༤. པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
༡. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
༥. ཨེ་ཝཾ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, ནི་དྡེ་ས་ཏོ ཙ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པུ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཨཱ་ར་དྡྷོ་ཏི ཙེ? ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཏྟཱ. ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ཧི ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ མ་ནྡ་པ་ཉྙོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ནི་དྡེ་ས་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཨི་དཱ་ནི མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོསུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ཧཱ་རེ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༥) ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་སུ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏ་ཏྠ ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཙེ? ཡཱ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ (ནེ་ཏྟི. ༤) ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ནེ་ཏྟི. ༤) ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ཀིཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་ཏྠཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ཀིཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པུ་ཙྪཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ཀིཾ དེ་ས་ཡ་ཏི? ཨ་སྶཱ་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ཀིཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཨ་སྶཱ་དཾ དེ་ས་ཡ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དེ་ས་ཡ་ཏི…པེ… ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏི, ནི་སྶ་ར་ཎཾ དེ་ས་ཡ་ཏི…པེ… ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏི, ཕ་ལཾ དེ་ས་ཡ་ཏི…པེ… ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡཾ དེ་ས་ཡ་ཏི…པེ… ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟིཾ དེ་ས་ཡ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ས་དྡོ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་པེ་ཀྑོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ༤) ད་སྶི་ཏཱ ཨི་མེ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཀ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦེ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ༤) ད་སྶི་ཏཱ ཨི་མེ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཀ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦེ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་བྦེ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦེ ཡེ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ དེ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ས་དྡོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་ཙྩ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཏི་པུ་ཉྙཱ་པ་ཏྟི་ཉེ་ཡྻཱ་དཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་པི ཨི་དྷ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཏྠུ་དྡེ་སོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༥) ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ མ་ཡཱ ན ཝུ་ཏྟོ. ཝོ-ཀཱ་རོ་པི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི ཙ, ཏ་ཐཱ་པི ཨི་དྷ ས་མྤ་དཱ་ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. བྷི་ཀྑ་ནྟི ཡཱ་ཙ་ནྟི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ, པ་ཙྩ་ཡེ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ, སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡཾ ཨི་ཀྑ་ནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ལ་པ་ཏི, ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཨ་ཏི་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱིཏི ནཱ་ཧཾ ཨི་སྶ་ར་ཏཱ་ཡ ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་རེ་ཡྻཱ་མི, དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ དེ་སེ་སྶཱ་མི, དེ་སེ་ནྟོ ཙ ན ཨ་ཉྙེ་སཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཧཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་དི་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨཱ་དི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སཱི་ལེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ས་མཱ་དྷི་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༥).
ཨ་རཱི་ཡ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ར-དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཉཱ་ཎ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཨ་ཏྠོ, ཋཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཏྟི ཨ་ཏྠོ, ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན སཱ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟི པ་རཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཏྟི་ས་ཧི་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཉཱ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཏ-པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི དྷཱ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ས་ཏི བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ, ས་ཧ ཨ་ཏྠེ་ན ཡོ དྷ་མྨོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སོ དྷ་མྨོ སཱ་ཏྠོ, ཨ་ཏྠེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝཱ དྷ་མྨོ སཱ་ཏྠོ, ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་དི་ཚ་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཝཱ སཱ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ ནེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ས་མྤ་ནྣཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ས་བྱ་ཉྫ་ནོ. སི་ཐི་ལ་དྷ་ནི་ཏ་དཱི་གྷ་ར་སྶ་ག་རུ་ལ་ཧུ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ, ཨ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་དི་ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ, པ་མཱ་ད་ལེ་ཁཱ་དི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ ས་མྤ་ནྣོ ཏཾ་ས་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ དྷ་མྨོ ས་མྤ་ནྣ་བྱ་ཉྫ་ནོ ནཱ་མ, ཨ་ཀྑ་རཱ་དི་ཚ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་གཱ ཝཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཡཾ ཨཱུ་ནོ, སོ ནེ་ཏ་བྦོ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞོ, སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ- ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཝཱ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞོ. ཨི་དྷཱ་ཡཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ, སོ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷོ, ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝཱ པ་རི་སུ་དྡྷོ. སེ་ཊྛ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཝཱ སེ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཙ་རི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, པ་བྦ་ཛྫ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མི, པ་རི་དཱི་པ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི…པེ… པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་བྦེ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏེ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ དེ་ས་ཡ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨི་མཾ ཨ་སྶཱ་དཾ དེ་ས་ཡ་ཏི, ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨི་མཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི ཝི་སེ་སོ ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ, ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི ཝི་སེ་སཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ན་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ? ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་བྷེ་དེ་སུ ཨ་སྶཱ་དེ་སུ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨ་དྡྷཱ པཱི་ཏི་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ལ་དྡྷཱ མ་ཙྩོ ཡ་དི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༧༧༢; མ་ཧཱ་ནི. ༡) –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡོ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་སྶཱ་དོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ་དོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན –
‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏོ, པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཙ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཡེ་སཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ, ཏེ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པཱ་ཋེ ས་ཝི་སེ་སཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༥) ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ, ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ. ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཀཱ་མོ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙ. ཏཾ ཀཱ་མ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོ, ས་ཏྟོ. ཏ་སྶ པཱི་ཏི་ཡཱ ཡུ་ཏྟཾ མ་ནོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པཱི་ཏི་མ་ནོ. མ་ན་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན མ་ཙྩོ. ཀཱ་མཾ ཀཱ་མི་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྠུ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏཾ ཀཱ་མི་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྠུ ས་ཙེ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སོ ས་ཏྟོ ཨ་དྡྷཱ པཱི་ཏི་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཡོ མ་ཙྩོ ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ སོ མ་ཙྩོ ལ་དྡྷཱ ཨ་དྡྷཱ པཱི་ཏི་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
‘‘ཀཱ་མཾ …པེ… པཱི་ཏི་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ལ་དྡྷཱ མ་ཙྩོ ཡ་དི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་བྷ་ནཱི་ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ་ཡེ་ཝ ལ་དྡྷཱ པཱི་ཏི་མ་ནོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཏྠེ་ཏ་བྦཾ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་བྦཾ ལ་དྡྷཱ མ་ཙྩོ པཱི་ཏི་མ་ནོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ་དོ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ? ཏ་སྶ ཙེ ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘ཏ་སྶ ཙེ ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶ, ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ;
ཏེ ཀཱ་མཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ས་ལླ་ཝི་དྡྷོ་ཝ རུ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༧༧༣; མ་ཧཱ་ནི. ༢) –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡོ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཨ་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཀཱ་མ་ཡ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མ་ཡཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཡ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་ནོ, ཀཱ་མེ་ན ཡཱ་ནོ ཀཱ་མ་ཡཱ་ནོ, ཏ་སྶ. ཚ་ནྡོ ཛཱ་ཏོ ཡ་སྶ སོ ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྶ. ཝི་ཛ྄ཛྷཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཝི་དྡྷོ, ས་ལླ་ཏི པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ས་ལློ, ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ ས་ལླ་ཝི་དྡྷོ. ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶ ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ ཡེ ཀཱ་མཱ ལ་བྷི་ཏ་བྦཱ, ཏེ ཀཱ་མཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཡ་དཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་དཱ སོ ཛ་ནྟུ རུ་པྤ་ཏི. ཀཱི་དི་སོ་ཝ རུ་པྤ་ཏི? ཨ་ཡོ་མ་ཡ་ས་ལླ་ཝི་དྡྷོ མི་གོ རུ་པྤ་ཏི ཨི་ཝ, པ་རི་ཧཱི་ན་ཀཱ་མོ ཛ་ནྟུ རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘རུ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན དོ་མ་ན་སྶུ་པྤ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
དོ་མ་ན་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷེ་སུ ནི་སྶ་ར་ཎེ་སུ ཀ་ཏ་མཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཡོ ཀཱ་མེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷེ་སུ ནི་སྶ་ར་ཎེ་སུ ཀ་ཏ་མཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘ཡོ ཀཱ་མེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་པྤ་སྶེ་ཝ པ་དཱ སི་རོ;
སོ་མཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ ལོ་ཀེ, ས་ཏོ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༧༧༤; མ་ཧཱ་ནི. ༣) –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡཾ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ར་ཎཾ མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏཾ ཨི་དཾ མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་ནྟི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡོཏི ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཝཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ. ཀཱ་མེཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ. ཏེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཝཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ཀིཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི ཨི་ཝ ཝ་ཛྫེ་ཏི? ས་པྤ་སྶ སི་རོ སི་རཾ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ དི་སྭཱ པ་དཱ པཱ་དེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི ཨི་ཝ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ས་ཏོ ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ སོ པུ་གྒ་ལོ ལོ་ཀེ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ ཨི་མཾ ཏ་ཎྷཾ ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི སཾ སུ་ཊྛུ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དཾ མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘པཱ་དཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་དཱཏི ཙ པཱ་དེ་ན ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་མོ་ཧ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་མོ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དེ་ནཱ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༥).
ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཝི་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་དོ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཝི་ས་ཡི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་དོ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ? ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ? ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ན་ནུ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ? ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་སྶཱ་དོ ཝི་བྷ་ཏྟོ? ས་ཙྩཾ, ཨ་སྶཱ་དོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་དོ པུ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི ཝི་ས་ཡི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་སྶཱ་དཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ? ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་བྷེ་དེ་སུ ཨ་སྶཱ་དེ་སུ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ, ག་ཝཱ་སྶཾ དཱ་ས་པོ་རི་སཾ;
ཐི་ཡོ བ་ནྡྷཱུ པུ་ཐཱུ ཀཱ་མེ, ཡོ ན་རོ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༧༧༥; མ་ཧཱ་ནི. ༤) –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡོ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་དོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་ས་ཡི་ཨ་སྶཱ་དོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཁེ་ཏྟནྟི ཁི་པཱི་ཡ་ནྟི བཱི་ཛཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ཋཱ་ནེ་ཏི ཁེ་ཏྟཾ. ཁི་པ་ནྟཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཁི་པ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཁི་པ-དྷཱ་ཏུ་ཡཱ མུ་ཁྱ་ཏྠོ, ཁི་པ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ན་ཀོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠོ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀེ་དཱ་ར་སྶ ཝི་རུ་ལ༹ྷཱ་པ་ན་ས་ཏྟི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠོ, ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན སཱ ཝི་རུ་ལ༹ྷཱ་པ་ན་ས་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་རཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶཱ ས་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀེ་དཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཏ-པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཝ་པ་ནྟི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ. ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནཾ ཝ་པ-དྷཱ་ཏུ་ཡཱ མུ་ཁྱ་ཏྠོ, ཋཱ་ན་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ས་ཏྟི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠོ, ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན སཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ས་ཏྟི པ་རཱ་མ་སཱི་ཡ་ཏི. ཏ་སྶཱ ས་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཏ-པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཁེ་ཏྟཾ པ་ན པུ་བྦ་ཎྞ་ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཝ་ཏྠུ ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ.
ཧི་ནོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཧི, ཀིཾ ཏཾ? པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ, རཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ནྟི རཾ, ཀིཾ ཏཾ? ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཧིཾ ར་ནྟི ཧི་རཾ, དུ་ཏི་ཡཱ་ཏ་པྤུ་རི་ས་ས་མཱ་སོ. ཉཱ་པེ་ཏི ཏོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཉཾ, ཀིཾ ཏཾ? ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ. ཧི་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཉཾ ཧི་ར་ཉྙཾ, པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛ་ནེ ཝི་སེ་སེ་ན ཏོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཝཱ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ག་ཙྪ་ནྟི ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི གཱ་ཝོ, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཨ་ས་ནྟི བྷ་ཀྑ་ནྟི ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་སྶཱ, གཱ་ཝོ ཙ ཨ་སྶཱ ཙ ག་ཝཱ་སྶཾ. དཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཋ་མཾ དེ་ནྟཱི་ཏི དཱ, ཨ་ས་ནྟི བྷ་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སཱ, ད་ཏྭཱ ཨ་སཱ དཱ་སཱ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཋ་མཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ས་ནྟི བྷ་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཝཱ དི་ནྣཾ ཨ་ས་ནྟི བྷ་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི དཱ་སཱ, དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཨ་ས་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ དཱ་སཱ,. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ པུ་རེ་ནྟཱི་ཏི པུ་རི་སཱ, པུ་རཾ ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨི་ས་ནྟི ག་ཝེ་ས་ནྟཱི་ཏི པུ་རི་སཱ. བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ པུ་རེ་ཏི ཀ་མྨ་ནྟི པུ་རཾ, ཀིཾ ཏཾ? བ་ལ་ཝ་ཀ་མྨཾ, པུ་རཾ ཨི་ས་ནྟི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཝཱ པུ་རི་སཱ. པུ་རི་སཱ ཨེ་ཝ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘པུ་རི ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ སེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ པུ་རི་སཱ. པུ་རི་སཱ ཧི མཱ་ཏཱུ་ནཾ པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཨི་མེ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དཱ་སཱ ཙ པུ་རི་སཱ ཙ དཱ་ས་པོ་རི་སཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་དྡྷི. ཨེ་ཏྠ ཙ དཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དཱ་སཱི་པི ག་ཧི་ཏཱ. དཱ་སཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཛ་ནཱ, པུ་རི་སཱ སུ་ཁི་ཏ་ཛ་ནཱ་ཏི ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཋ་ནྟི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཏི ཐི་ཡོ. ན་རས་དྡ་སྶ ཝི་གྒ་ཧ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཝ.
