ཨ་ཡནྟི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟི ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མ་ནྭེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཙེ་ཝ ‘‘ར་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཐཾ ‘ཡ་སྶ པ་པ་ཉྩཱ ཋི་ཏཱི ཙཱ’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་སུ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཡ་སྶ པ་པ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ – ཡ་སྶ མུ་ནི་ནོ པ་པ་ཉྩཱ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི ཙ ན་ཏྠི, ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ན་ཏྠི, ཋི་ཏཱི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ཙ ན་ཏྠི, ས་ནྡཱ་ནས་དི་སཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, པ་ལི་གྷས་དི་སོ མོ་ཧོ ཙ ན་ཏྠི, སོ མུ་ནི པ་པ་ཉྩཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ཏྟ་ཎྷཾ ནི་མཱ་ནཾ ནི་དི་ཊྛིཾ ནི་ས་ནྡཱ་ནཾ ནི་པ་ལི་གྷཾ ལོ་ཀེ ཙ་ར་ནྟཾ ཏཾ མུ་ནིཾ ས་དེ་ཝ་ཀོ ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧི་ཏོ ལོ་ཀོ ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ པ་པ་ཉྩཱ་ད་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘པ་པ་ཉྩཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་དྷཱ་ར་པུ་གྒ་ལཾ སཾ་སཱ་རེ ཙི་རཾ པ་པ་ཉྩ་ནྟཱ་པེ་ནྟཱི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཡོ ཙ, ཏཱ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛཱི་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ པ་པ་ཉྩཱ ནཱ་མ. ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཋི་ཏཱི ནཱ་མ. པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཡཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ ཡཱ་ནི ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་དྷཱ་རཾ པུ་གྒ་ལཾ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ས་ནྡཱ་ན་ས་དི་ས་ཏྟཱ ས་ནྡཱ་ནཾ ནཱ་མ. མོ་ཧོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་དྷཱ་ར་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་ན་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ པ་ལི་གྷ་ས་དི་ས་ཏྟཱ པ་ལི་གྷོ ནཱ་མ. ‘‘ཡ་སྶ པ་པ་ཉྩཱ་ད་ཡོ ན་ཏྠི, སོ ཀིཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་པ་ཉྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཡཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཋི་ཏི, ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡཱ་ན་ཉྩ, ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ལི་གྷ་ཉྩ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ས་བྦཾ ཨེ་ཏཾ པ་པ་ཉྩཱ་དི་ཀཾ ཡོ མུ་ནི ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨ་ཡཾ མུ་ནི ‘‘ནི་ཏྟ་ཎྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
༢༨. ‘‘ཡ་སྶ པ་པ་ཉྩཱ་ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡེ པ་པ་ཉྩཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཀ་དཱ ཀ་ཏི་ཝི་དྷཾ ཕ་ལཾ དེ་ནྟི, ཏཾ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ ཀ་དཱ ཀ་ཏི་ཝི་དྷཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་སུ. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་རཱ ཙེ་ཏ་ནཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱིཏི དི་ཊྛེ པ་སྶི་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ, དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཕ་ལཾ ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ. ཀཱ སཱ? ཨ་པ་དུ་སྶ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི་དུ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཕ་ལཾ ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ, ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལཾ ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ, མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཏི་ཕ་ལ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ ས་ངྑཱ་རཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏི་ཝི་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ ཏི་ཝི་དྷཾ ཕ་ལཾ དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝེ, ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ བྷ་ཝེ དེ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ཎྷཾ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ.