ཨེ་ཀ་དེ་སོ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ? ཨ་བ་ལཱ ནཾ བ་ལཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ? ཨ་བ་ལཱ ནཾ བ་ལཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ན་ནུ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ? ཏ་སྶ ཙེ ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པ་ན བ་ཧུ་ཝི་དྷོ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨིཾ བ་ཧུ་ཝི་དྷེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཨེ་ཀ་དེ་སོ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པུ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ? ཨ་བ་ལཱ ནཾ བ་ལཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་བ་ལཱ ནཾ བ་ལཱི་ཡ་ནྟི, མ་དྡ་ནྟེ་ནཾ པ་རི་སྶ་ཡཱ;
ཏ་ཏོ ནཾ དུ་ཀྑ་མ་ནྭེ་ཏི, ནཱ་ཝཾ བྷི་ནྣ་མི་ཝོ་ད་ཀ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༧༧༦; མ་ཧཱ་ནི. ༥) –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡོ དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ན་ཏྠི བ་ལཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ན་ནྟི ཨ་བ་ལཱ. ཀ་སྨཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་བ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཀུ་ས་ལེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ན་རནྟི ཁེ་ཏྟཱ་དི་ཀཱ་མེ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ན་རཾ, ས་དྡྷཱ་བ་ལཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ ཨ་བ་ལཾ ཏཾ ན་རཾ བ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཀཱ་མ་མ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ས་དྡྷཱ་བ་ལཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ བྷ་ཝ་ནྟི. མ་དྡ་ནྟེ་ནཾ པ་རི་སྶ་ཡཱཏི ཀཱ་མ་གི་དྡྷཾ ཀཱ་མེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཾ, ཀཱ་མཾ ར་ཀྑ་ནྟ་ཉྩ ཨེ་ནཾ ན་རཾ པ་རི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་རི་པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་སྶ་ཡཱ, སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ མ་དྡ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་ཧི པ་རི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ནཾ ན་རཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིདུ་ཀྑཾ ཨ་ནྭེ་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི. ཀི་མི་ཝ ཨ་ནྭེ་ཏི? ཨུ་ད་ཀཾ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝཾ ཨ་ནྭེ་ཏི ཨི་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྭེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀ་དེ་སཾ མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨ་མྷེ་ཏི ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཏ་སྨཱ ཛ་ནྟུ ས་དཱ ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཏ་སྨཱ ཛ་ནྟུ ས་དཱ ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ན་ནུ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཡོ ཀཱ་མེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩཾ, ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷེ ནི་སྶ་ར་ཎེ མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པུ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཏ་སྨཱ ཛ་ནྟུ ས་དཱ ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནེ་སུ ནི་སྶ་ར་ཎེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘ཏ་སྨཱ ཛ་ནྟུ ས་དཱ ས་ཏོ, ཀཱ་མཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ;
ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་རེ ཨོ་གྷཾ, ནཱ་ཝཾ སི་ཏྭཱ་ཝ པཱ་ར་གཱུ’’ཏི. –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་ནྟི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་གི་དྡྷཾ ན་རཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནྭེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛ་ནྟུ ས་དཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལེ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ས་ཏོ ས་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་མཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ པ་རི་ཛ་ཧེ་ཡྻ. ཏེ ཀཱ་མེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨོ་གྷཾ ཏ་རེ་ཡྻ ཏ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཀོ ཏ་ར་ཏི ཨི་ཝ ཏ་རེ་ཡྻ? ནཱ་ཝཱ་སཱ་མི་ཀོ ནཱ་ཝཾ ཡཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཏྭཱ བ་ཧི སི་ཉྩི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཏ་རི་ཏྭཱ པཱ་ར་གཱུ པཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨི་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཝ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སཱུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནེ་ན པཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་སྨཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི? ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ.
ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལཾ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལཾ? དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ ར་ཀྑ་ན་ནི་པྥཱ་ད་ན་མ་ཙྩུ་ཏ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཕ་ལེ་སུ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ, ཚ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་ཐ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ;
ཨེ་སཱ་ནི་སཾ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ, ན དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༢, ༡༠༣) –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡཾ ཨ་ན་ཏྠེ་ཧི དྷ་མྨ་སྶ ར་ཀྑ་ན་ཕ་ལཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ར་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་ན་སྶ ཨ་བྦྷུ་ད་ཡ་སྶ ཡ་ཉྩ ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ཕ་ལཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དཾ ར་ཀྑ་ན་ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ཕ་ལཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་ནྟི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ དྷ་མྨོཏི ཡེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཡོ དཱ་ནཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ པུ་ཉྙ་དྷ་མྨོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ, སོ དྷ་མྨོ. དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ དྷ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ན་ཏྠེ་ཧི ར་ཀྑ་ཏི. ཀི་མི་ཝ? ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ས་ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལེ་ན དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལཾ ཏཾ ཛ་ནཾ ཝ་སྶ་ཏེ་མ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ་པི ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི་ཡེ་ཝ དུ་གྒ་ཏིཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་སོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སུ་ཙི་ཎྞེ སུ་ཙི་ཎྞ་སྶ དྷ་མྨེ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཕ་ལཾ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཾ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པཱ་ཡོ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པཱ་ཡོ? ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ནི་བྦི་དཱ་དཱི་སུ ཨུ་པཱ་ཡེ་སུ ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པཱ་ཡོ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’ཏི…པེ…;
ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༧༧-༢༧༩) –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་གཱ་ཐཱ་སུ ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་གྒོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་སུ ས་བྦེ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟོ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ས་ངྑ་རི་ཏཱ ས་ངྑ་ཏས་ངྑཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨི་ཏི ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཨེ་སོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ མ་གྒོ་ཏི. ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༦ ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་ས) ཝུ་ཏྟོ་ཝ, ཏཾ ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པོ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དུ་ཀྑཱཏི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑཱ. ཨ་ན་ཏྟཱཏི ནི་ཙྩ་སཱ་ར་སུ་ཁ་སཱ་ར་ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨུ་པཱ་ཡོ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི? ཙ་ཀྑུ་མཱ ཝི་ས་མཱ་ནཱི་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ་སུ པཱ་པ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཙ་ར་ཎཱ་ཎ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་མཱ་ཎ་ཏྟི ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ཏྠ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘ཙ་ཀྑུ་མཱ ཝི་ས་མཱ་ནཱི་ཝ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ར་ཀྐ་མེ;
པ་ཎྜི་ཏོ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀ་སྨིཾ, པཱ་པཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ’’ཏི. (ཨུ་དཱ. ༤༣) –
ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཡཱ པཱ་པ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཎ་ཏྟི ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ཡཾ པཱ་པ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཎ་ཏྟི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡཱ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ར་ཀྐ་མེ ཨཱ་ཝ་ཧི་ཏཾ ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ས་མཱ་ནི བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སཱ་ནི ཝཱ ཝི་ས་མེ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི ཨི་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀ་སྨིཾ པ་ཎྜི་ཏོ པཱ་པཱ་ནི ལཱ་མ་ཀཱ་ནི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ཨཱ་ཎ་ཏྟི ནཱ་མ ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ, སཱ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་རེ་ཡྻ ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་ཙ་ར་ཎཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི.
‘‘ཨུ་པེ་ཐ ས་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨཾ ས་ངྒྷ་ཉྩ ཏཱ་དི་ནཾ;
ས་མཱ་དི་ཡ་ཐ སཱི་ལཱ་ནི, ཏཾ ཝོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧེ་ཧི་ཏཱི’’ཏི. (ཐེ་རཱི་གཱ. ༢༤༩-༢༥༠, ༢༨༩-༢༩༠) –
ཨཱ་དཱི་སུ གཱ་ཐཱ་སུ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི.
‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ན་ནུ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལཾ? དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པཱ་ཡོ? ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི? ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཕ་ལཱུ་པཱ་ཡཱ་ཎ་ཏྟི་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ན སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ ཕ་ལཱུ་པཱ་ཡཱ་ཎ་ཏྟི་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཕ་ལཱུ་པཱ་ཡཱ་ཎ་ཏྟི་ཡོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཏ་ཏྠ སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶཱུཏི ས་བྦ་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ སུ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་སྶཱ་ཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ནཱ་མ. ནི་ཙྩ་སཱ་ར་སུ་ཁ་སཱ་ར་ཨ་ཏྟ་སཱ་རཱ་དི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ཏི, ས་དྡྷཱ་སཱི་ལ་སུ་ཏ་ཙཱ་གཱ་དི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ མོ་གྷོ.
‘‘ས་དཱ ས་ཏོ’’ཏི པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡོ, ན ས་ཏི་མཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨཱུ་ཧ་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི ནཱ་མ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ, རཱུ་པ་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི. མ་གྒེ་ན ཨཱུ་ཧ་ཙྩ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ མ་ཙྩུ་ནོ ཝི་ས་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ སི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྠ ཡཾ མ་ཙྩུ་ཝི་ས་ཡཾ ཏ་ར་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་སྶ ཡ་ཉྩ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ས་མྤ་ཛྫ་ནཾ, ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་བྦེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཕ་ལཱུ་པཱ་ཡཱ་ཎ་ཏྟི་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་པི –
‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ, མོ་གྷ་རཱ་ཛ ས་དཱ ས་ཏོ;
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ ཨཱུ་ཧ་ཙྩ, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༡༢༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༨༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པི་ངྒི་ཡ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༡༤༤, མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༨) –
ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ པུ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཏོ ཕ་ལཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶི་ཏེ་སུ ས་བྦ་ཏྠ སུ་ཏྟེ་སུ ཝཱ ས་བྦ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་སུ ཝཱ ཕ་ལཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཝི་སེ་སོ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ན…པེ… ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༥).
༦. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ‘‘ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཏེ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཀིཾ ནུ ཁོ དེ་སེ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ ཀིཾ ནུ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་མཾ དེ་སེ་ཏི, ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་མཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི པུ་གྒ་ལ་བྷེ་དེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་སུ. ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དེ་སེ་ཏི, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ཨི་མེ དྭེ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དེ་སེ་ཏི, ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ཨི་མེ ཏ་ཡོ ནེ་ཡྻ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶཱཏི ཨུ་གྒྷ་ཊཱི་ཡ་ཏེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱི་ཡ་ཏེ, ཋ་པཱི་ཡ་ཏེ ཝཱ ས་པྤ་བྷེ་དོ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏོ, ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཉཱུ, ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཉཱུ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ, ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་པྤ་བྷེ་དཾ ས་ཝི་ཏྠཱ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ནཱ་མ.
ཝི་པ་ཉྩཱི་ཡ་ཏེ ཝི་ཏྠ་རཱི་ཡ་ཏེ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏོ, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ. ཡོ པུ་གྒ་ལོ ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ, སོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ནཱ་མ.
པ་ཊི་ནི་དྡེ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ནེ་ཏ་བྦོ པཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ནེ་ཡྻོ. ཡོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ལོ་མེ་ན ཝཱ ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ, སོ ནེ་ཡྻོ ནཱ་མ. ནི་སྶ་ར་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་སྶཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ནེ་ཡྻ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨི་དྷ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
པ་ད་པ་ར་མོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་བྷ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ ཨ་སྶཱ་དོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝཱ, ཨ་སྶཱ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི, ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ཙཱ་ཏི ས་ཏྟ་སུ པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མཱ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ན་ཡཱ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི ག་ཧ་ཎཱ་ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶུ་པྤཱ་ད་ནཾ, ན སཱ་ས་ན་ཝི་ན་ཡ་ན་མ་ཏྟཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཝ ཏཱི་ཧི པ་ད་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ཧི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏ་རེ ན་ཡཱ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ན པེ་ཊ་ཀེ (པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣) –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ?
‘ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི པུ་རི་སོ, ཏཱ་ནི པ་སྶ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀ’ནྟི.
‘‘ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ པཱ་པ་ཀཱ་རཱི པཱ་པཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ.
‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ‘ལཱ་བྷོ’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༨.༦). ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷོ ཡ་སོ སུ་ཁཾ པ་སཾ་སཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ཨ་ལཱ་བྷོ ཨ་ཡ་སོ དུ་ཀྑཾ ནི་ནྡཱ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
‘སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཁི་པྤ་ཉྩ པ་ར་མཾ ས་ནྟིཾ, ནི་བྦཱ་ན་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི. –
ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ.
‘‘དྭ་ཏྟིཾ་སི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྭེ་ཡེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི…པེ… ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ་ཏི ས་བྦཾ ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༣.༡༩༩) ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
‘བྷཱ་རཱ ཧ་ཝེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, བྷཱ་ར་ཧཱ་རོ ཙ པུ་གྒ་ལོ;
བྷཱ་རཱ་དཱ་ནཾ དུ་ཁཾ ལོ་ཀེ, བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ནཾ སུ་ཁཾ.
‘ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་རུཾ བྷཱ་རཾ, ཨ་ཉྙཾ བྷཱ་རཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ;
ས་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷ་མ་བྦུ་ཡ྄ཧ, ནི་ཙྪཱ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི. (སཾ. ནི. ༣.༢༢) –
ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ?
‘ཀཱ་མཱ ཧི ཙི་ཏྲཱ མ་དྷུ་རཱ མ་ནོ་ར་མཱ, ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ན མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ;
ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷི རཱ་ཛ, ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ’ཏི. (མ. ནི. ༢.༣༠༧; ཐེ་ར་གཱ. ༧༨༧; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣) –
ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ན་ཡཱ ཨི་དྷ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཕ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཡ་སྨཱ པེ་ཊ་ཀེ (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; མི. པ. ༢.༡.༩) – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ? ‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པྤ་ཉྙོ’ཏི གཱ་ཐཱ, ཨི་དཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ?
‘ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་ཐ དུ་ཀྑ་སྶ, ས་ཙེ ཝོ དུ་ཀྑ་མ་པྤི་ཡཾ;
མཱ་ཀ་ཏྠ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ’ཏི. (ཨུ་དཱ. ༤༤) –
ཨི་དཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ?
‘ཀུ་མྦྷཱུ་པ་མཾ ཀཱ་ཡ་མི་མཾ ཝི་དི་ཏྭཱ, ན་ག་རཱུ་པ་མཾ ཙི་ཏྟ་མི་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ;
ཡོ་དྷེ་ཐ མཱ་རཾ པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྷེ་ན, ཛི་ཏ་ཉྩ ར་ཀྑེ ཨ་ནི་ཝེ་ས་ནོ སི་ཡཱ’ཏི. (དྷ. པ. ༤༠) –
ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་མཾ དེ་སེ་ཏི, ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨི་མཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཡེ་ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཏེ པུ་གྒ་ལཱ ཡཱ་ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་ཧི བྷི་ནྣཱ, ཏཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཀི་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏཱ་ཧི བྷི་ནྣཱ པུ་གྒ་ལཱ ཙ ཀི་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏཱ པ་ཊི་པ་དཱ, ཏེ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ག་ཎ་ན་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ. ཡེ པུ་གྒ་ལཱ ཡཱ་ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་ཧི བྷི་ནྣཱ, ཏཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་ཏ་སྶོ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ? དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ, དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ, སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ, སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ པུ་གྒ་ལོ, ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ པུ་གྒ་ལོ, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ.
པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཀ་ཏོ ཝི་བྷཱ་གོ་པི པ་ཊི་པ་དཱ་ཧི ཀ་ཏོ ཝི་བྷཱ་གོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ པ་ནེ་ཏཱ ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ནཱ་པི བྷི་ནྣཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་པི བྷི་ནྣཱ. ཀ་ཐཾ ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན? པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཧེ་ཊྛི་མ་པ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
སཱ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑཱ ཀི་ཙྪཱ ཧོ་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཏཱ་ཡ, ཀ་སྶ་ཙི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁཱ ཨ་ཀི་ཙྪཱ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པི ཀ་སྶ་ཙི ད་ནྡྷཱ ཨ་སཱི་གྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ, ཀ་སྶ་ཙི ཁི་པྤཱ སཱི་གྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན? ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་ན པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཧཨེ་ཏཨུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སེ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཧོ་ནྟི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན བྷི་ནྣཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨི་དྷ ད་ཊྛ་བྦཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ, ཏེ པུ་གྒ་ལེ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༦) ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་བྦེ་ཝ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཀིཾ ནུ ཁོ ནི་ཡྻ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་མེ་ཧི ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ཛྷཱ་ནེ་ཧི ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ པུ་གྒ་ལོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ཧི ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཙྩེ་ཧི ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་ན པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷི་ཀེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ, ཏཾ པ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ས་དྡྷིཾ ཧེ་ཏུ་པཱ་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༦) –
ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ. མ་ནྡོཏི མ་ནྡི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི མ་ནྡོ, མོ་ཧཱ་དྷི་ཀ་པུ་གྒ་ལོ. ཨུ་ད་ཏྟོཏི ཨུ་ད་ཨ་ཏྟོ, ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་དོ, ཀོ སོ? པ་ཝི་ཙ་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ནི ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྟོ, ཨུ་དོ ཨ་ཏྟོ ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨུ་ད་ཏྟོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
པ་ཋ་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ, མ་ནྡ་པ་ཉྙ་ཏཱ ཙ, ཨུ་པཱ་ཡོ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་བྦཱ་ས་མྤི ཕ་ལཾ ནི་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ, ཨུ་ད་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏཱ ཙ, ཨུ་པཱ་ཡོ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ, མ་ནྡ་པ་ཉྙ་ཏཱ ཙ, ཨུ་པཱ་ཡོ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ, ཨུ་ད་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏཱ ཙ, ཨུ་པཱ་ཡོ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཧེ་ཏུ་པཱ་ཡ་ཕ་ལཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཏྠ ཙ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ནཱ་མ, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ ཙེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྟོ ཙ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ནཱ་མ, ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཡྻོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡ་སྶ བྷེ་ད་ད་སྶ་ནེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎཾ དེ་ས་ཡ་ཏི, ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ཡ་ཏི, ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ པུ་གྒ་ལོ, ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ པུ་གྒ་ལོ, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཙ་ཏུ་དྷཱ བྷི་ནྣཾ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་མ་ནྡཱ་དི་ཀཾ པུ་གྒ་ལ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཙ་ཏུ་དྷཱ བྷི་ནྣཾ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་མ་ནྡ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཝི་ས་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་བྷོ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ མ་ནྡ་ཨུ་ད་ཏྟཱ ཨུ་བྷོ པུ་གྒ་ལཱ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ནི་ཡྻ་ནྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ཀྑ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧི་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ནི་ཡྻཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏཱ མ་ནྡ་ཨུ་ད་ཏྟཱ ཨུ་བྷོ པུ་གྒ་ལཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ས་མ་ཐེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ནི་ཡྻ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་སེ་ཀྑ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པུ་གྒ་ལཱ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ར་ཉྫ་ཏཱི་ཏི རཱ་གོ, སོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་རཱ་གཱ, རཱ་ག་སྶ ཝི་རཱ་གཱ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ, ཏཱ་ཡ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ. ཙེ་ཏོཏི ཙི་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢; མི. པ. ༢.༡.༩.). པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི, ཙེ་ཏ་སཱ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཙེ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཝི་མུ་ཏྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་པུ་གྒ་ལོ ཧི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དིཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དིཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་རཱ་གཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ, ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘ཏེ་སུ ཀ་ཏ་མེ པུ་གྒ་ལཱ ཀེ་ན ཨ་ཏྠ་ན་ཡེ་ན ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡེ ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ‘‘ཨུ་བྷོ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ཏྟེ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཡེ ཨུ་བྷོ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ མ་ནྡ་ཨུ་ད་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་མ་ཐ…པེ… ནི་ཡྻ་ནྟི, ཏེ ཨུ་བྷོ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ མ་ནྡ་ཨུ་ད་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚེ་ན ན་ཡེ་ན ཧཱ་ཏ་བྦཱ ག་མེ་ཏ་བྦཱ ནེ་ཏ་བྦཱ. ཡེ ཨུ་བྷོ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏཱ མ་ནྡ་ཨུ་ད་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ…པེ… ས་མ་ཐེ་ན ནི་ཡྻ་ནྟི, ཏེ ཨུ་བྷོ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏཱ མ་ནྡ་ཨུ་ད་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཧཱ་ཏ་བྦཱ ག་མེ་ཏ་བྦཱ ནེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧. ‘‘ཏ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་དེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་མ་ནྡཱ་དི་བྷེ་དོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ སྭཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ཀ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘སྭཱ་ཡཾ ཧཱ་རོ ཀ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ཝ་མ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་ཏྠཱ ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ ཡཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་དི་ཀཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ པ་ཉྙཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཏཱ་ཧི པ་ཉྙཱ་ཧི ཡེ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨི་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སེ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ སྭཱ་ཡཾ ཧཱ་རོཏི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ, སོ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ. ཀ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦེ དྷ་མྨེ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྶཱཏི ཡོ སོ ཝེ་ནེ་ཡྻོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཛཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ, ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཝེ་ནེ་ཡྻ་སྶ. ས་ཏྠཱཏི ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ སཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཏྠཱ. དྷ་མྨནྟི དེ་སི་ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཾ དྷ་མྨཾ. དེ་ས་ཡ་ཏཱིཏི ས་ངྑེ་པ་ན་ཡ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ཧི བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ སཱ་ཝ་ཀོ. ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོཏི གཱ་ར་ཝ་སྶ ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ཧི སཱི་ལ་སུ་ཏ་ཙཱ་གཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ མཱ་ནི་ཏོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ནོ. ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱིཏི ས་མཾ, ས་ཧ ཝཱ བྲ་ཧྨཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ཙ་ར་ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ས་དྡྷཾ ལ་བྷ་ཏི ‘‘ཡོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, སོ ས་ཏྠཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠ་རི, ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ སཱ་ཏྠོ ས་བྱ་ཉྫ་ནོ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧོ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི དེ་སི་ཏེ དྷ་མྨེ ཙ ཨ་ཙ་ལ་ས་དྡྷཾ ལ་བྷ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡོ སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, སོ སཱ་ཝ་ཀོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཝ་ཏ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི མཱ་ནི་ཏོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ནོ’’ཏི དེ་ས་ཀེ སཱ་ཝ་ཀེ ཙ ‘‘ཏཱ་དི་སེ་ན སཱ་ཝ་ཀེ་ན དེ་སི་ཏོ ཡོ དྷ་མྨོ, སོ དྷ་མྨོ སཱ་ཏྠོ ས་བྱ་ཉྫ་ནོ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧོ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི སཱ་ཝ་ཀེ་ན དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨེ ཙ ས་དྡྷཾ ས་དྡ་ཧ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦེ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀེ་ན དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨེ ཙ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝེ་ནེ་ཡྻ་སྶ ཡཱ ཝཱི་མཾ་སཱ, ཝཱི་མཾ་ས་ནྟ་སྶ ཡཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ, ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟ་སྶ ཡཱ ཏུ་ལ་ནཱ, ཏུ་ལ་ཡ་ནྟ་སྶ ཡཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ, སཱ ཨ་ཡཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཝཱི་མཾ་ས་ནཾ ཝི་མཾ་སཱ, པཱ་ལི༹་ཡཱ, པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཝཱི་མཾ་སཱ. ཝཱི་མཾ་ས་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝཱི་མཾ་སཱ, པ་དཾ པ་ད་ནྟ་རེ་ན, པ་ད་ཏྠཾ པ་ད་ཏྠ་ནྟ་རེ་ན ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཀཱ པ་ཉྙཱ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་སུ་པི བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཀཱ དྷ་མྨ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ཙ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཱ སུ་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཝཱི་མཾ་སཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ, སཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ན ཧོ་ཏི. ཡཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ, ཡཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ལ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ, ཡཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ, སཱ་པི པ་ཉྙཱ ན སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡཱ པ་ན སུ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝཱི་མཾ་སཱ, ཝཱི་མཾ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ, ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟ་སྶ ཏུ་ལ་ནཱ, ཏུ་ལ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཏ་མ་ཡི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡིཾ པ་ཉྙཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ སུ་ཏེ་ན ནི་སྶ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏནྟི སུ་ཡྻ་ཏེ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་ཏི སུ་ཏོ, ས་ཝ་ནཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཝཱ སུ་ཏཾ, དུ་ཝི་དྷ་མྤི སུ་ཏཾ. ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙེ་ཏཾ ‘‘སུ་ཏེ་ན ནི་སྶ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝི་ར་མ་ནཾ སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ལཾ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མཱ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི, ཨི་མཱ་ནི བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནི རུ་པྤ་ན་ཊྛེ་ན རཱུ་པཱ་ནི, ཨི་མེ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ན་མ་ན་ཊྛེ་ན ནཱ་མཱ་ནི, ཨི་མེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱི་མཾ་ས་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྙཱ ཝཱི་མཾ་སཱ ནཱ་མ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལ་ཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཏུ་ལེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ག་ཧ་ཎ་པ་ཉྙཱ ཏུ་ལ་ནཾ ནཱ་མ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ན་མ་ན་རུ་པྤ་ནཱ་དི་ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ. སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ན ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཙི་ནྟི་ཏ་སྶ དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ‘‘ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ.
སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ སུ་ཏ་མ་ཡི་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡིཾ པ་ཉྙཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཱ་ཧི དྭཱི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་མཱ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་ཉྙཱ་ཧཱིཏི སུ་ཏ་མ་ཡི་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡི་པ་ཉྙཱ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི. སུ་ཏ་མ་ཡི་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡི་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཝཱ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི་ཏི. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ས་མྨཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ. དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི- པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཉཱ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་དི་པི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ད་སྶ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མཱིཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི, སེ་སཱ་ནི ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
༨. ཨ་མྷཱ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ ཏུ་མྷེ་ཧི ‘‘ཡ་སྶ ས་ཏྠཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏ་མ་ཡི་པ་ཉྙཱ་དི་ཀཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སུ་ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཧོ་ཏྭེ་ཝཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘པ་ར་ཏོ་གྷོ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་ར་ཏོ་གྷོ་སཱཏི པ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ དེ་ས་ནཱ་གྷོ་སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི པ་ར་ཏོ་གྷོ་སཱ. པ་ཙྩ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཏི ཝི་སུཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ཝ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ རུ་པྤ་ན་ན་མ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཱ་དི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ནཱ་མ, ཨི་མི་ནཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་པི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་ན་ཡོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ. པ་ར་ཏོཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་གྷོ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ནཱ་མ, ཨི་མི་ནཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་པི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་ན་ཡོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ. པ་ར་ཏོཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་གྷོ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཉེ་ཡྻཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ.
སུ་ཏ་མ་ཡི་པ་ཉྙཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ པ་ཉྙཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཏཱ་སུ ཡ་སྶ ཨེ་ཀཱ ཝཱ དྭེ ཝཱ པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི, སོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་ནཱ་མོ, ཡ་སྶ ཨེ་ཀཱ་པི ན་ཏྠི, སོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་ནཱ་མོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་ཉྙཱ, ཨི་མཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི, སོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ, ཡ་སྶ ན་ཏྠི, སོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ་པ་ཉྙཱ་པྤ་བྷེ་དེ་ན པུ་གྒ་ལཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ ཨི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཙ ཨི་མཱ དྭེ པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ནཱ་མ. ཡ་སྶ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ཧི སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི, ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ཧི ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ནཱ་མ. ཡ་སྶ མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་ཧི ནེ་ཝ སུ་ཏ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི, ན ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ ཙ, ཨ་ཡཾ མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་པ་ཊི་ནི་དྡེ་སེ་ཧི ཛཱ་ན་ན་ཏོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནེ་ཏ་བྦ་ཏོ ནེ་ཡྻོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཨི་མཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ, ཏ་མེ་ཝ ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཡ་སྶཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༨) ཝུ་ཏྟཾ.