‘‘ཡཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ, གཱ་ཐཱ་ཡ ཝཱ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ཧ, སཱ དེ་ས་ནཱ, གཱ་ཐཱ ཝཱ ཀ་ཏ་མེ་ན དེ་ས་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡཾ ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ ‘‘ཡ་སྶ…པེ… ལོ་ཀོ’’ཏི དེ་ས་ནཱ ཙ ཡཱ ‘‘ཡཾ ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ…པེ… ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ’’ཏི དེ་ས་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན པུ་བྦཾ ཨ་པ་རེ་ན ཨ་པ་རཾ པུ་བྦེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཏི ས་མེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ག་ངྒོ་ད་ཀཾ ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀེ་ན, ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀ་མྤི ག་ངྒོ་ད་ཀེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི. ‘‘ཡ་སྶ…པེ… ལོ་ཀོ’’ཏི དེ་ས་ནཱ ‘‘ཡཾ ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏཾ…པེ… པ་རི་ཡཱ་ཡེ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, ‘‘ཡཾ ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏཾ…པེ… པ་རི་ཡཱ་ཡེ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་པི ‘‘ཡ་སྶ…པེ… ལོ་ཀོ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀ་ཐཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཊྛེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཾ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཏཾ སུ་ཏྟ་མྤི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏེ་སུ. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནནྟི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏཾ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ནཱཏི ཨ་སུ་བྷཱ་ནི་ཙྩཱ་དི་ད་སྶ་ན་བ་ལེ་ན ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྑཱ་རཱཏི ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ས་ངྑཱ་རཱ. ད་སྶ་ན་བ་ལེ་ནཱཏི ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. ནི་གྒ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ ཡ་སྶ སོ ནི་ཏྟ་ཎྷོ, ནི་ཏྟ་ཎྷ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནི་ཏྟ་ཎྷ་ཏཱ, ཀཱ སཱ? ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ.
པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ་རཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཡ་དི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ས་མཱ་ནཾ, དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ན པ་ད་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཡོ་ཡཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, སོ་ཡཾ ཀ་ཏི་ཝི་དྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སོ ཙཱ་ཡཾ པུ་བྦཱ་པ་རོ ས་ནྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ན་མེ་ཝ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘སོ ཙཱ་ཡ’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༨). ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ས་ནྡྷཱིཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཏྠེ་ན ས་ནྡྷི. པ་ད་ས་ནྡྷཱིཏི ནཱ་མ་པ་དཱ་དི་ཀ་སྶ ནཱ་མ་པ་དཱ་དི་ཀ་ནྟ་རེ་ན ས་ནྡྷི. དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ དེ་ས་ན་ནྟ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན དེ་ས་ན་ནྟ་རེ་ན ས་ནྡྷི. ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷཱིཏི ནི་དྡེ་ས་ནྟ་ར་སྶ ནི་དྡེ་ས་ནྟ་རེ་ན ས་ནྡྷི.
ས་ནྡྷི ཙ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱ་ད་ཡོ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྠཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཚ་ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་རོ་དྷ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ས་ནྡྷི ཚ་པྤ་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཏྠ་ས་ནྡྷི་བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི ན ཙ པ་ཐ་ཝི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན ཙ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ན ཙ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་སྶ་ཊཾ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཙ ཨཱ་པནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ས ན་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ, བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ པ་ར་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཏཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ན ཙ ཨི་མཾ ལོ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ དི་ཊྛོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ. པ་ར་ལོ་ཀནྟི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙོ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཙ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ.
ཡ་མི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་དྭ་ཡཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ དི་ཊྛཾ, ཏཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི. ཡཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སུ་ཏཾ, ཏཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི. ཡཾ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ར་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ མུ་ཏཾ, ཏཾ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ར་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི. ཡཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ལ་ཀྑ་ཎ་རཱུ་པཾ ཨོ་ཛཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་ས་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱ་དི་ཀཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་ས་རཱུ་པ་མྤི. ཡཾ ཝ་ཏྠུ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝ་ཏྠུ་མྤི. ཡཾ ཝ་ཏྠུ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ར་ཧཾ སུ་ནྡ་རཾ, ཏཾ ཝ་ཏྠུ་མྤི. ཡཾ ཝ་ཏྠུ ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཏྠུ་མྤི. ཡཾ ཝ་ཏྠུ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཏྠུ་མྤི. ཡཾ ཝ་ཏྠུ མ་ན་སཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙི་ནྟི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཙི་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཏྠུ་མྤི ནི་སྶཱ་ཡ ན ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛཱ་དི་ཀཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ – ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷོ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནོ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༨). ‘‘ཡ་དི ཛྷཱ་ཡཱི པུ་གྒ་ལོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ཡཱི པུ་གྒ་ལོ ཨི་དཾ ནཱ་མ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི ཉཱ་ཡ་ཏི ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན ཉཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ན ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པུ་གྒ་ལོ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི ན ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ན་མོ ཏེ པུ་རི་སཱ་ཛ་ཉྙ, ན་མོ ཏེ པུ་རི་སུ་ཏྟ་མ;
ཡ་སྶ ཏེ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ, ཀིཾ ཏྭཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༣.༧༩; ནེ་ཏྟི. ༡༠༤);
‘‘ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༡.༡༥༩) ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༡.༡༥༩) ཝ་ཀྐ་ལི་སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༣.༨༧) ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘ཡ་ཐཱ མཱ་རོ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཀེ, པུ་ཉྙེ ཝཱ མཱ་རེ་ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏེ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མཱ་རོ. པཱ་པ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པཱ་པི་མཱ. པུ་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ གོ་དྷ་སྶ གྷཱ་ཏ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘གོ་དྷི་ཀོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ནྟོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི. ‘‘པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ མཱ་རོ ཀ་སྨཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སོ གོ་དྷི་ཀོ ཧི ཡ་སྨཱ པ་པ་ཉྩཱ་ཏཱི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོ་པི ཨ་སྶ གོ་དྷི་ཀ་སྶ ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཙ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི.