༩. ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ‘‘ཏ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི, ‘‘སྭཱ་ཡཾ ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི ཙ དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཾ, ‘‘ཡཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ པུ་བྦེ ‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡཱ པཱ་ལི༹་དེ་ས་ནཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ, སཱ པཱ་ལི༹་དེ་ས་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཀི་མ་ཏྠཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ཏྠཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱཏི ཡཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་ཀཱ པུ་བྦེ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟཱ, སཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་སུ ཀི་མ་ཏྠཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི, པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཏཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ནི་རོ་དྷཾ མ་གྒ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ནི་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
ཡ་སྶཾ དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ས་ཙྩཱ་ནི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ནི, སཱ དེ་ས་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི དེ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏུ. ཡ་སྶཾ དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, སཱ དེ་ས་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི དེ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཕ་ལ་ཉྩ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙེ་ཝ ཕ་ལ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི, ཨ་སྶཱ་དོ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ཨུ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ དུ་ཀྑཾ, ཏེ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱཡེ་ཝ. ཕ་ལནྟི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལཾ ལོ་ཀི་ཡཾ, ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་སྶཱ་དོཏི ཏ་ཎྷཱ་སྶཱ་ད་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་སྶཱ་དོ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་སྶཱ་དེ་ཀ་དེ་སོ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ, ཨ་སྶཱ་དེ་ཀ་དེ་སོ དུ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡོ ཙ. ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ནི་སྶ་ར་ཎེ་ཀ་དེ་སོ་པི མ་གྒོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཡཱ དེ་ས་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ དེ་ས་ཡ་ཏི, ཀ་ཏ་མཱ སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་སེ་ས་ཏོ དེ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཡཱ དེ་ས་ནཱ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་སེ་ས་ཏོ དེ་ས་ཡ་ཏི, ཏ་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཀིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤) ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན, དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མེཏི མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ས་ཝ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡནྟི བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ. ཨི་སི་པ་ཏ་ནེཏི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ས་ན་ཏོ ག་ཝེ་ས་ན་ཏོ ‘‘ཨི་སཱི’’ཏི ཝོ་ཧ་རི་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནེ. མི་ག་དཱ་ཡེཏི མི་གཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་རི་ཏེ ཨ་སྶ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ན་ཏི་ས་ཡཾ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན དྷ་མྨོ ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཨ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ནཱི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ཛ་ན་ཀ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨི་སྶ་ར་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཛ་ཉྙ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཙ. ‘‘ཀེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཎེ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛྫ་མ་ཏྟཱུ་པ་ག་ཏེ་ན. བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ནཱཏི ཛཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན. པ་ར་མ་ཏྠཱ་ན་ཉྷི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་མྤི ན་ཏྠི. དེ་ཝེ་ནཱཏི ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་ན. བྲ་ཧྨུ་ནཱཏི རཱུ་པ་བྲ་ཧྨཱ ག་ཧི་ཏཱ. ‘‘ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ …པེ… བྲ་ཧྨུ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ‘‘ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ཁ་ཏྟི་ཡ་ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་ས་ཛ་ནཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ས་མ་ཎ་ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་པི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལོ་ཀ་སྨིནྟི ས་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཱ་དྷཱ་རེ.
‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སུ་ཏྟེ པ་དཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠). ‘‘ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཨ་ཀྑ་རཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཨ་ཀྑ་རཱ’’ཏི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་དཱ, ཨ་ཀྑ་རཱ, བྱ་ཉྫ་ནཱཏི ཙ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ནྟ་ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོཏི ཙ ས་ངྐཱ་ས་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨི་ཏི་པཱིཏི ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན་པི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཨི་དཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཡནྟི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོཏི དུ་ཀྑ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ. ཨ་ཡནྟི ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཏོ ནི་སྶ་ཊཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ནི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡནྟི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱ་དི་ཀོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཏ་ཏྟཱ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་ཡི་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཀིཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏི ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏི ཝཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ངྐཱ་སེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་དེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཏྠ་ཏྟཱ་དི་ཀོ ས་ངྐཱ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི? ས་ཙྩཾ, པ་དཱ་ཝ་ཡ་ཝ་སྶ པ་ན ཨ་ཀྑ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀྑ་ར་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ་པི པ་ད་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, པ་དེ ག་ཧི་ཏེ ཙ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཏྠཱ་དི་ཀཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཧོ་ཏྭེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་དེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨ་ཀྑ་རོ ཝི་སུཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི? ན, དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཏྠཱ་དི་ཀཱ་ཝ་བོ་དྷ་སྶ ཝི་སེ་སུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ-ཨི་ཏི ཨ་ཀྑ་རེ་ན ཧི ཨ་ནེ་ཀུ་པ་དྡ་ཝཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠོ ག་ཧི་ཏོ, ཁ-ཨི་ཏི ཨ་ཀྑ་རེ་ན དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཏུ་ཙྪ་ཏྠོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ་ཝ་བོ་དྷ་སྶ ཝི་སེ་སུ་པྤ་ཏྟི བྷ་ཝ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ད་ཏྠ་ག་ཧ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༩). པ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དཱི་པི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ས་ངྐཱ་སི་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝི་ཝ་རི་ཏོ ཝི་ཝ་ཊོ ཀ་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཝི་ཝ་ར་ཏཱི’’ཏི. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་དེ ཀ་ཏེ སོ ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཏྟོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི. ཝཱ་ཀྱཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝི་བྷཱ་གེ ཀ་ཏེ སོ ཨ་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ ཀ་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་རུ་ཏྟཱི་ཧི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཏ་ནི་བྦ་ཙ་ནེ་ཧི ཝཱ་ཀྱཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ དེ་སི་ཏེ་ཧི ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟེ པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏོ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཏེ་ཛ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དྡེ་སེ་ཧི པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝཱ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ཡོ་ཛི་ཏེ ‘‘སཱ་ཝ་ཀོ ན ས་ངྐཱ་སེ་ཏི, པ་དཱ་དཱི་ཧི ན ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱ་ཝ་ཀོ ཙ ས་ངྐཱ་སེ་ཏི, པ་དཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ངྐཱ་སེ་ཏི. ཀ་ཏྠ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི སཱ་ཝ་ཀེ་ན ས་ངྐཱ་སི་ཏོ ཝཱ པ་དཱ་དཱི་ཧི ས་ངྐཱ་སི་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀྑ་རཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀེ སུ་ཏྟེ ཚ་ལེ༹་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀེ སུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་བྷེ་དེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཚ ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
‘‘ཚ་སུ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་སུ ཀ་ཏ་མེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ན ཀ་ཏ་མཾ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ཀི་ཙྩཾ, ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཙ པ་དེ་ཧི ཙ ཨུ་གྒྷ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་སུ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་སུ. ཨུ་གྒྷ་ཊེ་ཏཱིཏི ཨུ་གྒྷ་ཊ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ས་ནཱ་ཝ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ ཀིཾ ཝི་པ་ཉྩ་ན་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་ཉྙཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ ཨ་ཉྙཱ དེ་ས་ནཱ་ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ ཨཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ, ཀ་ཏ་མཱ ཝི་པ་ཉྩ་ནཱ, ཀ་ཏ་མཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ ཨཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ་སུ དེ་ས་ནཱ་སུ. ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱཏི ཨུ་གྒྷ་ཊ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་དི་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་ཉྩ་ནཱཏི ཝི་པ་ཉྩ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎཱཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཡ་ནྟོ ཨུ་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཀ་ཏ་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝི་ནེ་ཏི, ཝི་པ་ཉྩི་ཡ་ནྟོ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཀ་ཏ་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝི་ནེ་ཏི, ཝི་ཏྠཱ་རི་ཡ་ནྟོ པ་ཊི་ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཀ་ཏ་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝི་ནེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སོ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ བྱཱ་པཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ བྱཱ་པཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘སོ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༩) ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཡ་ནྟོ ཨུ་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ སོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་པུ་གྒ་ལཾ ཝི་ནེ་ཏི, ཏེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ནཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཡ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ན་ཡཾ ‘‘ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ’’ཏི ཨཱ་ཧུ. ཝི་པ་ཉྩི་ཡ་ནྟོ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ སོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་པུ་གྒ་ལཾ ཝི་ནེ་ཏི, ཏེ་ན ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ནཾ ཝི་པ་ཉྩི་ཡ་ནྟཾ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ན་ཡཾ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ’’ཏི ཨཱ་ཧུ. ཝི་ཏྠཱ་རི་ཡ་ནྟོ པ་ཊི་ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ སོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ནེ་ཡྻཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏེ་ན ནེ་ཡྻ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཊི་ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ན་ཡཾ ‘‘པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ’’ཏི ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚ་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ བྱཱ་པཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཏྠོ ནི་བྱཱ་པཱ་རོ སི་ཡཱ, ཨ་ཏྠོ ཙ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་བྱཱ་པཱ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ མུ་ཁྱ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ པ་ན ས་དྡོ ཋཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ད་པ་ར་མ་སྶ པ་ན ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སོ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟོ. སེ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་ཡ ནེ་ཡྻ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ད་པ་ར་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་པི ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཀྑ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ. ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི་ཏི ‘‘ཨ་ནྣེ་ན ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་ནྣེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝ་ས་ཏི, ཝ་ས་ནེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨ་ནྣཾ ལ་དྡྷ་ནྟི ཝ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཕ་ལཾ ཝ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནེ་ན ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ད་ཏྠཱ ཙ ཀི་རི་ཡཱ, སོ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༩). ཏ་ཏྠ ཡ་ད་ཏྠཱཏི སོ ཨ་ནྣཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠོ ཡ་སྶཱ ཝ་ས་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཡ་ད་ཏྠཱ, ཝ་ས་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ, སོ ཨ་ནྣཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠོ ཏ་སྶཱ ཝ་ས་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༠. ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ བྷི་ཀྑ་ཝེ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ དྭཱ་ད་ས་པ་ད་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཚ་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ཚ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་བྷེ་དེ་ན ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཚ་པྤ་དཱ་ནི ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ བྷི་ཀྑ་ཝེ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ དྭཱ་ད་ས་པ་ད་ཏཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ, ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཚ་ཨ་ཏྠ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་ས་མྤ་ནྣ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཚ་པྤ་དཱ་ནི ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་སྶཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཚ་པྤ་དཱ་ནི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ་པྤ་དཱ་ནི? ས་ངྐཱ་ས་ནཱ, པ་ཀཱ་ས་ནཱ, ཝི་ཝ་ར་ཎཱ, ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨཾ, པ་ཉྙ་ཏྟི ཨི་མཱ་ནི ཚ་པྤ་དཱ་ནི. ཨ་ཏྠོ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི ཏ་སྨཱ སཱ་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་སྶཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཚ་པྤ་དཱ་ནི བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ་པྤ་དཱ་ནི? ཨ་ཀྑ་རཾ, པ་དཾ, བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཨཱ་ཀཱ་རོ, ནི་རུ་ཏྟི, ནི་དྡེ་སོ ཨི་མཱ་ནི ཚ་པྤ་དཱ་ནི. བྱ་ཉྫ་ནཾ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཚ་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མྤ་ནྣ་ཚ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་ས་མྤ་ནྣ་ཊྛེ་ན, ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… སུ་དྡྷ’’ནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀེ་ཝ་ལ་ས་དྡ་སྶ ས་ཀ་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ན མི་སྶཾ ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠེ ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ཏྠོ ཨཱུ་ནོ ན་ཏྠི, ཝཱ་ཙ་ཀ་ས་དྡེ་སུ་པི ཨ་ན་ཏྠ་ཀོ ཨེ་ཀོ་པི ས་དྡོ ཨ་དྷི་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ནཱུ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་རེ་ཀཾ. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ས་དྡ་དོ་ས་ཨ་ཏྠ་དོ་སཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, རཱ་གཱ་དི་མ་ལ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ. ནི་གྒ་ཏཾ མ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ནི་མྨ་ལཾ. ས་དྡ་དོ་སཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ རཱ་གཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ ས་བྦ་མ་ལེ་ཧི ཨ་པ་ག་ཏཾ པ་རི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་དཱ་ཏ་ནྟི པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏནྟི ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཝི་སེ་སཱ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ད་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི. པ་ད་ཀྐ་ནྟཾ པ་ད་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་སི་ས་ནྟི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཝི་སེ་སཱ, ས་བྦེ ཝི་སེ་སཱ ས་བྦ་ཝི་སེ་སཱ, ས་བྦ་ཏོ ཝཱ ཝི་སེ་སཱ་ཏི ས་བྦ་ཝི་སེ་སཱ, ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ. ཏེ་སཾ ས་བྦ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་དནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ད་ནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་དཾ. པ་དནྟི ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་མ་ནེ་ན ཝཱ དེ་ས་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཝཱ ནི་སེ་ཝི་ཏཾ བྷ་ཛི་ཏཾ ཨི་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ད་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ར་ཉྫི་ཏཾ ཨཱ་ར་ཉྫི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་རི་ཡཾ, བྲ་ཧྨཾ ཝཱ ས་བྦ་སེ་ཊྛཾ ཙ་རི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་སྶ ས་ངྒ་ཧ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་ད་བྷཱ་ཝཾ!ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་ད་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ནི་སེ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཨཱ་ར་ཉྫི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ཏེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་བྦྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ནི་ཀྐ་ངྑེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་དི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཙ པ་དེ་ཧི ཙ ཨུ་གྒྷ་ཊེ་ཏི, བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཙ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ ཝི་པ་ཉྩ་ཡ་ཏི, ནི་རུ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ནི་དྡེ་སེ་ཧི ཙ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ར་ཙི་ཏེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན བྷ་ཝ་ཏི, དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན ན ཝི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་སཾ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཡོ་གཱི་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡོ་གཱི་ནནྟི ཡུ་ཛྫ་ནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་ནྟི ཡོ་གི་ནོ, ཏེ་སཾ ཡོ་གཱི་ནཾ. ཏེ་ན མ་ཡཱ ར་ཙི་ཏེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ ཨ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ཡོ་གཱི་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཀེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ…པེ… དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ…པེ… དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ, ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཡོ་གཱི་ནཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀིཾ པ་ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ པ་རི་པུ་ཎྞོ, ཨ་ཉྙོ ནི་ཡུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ནི་ཡུ་ཏྟོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཾ དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ཏ་སྶཾ དེ་ས་ནཱ་ཡཾ སོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི.
ཨི་ཏི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ས་ཏྟི་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ར་ཙི་ཏཱ
ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
༢. ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
༡༡. ཡེ་ན ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ སུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ པ་རི་པུ་ཎྞོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཧཱ་རེ་སུ ཀ་ཏ་མོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཀིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.