‘‘གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཀྐ་ལི་སུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཀེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཏ་དཱ་པི ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་མེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ན ན ཉཱ་ཡ་ནྟི ས་མཱ་ར་ཀེ་ན…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ན ཉཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ན ཉཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧི ན-ཀཱ་རོ ཙ ‘‘ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི པ་དེ ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ ‘‘ན ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ‘‘ན ཉཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི པ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ ‘‘ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི་པི ན ཉཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷཱིཏི གོ་དྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཀྐ་ལི་སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ ཝི་ཡ ‘‘ན ཙ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ན ཙ ཨི་མཾ ལོ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཡཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཡཾ ཀི་ཉྩི ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡཱི ན ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ སཾ་ས་ནྡ་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷཱི་ཏི ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཏྠ་ས་ནྡྷི་བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷཱི་སུ ཡཱ ས་ནྡྷི ‘‘ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, སཱ ནི་དྡེ་ས་ཏོ ཀ་ཏ་མཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཡེ་སཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟི ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ པུ་གྒ་ལཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. ཡ་དི དེ་ས་ནཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏྠ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ་སུ དེ་སི་ཏ་ནྟི ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་སི་ཏཱ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སཱ. ཨ་ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཡེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་ནྟི ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ པ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཡ་ཏྠ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ་སུ དེ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་སི་ཏཱ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སཱ.
‘‘ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཀེ་ན ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཀེ་ན ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ་ན ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ས ན་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑ་སཱ་མ་ཉྙ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑ་སཱ་མ་ཉྙེ་ཧི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་སེ་ས་ཀུ་ས་ལ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑཱ་དི་ཀ་སྶ པུ་རི་མ་ནི་དྡེ་ས་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་ཀེ་ན པ་ཙྪི་མེ་ན ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཙ ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷི ནཱ་མ. ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑཱ་དི་ཀ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ ནི་དྡེ་ས་སྶ ཝོ་དཱ་ནཱ་དི་ཀེ་ན པ་ཙྪི་མེ་ན ནི་དྡེ་སེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཙ ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷི ནཱ་མཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་སྶ ནེ་རུ་ཏྟ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནི་དཱ་ན་པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷི་དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཙ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཀེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཏ་ཐཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ‘‘ནེ་རུ་ཏྟ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (ནེ་ཏྟི. ༤ ཧཱ་ར་ས་ངྑེ་པ) ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ, ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་སྶ ཏ་ཐཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་རོ པ་རི་པུ་ཎྞོ, ཨ་ཉྙོ ནི་ཡུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ནི་ཡུ་ཏྟོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཾ ཡ་སྶཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཡོ ཡོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ, སོ སོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་རོ ཙ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛི་ཏོ, ཏ་སྶཾ ཏ་སྶཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ སོ སོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་རོ ཏ་ཐཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟོ ཡོ་ཛི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ས་ཏྟི་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ར་ཙི་ཏཱ
ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི.